(1) 原文
De iis qui sensum communem referunt
3160. Spiritus veniebant supra me ad aliquam altitudinem et amplitudinem, sonantes simul ut multi, qui sicut mihi visum in nulla distincta idea, sed in communi omnium erant, putabam non aliquid distinctum ab iis percipi, sed commune indistinctum et obscurum, ut solet, sed usque mecum per alios spiritus eis adjunctos loquuti, sic ut sonus esset, cujus ideas ita potui percipere, nam tale commune{1} non cadere potuit in ideas quae sunt loquelae nisi per alios, qui tales sunt; quod commune omnium simul cogitarent, percipiebam manifeste ex tam multis simul, et quasi innumeris indistincte in cogitationem meam alluentibus; cum quibus loquutus ita ut dictum, dicens, quod communia talia non possint distinctam ideam alicujus rei habere, sicut solet in cogitatione hominis communi, (3161.) quae non solum est obscura sed nulla, tum dicens, quod quidem communium dentur variationes, sed usque similes, nempe obscurae et sicut nullae; ast per quadrantem si non dimidium horae ostendebant mihi quod distinctam communium et omnium in communi simul ideam haberent, nam omnes variationes et mutationes cogitationum mearum, ita accurate observabant cum omnibus et singulis, quae circa variationes et mutationes cogitationis et affectionis meae existebant, ut non alii spiritus melius; ex quibus manifeste concludi potest, quod distinctam communium ideam habuerint, et quod melius quam alibi, quia vera dicebant, et simul omnia et singula ea intuebantur, quae ad conclusionem necessaria fuere; (3162.) et quidem sic, ut inciperem quasi timere aliquid plus cogitare, nam detegebant ea, quae non ita vellem detegi, quoad affectiones et similia quae in meae cogitationis et affectionis varietate latebant; quare etiam percipiebam apud me torporem, ut non amplius loquendi cum iis. Qui torpor cum animadversus, caput crinitum apparuit non procul a facie, qui{2} intus in corpus meum se inferens, aliquid rauce loquutum, erat spiritus ita apparens, quia solum corporeum{3} simile, ut nunc insinuatur, nempe commune corporeum correspondens{a} significabatur; quare etiam tandem in somnum lapsus est{4}.
@1 in ms. tales communes in tale communes emendatum
@2 sic ms.
@3 J.F.I. Tafel: “corpori, nisi legeris corporeum”
@4 sic ms., forte pro sum
@a h.e. correspondens iis, qui in communi idea erant (vide indicem ad Capillus)
(2) 直訳
De iis qui sensum communem referunt 彼らについて、その者は全般的な意味を映し出す(表わす)
3160. Spiritus veniebant supra me ad aliquam altitudinem et amplitudinem, sonantes simul ut multi, 霊たちが私の上方にやって来た、ある高さにまた十分な広さに、一緒にまた多くの音をたてて、
qui sicut mihi visum in nulla distincta idea, sed in communi omnium erant, その者は私に何も区別のある(明瞭な)観念の中にないように見られた、しかし、すべての全般的なものの中にいた、
putabam non aliquid distinctum ab iis percipi, sed commune indistinctum et obscurum, ut solet, 私は思った、何らかの区別のあるもの(明瞭なもの)を彼らから知覚しなかった、しかし、不明瞭な(はっきりない)またあいまいなものを、よくあるように、
sed usque mecum per alios spiritus eis adjunctos loquuti, sic ut sonus esset, cujus ideas ita potui percipere, しかしそれでも、私と、他の霊によって、彼に接合している者、私は話した、そのように音声があった、その観念をそのようには私は知覚することができた、
nam tale commune{1} non cadere potuit in ideas quae sunt loquelae nisi per alios, qui tales sunt; なぜなら、このような全般的なものは、観念の中に落ち込むことができなかったからである、それは話しのものである、他の者によってでないなら、その者はこのような者である
quod commune omnium simul cogitarent, percipiebam manifeste ex tam multis simul, 彼らがすべての全般的なものを同時に考えたことを、私はこれほどに多くのものから同時に知覚した、
et quasi innumeris indistincte in cogitationem meam alluentibus; また、私の思考の中に到着したいわば無数のもの〔から〕不明瞭に、
cum quibus loquutus ita ut dictum, dicens, それらの者と、そのように言ったように、言って、
quod communia talia non possint distinctam ideam alicujus rei habere, sicut solet in cogitatione hominis communi, そのような全般的なものはある事柄に明瞭な観念を持つことができないこと、人間の全般的な思考の中でよくあるように、
