(1) 原文
358. In antecessum memorare licet, quod homo possit divitias acquirere, et opes cumulare quantum datur, modo non fiat cum astu et arte mala; quod possit delicate edere et bibere, modo non ponat in eo vitam; possit habitare magnifice secundum conditionem; possit conversari cum aliis sicut alii; lusoria frequentare, confabulari de rebus mundi; et quod non opus habeat, ut incedat devotus, tristi et gemente facie, et capite nutante, sed laetus et hilaris; nec ut det sua pauperibus, nisi quantum ducit illum affectio: verbo potest vivere in externa forma prorsus sicut homo mundi: et quod illa nihil obstent, quin homo in caelum veniat, modo interius in se de Deo cogitet sicut decet, et cum proximo sincere et juste agat. Homo enim talis est qualis ejus affectio et cogitatio, seu qualis ejus amor et fides; omnia quae in externis agit, inde suam vitam trahunt, nam agere est velle, et loqui est cogitare, agit enim ex voluntate, et loquitur ex cogitatione. Quapropter per id quod in Verbo dicitur, quod homo secundum facta judicabitur, et quod ei secundum opera retribuetur, intelligitur quod secundum ejus cogitationem et affectionem, ex quibus facta, seu quae in factis, nam facta nullius rei sunt absque illis, ac prorsus talia sunt quales illae.{1} Inde patet, quod externum hominis nihil faciat, sed internum ejus ex quo externum. Sit illustrationi: qui sincerum agit, et non defraudat alterum, ex sola causa quia timet leges, jacturam famae et inde honoris aut lucri, et si ille timor non refrenaret, alterum defraudaret quantum posset; ejus cogitatio et voluntas est fraus, et tamen ejus facta in externa forma apparent sincera; is quia insincerus et fradulentus interius est, infernum in se habet: qui autem sincerum agit, et non defraudat alterum, ex causa quia est contra Deum, et contra proximum, is si posset defraudare alterum usque non vellet; ejus cogitatio et voluntas est conscientia; is caelum in se habet. Facta utriusque in externa forma apparent similia, sed in interna sunt prorsus dissimilia.
(2) 直訳
In antecessum memorare licet, quod homo possit divitias acquirere, et opes cumulare quantum datur, modo non fiat cum astu et arte mala; あらかじめ述べることが許されている、人間は富を獲得することができること、そして財産を蓄積すること、与えられるかぎり、ただ行なわれない、狡猾さと悪の策略で。
quod possit delicate edere et bibere, modo non ponat in eo vitam; 豪奢に飲み食いすることができる、ただその中にいのちを置かない。
possit habitare magnifice secundum conditionem; 境遇にしたがって荘厳に住むことができる。
possit conversari cum aliis sicut alii; 他の者のように他の者と交わることができる。
lusoria frequentare, confabulari de rebus mundi; 娯楽(場)にしばしば訪れること、世の事柄についておしゃべりすること〔ができる〕。
