(1) 原文
352. Spuria intelligentia et sapientia est non videre et percipere quid verum et bonum, ac inde falsum et malum, ex interiori, sed modo credere id verum et bonum, ac falsum et malum esse, quod ab aliis dicitur, et dein id confirmare. Illi quia non vident verum ex vero, sed ex alio, aeque possunt arripere et credere falsum ac verum, et quoque confirmare illud usque ut appareat sicut verum; quicquid enim confirmatur, induit apparentiam veri; et nihil est quod non confirmari potest. Horum interiora non aperta sunt nisi ab infra, sed exteriora quantum se confirmaverunt; quare lux ex qua vident, non est lux caeli, sed est lux mundi, quae lumen naturale vocatur: in hac enim luce possunt falsa lucere ut vera, immo cum confirmata sunt, possunt splendescere, non autem in luce caeli. Ex hoc genere minus intelligentes et sapientes sunt {a}qui se multum confirmaverunt, at magis intelligentes et sapientes qui se parum. Ex his patet, quid spuria intelligentia et sapientia. [2] Sed ex hoc genere non sunt illi, qui in pueritia autumaverunt vera esse quae a magistris audiverunt, si in juventute, quando ex suo intellectu cogitant, non illis inhaerent, sed desiderant verum, et ex desiderio inquirunt illud, et cum inveniunt, interius afficiuntur: hi quia afficiuntur vero propter verum, vident verum antequam confirmant.{1} [3] Illustretur hoc per exemplum. Erat sermo inter spiritus, unde sit quod animalia nascantur in omnem scientiam naturis suis conformem, non autem homo; et dictum est quod causa sit, quia animalia in ordine suae vitae sunt, non autem homo; quare is in ordinem inducendus est per cognitiones et scientias: at si homo nasceretur in ordinem suae vitae, qui est amare Deum supra omnia, et proximum sicut semet, quod is nasceretur in intelligentiam et sapientiam, et inde quoque in fidem omnis veri, quantum cognitiones accedunt. Spiritus boni hoc statim viderunt et perceperunt quod ita esset, et hoc solum ex luce veri; at spiritus qui se confirmaverunt in sola fide, et inde rejecerunt ad latus amorem et charitatem, id non intelligere potuerunt, quia lux falsi confirmati apud illos obscuraverat lucem veri.
@a qui pro “que”
(2) 直訳
Spuria intelligentia et sapientia est non videre et percipere quid verum et bonum, ac inde falsum et malum, ex interiori, sed modo credere id verum et bonum, ac falsum et malum esse, quod ab aliis dicitur, et dein id confirmare. 擬似の知性と知恵は何が真理と善か見ることと知覚することではない、そしてここから虚偽と悪を、内的なものから、しかし、単にそれを真理と善、そして虚偽と悪である信じること、他の者から言われること、そしてその後、それを確信すること。
Illi quia non vident verum ex vero, sed ex alio, aeque possunt arripere et credere falsum ac verum, et quoque confirmare illud usque ut appareat sicut verum; 彼らは真理から真理を見ないので、しかし他の者から〔見るので〕、等しく把握し、信じることができる、虚偽と真理を、そしてまたそれを真理のように見えるまでも確信する。
quicquid enim confirmatur, induit apparentiam veri; なぜなら、何でも確信されるものは、真理の外観を着るから。
