原典講読『天界と地獄』no.159,160,161.

(1) 原文
159. Ostensum mihi est, qualis Dominus ut Sol apparet angelis in regno caelesti in primo illorum statu, qualis in secundo, et qualis in tertio. Visus est Dominus ut Sol, primum rutilus et coruscans in tali splendore ut non describi possit; dicebatur quod Dominus ut Sol talis appareat angelis in primo eorum statu: postea visum est magnum cingulum obscurum circum Solem, per quod primum rutilum et coruscum, ex quo tantum splenduit, incipit hebescere; dicebatur quod Sol illis talis appareat in altero statu: dein visum est cingulum obscurescere magis, et Sol inde minus rutilus videri, et hoc per gradus, usque tandem ut factus sit sicut candidus; dicebatur, quod talis appareat illis Sol in tertio statu: post haec visum est candidum illud progredi ad sinistrum versus Lunam caeli, et ejus lumini se addere, ex quo tunc Luna ultra modum exsplenduit: dicebatur quod id esset quartus status illis qui in regno caelesti, et primus illis qui in regno spirituali; et quod mutationes status in utroque regno ita vices alternent; at non in toto, sed in una societate post alteram; tum quod vices illae non statae sint, sed superveniant serius aut citius illis nescientibus. Porro dicebant quod Sol in se non ita mutetur, nec ita progrediatur, sed quod usque ita appareat secundum statuum successivas progressiones apud illos, quoniam Dominus unicuivis secundum quale ejus status apparet, ita rutilus illis cum in intenso amore sunt; minus rutilus, et tandem candidus, cum amor decedit: et quod quale eorum status repraesentatum sit per cingulum obscurum, quod Soli apparentes illas variationes quoad flammam et lucem inducebat.
(2) 直訳
Ostensum mihi est, qualis Dominus ut Sol apparet angelis in regno caelesti in primo illorum statu, qualis in secundo, et qualis in tertio. 私に示された、どのように太陽としての主が天的な王国の天使たちに現れるか、彼らの第一の状態の中に、どのように第二の〔状態の〕中に、どのように第三の中に。
Visus est Dominus ut Sol, primum rutilus et coruscans in tali splendore ut non describi possit; 太陽としての主は見られる、最初、赤くまたきらめいて、描写することができないようなこのような光輝の中に。
dicebatur quod Dominus ut Sol talis appareat angelis in primo eorum statu: 太陽としての主はこのように天使たちに彼らの最初の状態の中に現われることが言われた。
postea visum est magnum cingulum obscurum circum Solem, per quod primum rutilum et coruscum, ex quo tantum splenduit, incipit hebescere; その後、太陽の周囲に大きな暗い帯(光輪)が見られた、それによって最初の赤くまたきらめいたものは、それから〔太陽は〕それほどに輝いたが、弱くなり始める。
dicebatur quod Sol illis talis appareat in altero statu: 太陽は彼らにこのように第二の状態で現われることが言われた。
dein visum est cingulum obscurescere magis, et Sol inde minus rutilus videri, et hoc per gradus, usque tandem ut factus sit sicut candidus; その後(続いて)、さらに暗くする帯が見られた、そしてここから太陽はさらに少ない赤さが見られた、そしてこのことは徐々に、ついには白く輝くようになるまでも。
dicebatur, quod talis appareat illis Sol in tertio statu: 言われた、このように彼らに太陽は第三の状態で現われること。
post haec visum est candidum illud progredi ad sinistrum versus Lunam caeli, et ejus lumini se addere, ex quo tunc Luna ultra modum exsplenduit: これらの後、その白く輝くものが天界の月に向かって左へ進むのが見られた、そしてその〔月の〕光に付加すること〔が見られた〕、そのことからその時、月は過度に輝き出た。
dicebatur quod id esset quartus status illis qui in regno caelesti, et primus illis qui in regno spirituali; これが、天的な王国の中の者、彼らに第四の状態であったことが言われた、そして霊的な王国の者、彼らに最初〔の状態であること〕。
et quod mutationes status in utroque regno ita vices alternent; そして両方の王国の中の状態の変化はこのように(交替が)交替する。
at non in toto, sed in una societate post alteram; しかし、〔王国の〕全体の中で〔同時に〕でなく、しかし、一つの社会の中で後に他〔の社会の中で〕。
tum quod vices illae non statae sint, sed superveniant serius aut citius illis nescientibus. さらに、これらの交替は一定ではない、しかし、遅かれ早かれ☆、彼らにやって来る、知らないうちに。
☆serius aut citiusは「遅かれ、早かれ」の意味であり、長島訳「遅くなったり、速くなったりして、移り変わっていく」は誤りです。
Porro dicebant quod Sol in se non ita mutetur, nec ita progrediatur, sed quod usque ita appareat secundum statuum successivas progressiones apud illos, quoniam Dominus unicuivis secundum quale ejus status apparet, ita rutilus illis cum in intenso amore sunt; さらに言った、太陽はそれ自体で(=本質的に)このように動かないこと、このように進行もしない、しかしそれでも、彼らのもとの継続的な前進の状態にしたがってこのように現われること、主はそれぞれの者にその状態の性質にしたがって現われるので、このような赤さで彼らに、強い愛の中にいるとき。