et quod non opus habeat, ut incedat devotus, tristi et gemente facie, et capite nutante, sed laetus et hilaris; そして必要がないこと、信心深い、悲しい、嘆きの顔つきで歩くこと、そして頭を傾けて、しかし、機嫌よく、元気よく。
nec ut det sua pauperibus, nisi quantum ducit illum affectio: 自分のものを貧しい者たちに与えることもない、情愛が彼を導くかぎりでないなら。
verbo potest vivere in externa forma prorsus sicut homo mundi: 一言でいえば(要するに)、外なる形の中でまったく世の人間のように生活することができる。
et quod illa nihil obstent, quin homo in caelum veniat, modo interius in se de Deo cogitet sicut decet, et cum proximo sincere et juste agat. そしてそれらは何も妨げないこと、むしろ人間は天界に来る、単に自分自身の中の内部で神についてふさわしいように考える、そして隣人に誠実に、正しく行動する。
Homo enim talis est qualis ejus affectio et cogitatio, seu qualis ejus amor et fides; なぜなら、人間はそのようなものであるから、彼の情愛と思考がどんなものか、すなわち彼の彼の愛と信仰がどんなものか。
omnia quae in externis agit, inde suam vitam trahunt, nam agere est velle, et loqui est cogitare, agit enim ex voluntate, et loquitur ex cogitatione. すべてのもの、それは外部の中で行動する、ここから自分のいのちを得る、なぜなら、行動することは意志することであり、また話すことは考えることであるから、なぜなら、意志から行動し、また思考から話すから。
Quapropter per id quod in Verbo dicitur, quod homo secundum facta judicabitur, et quod ei secundum opera retribuetur, intelligitur quod secundum ejus cogitationem et affectionem, ex quibus facta, seu quae in factis, nam facta nullius rei sunt absque illis, ac prorsus talia sunt quales illae.{1} それゆえ、そのこと、みことばの中で言われていることによって、人間は行為によって裁かれること、そして彼に働きにしたがって報われること、彼の思考と情愛にしたがって〔裁かれ、報われ〕ることが意味される、それらから行為が、または行為の中のもの、なぜなら、行為はそれらなしに無の事柄であるから、そして完全にこのようなものである、それらがどのよう〔である〕か{1}。
Inde patet, quod externum hominis nihil faciat, sed internum ejus ex quo externum. ここから明らかである、人間の外なるものは何も行わない、しかし、彼の内的なものが〔行なう〕そこから外なるもの〔がある〕。
Sit illustrationi: 〔このことは〕実例にある☆。
☆ ラテン語特有の漢文にも共通するすっきりした表現だと思います。そして、やはり意訳が必要と思います。sitは接続法なので、「ある」ようにしよう、という話者の意志を表わします。illustratio(ここではその与格)は「明らかにすること→例証→実例」という意味です。それで「ここに、そのことのを(明らかにする)実例をもってこよう」といった意味になります。このことが簡略に表現されています。意訳すれば「例をあげよう」「例えば」となるでしょう。
qui sincerum agit, et non defraudat alterum, ex sola causa quia timet leges, jacturam famae et inde honoris aut lucri, et si ille timor non refrenaret, alterum defraudaret quantum posset; 誠実なことを行なう者、そして他の者をだまさない、単なる理由から、法律を、名声とそこから名誉または利益を奪われることを恐れるので、そして(もし)その恐れが抑制しないなら、他の者をできるかぎりだます。
ejus cogitatio et voluntas est fraus, et tamen ejus facta in externa forma apparent sincera; 彼の思考と意志はごまかし(欺瞞)である、しかし、彼の行為は外なる形の中で誠実に見える。
is quia insincerus et fradulentus☆ interius est, infernum in se habet: 彼は誠意のなさとごまかしが内部にあるので、地獄を自分自身の中に持つ。
☆ fradulentusはfraudulentus「欺瞞的な、ごまかしの」のミスプリでしょう。
