(1) 原文
Ideae
4553[a]. Ideae quae sunt memoriae sunt variae, sicut idea personae, nempe quicquid [quis] audivit de eo, vidit apud eum, dum loquutus cum eo observavit, quid cogitavit de eo, tam quae bene quam quae male, omnes remanent, et plura quam usquam novit, quae ei apparuerunt sicut inobservata; omnes illae ideae remanent, et sistuntur in altera vita simul, dum cogitatur de aliquo, sed usque ita quod cum bene cogitatur de illo, tunc mala quasi rejiciantur circum, cum mala, tunc bona rejiciantur circum; ita simul millia, simul seu momento sistuntur, et apparent coram bonis spiritibus et angelis, aut etiam percipiuntur: quare qui non nisi quam male cogitarunt de hominibus non possunt aliter quam mala cogitare de illis, qui bene non possunt aliter quam bene, et sic porro.
(2) 直訳
Ideae 観念
4553[a]. Ideae quae sunt memoriae sunt variae, sicut idea personae, 観念、それらは記憶のものである、いろいろ(多様)である、人物の観念のように、
nempe quicquid [quis] audivit de eo, vidit apud eum, すなわち、どんなものでも〔だれかが〕彼について聞いた、彼のもとで見た、
dum loquutus cum eo observavit, quid cogitavit de eo, tam quae bene quam quae male, omnes remanent, 彼と話した時、彼らが観察した(認めた)、何を彼について考えたか、それらを善くもそれらを悪くも、すべてのものは残る、
et plura quam usquam novit, quae ei apparuerunt sicut inobservata; また多くのものが〔残る〕、かつて知ったよりも、それらは彼に気づかれなかったように見られた。
omnes illae ideae remanent, et sistuntur in altera vita simul, dum cogitatur de aliquo, すべてのそれらの観念は残っている、また来世の中で同時に示される、ある者について考えられる時、
sed usque ita quod cum bene cogitatur de illo, しかしそれでも、そのように〔示される〕、そのことは、彼について善く考えられるとき、
tunc mala quasi rejiciantur circum, cum mala, tunc bona rejiciantur circum; その時、悪は、いわば周囲に退けられる、悪〔が考えられる〕とき、その時、善は周囲に退けられる、
ita simul millia, simul seu momento sistuntur, このように無数のものが同時に、同時にまた一瞬に示される、
et apparent coram bonis spiritibus et angelis, aut etiam percipiuntur: また、善霊と天使たちの前に見られる、またはさらにまた知覚される――
quare qui non nisi quam male cogitarunt de hominibus non possunt aliter quam mala cogitare de illis, それゆえ、その者は人間たちについて悪く考える以外でないなら、異なってできない、彼らについて悪を考える以外に☆、
☆ここは同語反復にしか思えません? 何か別訳があるでしょうか?
qui bene non possunt aliter quam bene, et sic porro. その者は善く〔考える〕、善く以外に異なってできない、等々。
(3) 訳文
観念
4553[a]. 記憶に属す観念は、人物についての観念のように、すなわち、〔だれかが〕彼について聞き、彼のもとで見たどんなものでも、多様である。彼と話した時、彼について善くも悪くも何を考えたか、彼らが観察したすべてのものは残っている。また彼に気づかれなかったように見られた多くのものが、かつて知ったものよりも残っている。すべてのそれらの観念は残っており、来世で、ある者について考えられると同時に示される。
しかしそれでも、そのことはこのように示される――彼について善く考えられるとき、その時、悪は、いわば周囲に退けられ、悪〔が考えられる〕とき、その時、善は周囲に退けられる。このように無数のものが同時に、同時にまた一瞬に示される。また、善霊と天使たちの前に見られるかまたは知覚される――それゆえ、人間たちについて悪くしか考えない者は、彼らについて悪を考えることしかできない。善くしか考えない者は、善を考えることしかできない、等々。
(1) 原文
4554[a]. Ideae quoque locorum simul sistuntur, et cum iis omnium quae contigerunt ibi, quae contigerunt ibi adhaerent memoriae loci, ac sistuntur simul: ita millia simul.