minus rutilus, et tandem candidus, cum amor decedit: さらに少ない赤さ、ついには白い輝き、愛が去るときに。
et quod quale eorum status repraesentatum sit per cingulum obscurum, quod Soli apparentes illas variationes quoad flammam et lucem inducebat. そして彼らの状態の性質が暗い帯によって表象されること、太陽に炎と光に関してそれらの変化の外観をひき起したこと。
(3) 訳文
 私に、天的な王国の天使たちに太陽としての主が、彼らの第一の状態の中にどのように、第二の状態の中にどのように、第三の状態の中にどのように現れるかが示された。最初、太陽としての主は、赤くきらめいて、描写することができないような光輝の中に見られる。太陽としての主は、天使たちにこのようにその最初の状態の中に現われる、と言われた。その後、太陽の周囲に大きな暗い帯が見られ、それによって最初の赤くきらめいたものは、これによって太陽はこれほどに輝いたのであるが、弱くなり始めた。第二の状態で、太陽は彼らにこのように現われる、と言われた。続いて、さらに暗くする帯が見られ、そしてここから太陽はさらに赤さが少なくなり、それが徐々に、ついには白く輝くようになるまでも見られた。第三の状態で、陽は彼らにこのように太現われる、と言われた。これらの後、その白く輝くものが天界の月に向かって左へ進み、その月に光を付け加え、そのことからその時、月は度を過ぎて輝き出すのが見られた。これが、天的な王国の中の者にとって第四の状態であり、そして霊的な王国の者にとって最初の状態である、そして両方の王国の中の状態の変化はこのように交替する、と言われた。しかし、王国全体の中で同時にでなく、一つの社会の後に他の社会の中で交替する。さらに、これらの交替は定まったもではなく、遅かれ早かれ、知らないうちに彼らにやって来るものである。
 さらに天使たちは、太陽はこのようにそれ自体では動かず、このように進行もしないこと、しかしそれでも、自分たちのもとの継続的な進行の状態にしたがって、このように現われること、主はそれぞれの者にその状態の性質にしたがって現われるので、強い愛の中にいるとき自分たちにこのような赤さで、愛が去るときには、赤さが少なくなり、ついには白い輝きとなること、そして自分たちの状態の性質が暗い帯によって表象され、太陽に炎と光に関してそれらの変化の外観をひき起したことを言った。
(1) 原文
160. Quando angeli in statu ultimo sunt, qui est quando in suo proprio, incipiunt maesti fieri. Locutus sum cum illis quando in illo statu erant, et maestitiam vidi; sed dicebant, quod in spe sint quod brevi redituri in pristinum statum, et sic quasi iterum in caelum, nam caelum illis est detineri a proprio.
(2) 直訳
Quando angeli in statu ultimo sunt, qui est quando in suo proprio, incipiunt maesti fieri. 天使たちが最後の状態の中にいる時、それは自分自身のプロプリウムの中にいる時、悲しくなることが始まる。
Locutus sum cum illis quando in illo statu erant, et maestitiam vidi; 私はその状態の中にいた彼らと話した、そして悲しみを私は見た。
sed dicebant, quod in spe sint quod brevi redituri in pristinum statum, et sic quasi iterum in caelum, nam caelum illis est detineri a proprio. しかし、彼らは言った、希望の中にいること、やがて最初の状態の中に戻されること、そしてこうしてあたかも再び天界の中に、なぜなら、天界は彼らにプロプリウムにより押しとどめられているから☆。
☆柳瀬訳「なぜなら自分自身の自己から遠ざけられることは彼らには天界であるからである」は、このまままでは意味の通じない(~は・・・天界である)ちょっとした誤訳となっています。
(3) 訳文
 天使たちが最後の状態の中にいる時、それは自分自身のプロプリウムの中にいる時であるが、悲しくなり始める。私はその状態の中にいた彼らと話し、その悲しみを見た。
 しかし、彼らは、やがて最初の状態の中に、こうしてあたかも再び天界の中に戻される希望の中にいると言った、なぜなら、自分たちに天界はプロプリウムによって押しとどめられているから。
(1) 原文
161. Sunt etiam in infernis status mutationes; sed de illis infra, ubi de inferno, dicetur.
(2) 直訳
Sunt etiam in infernis status mutationes; さらにまた地獄の中に状態の変化がある。
sed de illis infra, ubi de inferno, dicetur. しかし、それらについて、下に、地獄についてのところに、言われる。
(3) 訳文
 地獄の中にもまた状態の変化がある。しかし、それらについては、後で地獄についてのところで述べよう。

原典講読『天界と地獄』no.162,163,164,165.

       [XVIII.]
     DE TEMPORE IN CAELO.
     天界の(中の)時間について
(1) 原文
162. Quantumvis omnia succedunt et progrediuntur in caelo sicut in mundo, usque tamen angelis nulla notio et idea temporis et spatii est; et tam nulla, ut prorsus non sciant quid tempus et spatium. De Tempore in caelo hic nunc dicetur, et de Spatio in suo articulo.
(2) 直訳
Quantumvis omnia succedunt et progrediuntur in caelo sicut in mundo, usque tamen angelis nulla notio et idea temporis et spatii est;  世(の中)のように天界(の中)で、すべてのものは続き、進行するにもかかわらず、やはりそれでも、天使たちに時間と空間の概念や観念はない。
et tam nulla, ut prorsus non sciant quid tempus et spatium. またそれで、時間と空間とは何かまったく知らないように〔までも〕、ない。
De Tempore in caelo hic nunc dicetur, et de Spatio in suo articulo. 天界の中の時間についてここで今や言われる、そして空間についてはその章の中で。
(3) 訳文
  世のように天界でも、すべてのものは続き、進行するにもかかわらず、それでも、天使たちに時間と空間の概念や観念はなく、それで、時間と空間とは何かまったく知らないようにまでもなっている。ここでは天界での時間について述べ、空間についてはそこの章の中で述べよう。
(1) 原文
163. Quod angeli non sciant quid tempus, quamvis omnia apud illos successive progrediuntur sicut in mundo, et tam prorsus ut nulla differentia sit, causa est quia in caelo non sunt anni et dies, sed sunt mutationes status; et ubi anni et dies, ibi tempora; et ubi mutationes status, ibi status.