qui autem sincerum agit, et non defraudat alterum, ex causa quia est contra Deum, et contra proximum, is si posset defraudare alterum usque non vellet; しかしながら、誠実なことを行なう者、そして他の者をだまさない、理由から、神に反する〔こと〕であるので、また隣人に反する、彼は(もし)他の者をだますことができても、それでも〔だますことを〕欲しない。
ejus cogitatio et voluntas est conscientia; 彼の思考と意志は良心である。
is caelum in se habet. 彼は自分自身の中に天界を持つ。
Facta utriusque in externa forma apparent similia, sed in interna sunt prorsus dissimilia. 両方の行為は外なる形の中で似たものに見える、しかし、内なるものの中でまったく異なっている。
(3) 訳文
前もって述べておくのがよいであろう。人間は、狡猾さと悪の策略で行なわないかぎり、与えられるだけ富を獲得し、財を蓄積することができる。豪奢に飲み食いすることもできる、ただしその中にいのち〔生きがい〕を置かないで。境遇にしたがって堂々とした邸宅に住むこと、人と同じように他の者と交わること、娯楽施設にしばしば訪れ、世俗の事柄についておしゃべりすることができる。そして、信心深そうに、悲しい、嘆きの顔つきで、頭を垂れて歩く必要はなく、機嫌よく、元気よくしていてよい。情愛に導かれないかぎり、自分のものを貧しい者たちに与えることもない。要するに、外なる形の中ではまったく世の人間のように生活することができる。それらは人間が天界に来ることの何の妨げにもならない、人間は、単に自分自身の内部で神についてふさわしく考え、隣人に対して誠実に、正しく行動するなら、天界に来る。なぜなら、人間は、彼の情愛と思考がどんなものか、すなわち彼の彼の愛と信仰がどんなものかによるからである。外部で行動するすべてのものは、ここからそのいのちを得る、なぜなら、行動することは意志することであり、また話すことは考えることであるから、というのも、意志から行動し、また思考から話すからである。それゆえ、みことばの中で、人間は行為によって裁かれ、働きにしたがって報われる、と言われていることによって、彼の思考と情愛にしたがって裁かれ、報われることが意味される。思考と情愛から、行為が、また行為の中のものが存在するから、なぜなら、行為は思考と情愛がないなら何ものでもなく、そして完全に思考と情愛がどのようであるかによっているからである{1}。ここから、人間の外なるものは何も行わなず、彼の内的なものが行ない、そこから外なるものがあることが明らかである。例えば――法律を恐れ、名声とそこから名誉または利益を奪われることを恐れるという理由だけで、誠実なことを行ない、他の者をだまさない者は、もしその恐れの抑制がなくなるなら、できるかぎり他の者をだますのである。彼の思考と意志は欺瞞であるが、しかし、その行為は外なる形で誠実に見える。彼は、誠意のなさと欺瞞が内部にあるので、自分自身の中に地獄を持つ。しかし、神に反すること、また隣人に反することであるという理由で、誠実なことを行ない、他の者をだまさない者は、他の者をだますことができても、それでもだまそうとしない。彼の思考と意志は良心である。彼は自分自身の中に天界を持つ。両者の行為は、外なる形で似たものに見えるが、しかし、内なるものの中でまったく異なっている。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod saepius in Verbo dicatur, quod homo judicabitur et quod ei retribuetur secundum facta et opera (n. 3934).
Quod per “facta” et “opera” ibi non intelligantur facta et opera in externa forma, sed in interna, quoniam bona opera in externa forma faciunt etiam mali, sed in externa et simul in interna solum boni (n. 3934, 6073).
Quod opera, sicut omnes actus, ex interioribus hominis, quae sunt ejus cogitationis et voluntatis, suum esse et existere, et suum quale habeant. quoniam inde procedunt; quapropter qualia sunt interiora, talia sunt opera (n. 3934, 8911, 10331).
Ita qualia sunt interiora quoad amorem et fidem (n. 3934, 6073, 10337, 10333 [? 10332]).
Quod sic opera contineant illa, et sint illa in effectu (n. 10331).
Quare judicari et retribui secundum facta et opera, est secundum illa (n. 3147, 3934, 6073, 8911, 10331, 10333 [? 10332]).
Quod opera quantum spectant se et mundum non sint bona, sed quantum spectant Dominum et proximum (n. 3147).
