(1) 原文
De sphaeris
4220. Vidi quendam vestibus auratis vestitum, et concepi ideam, quod is ex vestibus suis cogitet jugiter de se, suo honore et respectu, etiam dum aliud cogitat, quod attraxit{a}, et qui attrahit tale, habitum induit, et regnat talis cogitatio quoties ita vestitus est, et videt alios: inde sphaera illa honoris sui, seu amoris sui: similiter se habet cum omnibus aliis, quae homo sibi attrahit, quorum plura sunt quam quae possunt dici; etiam dum concepit ideam de illis quae sunt fidei, remanet illa idea, et fit familiaris, ut quoties occurrat aliquid de fide, in simili idea communi seu sphaera sit. [2] Tales sphaerae sunt quae percipiuntur manifeste in altera vita, ad primum adventum, nam [is] excitat <apud alios> apud me talia quae ei concordant, et sic discordantia percipitur: tales sphaerae solent verti in odoris sphaeras, unde putida et excrementitia, [manifestantes] quales sunt: etiam verti solent in visuales, cum apparent sicut formae sphaerae tunc sunt abominabiles cum tales. Ita civilitates.
@a h.e. quod [a vita corporis] attraxit
(2) 直訳
De sphaeris スフェアについて
4220. Vidi quendam vestibus auratis vestitum, 私はある者を見た、金箔を被せた衣服で着せられた〔者〕、
et concepi ideam, quod is ex vestibus suis cogitet jugiter de se, suo honore et respectu, また私は観念を抱いた、彼は自分の衣服から自分自身について、自分の名誉また尊敬(敬意)〔について〕常に考えた、
etiam dum aliud cogitat, quod attraxit{a}, さらにまた他のことを考えた時、〔身体のいのちから☆〕引きつけた(身に着けた)こと、
☆「注」参照。
et qui attrahit tale, habitum induit, et regnat talis cogitatio quoties ita vestitus est, et videt alios: またこのように引きつけた(身に着けた)者は、習慣を着る(おびる)、またそのような思考が支配する、そのような衣服でいる、また他の者を見るたびごとに――
inde sphaera illa honoris sui, seu amoris sui: ここからそれらのスフェアは自己の名誉のもの、すなわち、自己愛のもの〔である〕――
similiter se habet cum omnibus aliis, quae homo sibi attrahit, quorum plura sunt quam quae possunt dici; 同様に、他のすべてのものに振る舞う、それらを人間は自分自身に引きつける(身に着ける)、それらの多くのものがある、言われることができるよりも。
etiam dum concepit ideam de illis quae sunt fidei, さらにまたそれらについて観念を抱く時、それらは信仰のものである、
remanet illa idea, et fit familiaris, その観念がとどまる(残る)、また親しい(よく知られた)ものになる、
ut quoties occurrat aliquid de fide, 例えば、信仰について何かが起こるたびごとに、
in simili idea communi seu sphaera sit. 同様の(似た)全般的な観念、すなわち、スフェアの中にいる。
[2] Tales sphaerae sunt quae percipiuntur manifeste in altera vita, ad primum adventum, このようなスフェアがある、それは来世の中ではっきりと知覚される、〔その霊の〕最初の到着に(=とき)、
nam [is] excitat <apud alios> apud me talia quae ei concordant, et sic discordantia percipitur: なぜなら、〔彼は〕<他の者もとに>私のもとにこのようなものをかきたてたからである、それらは彼に一致する、またこのように不一致が知覚される――
tales sphaerae solent verti in odoris sphaeras, unde putida et excrementitia, [manifestantes] quales sunt: このようなスフェアはにおいのスフェアの中に変えられることがよくある、そこから悪臭のするものまた糞のようなものが、どんなものか〔明らかにしている〕――
