(1) 原文
364. Pauperes non in caelum propter paupertatem veniunt, sed propter vitam. Unumquemvis vita ejus sequitur, sive dives sit sive pauper. Non est peculiaris misericordia pro uno magis quam pro altero;{1} recipitur qui bene vixit, et rejicitur qui male. Praeterea paupertas aeque seducit et abstrahit hominem a caelo, sicut opulentia. Sunt inter illos perplures qui sua sorte non contenti sunt, qui ambiunt multa, et credunt opes benedictiones esse;{2} quapropter cum illas non recipiunt, irascuntur, et de providentia Divina male cogitant; invident etiam aliis sua bona; praeterea etiam illi aeque defraudant alios cum datur occasio, et quoque aeque in sordidis voluptatibus vivunt. Aliter vero pauperes qui sua sorte contenti sunt, in suo opere seduli et diligentes, ac amant laborem prae otio, et sincere et fideliter agunt, et simul tunc Christianam vitam vivunt. Aliquoties locutus sum cum illis qui ex rustica gente et ex plebe erant, qui dum vixerunt in mundo crediderunt in Deum, ac justum et rectum in suis operibus fecerunt: illi quia erant in affectione sciendi verum, quaerebant quid charitas et quid fides, quia in mundo multa de fide audiverunt, in altera vita autem multa de charitate; quare illis dictum est, quod charitas sit omne id quod est vitae, et fides omne id quod est doctrinae; proinde quod charitas sit velle et facere justum et rectum in omni opere, fides autem cogitare juste et recte; et quod fides et charitas se conjungant sicut doctrina et vita secundum illam, seu sicut cogitatio et voluntas; et quod fides fiat charitas, quando id quod homo juste et recte cogitat, etiam velit et faciat, et cum hoc fit, quod non duo sint sed unum. Hoc intellexerunt bene, et gavisi sunt, dicentes quod non comprehenderint in mundo quod credere aliud esset quam vivere.
(2) 直訳
Pauperes non in caelum propter paupertatem veniunt, sed propter vitam. 貧しい者は貧しいゆえに天界の中に来るのではない、しかし、生活ゆえに。
Unumquemvis vita ejus sequitur, sive dives sit sive pauper. それぞれの者に彼の生活が付いて行く、あるいは富む、あるいは貧しい。
Non est peculiaris misericordia pro uno magis quam pro altero;{1} 特別な慈悲はない、一人のために他の者のためによりも大きい{1}。
recipitur qui bene vixit, et rejicitur qui male. 善く生きた者は受け入れられる、そして悪く〔生きた〕者は退けられる。
Praeterea paupertas aeque seducit et abstrahit hominem a caelo, sicut opulentia. さらに、貧しさは等しく人間を惑わし、天界から引き離す、富(豊かさ)のように。
Sunt inter illos perplures qui sua sorte non contenti sunt, qui ambiunt multa, et credunt opes benedictiones esse;{2} 貧しい者たち、彼らの間にいる、自分の運命に満足しない者、その者は多くのものを得ようとする、そして富(財産)が祝福であると信じる。
quapropter cum illas non recipiunt, irascuntur, et de providentia Divina male cogitant; それゆえ、それらを受けないとき、怒る、そして神的な節理について悪く考える。
invident etiam aliis sua bona; さらにまた他の者たちに〔直訳です〕彼らの財産をねたむ。
praeterea etiam illi aeque defraudant alios cum datur occasio, et quoque aeque in sordidis voluptatibus vivunt. さらに(さらに)また、彼らは等しく他の者をだます、機会が与えられるとき、そしてまた等しく不潔な快楽の中に生きる。
Aliter vero pauperes qui sua sorte contenti sunt, in suo opere seduli et diligentes, ac amant laborem prae otio, et sincere et fideliter agunt, et simul tunc Christianam vitam vivunt. しかし、異なって〔いる〕貧しい者たち、その者たちは自分の運命に満足している、自分の働き(仕事)で熱心で、勤勉で〔ある〕、そして怠惰よりも労働を愛する、そして誠実に、忠実に行動する、そして同時にその時、キリスト教徒の生活を送った。
Aliquoties locutus sum cum illis qui ex rustica gente et ex plebe erant, qui dum vixerunt in mundo crediderunt in Deum, ac justum et rectum in suis operibus fecerunt: 数回、私は彼らと話した、その者たちは田舎の人々からと平民からであった、その者たちは世で生きた時、神を信じた、そして公正と正義を自分の働き(仕事)で行なった。
illi quia erant in affectione sciendi verum, quaerebant quid charitas et quid fides, quia in mundo multa de fide audiverunt, in altera vita autem multa de charitate; 彼らは真理を知る情愛の中にいたので、何が仁愛で何が信仰か求めた、世の中で信仰について多くのことを聞いたので、そして来世でしかしながら仁愛について。
