(1)原文
91. Quod autem femina nascatur ut sit voluntaria, sed voluntaria ex intellectuali viri, seu quod idem, ut sit amor sapientiae viri, quia per sapientiam ejus formata est (de quo videatur supra n: 88. 89), constare etiam potest ex feminae affectione, ejus applicatione, ejus moribus, et ex ejus forma. Ex feminae affectione, quod sit affectio amandi scientiam, intelligentiam et sapientiam, attamen non in se sed in viro, et sic virum; non enim potest amari vir ex sola forma, quod appareat sicut homo, sed ex dote quae in illo est, quae facit ut sit homo. Ex ejus applicatione, quod sit ad talia, quae sunt opera manuum, et vocantur neta, acupicta, et alio nomine, inservientia ad ornatus, et ad decorandum se, et ad exaltandum pulchritudinem suam: et insuper ad varia officia quae vocantur domestica, quae adjungunt se officiis virorum, quae, ut dictum est, vocantur forensia: haec sunt illis ex inclinatione ad conjugium, ut fiant uxores, et sic unum cum maritis. Quod id etiam appareat ex moribus, et forma, absque explicatione patet.
(2)直訳
91. Quod autem femina nascatur ut sit voluntaria, sed voluntaria ex intellectuali viri, seu quod idem, ut sit amor sapientiae viri, quia per sapientiam ejus formata est (de quo videatur supra n: 88. 89), constare etiam potest ex feminae affectione, ejus applicatione, ejus moribus, et ex ejus forma. けれども、女性は意志のものであるように生まれている、しかし、男の知的なものからの意志のものであることが、または同じことであるが、男の知恵への愛であるように、その知恵によって形作られたので(そのことについて上の88, 89番に見られる)、女性の情愛から、その適用、その振る舞い、またその形からも明らかにすることができる、
Ex feminae affectione, quod sit affectio amandi scientiam, intelligentiam et sapientiam, attamen non in se sed in viro, et sic virum; 女性の情愛からは――それは知識、知性、また知恵を愛する情愛である、しかしそれでも、自分自身の中でなく、しかし男の中の、またこのように男を。
non enim potest amari vir ex sola forma, quod appareat sicut homo, sed ex dote quae in illo est, quae facit ut sit homo. というのは、男は形だけから愛されることができないから、それが人間のように見られる、しかし、能力(才能)から、それが彼の中にある、それが人間であるようにする。
Ex ejus applicatione, quod sit ad talia, quae sunt opera manuum, et vocantur neta, acupicta, et alio nomine, inservientia ad ornatus, et ad decorandum se, et ad exaltandum pulchritudinem suam: その適用から――これはこのようなものへ向けてである、それらは手の仕事である、また裁縫、刺繍と呼ばれる、また他の名前で、飾ることへ仕える(役立つ)、また自分自身を飾るために、また自分の美を高めるために。
et insuper ad varia officia quae vocantur domestica, quae adjungunt se officiis virorum, quae, ut dictum est, vocantur forensia: また、なおまた、いろいろな役立ち(役割)に向けて、それらは家事と呼ばれる、それらは男の役立ち(役割)に結び付けられる、それらは、〔すでに〕言われたように、公共のものと呼ばれる。
haec sunt illis ex inclinatione ad conjugium, ut fiant uxores, et sic unum cum maritis. これらが彼女らにある、結婚へ傾向(性向)から、妻となるために、またこのように夫と一つに。
Quod id etiam appareat ex moribus, et forma, absque explicatione patet. それもまた、振る舞い、また形から見られることは、説明なしに明らかである。
(3)訳文
91.けれども、女性は意志のものであるように、しかし、男の知的なものからの意志のものであるように生まれていることが、または同じことであるが、男の知恵への愛であるように生まれていることが、その知恵によって形作られたので(そのことについて前の88, 89番に見られる)、女性の情愛、その適用、その振る舞いから、またその形からもまた明らかにすることができる、
女性の情愛からは――それは知識、知性、知恵を、しかしそれでも、自分自身の中のものでなく、しかし男の中の、またこのように男を愛する情愛である。というのは、男は、それが人間のように見られる形だけから愛されることができないから、しかし、彼の中にある能力から〔愛され〕、それが、それが人間であるようにする。
その適用から――これはこのようなものへ向けてである、それらは裁縫、刺繍、また他の名前で呼ばれる手仕事であり、飾ることへ、また自分自身を飾るために、また自分の美を高めるために役立つものである。また、なおまた、家事と呼ばれるいろいろな役立ちに向けられるものがあり、それらは、〔すでに〕言われたように、公共のものと呼ばれる男の役立ちに結び付けられる。これらが結婚へ性向から、妻となる、またこのように夫と一つとなるために彼女らにある。
それもまた、振る舞い、また形から見られることは、説明なしに明らかである。