(1) 原文
De infernali, qui apparuit sicut draco serpens, crassus
De bono naturali
4700[a]. Erat quidam qui applicabat se sub sinistro latere capitis, sub cerebello ibi, qui aliquantum latuit, sed dictum mihi ab angelis, quod appareret magnus serpens ibi, crassus instar trabis, et dein quod ab eo exirent quatuor pedes, horrendus, quo magis horrendus non prius visus; adigebatur ad loquendum, sic cognitus, et tunc appercipiebatur{1} qualis esset, erat hypocrita naturalis, extus bonum agens, intus non erat nisi seductivum et malum, sic ut bonum satis forte extus haberet, per quod potuit seducere paene quoscunque, quoscunque apud me videbat, seu in mea memoria, secundum eorum naturam attrahebat, et dicebatur quod aliquo ordine disponeret, ut potuissent illi inservire, seu officia praestare, hoc exercebat etiam, et dicebatur quod sic in animo haberet aliquod, ut dicebatur, coelum{2} sibi formare, hoc traxit a vita, quod ita egerit tunc; vis attrahens erat latens, sic ut non scirent quod attraherentur, quia in eorum affectiones bonas intrabat solerter, et ita illos sibi adjungebat; dicebatur quod dein appareret sicut inglutiret eos; tales fiunt qui bonum naturale habent, et hoc malignis implent; potuit ratiocinari admodum recte de vita civili, et de illorum geniis et animis qui ibi.
@1 ms. apperciebatur
@2 J.F.I. Tafel: “coetum vel coelum”
(2) 直訳
De infernali, qui apparuit sicut draco serpens, crassus 地獄の者について、その者は竜のヘビのように見られた、太い(ずんぐりした)
De bono naturali 自然的な善について
4700[a]. Erat quidam qui applicabat se sub sinistro latere capitis, ある者がいた、その者は頭の左側の下に自分自身を接触させた(寄り添った)、
sub cerebello ibi, qui aliquantum latuit, 小脳の下に、そこに、その者はやや(多少)隠れた、
sed dictum mihi ab angelis, quod appareret magnus serpens ibi, crassus instar trabis, しかし、私に天使たちから言われた、そこに大きなヘビが見られたこと、梁(大きな材木)のような、太い(ずんぐりした)、
et dein quod ab eo exirent quatuor pedes, またその後、それから四つの足が出たこと、
horrendus, quo magis horrendus non prius visus; 恐ろしい、それでさらに恐ろしい、前に〔私が〕見なかった。
adigebatur ad loquendum, sic cognitus, et tunc appercipiebatur{1} qualis esset, 話すように強いられた、このように認められた、またその時、どのような者であったか認められた、
erat hypocrita naturalis, extus bonum agens, intus non erat nisi seductivum et malum, 自然的な(生来の)偽善者であった、外見上、善を行なっている、内部に、惑わすことと悪でないならなかった、
sic ut bonum satis forte extus haberet, per quod potuit seducere paene quoscunque, そのように十分に力強い善を外見上(外部に)持っていた、そのことによってほとんどだれでも惑わすことができた、
quoscunque apud me videbat, seu in mea memoria, secundum eorum naturam attrahebat, 私のもとに見ただれでも、すなわち、私の記憶の中に〔見た〕、彼らの性質にしたがって引きつけた、
et dicebatur quod aliquo ordine disponeret, ut potuissent illi inservire, seu officia praestare, また言われた、ある種の順序で配置したこと、彼らが仕えることができたように、すなわち、役目を果たすこと、
hoc exercebat etiam, et dicebatur quod sic in animo haberet aliquod, このことを実行もした、また言った、このようにある種のものを心の中に持ったこと、