(2) 直訳
@1 Quod saepius in Verbo dicatur, quod homo judicabitur et quod ei retribuetur secundum facta et opera. しばしばみことばの中に言われる、人間は裁かれることと彼に報いられること、行為と働きにしたがって。
Quod per “facta” et “opera” ibi non intelligantur facta et opera in externa forma, sed in interna, quoniam bona opera in externa forma faciunt etiam mali, sed in externa et simul in interna solum boni. 「行為」と「働き」によってそこに外なる形のかなの行為と働きは意味されない、しかし、内なる〔形の〕中の〔ものが意味される〕、外なる形の中の善い働きは悪い者もまた行なうので、しかし、外なる〔形の〕中と同時に内なる〔形の〕中の〔ものは〕善い者だけ〔が行なう〕。
Quod opera, sicut omnes actus, ex interioribus hominis, quae sunt ejus cogitationis et voluntatis, suum esse et existere, et suum quale habeant. quoniam inde procedunt; 働きは、すべての行動のように、人間の内的なものから、それらは彼の思考と意志のものである、それ自体のエッセ(存在)とエキシステレ(顕現)を、それ自体の性質を持つ、そこから発出するので。
quapropter qualia sunt interiora, talia sunt opera. それゆえ、内的なものがどのようであるか〔によって〕、働きはそのようである。
Ita qualia sunt interiora quoad amorem et fidem. したがって、愛と信仰に関して内的なものがどのようであるか〔によっている〕。
Quod sic opera contineant illa, et sint illa in effectu. このように働きはそれら〔愛と信仰〕を含む、そしてそれらは〔働きの〕結果の中に存在する
Quare judicari et retribui secundum facta et opera, est secundum illa. それゆえ、行為と働きにしたがって裁かれること、報われることは、それら〔愛と信仰〕にしたがっている。
Quod opera quantum spectant se et mundum non sint bona, sed quantum spectant Dominum et proximum. 働きは自己と世に目を向けているかぎり善ではない、しかし、主と隣人に目を向けるかぎり〔善である〕。
月: 2009年1月
新年明けましておめでとうございます
遅らばせながら、ご挨拶いたします。というのも、除夜の鐘を突き、元日には我が家で子どもたちなど総勢15名の新年会を行ない、2日は初詣もしたが(娘が高校受験なので願掛けもかねて)、なぜか、何となく新年の気がしなかったから。
今日、ジェネラルチャーチ東京グループの本年初の「聖日礼拝」があった。青砥のシンフォニー・ヒルズで、参加者7名であった(指導者は松本士郎さん)。
私のような「教会」の人間は、礼拝しないと生活のリズムがつくれない。本日礼拝してみて、「新しい年が始まったな」という気がした。それで「新年おめでとうございます」。
「いのちの書」の新しいページが始まりました。この1年、どのようなことが書き込まれるでしょうか?
さて、たいてい、「今年の抱負は」となります。今のところ二つしか思い浮かびません。というと想像つくでしょう、一つが「レキシコンの完成(第1次)」、もう一つが、このブログの継続です。
すなわち、これまで通りやってきたことであって、普段と変わりません。今年もよろしくお願いいたします。
「レキシコン」の用例数などは? 数えてみた
暮れも押し迫った頃、新聞に辞書が話題となっていて、そこに「見出し語数○○、用例数○○・・・」とあった。現在取り組み中の「レキシコン」の「見出し語」の数は(第1次)原稿完成とともに数えていた。しかし、用例数はいくつだろうかと思い、ここ年末から翻訳は一歩も進まずに用例を数えていた。ついでに組版の体裁も整えた。
以下はまだ終えていない項目「P」「S」を除いた数字である。それにしても数えるだけで12日間という莫大な時間がかかった。
「ページ数493、見出し語数10,200、用例数18,863、成句(熟語)数544」である。
これに項目PとSが加われば、およそ
「本体ページ数650(A4版、1ページ58行)、見出し語数13,000、用例数24,000、成句750」
ほどであろう。
今年中にとりあえず完成(第1次)させたい。その後、「見直し」(第2次)に1年はたっぷりかかる。形になるのは早くても2年後であろう。これからやっと項目Pの翻訳再開である。Festina lente.
原典講読『天界と地獄』no.359.