etiam verti solent in visuales, cum apparent sicut formae sphaerae tunc sunt abominabiles cum tales. さらにまた、〔スフェアが〕見えるものの中に変えられることがよくある、スフェアが形のように見られるとき、その時、忌まわしいものがある、そのようなものに。
Ita civilitates. そのように礼儀正しいもの。
(3) 訳文
スフェアについて
4220. 私は、金箔を施した衣服を着た者を見た。また私は、彼が自分の衣服から自分自身について、自分の名誉や敬意〔について〕常に考えていた、他のことを考えていた時もまた、いのちが身体にあるときに引きつけた、との観念を抱いた。またこのように引きつけた者は、習慣を身に着け、そのような衣服でいる、また他の者を見るたびごとに、そのような思考が支配する――ここから、それらのスフェアは自己名誉のもの、すなわち、自己愛のものである――他のすべてのものも同様であり、それらを人間は自分自身に引きつけ、それらには、言われることができるよりも多くのものがある。さらにまた信仰に属すものについて観念を抱く時、その観念が残り、親しいものになる。例えば、信仰について何かが起こるたびごとに、同様の全般的な観念の中に、すなわち、スフェアの中にいる。
[2] このようなスフェアがあり、それは来世で〔その霊が〕最初に到着するとき、はっきりと知覚される。なぜなら、〔彼は〕私のもとに彼に一致するようなものをかきたて、このように不一致が知覚されたからである――このようなスフェアはにおいのスフェアに変えられることがよくあり、そこから悪臭のするものや糞のようなものが、どんなものか〔を明らかにしている〕――さらにまたスフェアが見えるものに変えられることがよくあり、スフェアが形のように見られる時、そのようなものに忌まわしいものがある。そのように礼儀正しいもの〔もまたある〕。
(1) 原文
4221. Quomodo ex habitu seu actuali inducitur tale constat a permultis, fit tale ut homo nesciat quod traxerit habitu, ut loquela ejus, manducatio ejus, gressus ejus, quae omnia homo discit, si non disceret, non posset; similiter sibi{1} cavere ab occursu dum ambulat; perspicere ex aliorum loquela et facie, quales: movere brachia{2}, circa omnes sensus talia habitu trahuntur, inde constat solum, [id] quod{3} ex habitu trahit, quod familiare fiat, ut nesciat quod habeat. 1749, 15 April.
@1 ms. se
@2 imperfectum in ms.
@3 ms. solum quomodo ubi quomodo in quod emendatum
(2) 直訳
4221. Quomodo ex habitu seu actuali inducitur tale constat a permultis, どのように習慣または実践からこのようなものがひき起こされるか非常に多くのものから明らかである、
fit tale ut homo nesciat quod traxerit habitu, このようなものが生じる、人間が知らないような、習慣〔から〕得たこと、
ut loquela ejus, manducatio ejus, gressus ejus, quae omnia homo discit, si non disceret, non posset; 例えば、彼の話し方、彼の食べること(=食事法)、彼の歩き振り、それらすべてのものを人間は学ぶ、もし学ばないなら、〔そのように行なうことが〕できない。
similiter sibi{1} cavere ab occursu dum ambulat; 同様に、自分自身に(を)用心すること、ぶつかることから、歩いている時。
perspicere ex aliorum loquela et facie, quales: movere brachia{2}, 他の者の話し方と顔から鋭く見る(把握する)こと、どんな者であるか――腕を動かすこと、
circa omnes sensus talia habitu trahuntur, すべての感覚に関して(の場合)、このようなものを習慣〔から〕得ている、
inde constat solum, [id] quod{3} ex habitu trahit, quod familiare fiat, ut nesciat quod habeat. ここから単に(まさに)明らかである、〔そのこと〕習慣〔から〕得ていること、親しい(よく知られた)ものになる、知らないような、持っていることを。
1749, 15 April. 1749年4月15日。
(3) 訳文
4221. どのように習慣または実践からこのようなものがひき起こされるか非常に多くのものから明らかである――習慣から得たもので、人間が知らないようなものが生じる。例えば、彼の話し方、食べ方、歩き振り、それらすべてのものを人間は学ぶ、もし学ばないなら、〔そのように行なうことが〕できない。同様に、歩いている時、ぶつかることから、自分自身を用心することである。他の者の話し方と顔から、腕を動かすことから、どんな者であるか把握すること――すべての感覚に関して、このようなものを習慣から得ている。ここからまさに、親しいものに、持っていることを知らないようなものになることを習慣から得ていることが明らかである。1749年4月15日。