ut dicebatur, coelum{2} sibi formare, 言われたように、天界を自分自身に形作ること、
hoc traxit a vita, quod ita egerit tunc; 彼はこのことを〔世での〕いのち(生活)から得た(引き出した)、そのように、その時、行なったこと。
vis attrahens erat latens, sic ut non scirent quod attraherentur, 〔彼の〕引きつける力は隠れている〔もの〕であった、そのように彼らは知らなかった、引きつけられていたこと、
quia in eorum affectiones bonas intrabat solerter, et ita illos sibi adjungebat; 彼らの善良な情愛の中に巧みに入ったからである、またそのように彼らを自分自身に結びつけた。
dicebatur quod dein appareret sicut inglutiret eos; 言われた、その後、彼が彼らをのみ込んだように見られたこと。
tales fiunt qui bonum naturale habent, et hoc malignis implent; このような者たちになる、その者たちは自然的な善を持っていた、またこれを悪意で満たした。
potuit ratiocinari admodum recte de vita civili, et de illorum geniis et animis qui ibi. 彼は大いに正しく(適切に)推論することが〔できた〕、市民の生活について、またそこにいる者〔の〕彼らの性質(性向)と気質(性格)について。
(3) 訳文
太い、竜のヘビのように見られた地獄の者について
自然的な善について
4700[a]. ある者がいた、その者は頭の左側の下に、小脳の下に、自分自身を接触させ、多少、隠れた。しかし、天使たちから私に言われた――そこに梁のような、太い、大きなヘビが見られた、またその後、それから四つの足が出た。恐ろしい、前に〔私が〕見たこともなかった〔ような〕さらに恐ろしい〔ものであった〕。〔彼は〕話すように強いられ、このように認められた。またその時、どのような者であったか認められた――外見上、善を行なっているが、内部には惑わすことと悪しかなかった生来の偽善者であった。そのように外見上、十分に力強い善を持っており、そのことによってほとんどだれでも惑わすことができた。〔彼が〕私のもとに見た、すなわち、私の記憶の中に見ただれでも、彼らの性質にしたがって引きつけた。また、彼らが仕えること、すなわち、役目を果たすことができるように、ある種の順序で配置した、と言われた。このことを実行もし、このようにある種のものを、言われたように、天界を自分自身に形作ることを心の中に持った、と言った。彼は、そのように、その時、行なったことを〔世での〕生活から得た。〔彼の〕引きつける力は隠れていた、そのように彼らは、引きつけられていることを知らなかった。彼らの善良な情愛の中に巧みに入った、またそのように彼らを自分自身に結びつけたからである。その後、彼が彼らをのみ込んだように見られた、と言われた。自然的な善を持ち、これを悪意で満たした者はこのような者になる。彼は、市民生活について、またそこにいる者の性向と気質について極めて正しく推論することができた。
(1) 原文
4701[a]. Praeterea etiam callebat bonum et verum genuinum externe a se repellere, ne id eum laederet, quod potuit, quia bonum ut genuinum apparens extus habuit; sed bonum genuinum interius non potuit. Haec omnia ad vivum visa seu percepta, et observabatur priusquam manifestatus, quod vera non possem cogitatione capere, quia repellebat illa quae influebant.
(2) 直訳
4701[a]. Praeterea etiam callebat bonum et verum genuinum externe a se repellere, さらに、彼は外なる本物の善と真理を自分自身からはねつける(追い払う)ことに熟練もしていた、
ne id eum laederet, quod potuit, それが彼を傷つけない(損なわない)ように、そのことができた、
quia bonum ut genuinum apparens extus habuit; 善を、本物のように見える、外見上、持ったからである。
sed bonum genuinum interius non potuit. しかし、内的な本物の善を〔持つことが〕できなかった。
Haec omnia ad vivum visa seu percepta, これらすべてのことが生き生きと見られた、または知覚された、
et observabatur priusquam manifestatus, また〔私に〕観察された(気づいた)、〔彼が〕明らかにされたよりも前に、
quod vera non possem cogitatione capere, 私は〔私の〕思考の〔中の〕真理を把握することができなかった、
quia repellebat illa quae influebant. 彼がそれらをはねつけた(追い払った)からである、それらは流入した。
(3) 訳文
4701[a]. さらに、彼は外なる本物の善と真理を自分自身から追い払うことに熟練してもいた、それが彼を傷つけないように、そのことができた。外見上、本物のように見える善を持ったからである。しかし、内的な本物の善を持つことができなかった。これらすべてのことが生き生きと見られた、すなわち、知覚され、〔彼が〕明らかにされるよりも前に、〔私は〕気づいた。私は〔私の〕思考の〔中の〕真理を把握することができなかった、彼が流入したものを追い払ったからである。