(1) 原文
359. Quoniam homo in externa forma potest vivere sicut alius, potest ditescere, epulari, habitare et vestiri splendide secundum conditionem et functionem, jucundis et laetis frui, ac mundanis fungi propter officia et negotia, et propter vitam animi et corporis, modo interius agnoscat Divinum, et benevelit proximo, patet, quod non tam difficile sit, sicut a multis creditur, ingredi viam caeli; sola difficultas est, posse resistere amori sui et mundi, et inhibere ne praedominentur, nam inde omnia mala.{1} Quod non tam difficile sit, sicut creditur, intelligitur per haec Domini verba,
“Discite a Me quod mitis sim, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris: jugum enim meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 29, 30);
quod jugum Domini facile sit, et onus leve, est quia quantum homo resistit malis ex amore sui et mundi scaturientibus, tantum ducitur a Domino, et non a semet; et quod Dominus dein illis apud hominem resistat, et illa removeat.
(2) 直訳
Quoniam homo in externa forma potest vivere sicut alius, potest ditescere, epulari, habitare et vestiri splendide secundum conditionem et functionem, jucundis et laetis frui, ac mundanis fungi propter officia et negotia, et propter vitam animi et corporis, modo interius agnoscat Divinum, et benevelit proximo, patet, quod non tam difficile sit, sicut a multis creditur, ingredi viam caeli; 人間は外なる形の中で他の者のように生活ができるので、境遇(地位)や職務(役目)にしたがって、金持ちになること、ご馳走を食べること、立派な家に住み、着せられることができる、快さや喜びを享受すること〔ができる〕、そして職務や商売のために世俗的な義務を果たすこと〔ができる〕、そして世のことに、心と身体のいのちのために、単に内部で神性を認め、また隣人に親切である〔なら〕、明らかである、多くの者により信じられているように、それほどに困難でないこと、天界の道に入ること。
sola difficultas est, posse resistere amori sui et mundi, et inhibere ne praedominentur, nam inde omnia mala.{1} ただ一つの困難がある、自己と世への愛に抵抗すること、支配されないように抑制すること、なぜなら、ここからすべての悪は{1}。
Quod non tam difficile sit, sicut creditur, intelligitur per haec Domini verba, 信じられているように、それほどに困難ではないことは、これらの主のことはによって意味される、
“Discite a Me quod mitis sim, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris: 「わたしから学びなさい、わたしが柔和であること、また心で謙虚〔である〕、そうすればあなたがたは魂に安らぎを見いだします。
jugum enim meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 29, 30); なぜなら、わたしのくびきは容易であり、わたしの荷は軽いから」(マタイ11:29,30)。
quod jugum Domini facile sit, et onus leve, est quia quantum homo resistit malis ex amore sui et mundi scaturientibus, tantum ducitur a Domino, et non a semet; 主のくびきが容易で、荷が軽いことは、人間が自己と世への愛から湧き出る悪に抵抗するほど、それだけ主により導かれる、そして自分自身により〔導かれ〕ないからである。
et quod Dominus dein illis apud hominem resistat, et illa removeat. そして主はその後、人間のもとのそれらに抵抗される、そしてそれらを遠ざけられる。
(3) 訳文
人間はただ内部で神性を認め、また隣人に親切であるなら、外なる形で他の者のように、地位や役目にしたがって、金持ちになり、ご馳走を食べ、立派な家に住み、立派なもの着ること、快さや喜びを享受すること、そして職務や商売のために世俗的な義務を果たし、そして世のことに、心と身体のいのちのために、生活することができるので、多くの者により信じられているほどには、天界の道に入ることは困難でないことが明らかである。ただ一つの困難は、自己と世への愛に抵抗し、支配されないように抑制することである、なぜなら、すべての悪はここからであるから{1}。信じられているほどには困難ではないことは、次の主のことはによって意味される、
「わたしから学びなさい、わたしが柔和であり、また心で謙虚であること、そうすればあなたがたは魂に安らぎを見いだします。なぜなら、わたしのくびきは容易であり、わたしの荷は軽いからです」(マタイ11:29,30)。
主のくびきが容易で、荷が軽いことは、人間が自己と世への愛から湧き出る悪に抵抗するほど、それだけ主により導かれ、自分自身により導かれないからである。そしその後、て主は人間のもとにあるそれらに抵抗され、それらを遠ざけられる。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod ex amore sui et mundi omnia mala (n. 1307, 1308, 1321, 1594, 1691, 3413, 7255, 7376, 7480 [? 7490], 7488, 8318, 9335, 9348, 10038, 10742).