(2) 直訳
Quod angeli non sciant quid tempus, quamvis omnia apud illos successive progrediuntur sicut in mundo, et tam prorsus ut nulla differentia sit, causa est quia in caelo non sunt anni et dies, sed sunt mutationes status; 天使たちは時間とは何か知らないこと、とはいえ彼らのもとのすべてのものは世の中のように連続的に進行する、そしてこのようにまったく相違がないように、その理由は、天界の中に年や日はない、しかし、状態の変化があるから。
et ubi anni et dies, ibi tempora; 年や日の〔ある〕ところに、そこに時間〔がある〕。
et ubi mutationes status, ibi status. そして状態の変化の〔ある〕ところに、そこに状態〔がある〕。
(3) 訳文
 天使たちは時間とは何か知らないとはいえ、彼らのすべてのものは世のように、連続的に進行する。〔しかし〕まったく相違がないように〔見える〕理由は、天界の中に年や日はないが、しかし、状態の変化があるからである。年や日のあるところには時間があり、状態の変化のあるところには状態がある。
(1) 原文
164. Quod tempora in mundo sint, est quia sol ibi ad apparentiam successive progreditur ab uno gradu ad alterum, et facit tempora quae vocantur tempora anni; et insuper fertur circum tellurem, et facit tempora quae vocantur tempora diei, et haec et illa per statas vices. Aliter Sol caeli; ille non per successivas progressiones et circumgyrationes facit annos et dies, sed ad apparentiam mutationes status, et has non per statas vices, ut in praecedente articulo ostensum est: inde est, quod angelis non possit esse aliqua idea de tempore, sed loco ejus de statu. Quid status, videatur supra (n. 154).
(2) 直訳
Quod tempora in mundo sint, est quia sol ibi ad apparentiam successive progreditur ab uno gradu ad alterum, et facit tempora quae vocantur tempora anni; 世の中に時間が存在すること、なぜなら、そこに太陽は外見上では一つの段階から他の〔段階〕へ連続的に進行するから、そして年と呼ばれる時間をつくる。
et insuper fertur circum tellurem, et facit tempora quae vocantur tempora diei, et haec et illa per statas vices. そして加えて、地球の周囲を移動し、日の時と呼ばれる時間をつくる、これとそれ(後者と前者)は定まった交替によって〔いる〕。
Aliter Sol caeli; 天界の太陽は異なる。
ille non per successivas progressiones et circumgyrationes facit annos et dies, sed ad apparentiam mutationes status, et has non per statas vices, ut in praecedente articulo ostensum est: それは連続的な進行と公転によって年と日をつらない、しかし外見上、状態の変化〔をつくる〕、そしてこれらは定まった交替によってではない、先行する章の中で示されたように。
inde est, quod angelis non possit esse aliqua idea de tempore, sed loco ejus de statu. ここからである、天使たちに時間について何らかの観念が存在することができないこと、しかしその代わりに状態について〔の観念が存在する〕。
Quid status, videatur supra (n. 154). 状態とは何か、上に(154番)見られる。
(3) 訳文
 世には時間が存在する、それは、そここ太陽が外見上では一つの段階から他の段階へ連続的に進行し、年と呼ばれる時間をつくり、それに加えて、地球の周囲を移動し、日と呼ばれる時間をつくるからである。その年と日は定まった交替によっている。天界の太陽は異なっていて連続的な進行と公転によって年と日をつらないが、しかし外見上、状態の変化をつくり、そしてこの交替は前の章の中で示されたように定まったものではない。ここから、天使たちは時間について何らかの観念をもつことはできないが、しかしその代わりに状態についての観念をもつ。状態とは何かは、前に(154番)見られる。
(1) 原文
165. Quoniam angeli nullam ideam ex tempore, sicut homines in mundo, habent, ideo nec ullam ideam de tempore, et de illis quae sunt temporis: illa quae propria temporis sunt, ne quidem sciunt quid sunt, sicut quid annus, mensis, septimana, dies, hora, hodie, cras, heri; cum angeli audiunt illa ab homine, (angeli enim semper homini a Domino adjuncti sunt,) tunc loco illorum percipiunt status, et talia quae status sunt: ita vertitur idea naturalis hominis in ideam spiritualem apud angelos. Inde est, quod tempora in Verbo significent status; et quod illa quae propria temporis sunt, ut supranominata, significent spiritualia illis correspondentia.{1}
(2) 直訳
Quoniam angeli nullam ideam ex tempore, sicut homines in mundo, habent, ideo nec ullam ideam de tempore, et de illis quae sunt temporis: 天使たちは、世の(中の)人間のように、時間からの観念を、持たないので、それゆえ、時間についての観念もない、また時間に属するものそれらについて。
illa quae propria temporis sunt, ne quidem sciunt quid sunt, sicut quid annus, mensis, septimana, dies, hora, hodie, cras, heri; 時間に固有のものそれらを、確かに何であるか知らない、例えば年とは何か、月、週、日、時間、今日、明日、昨日。
cum angeli audiunt illa ab homine, (angeli enim semper homini a Domino adjuncti sunt,) tunc loco illorum percipiunt status, et talia quae status sunt: 天使たちがそれらを人間から聞くとき(なぜなら、天使たちは主により常に人間に接合しているから)、その時、それらに代わって状態を知覚する、それと状態であるようなもの。
ita vertitur idea naturalis hominis in ideam spiritualem apud angelos. このように、人間の自然的な観念が天使たちのもとで霊的な観念に変えられる。
Inde est, quod tempora in Verbo significent status; ここからである、みことばの中で時は状態を意味すること。
et quod illa quae propria temporis sunt, ut supranominata, significent spiritualia illis correspondentia.{1} そして、時間に固有のものは、上に名前を挙げたように、それらに対応する霊的なものを意味する{1}。
(3) 訳文
 天使たちは、世の人間のように、時間からの観念をもたないので、それゆえ、時間についての観念もまた時間に属するものについての観念ももたない。 時間に固有のもの、例えば、年、月、週、日、時間、今日、明日、昨日、これらが何であるか、確かに知らない。天使たちがそれらを人間から聞くとき(なぜなら、天使たちは主により常に人間に接合しているから)、その時、それらに代わって状態を、それと状態であるようなもの知覚する。このように、人間の自然的な観念は天使たちのもとで霊的な観念に変えられる。ここから、みことばの中で、時は状態を意味する。そして、上に名前を挙げたように、時間に固有のものは、それらに対応する霊的なものを意味する{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod tempora in Verbo significent status (n. 2788, 2837, 3254, 3356, 4816 [? 4814], 4901, 4916, 7218, 8070, 10133, 10605).