et nihil est quod non confirmari potest. そして、確信されることのできないものは何もない。
Horum interiora non aperta sunt nisi ab infra, sed exteriora quantum se confirmaverunt; これらの者の内的なものは下方から以外に開かれていない、しかし、外的なものは自分自身に確信させたほどに〔開かれている〕。
quare lux ex qua vident, non est lux caeli, sed est lux mundi, quae lumen naturale vocatur: それゆえ、光は、それ(光)から彼らは見る、天界の光ではない、しかし世の光である、それは自然的な光☆と呼ばれる。
☆ このようにスヴェーデンボリは二種類の光luxとlumenを使い分けています。
in hac enim luce possunt falsa lucere ut vera, immo cum confirmata sunt, possunt splendescere, non autem in luce caeli. なぜなら、この光の中で虚偽は真理のように輝くことができる、実に、確信されるとき光り輝くことができるから、しかしながら、天界の光の中で〔輝くことは〕ない。
Ex hoc genere minus intelligentes et sapientes sunt {a}qui se multum confirmaverunt, at magis intelligentes et sapientes qui se parum. この種類からの知性と知恵の少ない者は、自分自身に大いに確信させた者である、しかし、知性と知恵の多い者は、自分自身に少し〔確信させた〕者〔である〕。
Ex his patet, quid spuria intelligentia et sapientia. これらから明らかである、何が擬似の知性と知恵か。
[2] Sed ex hoc genere non sunt illi, qui in pueritia autumaverunt vera esse quae a magistris audiverunt, si in juventute, quando ex suo intellectu cogitant, non illis inhaerent, sed desiderant verum, et ex desiderio inquirunt illud, et cum inveniunt, interius afficiuntur: [2] しかし、彼らはこの種類からの〔者〕ではない、少年期に真理であると思い、それらを教師から聞いた、もし壮年期に、自分自身の理解力から考える時、それらに固執しないで、しかし、真理を望み、そして願望からそれらを探求する、そして見つけるとき、内部で(内的に)感動させられる。
hi quia afficiuntur vero propter verum, vident verum antequam confirmant.{1} これらの者は真理のために真理に情愛を感じるので、真理を見る、確信する前に{1}。
[3] Illustretur hoc per exemplum. [3] このことは例によって説明される。
Erat sermo inter spiritus, unde sit quod animalia nascantur in omnem scientiam naturis suis conformem, non autem homo; 霊たちの間で会話があった、どこからであるか、動物は自分自身の性質に調和させるすべての知識の中に生まれている、しかしながら、人間は〔その中に生まれてい〕ないこと。
et dictum est quod causa sit, quia animalia in ordine suae vitae sunt, non autem homo; そして理由であることが言われた、動物は自分のいのちの秩序の中にいるので、しかしながら、人間は〔その中にい〕ない。
quare is in ordinem inducendus est per cognitiones et scientias: それゆえ、彼は秩序の中へ導き入れられなければならない、(知)識と知(識)☆によって。
☆ cognitioもscientiaも「知識」です。まず他の訳を見ると、柳瀬訳「内なる物と外なる物とについて学ぶところのものにより」は相当にかみくだいた訳となっています。ここかscientiaでなくscientifica(記憶知)なら、『秘義』24:1に「内なる人のものと知識と外なる人のものと記憶知」とあるように「内的なものについて知識」と訳すことができます。それでも、このようにスヴェーデンボリは比較的内的なものについて知識をcognitio、外的なものについての知識をscientiaと使い分けているというができるでしょう。長島訳「認識と科学をとおして」は、科学の訳語がややよくありません。
さて、cognitioは単なる物知りでの知識でなく、そこに何らかの真理を「認める」ことのできる「知識」すなわち「認識」であり「承知」です。これに対してscio(知る)の同族語であるscientiaは「知ったこと」です。それを体系化すれば「科学」です。sicientiaが「知」、cognitioが「識」で、二つまとめて「知識」とすることもできます。
at si homo nasceretur in ordinem suae vitae, qui est amare Deum supra omnia, et proximum sicut semet, quod is nasceretur in intelligentiam et sapientiam, et inde quoque in fidem omnis veri, quantum cognitiones accedunt. しかし、もし人間が自分自身のいのちの秩序の中に生まれているなら、それはすべてのものにまさって神を愛すること、そして隣人を自分自身のように、彼は知性と知恵の中に生まれること、そしてここからまたすべての真理の信仰の中に〔生まれる〕、知識がつけ加わるかぎり。