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, doli (n. 6667, [7370, 7371,] 7372, 7373, 7374, 9348, 10038, 10742).
Quod homo in illos amores nascatur, ita quod in illis sint mala ejus hereditaria (n. 694, 4317, 5660).
(2) 直訳
@1 Quod ex amore sui et mundi omnia mala. 自己と世への愛から〔である〕すべての悪は。
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, doli. それらは、他の者への軽蔑、敵視、憎しみ、復讐、残酷、欺瞞である。
Quod homo in illos amores nascatur, ita quod in illis sint mala ejus hereditaria. 人間はこれらの悪の中に生まれている、このようにそれらの中に彼の遺伝悪があること。
原典講読『天界と地獄』no.360.
(1) 原文
360. Locutus sum cum aliquibus post mortem, qui dum in mundo vixerunt, abdicaverunt mundum, et se dederunt vitae paene solitariae, ut per abstractionem cogitationum a mundanis, vacarent piis meditationibus; credentes sic ingredi viam caeli: sed illi in altera vita tristi genio sunt, spernunt alios qui non sibi similes sunt, indignantur quod non felicia prae reliquis sortiantur, credentes se meruisse, nec curant alios, et avertunt se ab officiis charitatis, per quae conjunctio est cum caelo. Caelum prae reliquis cupiunt; sed cum elevantur ubi angeli sunt, inducunt anxietates, quae felicia angelorum perturbant; quapropter dissociantur, ac dissociati conferunt se in loca deserta, ubi similem vitam, qualem in mundo, {a}agant. [2] Homo ad caelum non formari potest, nisi per mundum; ibi sunt ultimi effectus, in quos terminanda est cujusvis affectio: quae nisi exserit se seu effundit in actus, quod fit in societate plurium, suffocatur illa, tandem adeo, ut homo non spectet amplius proximum, sed semet solum. Inde patet, quod vita charitatis erga proximum, quae est facere justum et rectum in omni opere et in omni functione, ducat ad caelum; non autem vita pietatis absque illa:{1} consequenter quod exercitia charitatis et inde incrementa illius vitae, tantum dari possint, quantum homo in negotiis est; et tantum non dari, quantum se removet ab illis. [3] De his loquar nunc ab experientia. Plures ex illis qui negotiationibus et mercaturis operam in mundo dederunt, et quoque per illas divites facti sunt, in caelo sunt; pauciores autem ex illis qui honorati sunt et divites facti per functiones; ex causa quia hi per lucrationes et per honores ob dispensationes justi et recti, tum lucrorum et honorum, sibi datos, inducti sunt semet et mundum amare, et per id cogitationes et affectiones e caelo removere, et ad se vertere: nam quantum homo semet et mundum amat, et se ac mundum in omnibus spectat, tantum se abalienat a Divino, ac removet a caelo.
@a “agant:”―sic, nisi legeris agunt.