Quod angeli cogitent absque idea temporis et spatii (n. 3404); causae (n. 1274, 1382, 3356, 4882, 4901, 6110, 7218, 7381).
Quid “annus” in Verbo significat (n. 487, 488, 493, 893, 2906, 7828. 10209).
Quid “mensis” (n. 3814).
Quid “septimana” (n. 2044, 3845).
Quid “dies” (n. 23, 487, 488, 6110, 7430 [? 7240, 7680], 8426, 9213, 10062 [? 10132], 10605).
Quid “hodie” (n. 2838, 3998, 4304, 6165, 6984, 9939).
Quid “cras” (n. 3998, 10497).
Quid “heri” (n. 6983, 7124 [? 7114], 7140).
(2) 直訳
@1 Quod tempora in Verbo significent status. みことばの中の時は状態を意味する。
Quod angeli cogitent absque idea temporis et spatii; causae. 天使たちは時間と空間の観念なしに考える。理由。
Quid “annus” in Verbo significat. みことばの中の「年」は何を意味するか。
Quid “mensis”. 何を「月」は。
Quid “septimana”. 何を「週」は。
Quid “dies”. 何を「日」は。
Quid “hodie”. 何を「今日」は。
Quid “cras”. 何を「明日」は。
Quid “heri”. 何を「昨日」は。

原典講読『天界と地獄』no.166,167.

(1) 原文
166. Simile fit cum omnibus quae existunt a tempore: sicut cum quatuor temporibus anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; cum quatuor temporibus diei, quae vocantur mane, meridies, vespera, et nox; et cum quatuor aetatibus hominis, quae vocantur infantia, adolescentia, virilitas, et senectus; et cum reliquis, quae vel existunt a tempore, vel succedunt secundum tempus: homo ex tempore, cum de illis, cogitat; angelus autem ex statu; quapropter quod ex tempore illis inest apud hominem, vertitur in ideam status apud angelum; ver et mane vertuntur in ideam status amoris et sapientiae, quales sunt in primo statu apud angelos; aestas et meridies vertuntur in ideam amoris et sapientiae quales sunt in secundo; autumnus et vespera, quales sunt in tertio; nox et hiems in ideam status, qualis est in inferno: inde est, quod similia per illa tempora significentur in Verbo (videatur supra, n. 155). Inde patet, quomodo naturalia, quae in cogitatione hominis sunt, fiunt spiritualia apud angelos qui apud hominem.
(2) 直訳
Simile fit cum omnibus quae existunt a tempore: 時間から存在するようになるすべてものに同様である。
sicut cum quatuor temporibus anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; 年の四つの期間(に)のような、それらは春、夏、秋、冬と呼ばれる。
cum quatuor temporibus diei, quae vocantur mane, meridies, vespera, et nox; 日の四つの期間に、それらは朝、昼、夕、夜と呼ばれる。
et cum quatuor aetatibus hominis, quae vocantur infantia, adolescentia, virilitas, et senectus; また人間の四つの時期に、それらは幼児期、青年期、壮年期、老人期と呼ばれる。
et cum reliquis, quae vel existunt a tempore, vel succedunt secundum tempus: また、残りのものに、それらは時間から存在するようになるかまたは、時間にしたがって続く。
homo ex tempore, cum de illis, cogitat; 人間は時間から、それらについて〔考える〕とき、考える。
angelus autem ex statu; しかしながら、天使たちは状態から〔考える〕。
quapropter quod ex tempore illis inest apud hominem, vertitur in ideam status apud angelum; それゆえ、人間のもとに内在するそれらの時間からのものは、天使たちのもとで状態の観念に変わる。
ver et mane vertuntur in ideam status amoris et sapientiae, quales sunt in primo statu apud angelos; 春と朝は、天使たちのもとの第一の状態の中にあるようなものである、愛と知恵の状態の観念に変わる。
aestas et meridies vertuntur in ideam amoris et sapientiae quales sunt in secundo; 夏と昼は、第二の〔状態の〕中にあるような愛と知恵の観念〔の状態〕に変わる。
autumnus et vespera, quales sunt in tertio; 秋と夕は、第三の中にあるようなもの〔に変わる〕。
nox et hiems in ideam status, qualis est in inferno: 冬と夜は、地獄の中にあるような、状態の観念に〔変わる〕。
inde est, quod similia per illa tempora significentur in Verbo (videatur supra, n. 155). ここからである、同様のものがそれらの時間によってみことばの中で意味されていること(上の155番に見られる)。
Inde patet, quomodo naturalia, quae in cogitatione hominis sunt, fiunt spiritualia apud angelos qui apud hominem. ここから明らかである、どのように自然的なものが、それは人間の思考の中にあるものである、人間のもとの天使たちのもとで霊的なものになること。
(3) 訳文
 時間から存在するようになるすべてもの、春、夏、秋、冬と呼ばれる一年の四つの期間、朝、昼、夕、夜と呼ばれる一日の四つの期間、幼児期、青年期、壮年期、老人期と呼ばれる人間の四つの時期にもまた、時間から存在するようになるかまたは、時間にしたがって続く、その他のものも同様である。
 人間は、それらについて考えるとき、時間から考えるが、天使たちは状態から考える。それゆえ、人間のもとに内在するそれらの時間からのものは、天使たちのもとで状態の観念に変わる。春と朝は、天使たちのもとで、第一の状態の中にあるような愛と知恵の状態の観念に変わり、夏と昼は、第二の状態の中にあるような愛と知恵の観念に、秋と夕は、第三の中にあるような状態に、冬と夜は、地獄の中にあるような状態の観念に変わる。
 ここから、それらの時間によって同様のものが、みことばの中で意味されている(前の155番に見られる)。ここから、人間の思考の中にある自然的なものがどのように、人間のもとにいる天使たちのもとで霊的なものになることが明らかである。
(1) 原文
167. Quia angeli non aliquam notionem temporis habent, ideo aliam ideam habent de aeterno, quam homines telluris; angeli per aeternum percipiunt statum infinitum, non autem tempus infinitum.{1} Cogitabam quondam de aeterno, et per ideam temporis percipere potui quid esset in aeternum, quod nempe absque fine, sed non quid ab aeterno, ita nec quid Deus ante creationem ab aeterno fecerat: cum anxietas mihi inde orta est, elevatus sum in sphaeram caeli, et sic in perceptionem in qua angeli sunt de aeterno; et tunc illustratus quod de aeterno non cogitandum sit ex tempore, sed a statu, et quod tunc percipiatur quid sit ab aeterno; quod etiam mecum factum est.
