(1) 原文
Sermo cum quodam Catholico Romano de eorum sanctis
4603[a]. Loquutus cum quodam spiritu qui fuit ex religione Catholico Romana de sanctis eorum, dicebatur quod sanctos adorent, sicut gentes sua idola, dicebat quod solum venerarentur, et ab exemplis eorum instruerentur, sed dictum quod actualiter procumbant genubus coram iis, precentur ut auxilium ferant, et hoc turmatim{1} in conspectu sacerdotum eorum, et quod non abstrahantur ab iis, nec admoneantur; tum quod preces eorum tales sunt, in eorum sacris libris, ut implorent eos de auxilio. [2] Putabat quod intercederent, et quod illud toleraretur ob populi simplicitatem, sed dictum, quod preces eorum sacrae ita institutae sunt, et quod a monachis persuadeantur ut ita faciant, ex causa lucri et honoris, ostentantes eorum miracula, extollentes ore, et monstrantes in Ecclesia, ut sic ita faciant; ad haec respondere non potuit. Dictum quod pejores sint gentilibus, nam gentiles non sciunt quod idololatria peccatum sit, ii vero sciunt, quare damnantur prius quam illi. Dicebat quod sancti intercedant{2}, sed dictum quod plures ex sanctis in inferno sunt, prae aliis magici, ac nominati quidam, ut Antonius, Franciscus Xaverius, David, de Paulo etiam sermo fuit, et quod nescirent quid coelum, praeter alia quorum non memini, ut quod notum sit, quod cuivis licitum sit ad Dominum precibus accedere, et quod omnes audiat, et quod Solus qui adorandus.
@1 J.F.I. Tafel haec tribuant
@2 imperfectum in ms.
(2) 直訳
Sermo cum quodam Catholico Romano de eorum sanctis あるローマカトリック教徒との会話、彼らの聖徒について
4603[a]. Loquutus cum quodam spiritu qui fuit ex religione Catholico Romana de sanctis eorum, 〔私は〕ある霊と話した、その者はローマカトリックの宗教からであった、彼らの聖徒について、
dicebatur quod sanctos adorent, sicut gentes sua idola, 彼は言われた、彼らは聖徒たちを崇拝していること、異教徒たちが自分の偶像を〔崇拝する〕ように、
dicebat quod solum venerarentur, et ab exemplis eorum instruerentur, 彼は言った、彼らは単に尊ばれていること、また彼らの例(範例)により教えられる、
sed dictum quod actualiter procumbant genubus coram iis, precentur ut auxilium ferant, しかし、言われた、実際に彼らの前にひざでかがめること、助けをもたらすように祈る、
et hoc turmatim{1} in conspectu sacerdotum eorum, et quod non abstrahantur ab iis, nec admoneantur; またこのことは群れをなして(一団となって)彼らの聖職者の視野の中で、また〔聖職者は〕彼らにより引き離されない、警告もされないこと〔=聖職者は彼らを引き離しも忠告もしない〕。
tum quod preces eorum tales sunt, in eorum sacris libris, ut implorent eos de auxilio. なおまた、彼らの祈りはこのようなものである、彼らの聖なる本の中に〔ある〕、助けについて彼らを切願(哀願)するように。
[2] Putabat quod intercederent, et quod illud toleraretur ob populi simplicitatem, 彼は思った、彼らがとりなしをすること、またそのことは人々(会衆)の単純さのために許容されていること、
sed dictum, quod preces eorum sacrae ita institutae sunt, しかし、言われた、彼らの聖なる祈りはそのように制定されていること、
et quod a monachis persuadeantur ut ita faciant, また修道士たちにより説きつけられていること、そのように行なうように、
ex causa lucri et honoris, ostentantes eorum miracula, extollentes ore, 利益と名誉の理由から、彼らの奇跡を見せびらかして、口でほめて(称賛して)、
et monstrantes in Ecclesia, ut sic ita faciant; また教会の中で示して、このように、そのように行なうように、
ad haec respondere non potuit. これらに彼は答えることができなかった。
Dictum quod pejores sint gentilibus, 〔彼に〕言われた、異邦人たちにさらに悪い者であること、
nam gentiles non sciunt quod idololatria peccatum sit, ii vero sciunt, quare damnantur prius quam illi. なぜなら、異邦人たちは知らないからである、偶像崇拝が罪であることを、けれども、彼らは知っている、それゆえ、彼らよりも前に断罪される、
Dicebat quod sancti intercedant{2}, sed dictum quod plures ex sanctis in inferno sunt, prae aliis magici, 彼は言った、聖徒たちはとりなしをすること、しかし、言われた、聖徒たちからの多くの者たちは地獄の中にいること、他の者たちよりも魔法使いたち〔である〕、
ac nominati quidam, ut Antonius, Franciscus Xaverius, David, de Paulo etiam sermo fuit, そしてある者たちが名前を挙げられた、例えば、アントニウス、フランチェスコ・シャヴィエル、ダビデ、パウロについてもまた会話があった、
et quod nescirent quid coelum, また、彼らは何が天界か知らないこと、
praeter alia quorum non memini, ほかに他のこと〔が言われた〕、それらを私は思い出さない、
ut quod notum sit, quod cuivis licitum sit ad Dominum precibus accedere, よく知られていることのような、それぞれの者に許されていること、主へ祈りによって近づくこと、
et quod omnes audiat, et quod Solus qui adorandus. また〔主は〕すべての者を聞くこと、またおひとり〔である〕こと、その方が崇拝されなければならない。
(3) 訳文
あるローマカトリック教徒との会話、彼らの聖徒について
4603[a]. 〔私は〕ローマカトリック教徒であったある霊と彼らの聖徒について話した。私は、異教徒たちが自分の偶像を崇拝するように、あなたがたは聖徒たちを崇拝している、と言った。彼は、聖徒たちは単に尊ばれている、また範例として彼らから教えられる、と言った。しかし〔私は〕言った――実際に彼らの前にひざをかがめ、助けをもたらすように祈っている。またこのことを一団となって、彼らの聖職者の視野の中で〔行ない〕、聖職者は彼らを引き離しも、忠告もしない。なおまた、彼らの聖なる本の中にある彼らの祈りは、助けについて聖徒たちに切願するようなものである。
[2] 彼は、聖徒たちがとりなしをする、またこのことは会衆の単純さのために許容されている、と思った。しかし、〔私は〕言った――彼らの聖なる祈りはそのように制定されている、また修道士たちにより、〔自分たちの〕利益と名誉の理由から、聖徒たちの奇跡を見せびらかし、口で称賛し、また教会の中でこのように示して、そのように〔崇拝や祈りなどを〕行なうように説きつけられている。これらに彼は答えることができなかった。
〔私は〕言った――異邦人たちよりもさらに悪い者である、なぜなら、異邦人たちは偶像崇拝が罪であることを知らないからである、けれども、あなたがたは知っている、それゆえ、彼らよりも前に断罪される。彼は、聖徒たちがとりなしをする、と言った。しかし、私は、聖徒たちからの多くの者たちは地獄の中にいる、他の者たち以上に魔法使いたちである、と言い、そしてある者たちの名前を挙げた、例えば、アントニウス、フランチェスコ・シャヴィエル、ダビデである。パウロについてもまた会話があった、彼らは天界とは何か知らないことである。ほかに他のこと〔もあり〕、それらを私は思い出さないが――よく知られていることもあった――祈りによって主へ近づくことがだれにも許されていること、〔主は〕すべての者を聞かれ、崇拝されなければならない方は〔主〕おひとり〔である〕こと。