(2) 直訳
Locutus sum cum aliquibus post mortem, qui dum in mundo vixerunt, abdicaverunt mundum, et se dederunt vitae paene solitariae, ut per abstractionem cogitationum a mundanis, vacarent piis meditationibus; 私は死後のある者たちと話した、その者たちは世で生きていた時、世を放棄した、そして自分自身にほとんど孤独の生活を与えた、世からの思考を除去することによって、敬虔な瞑想に没頭するために。
credentes sic ingredi viam caeli: こうして天界の道に入ることを信じて。
sed illi in altera vita tristi genio sunt, spernunt alios qui non sibi similes sunt, indignantur quod non felicia prae reliquis sortiantur, credentes se meruisse, nec curant alios, et avertunt se ab officiis charitatis, per quae conjunctio est cum caelo. しかし、彼らは来世で憂鬱な性質である、自分自身と似ていない他の者を軽蔑する、幸福を他の者にまさって割り当てられないことに憤慨する、自分自身を値すると信じて、他の者を思いやらない、そして自分自身を仁愛の任務(義務)から退ける、それによって天界と結合がある。
Caelum prae reliquis cupiunt; 天界を他の者にまさって望む。
sed cum elevantur ubi angeli sunt, inducunt anxietates, quae felicia angelorum perturbant; しかし、上げられるとき、そこに天使たちがいる、不安をひき起す、それは天使たちの幸福を乱す。
quapropter dissociantur, ac dissociati conferunt se in loca deserta, ubi similem vitam, qualem in mundo, {a}agant. それゆえ、引き離される、そして引き離されて寂しい場所に行く、そこで似たような生活を、世でのような、送る。
[2] Homo ad caelum non formari potest, nisi per mundum; [2] 人間は天界へと形作られることはできない、世によってでないなら。
ibi sunt ultimi effectus, in quos terminanda est cujusvis affectio: そこに最終の結果がある、その中にそれぞれの情愛が終結しなくてはならない。
quae nisi exserit se seu effundit in actus, quod fit in societate plurium, suffocatur illa, tandem adeo, ut homo non spectet amplius proximum, sed semet solum. それがそれ自体をはたらかせるかまたは活動の中に注ぎ出ないなら、それは多くのものの社会の中でなされる、それは窒息させられる、ついにこれほどに、人間がもはや隣人に目を向けないように、しかし、自分自身だけに。
Inde patet, quod vita charitatis erga proximum, quae est facere justum et rectum in omni opere et in omni functione, ducat ad caelum; ここから明らかである、隣人に対する仁愛の生活が、それはすべての働きとすべての職務の中で公正と正義を行なうことである、天界へ導く。
non autem vita pietatis absque illa:{1} しかしながら、それなしの敬虔な生活は〔導か〕ない。
consequenter quod exercitia charitatis et inde incrementa illius vitae, tantum dari possint, quantum homo in negotiis est; 結果として起こる、仁愛の実践とそこからその生活(いのち)の増大は、それだけ与えられることができること、どれだけ人間が仕事(職業)の中にいるか。
et tantum non dari, quantum se removet ab illis. そしてそれだけ与えられない、どれだけそれから遠ざかるか。
[3] De his loquar nunc ab experientia. [3] このことについて今や私は経験から話そう。
Plures ex illis qui negotiationibus et mercaturis operam in mundo dederunt, et quoque per illas divites facti sunt, in caelo sunt; 彼らから多くの者が、世での商売(取引)や商業の働き(仕事)をしていた者、そしてまたそれらによって富をなした〔者〕、天界(の中)にいる。
pauciores autem ex illis qui honorati sunt et divites facti per functiones; しかしながら、彼らからより少ない者が、称賛され〔る地位にい〕て、職務を通して富をなした者。