(2) 直訳
Quia angeli non aliquam notionem temporis habent, ideo aliam ideam habent de aeterno, quam homines telluris; 天使たちは何らの時間の概念を持たないので、それゆえ、永遠について他の観念を持つ、地球の人間以外の。
angeli per aeternum percipiunt statum infinitum, non autem tempus infinitum.{1} 天使たちは永遠によって無限の状態を知覚する、しかしながら無限の時間でなく{1}。
Cogitabam quondam de aeterno, et per ideam temporis percipere potui quid esset in aeternum, quod nempe absque fine, sed non quid ab aeterno, ita nec quid Deus ante creationem ab aeterno fecerat: かつて私は永遠について考えた、そして時間の観念を通して「永遠に☆」が何であるか知覚することができた、すなわち、終わりのないこと〔である〕、しかし「永遠から」が何か〔知覚することができ〕なかった、このように、神が創造以前に永遠からなし遂げられた(=つくられた)〔ことが〕何かも〔知覚することができ〕なかった。
☆in(ここでは対格支配)の意味から「永遠に至るまで」(=長島訳)、「永遠の中へ」、「永遠に向かって」なども考えられますが、「~の間」の意味で「永遠に支配される」の「永遠に」の訳(=柳瀬訳)が最善でしょう。
cum anxietas mihi inde orta est, elevatus sum in sphaeram caeli, et sic in perceptionem in qua angeli sunt de aeterno; ここから私に不安が起こったとき、私は天界のスフェアの中に揚げられた、こうして永遠について天使たちにある知覚の中へ。
et tunc illustratus quod de aeterno non cogitandum sit ex tempore, sed a statu, et quod tunc percipiatur quid sit ab aeterno; その時、照らされた、永遠について時間から考えてはならないこと、しかし、状態から、そしてその時、「永遠から」が何であるか知覚されること。
quod etiam mecum factum est. このこともまた私に起こった。
(3) 訳文
 天使たちは時間の概念を何ら持たないので、それゆえ、永遠について、地上の人間とは異なる観念を持つ。天使たちは、永遠によって、無限の時間でなく、無限の状態を知覚する{1}。かつて私は永遠について考え、そして時間の観念を通して「永遠に」とは何であるか知覚することができた、すなわち、終わりのないことである。しかし「永遠から」とは何か、このように、神が創造以前に永遠からなし遂げられた、とは何のことか知覚することができなかった。ここから不安になったとき、私は天界のスフェアの中に、こうして永遠について天使たちのものである知覚の中へ揚げられた。その時、照らされ、永遠について時間から考えてはならず、状態から考えなければならないこと、そしてその時、「永遠から」とは何かを知覚したこと。このことは私に起こったことである。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod hominibus sit idea aeterni cum tempore, angelis autem absque tempore (n. 1382, 3404, 8325).
(2) 直訳
Quod hominibus sit idea aeterni cum tempore, angelis autem absque tempore. 人間に、永遠の観念は時間とともにある、しかしながら、天使に、〔永遠の観念は〕時間なしの〔ものである〕。
(4)「永遠に」と「永遠から」
 「に」と「から」ではどのように違うのか? このような場合、訳語としての日本語だけから考えることは、私にとって非常に「不安」である。原語で「に」や「から」に、どのような語が使われているのか確かめ、貧弱な語学力であっても、そこから考えないと、「考えている気がしない」。
 それぞれ「in」と「ab」である。abは「状態・起源・時間・位置・原因」などからの「~から」である。ここで「永遠から」とは「永遠の状態から」と思えばよい。「in」には多様な意味がある。
 私は、結論的に「神が永遠に存在される」のも「神が永遠から存在される」のも、どちらも「時間」を考えなければ同じことであり、「存在される」状態にあることを示す(in)ことと、その起源・原因を示す(ab)ことの違いと理解している。

原典講読『天界と地獄』no.168,169.

