原典講読『天界と地獄』no.380.

(1) 原文
380. Amor dominii unius super alterum prorsus tollit amorem conjugialem, et ejus caeleste jucundum; nam, ut supra dictum est, amor conjugialis et ejus jucundum consistit in eo, ut unius voluntas sit alterius, et hoc mutuo et vicissim: hoc amor dominii in conjugio destruit, nam dominans vult ut sua voluntas sola sit in altero, et reciproce alterius in semet nulla, inde non mutuum, proinde nulla communicatio alicujus amoris et ejus jucundi cum altero, et vicissim; quae tamen communicatio et inde conjunctio est ipsa interior jucunditas, quae beatitudo vocatur, in conjugio; amor dominii hanc beatitudinem, et cum illa omne caeleste et spirituale illius amoris, prorsus exstinguit, usque adeo ut non sciatur quod sit; et si diceretur, pro tam vili haberetur, ut ad solam mentionem beatitudinis inde vel riderent vel irascerentur. [2] Quando unus vult seu amat quod alter, tunc liberum est utrique, nam omne liberum est amoris; at liberum nulli est, ubi dominium: unus est servus; dominans quoque, quia ducitur a cupiditate dominandi ut servus; sed hoc prorsus non comprehendit, qui non scit quid liberum amoris caelestis. At usque ex illis quae de amoris conjugialis origine et essentia supra dicta sunt, sciri potest, quod quantum dominium intrat, tantum mentes non conjungantur sed dividantur: dominium subjugat, et mens subjugata vel nullius voluntatis est, vel est voluntatis oppositae; si nullius voluntatis, est quoque nullius amoris; si voluntatis oppositae, est odium loco amoris. [3] Interiora eorum, qui in tali conjugio vivunt, contra se mutuo collidunt et pugnant, sicut solent duo opposita inter se, utcunque exteriora retinentur et sedantur tranquillitatis causa; collisio et pugna interiorum illorum se revelat post eorum mortem; conveniunt ut plurimum, et tunc dimicant inter se sicut hostes, et se mutuo dilaniant: agunt enim tunc secundum statum interiorum suorum. Pugnas et dilaniationes illorum aliquoties mihi datum est videre, et quorundam plenae erant vindictis et saevitiis: interiora enim cujusvis in altera vita mittuntur in liberum, nec amplius coercentur ab externis, propter causas in mundo; quisque enim tunc talis est qualis est interius.
(2) 直訳
Amor dominii unius super alterum prorsus tollit amorem conjugialem, et ejus caeleste jucundum; もう一人の者の上への一人の支配の愛は完全に結婚愛を取り去る、またその天界の楽しみも。
nam, ut supra dictum est, amor conjugialis et ejus jucundum consistit in eo, ut unius voluntas sit alterius, et hoc mutuo et vicissim: なぜなら、上に言われたように、結婚愛とその楽しさはそのことから成り立つから、一人の意志がもう一人にあるように、そしてこのことが相互にそして交替に。
hoc amor dominii in conjugio destruit, nam dominans vult ut sua voluntas sola sit in altero, et reciproce alterius in semet nulla, inde non mutuum, proinde nulla communicatio alicujus amoris et ejus jucundi cum altero, et vicissim; これを結婚の中の支配の愛は破壊する、なぜなら、支配する者はもう一人の中に自分の意志だけがあるようにと欲するから、そして相互にもう一人のものが自分自身の中に〔あることは〕決して〔欲し〕ない〔から〕、ここから相互のものはない、したがって、愛のあるものとその楽しみのもう一人との伝達は何もない、そして相互に。
quae tamen communicatio et inde conjunctio est ipsa interior jucunditas, quae beatitudo vocatur, in conjugio; それでも、その伝達とここからの結合が内的な楽しさそのものである、それは祝福と呼ばれる、結婚の中の。
amor dominii hanc beatitudinem, et cum illa omne caeleste et spirituale illius amoris, prorsus exstinguit, usque adeo ut non sciatur quod sit; 支配の愛はこの祝福を、そしてそれとともにその〔結婚〕愛のすべての天的なものと霊的なものを、完全に消滅させる、存在することが知られない、そこまでも。
et si diceretur, pro tam vili haberetur, ut ad solam mentionem beatitudinis inde vel riderent vel irascerentur. そしてもし言われるなら、このように☆1つまらないものと思われている☆2ために☆1、祝福に言及するだけで、あるいは嘲笑され、あるいは怒られるほど☆1。
☆1 ここでtamはutとともに相関文です、すなわち「ちょっと口に出すだけで嘲笑されるほどut、このようにtamつまらない~」です。するとpro「~のために」とうまく連結しません。何を言いたいのかといえば、tam~ut文なら後ろから前へ訳し、proを生かせば「つまらないと思われているから嘲笑される」と前から後ろへ訳すことになります。