ex causa quia hi per lucrationes et per honores ob dispensationes justi et recti, tum lucrorum et honorum, sibi datos, inducti sunt semet et mundum amare, et per id cogitationes et affectiones e caelo removere, et ad se vertere: その理由は、これらの者は公正と正義を割り当てることのために〔生じた〕利益によってまた名誉によって、さらに利益と名誉を、自分自身に与え(ることをし)た、自分自身と世を愛することをもたらした、そしてそのことによって思考と情愛を天界から遠ざけた、そして自分自身に向けること〔をした〕からである。
nam quantum homo semet et mundum amat, et se ac mundum in omnibus spectat, tantum se abalienat a Divino, ac removet a caelo. なぜなら、人間がどれだけ自分自身と世を愛するか、そしてすべてのものの中で自分自身と世に目を向けるか、それだけ自分自身を神性から追い出し、そして天界から遠ざかるから。
@a “agant:”―sic, nisi legeris agunt. 注a「agant」――このように、もしaguntと読まないなら。
(3) 訳文
私は、世で生きていた時、世を放棄し、ほとんど孤独の生活を送った者と死後に話した。彼らは世俗の思いを除去することによって、敬虔な瞑想に没頭するために、そうしたのであり、こうして天界の道に入ることを信じた。しかし、彼らは来世で憂鬱な性質であり、自分と似ていない他の者を軽蔑し、自分が幸福に値すると信じて、他の者にまさって幸福を割り当てられないことに憤慨し、他の者を思いやらず、天界と結合をもたらす仁愛の任務から自分自身を退けている。彼らは天界を他の者にまさって望むが、しかし、天使たちがいるところに上げられるとき、不安をひき起し、天使たちの幸福を乱す。それゆえ、引き離される。そして引き離されて寂しい場所に行き、そこで世のときと似たような生活を送る。
[2] 人間は、世によらないなら、天界へと形作られることはできない。世に最終の結果があり、その結果の中にそれぞれの者の情愛が終結しなくてはならない。情愛がそれ自体を多くのものの社会の中ではたらかせるかまたはそこ活動の中に注ぎ出されないなら、それは窒息させられ、ついには、人間がもはや隣人に目を向けず、自分自身だけにめをむけるほどになる。ここから、すべての働きとすべての職務の中で公正と正義を行なうことである隣人に対する仁愛の生活が天界へ導くが、仁愛のない敬虔な生活は導かないこと、その結果、仁愛の実践とそこからそのいのちが増大することは、人間が仕事の中にいれば、それだけ与えられ、遠ざかれば、それだけ与えられないことが明らかである。
[3] 今、このことについて経験から話そう。世で取引や商業の仕事をしていた者、そしてまたそれらによって富をなした者から、多くの者が天界にいる。しかし、称賛される地位にいて、職務を通して富をなした者からは少ない。その理由は、これらの者は公正と正義を割り当てることのために〔生じた〕利益と名誉によって、自分自身にもまた利益と名誉を与え、自分自身と世を愛するようになった、そしてそのことによって思考と情愛を天界から遠ざけ、自分自身に向けたからである。なぜなら、人間が自分自身と世を愛し、すべてのものの中で自分自身と世に目を向けるほど、それだけ自分自身を神性から追い出し、天界から遠ざかるから。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod charitas erga proximum sit facere bonum, justum et rectum in omni opere et in omni functione (n. 8120-8122).
Inde quod charitas erga proximum se extendat ad omnia et singula, quae homo cogitat, vult et facit (n. 8124).
Quod vita pietatis absque vita charitatis ad nihil valeat, sed cum illa conducat ad omnia (n. 8252, 8253).
(2) 直訳
@1 Quod charitas erga proximum sit facere bonum, justum et rectum in omni opere et in omni functione. 隣人に対する仁愛は善、公正、正義(正直)を行なうことである、すべての働き中とすべての職務の中で。
Inde quod charitas erga proximum se extendat ad omnia et singula, quae homo cogitat, vult et facit. ここから隣人に対する仁愛はすべてと個々のものに広がっていること、人間の考え、意志し、行なうもの。
Quod vita pietatis absque vita charitatis ad nihil valeat, sed cum illa conducat ad omnia. 仁愛の生活なしの敬虔な(信心深い)生活は何にもならない(何の力もない)、しかし、〔敬虔な生活は〕それらとともに〔仁愛の生活とともになるとき〕すべてに役立つ(益する)。