(1) 原文
168. Angeli qui cum hominibus loquuntur, nusquam loquuntur per ideas naturales homini proprias, quarum omnes sunt ex tempore, ex spatio, ex materiali, et ex illorum analogis, sed per ideas spirituales, quarum omnes sunt ex statibus et eorum mutationibus variis intra et extra angelos; sed usque angelicae ideae, quae spirituales, cum influunt apud homines, vertuntur momento et ex se in ideas naturales homini proprias spiritualibus prorsus correspondentes; quod ita fiat, angeli non sciunt, nec homines: talis etiam est omnis influxus caeli apud hominem. Fuerunt angeli qui propius admissi sunt in cogitationes meas, et usque in naturales, in quibus erant plura ex tempore et spatio; sed quia tunc nihil intellexerunt, subito recesserunt, et postquam recesserunt audivi illos loquentes, dicendo quod in tenebris fuerint. [2] Qualis ignorantia angelis sit de tempore, datum est mihi scire per experientiam. Erat quidam e caelo, qui talis erat ut quoque posset in ideas naturales, quales homini sunt, admitti; cum quo ideo locutus sum postea sicut homo cum homine. Ille primum non scivit quid esset quod appellarem tempus; quare prorsus informare debui, quomodo sol apparet circumferri circum nostram tellurem, ac annos et dies facere, et quod inde anni distinguantur in quatuor tempora, et quoque in menses et septimanas, ac dies in viginti quatuor horas, et quod illa tempora statis vicibus recurrant; et quod inde tempora; quibus auditis miratus est, dicendo quod talia non noverit, sed quid essent status. [3] Inter loquendum cum illo, etiam dixi quod sciatur in mundo quod in caelo non sit tempus, loquuntur enim homines sicut sciant; nam dicunt de illis qui moriuntur, quod relinquant temporaria, et quod transeant e tempore, per quod intelligunt, e mundo. Dixi etiam quod a quibusdam sciatur quod tempora in sua origine sint status, ex eo quod sint prorsus secundum status affectionum in quibus sunt; brevia illis qui in amoenis et laetis sunt, longa illis qui in inamoenis et tristibus, ac varia in statu spei et exspectationis: et quod ideo eruditi inquirant quid tempus et spatium; et quod etiam quidam sciant quod tempus sit naturali homini.
(2) 直訳
Angeli qui cum hominibus loquuntur, nusquam loquuntur per ideas naturales homini proprias, quarum omnes sunt ex tempore, ex spatio, ex materiali, et ex illorum analogis, sed per ideas spirituales, quarum omnes sunt ex statibus et eorum mutationibus variis intra et extra angelos; 人間たちと話すときの天使たちは、人間に固有の自然的な観念によっては決して話さない、それらのすべては時間から、空間から、物質的なものから、それらの類似のものからのものである、しかし、霊的な観念によって〔話す〕、それらのすべては状態から、天使たちの内と外のいろいろなもののそれらの変化からのものである。
sed usque angelicae ideae, quae spirituales, cum influunt apud homines, vertuntur momento et ex se in ideas naturales homini proprias spiritualibus prorsus correspondentes; しかしそれでも、霊的な観念が、それは霊的なもの〔である〕、人間のもとに流入するとき、一瞬にそしてそれ自体から、霊的なものに完全に対応する人間に固有な自然的な観念に変わる。
quod ita fiat, angeli non sciunt, nec homines: このようになることを、天使たちは知らない、人間たちも。
talis etiam est omnis influxus caeli apud hominem. さらにまた、人間のもとへの天界の流入のすべてはこのようである。
Fuerunt angeli qui propius admissi sunt in cogitationes meas, et usque in naturales, in quibus erant plura ex tempore et spatio; 天使たちがいた、その者たちはさらに近く私の思考の中に入れられた、自然的なものの中へまでも、その中に時間と空間からの多くのものがあった。
sed quia tunc nihil intellexerunt, subito recesserunt, et postquam recesserunt audivi illos loquentes, dicendo quod in tenebris fuerint. しかし、その時、何も理解しなかったので、急に引き下がった、引き下がった後、私は彼らが語るのを聞いた、〔自分たちが〕暗やみの中にいたと言って。
[2] Qualis ignorantia angelis sit de tempore, datum est mihi scire per experientiam. [2] どんなに天使たちが時間について無知であるか、私に経験から知ることが与えられた。
Erat quidam e caelo, qui talis erat ut quoque posset in ideas naturales, quales homini sunt, admitti; 天界から〔来た〕ある者がいた、その者は自然的な観念の中にもまた入れられることができるような者だった、人間にあるような。
cum quo ideo locutus sum postea sicut homo cum homine. それゆえ、その者と私は話した、その後、人間と人間とのように。
Ille primum non scivit quid esset quod appellarem tempus; 彼は最初、私が時間と名づけるものが何であるか知らなかった。
quare prorsus informare debui, quomodo sol apparet circumferri circum nostram tellurem, ac annos et dies facere, et quod inde anni distinguantur in quatuor tempora, et quoque in menses et septimanas, ac dies in viginti quatuor horas, et quod illa tempora statis vicibus recurrant; それゆえ、私は完全に教えなければならなかった、どのように太陽が私たちの地球のまわりに回転して現われるか、そして年と日をつくること、ここから四つの時期に区別されること、さらにまた月と週に、そして日が二十四時間に、またこれらの時間は定まった交替で繰り返されること。