Spiritus boni hoc statim viderunt et perceperunt quod ita esset, et hoc solum ex luce veri; 善良な霊たちはこのことを直ちに見、そのようであることを知覚した、そしてこのことをただ真理の光だけから。
at spiritus qui se confirmaverunt in sola fide, et inde rejecerunt ad latus amorem et charitatem, id non intelligere potuerunt, quia lux falsi confirmati apud illos obscuraverat lucem veri. しかし、信仰のみを確信した霊らは、そしてここから愛と仁愛を脇へ退けた、これを理解することができなかった、彼らのもとの確信された虚偽の光が真理の光を暗くしたので。
@a qui pro “que” 注a 「que」の代わりにqui。
(3) 訳文
擬似の知性と知恵は、内的なものから何が真理と善か、そしてここから虚偽と悪を見ることと知覚することではなく、単に他の者から、真理と善、そして虚偽と悪であると言われること信じ、その後、それを確信することである。彼らは、真理からでなく、他の者から真理を見るので、等しく虚偽と真理を把握し、信じることができ、そしてまたそれを真理のように見えるまでも確信する。なぜなら、何であれ確信されるものは真理の外観を着るから。そして、確信されることのできないものは何もない。これらの者の内的なものは下方からしか開かれていないが、しかし、外的なものは自分自身に確信させたほどにまで開かれている。それゆえ、彼らが見るもととなる光は天界の光ではない、しかし世の光であり、自然的な光と呼ばれる。なぜなら、この光の中で虚偽は真理のように輝くことができ、実に、確信されるとき光り輝くことができるから、しかし、天界の光の中で輝くことはない。この類の知性と知恵の少ない者は、自分自身に大いに確信させた者であるが、しかし、知性と知恵の多い者は、自分自身に少ししか確信させなかった者である。これらから、何が擬似の知性と知恵か明らかである。
[2] しかし、少年期に教師から聞いて真理であると思い、もし自分自身の理解力から考える時である壮年期に、それらに固執しないで、真理を望み、その願望からそれらを探求し、そして見つけるとき、内的に感動させられる者はこの類の者ではない。これらの者は真理のために真理に情愛を感じるので、確信する前に真理を見る{1}。
[3] このことを例によって説明しよう。霊たちの間で、どうして動物がそれ自身の性質に調和するすべての知識の中に生まれ、しかし、人間がその中に生まれていないか、その会話があった。そしてその理由は、動物はそのいのちの秩序の中にいるが、しかし、人間はその中にいないので、それゆえ、彼は認識と知識によって秩序の中へ導き入れられなければならない、しかし、もし人間がすべてのものにまさって神を愛し、隣人を自分自身のように愛するというそのいのちの秩序の中に生まれているなら、彼は知性と知恵の中に、そしてここからまた、知識がつけ加わるかぎり、すべての真理の信仰の中に生まれているであろう、と言われた。善良な霊たちはこのことを直ちに見、そのようであることを真理の光だけから知覚した。しかし、信仰のみを確信し、ここから愛と仁愛を脇へ退けた霊らは、これを理解することができなかった、彼らのもとの確信された虚偽の光が真理の光を暗くしたからである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod sapientis sit videre et percipere num sit verum priusquam confirmatur, non autem confirmare quod ab aliis dicitur (n. 1017, 4741, 7012, 7680, 7950).
Quod videre et percipere num verum sit antequam confirmatur, solum detur apud illos qui afficiuntur vero propter verum et propter vitam (n.8521).
Quod lux confirmationis sit lux naturalis et non spiritualis, et quod sit lux sensualis, dabilis etiam apud malos (n. 8780).
Quod omnia, etiam falsa, confirmari possint, ut appareant sicut vera (n. 2482[? 2477, 2284], 2490[? 2480], 5033, 6865, 8521).
(2) 直訳
@1 Quod sapientis sit videre et percipere num sit verum priusquam confirmatur, non autem confirmare quod ab aliis dicitur. 知恵は真理であるかどうか、確信する以前に、見ることと知覚することである、しかしながら、他の者から言われたことを確信することではない。
Quod videre et percipere num verum sit antequam confirmatur, solum detur apud illos qui afficiuntur vero propter verum et propter vitam. 真理であるかどうか、確信する以前に見ることと知覚することは、彼らのもとにだけ与えられる、真理のためにまた生活のために真理に感動する者。
Quod lux confirmationis sit lux naturalis et non spiritualis, et quod sit lux sensualis, dabilis etiam apud malos. 確証の光は自然的な光である、そして霊的な〔光〕ではない、そして、感覚的な光であること、悪い者のもとにもまたありうる。
Quod omnia, etiam falsa, confirmari possint, ut appareant sicut vera. すべてのものは、虚偽もまた、確証(確信)することができる、真理のように見えるほど。