原典講読『天界と地獄』no.372, 373.

(1) 原文
372. Bonum et verum conjuncta apud angelum et hominem non sunt duo sed unum, quoniam tunc bonum est veri ac verum boni: haec conjunctio se habet, sicut cum homo cogitat quod vult ac vult quod cogitat, tunc cogitatio et voluntas unum faciunt, ita unum mentem, cogitatio enim format seu sistit in forma id quod voluntas vult, et voluntas jucundat id; inde quoque est, quod duo conjuges in caelo non dicantur duo sed unus angelus. Hoc quoque est quod intelligitur per Domini verba,
“Annon legistis, quod Is qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et dixit, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carnem unam; quare non amplius sunt duo, sed una caro, quod itaque Deus conjunxit, homo ne separet:….non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est” (Matth. xix. 4-6, 11; Marc. x. 6-9; Genes. ii. 24):
hic describitur conjugium caeleste in quo sunt angeli, et simul conjugium boni et veri; et per quod “homo ne separet quod Deus conjunxit,” intelligitur, quod bonum non separandum sit a vero.
(2) 直訳
Bonum et verum conjuncta apud angelum et hominem non sunt duo sed unum, quoniam tunc bonum est veri ac verum boni: 天使と人間のもとで結合している善と真理は二つ〔のもの〕ではなく、一つ〔のもの〕である、その時、善は真理のもの、真理は善のものであるので。
haec conjunctio se habet, sicut cum homo cogitat quod vult ac vult quod cogitat, tunc cogitatio et voluntas unum faciunt, ita unum mentem, cogitatio enim format seu sistit in forma id quod voluntas vult, et voluntas jucundat id; この結合は振る舞う(~である)、人間が意志することを考え、そして考えることを意志するときのように、その時、思考と意志は一つとなる、このように一つの心〔となる〕、なぜなら、思考は意志が欲することそれを形作るかまたは形の中に現わす、そして意志はそれ☆を喜ばせるから。
☆ このそれidとは何を指すのでしょうか? 柳瀬訳は英訳itを「思考」としていますが、これは間違いです。idが中性であり、cogitatioが女性だからです。直前にid quodとあるので、ここでは省略されているquod以下を指すはずです。直前のquod~は「意志が欲すること」です。それで省略されているquod~は「思考が形の中に表わすこと」です。訳文としては「そのこと」としてquodを意識した文にすればよいでしょう。なお長島訳は「意志はそれに喜びを感じます」と自動詞としていますが、ここは他動詞です。inを伴わないと自動詞とはなりませんし、なによりも他動詞でないと、思考と意志による交互作用の意味合いが失われます。〔長島さん、ちゃんと読んでいませんね〕
inde quoque est, quod duo conjuges in caelo non dicantur duo sed unus angelus. ここからもまたである、天界の中の二人の配偶者たちは二人と呼ばれない、しかし、一人の天使〔と呼ばれる〕。
Hoc quoque est quod intelligitur per Domini verba, このこともまた主のみことばによって意味されることである、
“Annon legistis, quod Is qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? 「あなたがたは読んだのではないか? その方は初めから彼らを男と女に造られたこと。
et dixit, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carnem unam; そして言われた、それゆえ、人間が父と母を残した、そして自分の妻と結びついた、そして二人は一つの肉であった。
quare non amplius sunt duo, sed una caro, quod itaque Deus conjunxit, homo ne separet: それゆえ、もはや二人ではない、しかし一つの肉、そこで神が結合されたものを、人間が引き離ししてはならない。
….non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est” (Matth. xix. 4-6, 11; Marc. x. 6-9; Genes. ii. 24): ・・・すべての者がこのことばを受け入れるのではない、しかし、与えられている者に」(マタイ19:
4-6, 11、マルコ10: 6-9、創世記2: 24)。
hic describitur conjugium caeleste in quo sunt angeli, et simul conjugium boni et veri; ここに天界の結婚が記述されている、その中に天使たちがいる、そして同時に善と真理の結婚〔が記述されている〕。