quare illis dictum est, quod charitas sit omne id quod est vitae, et fides omne id quod est doctrinae; それゆえ、彼らに言われた、仁愛は生活のものそれすべてである、また信仰は教えのものそれすべてであること。
proinde quod charitas sit velle et facere justum et rectum in omni opere, fides autem cogitare juste et recte; したがって、仁愛はすべての働きの中で公正と正義を意志し、行なうことであること、しかしながら、信仰は公正にそして正しく考えること。
et quod fides et charitas se conjungant sicut doctrina et vita secundum illam, seu sicut cogitatio et voluntas; そして、信仰と仁愛は教えとそれ〔教え〕にしたがった生活のように互いに結合すること、すなわち、思考と意志のように。
et quod fides fiat charitas, quando id quod homo juste et recte cogitat, etiam velit et faciat, et cum hoc fit, quod non duo sint sed unum. そして、信仰は仁愛となること、それの時、人間が公正にそして正しく考え、さらにまた意志し、行なうこと、そしてこのことが行なわれるとき、二つでなくしかし一つであること。
Hoc intellexerunt bene, et gavisi sunt, dicentes quod non comprehenderint in mundo quod credere aliud esset quam vivere. このことを〔彼らは〕よく理解した(わかった)、そしてうれしがった、言って、世で理解しなかったこと、信じることは生活すること以外の何かであること。
(3) 訳文
貧しい者は、貧しいゆえにではなく、生活ゆえに天界に来る。それぞれの者に、富むにしろ貧しいにしろ、彼の生活が付いて行く。ある者のために他の者のためによりも大きな、特別な慈悲といったものはない{1}。善く生きた者は受け入れられ、悪く生きた者は退けられる。さらに、貧しさもまた富と等しく人間を惑わし、天界から引き離す。貧しい者たちの間に、自分の運命に満足しないで、多くのものを得ようとし、富が祝福であると信じる者がいる{2}。それゆえ、それらを受けないとき、怒り、神的な節理について悪く考える。そしてまた他の者たちの財産をねたむ。さらにまた、彼らもまた機会が与えられるとき等しく他の者をだまし、また等しく不潔な快楽の中に生きる。しかし、自分の運命に満足し、自分の仕事に熱心、勤勉であり、怠惰よりも労働を愛し、誠実に、忠実に行動すると同時に、その時、キリスト教徒の生活を送った貧しい者たちは異なる。
数回、私は田舎から出てきた者それと平民と話したことがある。その者たちは世で生きた時、神を信じ、自分の仕事で公正と正義を行なった。彼らは真理を知る情愛の中にいたので、何が仁愛で何が信仰か求めた、それは、世では信仰について、しかし来世では仁愛について多くのことを聞いたからである。それゆえ、彼らに次のことが言われた。仁愛は生活のものすべてである、また信仰は教えのものすべてであること。したがって、仁愛はすべての働きの中で公正と正義を意志し、行なうこと、しかし、信仰は公正にそして正しく考えることである。そして、信仰と仁愛は、教えとその教えにしたがった生活のように、すなわち、思考と意志のように互いに結合すること。また、信仰は、人間が公正にそして正しく考え、さらにまた意志し、行ない、そしてこのことが行なわれるとき仁愛となること、その時、二つでなく一つであることである。
彼らはこのことをよく理解し、そして、「世では、信じることは生活すること以外の何なのかわからなかった」と言って、うれしがった。
(4) 富は祝福ではない、公平に与えられないものは祝福とはいえない、時間も
この世は「金」の世界なので、常に金が問題になる。お金(富)に恵まれる者もいれば、貧乏人もいる。でも不公平とは思わない。祝福ではないから。神は、主は、人間にほんとうに必要なものは(神の目から見て)公平に与えてくださっていると思う(ここに、特別な慈悲はない、と言われている)。生活の程度、境遇はともかく、「いのち」は公平に与えられている。与えられた「いのち」をどのように使うか、使わせてもらうかが問題であろう。なくなることもある金ではなく、才能を考えてみる。恵まれる者もいれば、何の才能もないような者もいる。おそらくその人に才能は不要なのだろう、金が不要の人間がいるのと同じである。
若死にする人もいれば長寿に恵まれる(?)人もいる。なぜ、疑問符が付くかといえば、長寿が即祝福ではないから。だらだらと長く、不満たらたらと過ごすよりも、短くても「輝く時」を持てた人間のほうが幸せであるのは間違いない。「時は金なり」という。何千万円もかけて心臓手術をして、少しでもいのちを延ばしたいらしい(手術後10年ぐらいしか持たない)。すると1年間のいのちはいくらに相当するのか? 「いのちを永らえることができるなら、いくらでも金を出す」という人もいる。一方で、長患いの身をもてあまし「長生きし過ぎた」と嘆く者もいる。
現在、私は幸い還暦過ぎまで元気に生きている。普段、生きるのは当然と思っているが、よく考えればお金以上のものを恵まれている。さて、それをどのように使うのか、使わせてもらうのがよいのだろうか。それで、この文章を書いている。(続く)
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod misericordia immediata non detur, sed mediata, hoc est illis qui vivunt secundum praecepta Domini, quos ex misericordia ducit continue in mundo, ac postea in aeternum (n. 8700, 10659).
@2 Quod dignitates et opes non sint reales benedictiones; quapropter illae tam sunt malis quam bonis (n. 8939, 10775, 10776).
Quod realis benedictio sit receptio amoris et fidei a Domino, et per id conjunctio, nam inde felicitas aeterna (n. 1420. 1422, 2846, 3017, 3408 [? 3406], 3504, 3514, 3530, 3565, 3584, 4216, 4981, 8939, 10495).
(2) 直訳
@1 Quod misericordia immediata non detur, sed mediata, hoc est illis qui vivunt secundum praecepta Domini, quos ex misericordia ducit continue in mundo, ac postea in aeternum. 直接の慈悲は存在しない(与えられない)、しかし、間接の〔慈悲は存在する〕、これは彼らにある、主の戒めにしたがって生きた者、この者たちを慈悲から〔主は〕慈悲から絶えず世で導かれる、そしてその後、永遠に。
@2 Quod dignitates et opes non sint reales benedictiones; 地位と富(財産)はほんとうの祝福ではない。
quapropter illae tam sunt malis quam bonis. それゆえ、それらは善い者と同様に悪い者にもある。
Quod realis benedictio sit receptio amoris et fidei a Domino, et per id conjunctio, nam inde felicitas aeterna. ほんとうの祝福は主からの愛と信仰の受容である、そしそのことによって〔主との〕結合、なせなら、ここから永遠の幸福〔がある〕から。