(3161.) quae non solum est obscura sed nulla, tum dicens, quod quidem communium dentur variationes, sed usque similes, nempe obscurae et sicut nullae; それらは漠然としたものだけでなく、しかし無である、なおまた言って、確かに、全般的ないろいろなものが存在する、しかしそれでも同様のもの〔である〕、すなわち、あいまいなもの、またこのように無〔無価値、無意味〕。
ast per quadrantem si non dimidium horae ostendebant mihi quod distinctam communium et omnium in communi simul ideam haberent, しかし、四分の一〔の時間〕の間、もし半分の時間でないなら、彼らは私に示した、全般的なものの、また全般的なものの中のすべてのものと同時に明瞭は観念を持っていることを、
nam omnes variationes et mutationes cogitationum mearum, ita accurate observabant cum omnibus et singulis, なぜなら、私の思考のすべての多様なものと変化したものを、そのように注意深く観察したからである、すべてと個々のものとともに、
quae circa variationes et mutationes cogitationis et affectionis meae existebant, ut non alii spiritus melius; それらは私の思考と情愛の多様なものと変化のまわりに存在した、他の霊たちがよく〔観察することができ〕ないように。
ex quibus manifeste concludi potest, それらから、はっきりと結論されることができる、
quod distinctam communium ideam habuerint, et quod melius quam alibi, 彼らが全般的なものの区別のある(明瞭な)観念を持っていること、また他の者よりもさらによいものを〔持っている〕こと、
quia vera dicebant, et simul omnia et singula ea intuebantur, quae ad conclusionem necessaria fuere; 真理を話したからである、またすべてと個々のものを、それらを彼らは凝視した(調べた)、それらは結論に必要であった(fuere=fuerunt)。
(3162.) et quidem sic, ut inciperem quasi timere aliquid plus cogitare, 実際に、このように、私が始めたように、いわば何らかのものをさらに強いることを恐れることを、
nam detegebant ea, quae non ita vellem detegi, quoad affectiones et similia quae in meae cogitationis et affectionis varietate latebant; なぜなら、彼らはそれらを明らかにしたからである、それらはそのように私が明らかにされることを欲しない、情愛と同様のものに関して、それらは私の思考と情愛のいろいろなものに隠れていた。
quare etiam percipiebam apud me torporem, ut non amplius loquendi cum iis. それゆえ、さらにまた私は私のもとに気の進まないこと(不本意)を知覚した、もはや(さらに)彼らと話したくないような、
Qui torpor cum animadversus, caput crinitum apparuit non procul a facie, その気の進まないものが認められたとき、毛でおおわれた顔が見られた、〔私の〕顔から遠くない〔ところに〕、
qui{2} intus in corpus meum se inferens, aliquid rauce loquutum, その者が私の身体の中の内部に自分自身を引き入れて、しゃがれ声で何らかのことを話した、
erat spiritus ita apparens, そのように見られている霊であった、
quia solum corporeum{3} simile, ut nunc insinuatur, nempe commune corporeum correspondens{a} significabatur; 単なる形体的なものに似た者〔であった〕からである、今、暗示されたように、すなわち、形体的な全般的ものに対応しているもの☆が意味された。
☆すなわち、「彼らに対応しているもの、その者は全般的な観念の中にいた」です。「注」参照。『索引』の「Capillus」にそのように書いてあります。
quare etiam tandem in somnum lapsus est{4}. それゆえ、さらにまた最後に、眠りの中にすべり落ちた☆。
☆このままだと「彼が」眠りに落ち込んだことになりますが、変なので、「私」だと思います。注参照。
(3) 訳文
全般的な意味を表わすものについて
3160. 霊たちが、ある高さにまた十分な広さに、一緒にまた多くの音をたてて、私の上方にやって来た。その者は、何も明瞭な観念の中にいないで、すべての全般的なものの中にいたように私に見られた。私は彼らから何らかの明瞭なものを知覚しなかった、しかし、よくあるようなはっきりないまたあいまいなものを知覚したと思った。しかしそれでも、接合している他の霊によって、私と話し、そのように音声があり、その観念をそのようには私は知覚することができた。なぜなら、話しのものであるこのような全般的なものは、このような者である他の者によってでないなら、観念の中に落ち込むことができなかったからである。
彼らが同時にすべての全般的なものを考えたことを、私はこれほどに多くのものから、また、私の思考の中に到着したいわば無数のものから不明瞭に、同時に知覚した。それらの者に〔私は〕、そのような全般的なものは、人間の全般的な思考の中でよくあるように、ある事柄に明瞭な観念を持つことができない、とそのように言った。
(3161.) それらは漠然としたものだけでなく、しかし無〔無価値、無意味〕である、なおまた、確かに、全般的ないろいろなものが存在する、しかしそれでも同様のもの、すなわち、あいまいなものまたこのように無〔無価値、無意味〕であると言った。しかし、四分の一時間、もしかして半時間の間、彼らは私に、全般的なものまた全般的なものの中のすべてのものと同時に明瞭は観念を持っていることを示した。なぜなら、私の思考のすべての多様なものと変化したものを、すべてと個々のものとともに、そのように注意深く観察したからである。それらは私の思考と情愛の多様なものと変化のまわりに、他の霊たちがよく〔観察することができ〕ないように存在していた。それらから、はっきりと結論されることができる――彼らが全般的なものの明瞭な観念を、また他の者よりもさらによいものを持っていることである。彼らは真理を話し、結論に必要であったすべてと個々のものを調べたからである。
(3162.) 実際に、私がいわば何らかのものをさらに強いることを恐れることを始めたようにである。なぜなら、彼らは、私の思考と情愛のいろいろなものに隠れていた、そのように情愛と同様のものに関して私が明らかにされることを欲しないものを明らかにしたからである。それゆえ、さらにまた私は私のもとに、もはや彼らと話したくないといった気の進まないことを知覚した。その気の進まないものに気づいたとき、〔私の〕顔から遠くない〔ところに〕毛でおおわれた顔が見られた。その者が私の身体の中の内部に自分自身を引き入れて、しゃがれ声で何らかのことを話した、〔その顔は〕そのように見られる霊であった。今、暗示されたように、単なる形体的なものに似た者〔であった〕からである、すなわち、形体的な全般的ものに対応している〔観念の中にいる〕者が意味された。(それゆえ、さらにまた)最後に、〔私は〕眠りに落ち込んだ。