私はこの文はこの二つの意味合いを複合させた文になっている、「嘲笑」と「つまらないもの」がぐるぐる回りになっていると思います。そして訳文にするとどちらかの意味合いがやや犠牲になります。
☆2 habeo「持つ」は「心に持つ→心に抱く→思う」の意味があります。
[2] Quando unus vult seu amat quod alter, tunc liberum est utrique, nam omne liberum est amoris; [2] 一人がもう一人〔の意志するか、または愛する〕ものを意志するか、または愛する時、その時、自由は両方の者にある、なぜなら、すべての自由は愛のものであるから。
at liberum nulli est, ubi dominium: しかし、自由は何もない、そこに支配〔がある〕。
unus est servus; 一人はしもべ(奴隷)である。
dominans quoque, quia ducitur a cupiditate dominandi ut servus; 支配する者もまた、支配の欲望に導かれているので、しもべのような〔ものである〕。
sed hoc prorsus non comprehendit, qui non scit quid liberum amoris caelestis. しかし、このことをまったく悟らない、天界の愛の自由が何か知らない者。
At usque ex illis quae de amoris conjugialis origine et essentia supra dicta sunt, sciri potest, quod quantum dominium intrat, tantum mentes non conjungantur sed dividantur: しかし、それでも、上に言われた結婚愛の起源と本質についてのものそれらから、知られることができる、どれだけ支配が入るか、それだけ心は結合されないで、分裂されること。
dominium subjugat, et mens subjugata vel nullius voluntatis est, vel est voluntatis oppositae; 支配が征服する、そして征服された心はあるいは意志のものが何もないか、あるいは対立する意志のものがある。
si nullius voluntatis, est quoque nullius amoris; もし意志のものが何もないなら、愛のものも何もない。
si voluntatis oppositae, est odium loco amoris. もし対立する意志のものがあるなら、愛の代わりに憎しみがある。
[3] Interiora eorum, qui in tali conjugio vivunt, contra se mutuo collidunt et pugnant, sicut solent duo opposita inter se, utcunque exteriora retinentur et sedantur tranquillitatis causa; [3] 彼らの内的なもの、その者たちはこのような結婚の中に生きている、(それら自身に☆1)対して互いに衝突する、また闘う、二人の対立するもののそれらの間で習慣である(よくある)ように、どれほど外的なものが押しとどめられ、鎮められても、静けさのために☆2。
☆1 このseはその後ろにmutuo「お互いに」があるので訳出しないでよいでしょう。
☆2 このcausaは主格「原因・理由」でなく、奪格であり「~のために」の意味です。
collisio et pugna interiorum illorum se revelat post eorum mortem; 彼らの内的なものの衝突と闘争は彼らの死後にそれ自体を現わす。
conveniunt ut plurimum, et tunc dimicant inter se sicut hostes, et se mutuo dilaniant: 出会う、大部分(多くの場合)、そしてその時、敵のように彼らの間でけんかする、そして互いに引き裂く。
agunt enim tunc secundum statum interiorum suorum. なぜなら、その時、自分自身の内的なものの状態にしたがって行動するから。
Pugnas et dilaniationes illorum aliquoties mihi datum est videre, et quorundam plenae erant vindictis et saevitiis: 彼らの闘争と引き裂き合いが数回、私に見ることが与えられた、あるもののは満ちていた、復讐で、そして残酷さで。
interiora enim cujusvis in altera vita mittuntur in liberum, nec amplius coercentur ab externis, propter causas in mundo; なぜなら、来世でそれぞれの内的なものは、自由の中に入れられる、もはや外なるものにより抑制され(もし)ないから、世の中での理由のために。
quisque enim tunc talis est qualis est interius. なぜなら、それぞれが、その時、内部がどのようであるか〔によって〕そのようであるから。
(3) 訳文
 一方のもう一方の者への支配の愛は、完全に結婚愛を、またその天界の楽しみを取り去る。なぜなら、前に言われたように、結婚愛とその楽しさは一方の者の意志がもう一方にあることから成り立ち、そしてこのことが相互に交替に行なわれることにあるから。結婚の中の支配の愛はこれを破壊する、なぜなら、支配する方はもう一方の中に自分の意志だけがあるようにと欲し、もう一方のものが相互に自分自身の中にあることは決して欲しないから、ここから相互的なものはなく、したがって、愛のものとその楽しみがもう一方に伝達することは、また相互に伝達することはない。それでも、その伝達とそこからの結合が内的な楽しさそのものであり、それは結婚の中の祝福と呼ばれる。支配の愛により、この祝福は、そしてそれととも結婚愛のすべての天的なものと霊的なものは、その存在することが知られないようにまでも、完全に消滅させられる。そしてつまらないものと思われているために、もしその愛について言われるなら、その祝福に言及するなら、嘲笑され、あるいは怒りを買うほどである。
[2] 一方が意志するか、または愛するものを、もう一方もまた意志するか、または愛する時、自由は両方の者にある、なぜなら、すべての自由は愛のものであるから。しかし、支配があるとき、そこに何も自由はない。一方は奴隷である。支配する方もまた、支配の欲望に導かれているので、奴隷である。しかし、天界の愛の自由が何か知らない者は、このことをまったく悟らない。それでも、前に言われた結婚愛の起源と本質についてのものから、支配が入り込むほど、それだけ心は結合しないで、分裂することを知ることができる。支配が征服し、そして征服された心は、何も意志がなくなるか、あるいは対立する意志がある。もし何も意志がないなら、愛も何もない。もし対立する意志があるなら、愛の代わりに憎しみがある。
[3] このような結婚の中に生きている者たちの内的なものは、二人の対立するものの間でよくあるように、互いに相手に対して衝突し、また闘う、静けさを保つために、どれほど外的なものが押しとどめられ、鎮められてもである。彼らの内的なものの衝突と闘争は、死後に現われる。多くの場合、彼らは出会い、その時、敵であるのように彼らの間でけんかし、互いに引き裂き合う。なぜなら、その時、自分自身の内的なものの状態にしたがって行動するから。私は数回、彼らの闘争と引き裂き合いを見ることが与えられた、そのあるものは復讐と残酷さで満ちていた。なぜなら、来世で各自の内的なものは、自由の中に入れられ、外なるものにより、世での理由のために、もはや抑制されないから。なぜなら、その時、それぞれの者は、内部があるがままの、そのような者であるから。