(2) 直訳
4554[a]. Ideae quoque locorum simul sistuntur, 場所の観念もまた同時に示される、
et cum iis omnium quae contigerunt ibi, quae contigerunt ibi adhaerent memoriae loci, また、それらとともに、すべてのものそれらはそこに起こった、それらはそこに起こった、場所の記憶に付着している(くっついている)、
ac sistuntur simul: そして同時に示される――
ita millia simul. そのように無数のものが同時に。
(3) 訳文
4554[a]. 場所の観念もまた同時に示される、また、それらとともに、そこに起こった、場所の記憶に付着してそこに起こったすべてのものが、そして同時に――そのように無数のものが同時に示される。
(1) 原文
4555[a]. Ideae rerum similiter, sicut rerum scientiarum, et talium quicquid didicit et cogitavit de ea re, simul sistitur, ita plenius cum plura captavit de tali re.
(2) 直訳
4555[a]. Ideae rerum similiter, sicut rerum scientiarum, 同様に、事柄の観念、そのように知識の事柄、
et talium quicquid didicit et cogitavit de ea re, simul sistitur, またこのようなどんなものものでも、それらの事柄について学んだ、また考えた、同時に示される、
ita plenius cum plura captavit de tali re. そのようにさらに十分に、そのような事柄について多くのものを把握したとき。
(3) 訳文
4555[a]. 同様に、事柄の観念が、そのように知識の事柄の観念が、また、それらの事柄について学び、考えたどんなものものでも、そのような事柄について多くのものを把握したとき、そのようにさらに十分に、(このように)同時に示される。
(1) 原文
4556[a]. Quod plura intrent ideas quam homo capit, ostensum per id quod cum in platea urbis ambulavit, et in luco, dictum quod illa quae leviter oculo perstrinxi, et vix observavi modo umbratiliter, usque adhaereant, et revocari possint; ita de personis et de rebus.
(2) 直訳
4556[a]. Quod plura intrent ideas quam homo capit, 多くのものが観念を入れていること、人間が把握するよりも、
ostensum per id quod cum in platea urbis ambulavit, et in luco, そのことによって示された、そのこと、私が都の街路の中で、また木立ちの中で歩いたとき、
dictum quod illa quae leviter oculo perstrinxi, 〔私に〕言われた、そのこと、それらは、それらを私は目でわずかに調べた(=ざっと見た)、
et vix observavi modo umbratiliter, usque adhaereant, et revocari possint; また私はほとんど気づかなかった、単にぼんやりと、それでも付着している(くっついている)、また思い出されることができる。
ita de personis et de rebus. そのように人物について、また事柄について。
(3) 訳文
4556[a]. 人間が把握するよりも多くのことが観念に入れられていることがこのことによって示された――私が都の街路の中を、また木立ちの中を歩いたとき、私が目でざっと見た、またぼんやりと見ただけで、ほとんど気づかなかったものが、それでも付着しており、思い出されることができる、と〔私に〕言われたことである。人物やまた事柄についてもそのようである。
(1) 原文
4557[a]. Spiritus per ideas inter se loquuntur, et cum iis multoties per ideas loquutus, et tunc minuto secundo, seu minuto pulsus pronuntiant omnia quae sentiunt de aliqua re, quae enuntiare non potuerunt ad captum vix per semihorium tempus, ita perplura ordine, et hoc cito et in nexu, quod incredibile, suntque ideae pleniores et pleniores secundum memoriam eorum interiorem formatam.
