暮れも押し迫った頃、新聞に辞書が話題となっていて、そこに「見出し語数○○、用例数○○・・・」とあった。現在取り組み中の「レキシコン」の「見出し語」の数は(第1次)原稿完成とともに数えていた。しかし、用例数はいくつだろうかと思い、ここ年末から翻訳は一歩も進まずに用例を数えていた。ついでに組版の体裁も整えた。
以下はまだ終えていない項目「P」「S」を除いた数字である。それにしても数えるだけで12日間という莫大な時間がかかった。
「ページ数493、見出し語数10,200、用例数18,863、成句(熟語)数544」である。
これに項目PとSが加われば、およそ
「本体ページ数650(A4版、1ページ58行)、見出し語数13,000、用例数24,000、成句750」
ほどであろう。
今年中にとりあえず完成(第1次)させたい。その後、「見直し」(第2次)に1年はたっぷりかかる。形になるのは早くても2年後であろう。これからやっと項目Pの翻訳再開である。Festina lente.
日: 2009年1月12日
原典講読『天界と地獄』no.359.
(1) 原文
359. Quoniam homo in externa forma potest vivere sicut alius, potest ditescere, epulari, habitare et vestiri splendide secundum conditionem et functionem, jucundis et laetis frui, ac mundanis fungi propter officia et negotia, et propter vitam animi et corporis, modo interius agnoscat Divinum, et benevelit proximo, patet, quod non tam difficile sit, sicut a multis creditur, ingredi viam caeli; sola difficultas est, posse resistere amori sui et mundi, et inhibere ne praedominentur, nam inde omnia mala.{1} Quod non tam difficile sit, sicut creditur, intelligitur per haec Domini verba,
“Discite a Me quod mitis sim, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris: jugum enim meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 29, 30);
quod jugum Domini facile sit, et onus leve, est quia quantum homo resistit malis ex amore sui et mundi scaturientibus, tantum ducitur a Domino, et non a semet; et quod Dominus dein illis apud hominem resistat, et illa removeat.
(2) 直訳
Quoniam homo in externa forma potest vivere sicut alius, potest ditescere, epulari, habitare et vestiri splendide secundum conditionem et functionem, jucundis et laetis frui, ac mundanis fungi propter officia et negotia, et propter vitam animi et corporis, modo interius agnoscat Divinum, et benevelit proximo, patet, quod non tam difficile sit, sicut a multis creditur, ingredi viam caeli; 人間は外なる形の中で他の者のように生活ができるので、境遇(地位)や職務(役目)にしたがって、金持ちになること、ご馳走を食べること、立派な家に住み、着せられることができる、快さや喜びを享受すること〔ができる〕、そして職務や商売のために世俗的な義務を果たすこと〔ができる〕、そして世のことに、心と身体のいのちのために、単に内部で神性を認め、また隣人に親切である〔なら〕、明らかである、多くの者により信じられているように、それほどに困難でないこと、天界の道に入ること。
sola difficultas est, posse resistere amori sui et mundi, et inhibere ne praedominentur, nam inde omnia mala.{1} ただ一つの困難がある、自己と世への愛に抵抗すること、支配されないように抑制すること、なぜなら、ここからすべての悪は{1}。
Quod non tam difficile sit, sicut creditur, intelligitur per haec Domini verba, 信じられているように、それほどに困難ではないことは、これらの主のことはによって意味される、
“Discite a Me quod mitis sim, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris: 「わたしから学びなさい、わたしが柔和であること、また心で謙虚〔である〕、そうすればあなたがたは魂に安らぎを見いだします。
jugum enim meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 29, 30); なぜなら、わたしのくびきは容易であり、わたしの荷は軽いから」(マタイ11:29,30)。
quod jugum Domini facile sit, et onus leve, est quia quantum homo resistit malis ex amore sui et mundi scaturientibus, tantum ducitur a Domino, et non a semet; 主のくびきが容易で、荷が軽いことは、人間が自己と世への愛から湧き出る悪に抵抗するほど、それだけ主により導かれる、そして自分自身により〔導かれ〕ないからである。
et quod Dominus dein illis apud hominem resistat, et illa removeat. そして主はその後、人間のもとのそれらに抵抗される、そしてそれらを遠ざけられる。
(3) 訳文
人間はただ内部で神性を認め、また隣人に親切であるなら、外なる形で他の者のように、地位や役目にしたがって、金持ちになり、ご馳走を食べ、立派な家に住み、立派なもの着ること、快さや喜びを享受すること、そして職務や商売のために世俗的な義務を果たし、そして世のことに、心と身体のいのちのために、生活することができるので、多くの者により信じられているほどには、天界の道に入ることは困難でないことが明らかである。ただ一つの困難は、自己と世への愛に抵抗し、支配されないように抑制することである、なぜなら、すべての悪はここからであるから{1}。信じられているほどには困難ではないことは、次の主のことはによって意味される、
「わたしから学びなさい、わたしが柔和であり、また心で謙虚であること、そうすればあなたがたは魂に安らぎを見いだします。なぜなら、わたしのくびきは容易であり、わたしの荷は軽いからです」(マタイ11:29,30)。
主のくびきが容易で、荷が軽いことは、人間が自己と世への愛から湧き出る悪に抵抗するほど、それだけ主により導かれ、自分自身により導かれないからである。そしその後、て主は人間のもとにあるそれらに抵抗され、それらを遠ざけられる。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod ex amore sui et mundi omnia mala (n. 1307, 1308, 1321, 1594, 1691, 3413, 7255, 7376, 7480 [? 7490], 7488, 8318, 9335, 9348, 10038, 10742).
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, doli (n. 6667, [7370, 7371,] 7372, 7373, 7374, 9348, 10038, 10742).
Quod homo in illos amores nascatur, ita quod in illis sint mala ejus hereditaria (n. 694, 4317, 5660).
(2) 直訳
@1 Quod ex amore sui et mundi omnia mala. 自己と世への愛から〔である〕すべての悪は。
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, doli. それらは、他の者への軽蔑、敵視、憎しみ、復讐、残酷、欺瞞である。
Quod homo in illos amores nascatur, ita quod in illis sint mala ejus hereditaria. 人間はこれらの悪の中に生まれている、このようにそれらの中に彼の遺伝悪があること。