et per quod “homo ne separet quod Deus conjunxit,” intelligitur, quod bonum non separandum sit a vero. そして「神が結合されたものを人間が引き離してはならない」ことによって、意味される、善が真理から分離されてはならないこと。
(3) 訳文
 天使と人間のもとで結合している善と真理は、その時、善は真理のもの、真理は善のものであるので、二つのものではなく、一つのものである。この結合は、人間が意志することを考え、考えることを意志するときのようなものである。その時、思考と意志は一つとなり、したがって一つの心となる。なぜなら、思考は意志が欲することを形作るかまたは形の中に現わし、意志はそのことを喜ばせるから。ここからもまた、天界の中の二人の配偶者たちは二人と呼ばれないで、一人の天使と呼ばれる。このこともまた次の主のみことばによって意味されることである、
 「その方は初めから人を男と女に造られたことを、あなたがたは読んだのではないか? それゆえ、人が父と母を後に残し、自分の妻と結びつき、二人は一つの肉となった。それゆえ、もはや二人ではなく、一つの肉である。それで、神が結び合わされたものを人が引き離ししてはならない。・・・すべての者がこのことばを受け入れるのではない、与えられている者に受け入れられる、と言われた」(マタイ19:4-6, 11、マルコ10: 6-9、創世記2: 24)。
 ここに天使たちのいる天界の結婚が、そして同時に善と真理の結婚が記述されている。そして「神が結び合わされたものを人が引き離してはならない」ことによって、善が真理から分離されてはならないことが意味されている。
(1) 原文
373. Ex his nunc videri potest, unde est amor vere conjugialis, quod nempe primum formetur in mentibus eorum qui in conjugio sunt; et quod inde descendat et derivetur in corpus, ac ibi percipiatur ac sentiatur ut amor; quicquid enim in corpore sentitur et percipitur, trahit originem ex spirituali ejus, quoniam ex intellectu et voluntate intellectus et voluntas faciunt hominem spiritualem. Quicquid a spirituali homine in corpus descendit, hoc ibi se sub alia specie sistit, sed usque est simile et unanimum, sicut est anima et corpus, et sicut est causa et effectus, ut constare potest ex illis quae in binis articulis de Correspondentiis dicta et ostensa sunt.
(2) 直訳
Ex his nunc videri potest, unde est amor vere conjugialis, quod nempe primum formetur in mentibus eorum qui in conjugio sunt; これらから、今や、見られることができる、真の結婚愛がどこからであるか、すなわち、最初に彼らの心の中で形作られる、結婚の中にいる者たち。
et quod inde descendat et derivetur in corpus, ac ibi percipiatur ac sentiatur ut amor; そしてここから身体の中に降り、導かれる、そしてそこで愛として知覚され、感じられる。
quicquid enim in corpore sentitur et percipitur, trahit originem ex spirituali ejus, quoniam ex intellectu et voluntate; なぜなら、何でも身体の中で感じられ、知覚されるものは、彼の霊的なものから起源を得るから、理解力からと意志からなので。
intellectus et voluntas faciunt hominem spiritualem. 理解力と意志が人間を霊的なものにつくる。
Quicquid a spirituali homine in corpus descendit, hoc ibi se sub alia specie sistit, sed usque est simile et unanimum, sicut est anima et corpus, et sicut est causa et effectus, ut constare potest ex illis quae in binis articulis de Correspondentiis dicta et ostensa sunt. 何でも霊的な人間から身体の中に降るものは、それはそこにそれ自体を他の姿(外見、形)の下に現わす、しかしそれでも、類似と一致である、霊魂と身体のようにである、また原因と結果のようにである、それらから明らかにすることができるように、それらは「対応」について二つの章の中に言われ、示された。
(3) 訳文
 これらから、今や、真の結婚愛がどこからであるか、知ることができる。すなわち、結婚の中にいる者たちの心の中で最初に形作られ、そしてそこから身体の中に降り、導かれ、身体の中で愛として知覚され、感じられる。なぜなら、何でも身体の中で感じられ、知覚されるものは、理解力からと意志からなので、彼の霊的なものから起源を得ているから。理解力と意志が人間を霊的なものにつくるのである。霊的な人間から身体の中に降るものは何であれ、それは身体の中にそれ自体を他の外見で現わす、しかしそれでも、霊魂と身体のように、また原因と結果のように、類似と一致がある。それらは「対応」について二つの章の中で言われ、示されたことから明らかにすることができる。