(2) 直訳
4557[a]. Spiritus per ideas inter se loquuntur, et cum iis multoties per ideas loquutus, 霊たちは観念によって自分たち自身の間で話している、また彼らと何度も観念によって〔私は〕話した、
et tunc minuto secundo, seu minuto pulsus pronuntiant omnia quae sentiunt de aliqua re, またその時、一秒間で〔熟語です〕、または鼓動のわずかな動きで彼らはすべてのことを口に出す(言葉で表現する)、それらを何らかの事柄について感じた、
quae enuntiare non potuerunt ad captum vix per semihorium tempus, それらを彼らは表現することができなかった、把握へ向けて、ほとんど半時間の時間によってもない、
ita perplura ordine, et hoc cito et in nexu, quod incredibile, 非常に多くのものが秩序でそのよう〔である〕、またこのことが迅速に、また結びつき(関連)の中で、そのことは信じられない、
suntque ideae pleniores et pleniores secundum memoriam eorum interiorem formatam. そして、観念はさらに十分(完全)なものまたさらに十分(完全)なものである、彼の記憶の内的な形となったものにしたがって。
(3) 訳文
4557[a]. 霊たちは観念によってお互いの間で話しており、〔私は〕彼らと何度も観念によって話した。またその時、一秒間で、または鼓動のわずかな動きで、彼らは何らかの事柄について感じたすべてのことを口に出す、それらを彼らは、ほとんど半時間によっても、把握へ向けて、表現することができなかった。非常に多くのものが秩序で、またこのことが迅速に、また関連の中で、そのようであり、信じられないことであり、そして、観念は彼の記憶の内的な形となったものにしたがってさらにまたさらに完全なものである。
(1) 原文
4558[a]. Non magis opus habui quam cogitare de persona idea ejus qualitatis,
simul loci, dignitatis, et alius rei, absque idea faciei, corporis, et talium quibus describitur voce humana, minus nomen, ac illico agnoscebant et sciebant quis esset, et qualis in mea cogitatione.
(2) 直訳
4558[a]. Non magis opus habui quam cogitare de persona idea ejus qualitatis, 私はさらに必要がなかった、人物について考えること以外に、彼の性質の観念で、
simul loci, dignitatis, et alius rei, absque idea faciei, corporis, 同時に、場所の、地位の、また他の事柄の、顔の、身体の観念なしに、
et talium quibus describitur voce humana, minus nomen, また他のものを、それらで述べられた、人間の言葉で、まして名前を、
ac illico agnoscebant et sciebant quis esset, et qualis in mea cogitatione. そして、直ちに、彼らは認めた、また知った、だれであったか、また私の思考の中でどんなもの〔であったか〕。
(3) 訳文
4558[a]. 私は〔ある〕人物について、同時に、場所、地位、他の事柄について、顔、身体の観念なしに
また、人間の言葉で述べられた他のものを、まして名前を、彼の性質の観念で考えること以外にさらに必要がなかった。そして、だれであったか、また私の思考の中でどんな者〔であったか〕、直ちに、彼らは認め、知った。
(1) 原文
4559[a]. Similiter de regnis, urbibus, et similibus.
(2) 直訳
4559[a]. Similiter de regnis, urbibus, et similibus. 同様に、王国、都、また同様のものについて。
(3) 訳文
4559[a]. 王国、都といったものについても同様にであった。
(1) 原文
4560[a]. Praeter quod idea obscura quasi simultanea cogitavi de aliqua re, in qua idea erat nihil nisi obscurum, sed spiritus appercipiebant ea manifeste, quia quasi legere possunt ea quae subtiliora apud me in memoria sunt, me nesciente, ita implere et elucidare ea, quae apud me obscurum.
(2) 直訳
4560[a]. Praeter quod idea obscura quasi simultanea cogitavi de aliqua re, さらに、不明瞭ないわば同時の観念で、私はある事柄について考えたこと、
in qua idea erat nihil nisi obscurum, その観念の中で、不明瞭なものでないなら何もなかった、
sed spiritus appercipiebant ea manifeste, しかし、霊たちはそれらをはっきりと把握した(認めた)、
quia quasi legere possunt ea quae subtiliora apud me in memoria sunt, me nesciente, 〔彼らは〕いわばそれらを読むことができたからである、それらはさらに微細な(鋭敏な)もの、私のもとに記憶の中にある、私に知られないで、
ita implere et elucidare ea, quae apud me obscurum. そのようにそれらを満たすこと、また明らかにする(はっきりする)こと、それらは私のもとで、不明瞭なもの。
(3) 訳文
4560[a]. さらに、不明瞭ないわば同時の観念で、私はある事柄について考えた、その観念の中に、不明瞭なものしか何もなかった。しかし、霊たちはそれらをはっきりと把握した。〔彼らは〕私のもとに記憶の中にあるさらに微細なものを、私に知られないで、いわば読むこと、そのように私のもとで不明瞭なもの満たすこと、また明らかにすることができたからである。