et quod inde tempora; そしてここから時間〔がある〕こと。
quibus auditis miratus est, dicendo quod talia non noverit, sed quid essent status. このことを聞いて驚いて、言う、このようなものを知らない、しかし、状態が何であるか〔知っている〕。
[3] Inter loquendum cum illo, etiam dixi quod sciatur in mundo quod in caelo non sit tempus, loquuntur enim homines sicut sciant; [3] 彼との会話の間に、私はまた言った、天界の中に時間がないことは世(の中)で知られていること、なぜなら、人間たちは知っているように話すから。
nam dicunt de illis qui moriuntur, quod relinquant temporaria, et quod transeant e tempore, per quod intelligunt, e mundo. なぜなら、死ぬ者、彼らについて言う、時間的なものを残すこと、時間から過ぎ去ること、そのことによって意味するから、世から〔過ぎ去ること〕。
Dixi etiam quod a quibusdam sciatur quod tempora in sua origine sint status, ex eo quod sint prorsus secundum status affectionum in quibus sunt; さらにまた私は言った、ある者により知られていること、時間はその起源で状態であること、そのことから、その者の中の情愛の状態に完全にしたがっていること。
brevia illis qui in amoenis et laetis sunt, longa illis qui in inamoenis et tristibus, ac varia in statu spei et exspectationis: 快さと喜ばしさの中にいる者、彼らに短い、不快さと悲しみの中に〔いる〕者、彼らに長い、そして希望と期待の状態の中でいろいろ〔である〕。
et quod ideo eruditi inquirant quid tempus et spatium; そしてここから、学者たちは時間と空間とは何かと調べる。
et quod etiam quidam sciant quod tempus sit naturali homini. それでまた、ある者は、時間は自然的な人間に属するものであることを知っていること。
(3) 訳文
 天使たちは、人間たちと話すとき、人間に固有の自然的な観念によっては決して話さなず、霊的な観念によって話す。自然的な観念のすべては、時間、空間、物質的なもの、それらに類似のものからのものであり、霊的な観念のすべては、天使たちの内と外のいろいろなものの状態とそれらの変化からのものである。しかしそれでも、霊的なものである霊的な観念が、人間のもとに流入するとき、一瞬に、そしてそれ自体から、霊的なものに完全に対応する人間に固有な自然的な観念に変わる。このようになることを、天使たちも人間たちも知らない。人間のもとへの天界の流入のすべてもまたこのようである。
 私の思考の中のさらに近くに、時間と空間からの多くのものがあった自然的なものの中へまでも入れられた天使たちがいた。しかし、その時、何も理解しなかったので、急に引き下がった、引き下がった後、私はその天使たちが、自分たちは暗やみの中にいた、と言って、語るのを聞いた。
 [2] 天使たちが時間についてどんなに無知であるか、経験から知ることが私に与えられた。
 天界から来たある者がいた。その者は人間にあるような自然的な観念の中にもまた入れられることができるような者だった。それゆえ、その者と私は、その後、人間と人間とのように話した。最初、彼は私が時間と名づけるものが何であるか知らなかった。それゆえ、私はすっかり教えなければならなかった、太陽がどのように私たちの地球のまわりに回転して現われ、年と日をつくり、ここから四つの時期に区別され、さらにまた月と週に、そして日が二十四時間に区別され、またこれらの時間は一定に交替して繰り返されること、そしてここから時間があることである。このことを聞き、驚いて、このようなものを知らない、しかし、状態が何であるかは知っている、と言った。
 [3] 彼との会話の間に、私は、天界の中に時間がないことは世で知られていること、なぜなら、人間たちは知っているように話し、死者について、彼は時間的なものを後に残す、時間から去った、と言うそのことによって世から去ることを意味するから、とも言った。さらにまた私は次のことも言った、ある者により、時間の起源は状態であり、そのことから、人間の中の情愛の状態に完全にしたがっていることが知られていること、〔時間は〕快さと喜ばしさの中にいる者に短く、不快さと悲しみの中に者らに長く、希望と期待の状態の中にいる者にはさまざまであること、そしてここから、学者たちは時間と空間とは何かと調べ、それでまた、ある者は、時間は自然的な人間に属するものであることを知っていることである。
(1) 原文
169. Homo naturalis credere potest, quod nulla ei cogitatio esset, si ideae temporis, spatii, et materialium auferrentur, super illis enim fundatur omnis cogitatio quae homini:{1} sed sciat, quod cogitationes tantum finitae sint et coarctentur, quantum ex tempore, spatio, et materiali trahunt; et tantum non finitae sint et extendantur, quantum ex illis non trahunt, quoniam tantum mens elevatur supra corporea et mundana. Angelis sapientia inde est, et talis ut dicatur incomprehensibilis, quia non cadit in ideas quae mere ex talibus consistunt.
(2) 直訳
Homo naturalis credere potest, quod nulla ei cogitatio esset, si ideae temporis, spatii, et materialium auferrentur, super illis enim fundatur omnis cogitatio quae homini:{1} 自然的な人間は信じることができる、彼に思考が存在しないこと、もし時間の、空間の、物質的な観念が取り去られるなら、なぜなら、それらの上に人間のものであるすべての思考は基づくから{1}。
sed sciat, quod cogitationes tantum finitae sint et coarctentur, quantum ex tempore, spatio, et materiali trahunt; しかし、知らなくてはならない、思考はそれだけ限定され、閉じ込められること、どれだけ時間、空間、物質から得るか。
et tantum non finitae sint et extendantur, quantum ex illis non trahunt, quoniam tantum mens elevatur supra corporea et mundana. そしてそれだけ限定されず、広げられるか、どれだけそれらから得ないか、それだけ心は物質的なもの(=身体のもの)と世のものの上に高揚されるので。
Angelis sapientia inde est, et talis ut dicatur incomprehensibilis, quia non cadit in ideas quae mere ex talibus consistunt. ここから天使たちに知恵がある、理解できないものと呼ばれるようなもの、なぜなら、単にこのようなものから構成される観念の中に落ち込まないから。
(3) 訳文
 自然的な人間は、もし時間、空間、物質的な観念が取り去られるなら、自分に思考が存在しないと信じることができる、なぜなら、それらの上に人間のすべての思考が基づくからである{1}。しかし、思考が時間、空間、物質から得たものであればあるほど、思考はそれだけ限定され、閉じ込められること、そしてそれらから得ないほど、それだけ心は物質的なものと世俗のものの上に高揚されるので、それだけ限定されず、広げられることを知らなくてはならない。ここから天使たちに、理解できないものと呼ばれるような知恵がある、なぜなら、単にこのようなものから構成される観念の中に落ち込まないから。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod homo absque idea temporis non cogitet, secus quam angeli (n. 3404).
(2) 直訳
Quod homo absque idea temporis non cogitet, secus quam angeli. 人間は時間の観念なしに考えない、天使たちとは異なって。

原典講読『天界と地獄』no.170,171,172.

       [XIX.]
     DE REPRAESENTATIVIS ET APPARENTIIS IN CAELO.
       天界の(中の)表象と外観について
(1) 原文
170. Homo qui ex solo naturali lumine cogitat, non comprehendere potest, quod aliquid in caelo simile sit quod in mundo; et hoc ex causa, quia ex illo lumine cogitaverat et se confirmaverat, quod angeli modo mentes sint, et quod mentes sint quasi pneumata aetherea, et inde quod illis non sint sensus qui homini, ita nec oculi, et si non oculi quod nec objecta; cum tamen angelis sunt omnes sensus qui homini, immo multo exquisitiores; etiam lux, ex qua vident, est multo illustrior luce ex qua homo videt. Quod angeli sint homines in perfectissima forma, et omni sensu gaudeant, videatur supra (n. 73-77); et quod lux in caelo sit multo illustrior luce in mundo (n. 126-132).
(2) 直訳
Homo qui ex solo naturali lumine cogitat, non comprehendere potest, quod aliquid in caelo simile sit quod in mundo; 自然的な光だけから考える人間は、把握することができない、世の中〔にある〕ものと何か似たものが天界にあることを。
et hoc ex causa, quia ex illo lumine cogitaverat et se confirmaverat, quod angeli modo mentes sint, et quod mentes sint quasi pneumata aetherea, et inde quod illis non sint sensus qui homini, ita nec oculi, et si non oculi quod nec objecta; このことの理由は、その光から考え、確信した☆1から、天使たちは単に心だけであること、そして心はいわばエーテルのプネウマ☆2であること、そしてここから彼らに人間に〔ある〕感覚がないこと、したがって眼もなく、もし眼がないなら対象もないこと。
☆1 長島訳「合点してしまう」の「合点」は日本語の用法として「合点がいきません」。
☆2 77番参照、あえて訳せば「空気中の息(または霊)〕です。
cum tamen angelis sunt omnes sensus qui homini, immo multo exquisitiores; 天使たちに人間に〔ある〕すべての感覚があるといっても、実に、大いにさらに鋭敏な(ものである)。
etiam lux, ex qua vident, est multo illustrior luce ex qua homo videt. 光もまた、それから彼らは見るが、大いにさらに明るい、それから人間は見る。
Quod angeli sint homines in perfectissima forma, et omni sensu gaudeant, videatur supra (n. 73-77); 天使たちは最も完全な形の人間であり、すべての感覚を授けられている☆ことは、上に(73-77番)見られる。
☆ gaudeoは奪格を伴って「授けられる、恵まれる」の意味です。柳瀬訳「たのしんでいる」はやや意味がずれています。長島訳「フルに使いこなしている」に、私は嫌気がします。
et quod lux in caelo sit multo illustrior luce in mundo (n. 126-132). そして天界の(中の)光は世の(中の)光よりも多く明るいこと(126-132番)。
(3) 訳文
 自然的な光だけから考える人間は、世にあるものと何か似たものが天界にあることを把握することをできない。このことの理由は、自然的な光から考え、天使たちは単に心だけ〔の存在〕であり、そして心はいわばエーテルのプネウマであり、そしてここから天使たちには人間にあるような感覚はなく、したがって眼もなく、もし眼がないなら対象もないことを確信したからである。天使たちには人間にあるすべての感覚があるといっても、実際には、さらに極めて鋭敏なものである。彼らが見るときの光もまた、人間が見るときの光よりも、さらに極めて明るいものである。天使たちが最も完全な形の人間であり、すべての感覚を授けられていることは、前に(73-77番)見られる。また天界の光は世の光よりも極めて明るいことも見られる(126-132番)。
(1) 原文
171. Qualia illa quae apparent angelis in caelis, non paucis describi potest;
sunt quoad multam partem similia illis quae in tellure, sed quoad formam perfectiora, et quoad copiam plura. Quod in caelis talia sint, constare potest ex illis quae visa sunt Prophetis: ut quae Ezechieli Novo Templo et de Nova Terra, quae describuntur a cap. xl. ad xlviii; quae Danieli, a cap. vii. ad xii.; quae Johanni, a capite primo ad ultimo in Apocalypsi; et quae aliis, de quibus tam in historicis quam in propheticis Verbi: talia illis visa sunt, cum apertum illis erat caelum; et caelum aperiri dicitur, cum interior visus, qui est visus spiritus hominis, aperitur: nam quae in caelis sunt, non videri possunt oculis corporis hominis, sed oculis spiritus ejus; et cum beneplacet Domino aperiuntur illi, cum homo abducitur a lumine naturali, in quo est ex sensibus corporis, et elevatur in lucem spiritualem, in qua est ex spiritu suo. In illa luce mihi visa sunt, quae in caelis.
(2) 直訳
Qualia illa quae apparent angelis in caelis, non paucis describi potest; 天界の中で天使たちに現われる(見られる)もの、それらの性質は、手短に記述することはできない。
sunt quoad multam partem similia illis quae in tellure, sed quoad formam perfectiora, et quoad copiam plura. 大部分に関して地球の中のもの、それらに似ている、しかし、形に関してさらに完全で、量に関してさらに多い。
Quod in caelis talia sint, constare potest ex illis quae visa sunt Prophetis: 天界の中にこのようなものがあることは、預言者たちに見られたものから明らかにすることができる。
ut quae Ezechieli Novo Templo et de Nova Terra, quae describuntur a cap. xl. ad xlviii; 例えば、それらはエゼキエルに、新しい神殿と新しい地について、それらは第40章から第48章までに記述されている。
quae Danieli, a cap. vii. ad xii.; それらはダニエルに、第7章から第8章まで。
quae Johanni, a capite primo ad ultimo in Apocalypsi; それらはヨハネに、「黙示録」の最初の章から最後〔の章〕まで。
et quae aliis, de quibus tam in historicis quam in propheticis Verbi: それらは他の者に、それらについてみことばの歴史的なものの中と同じく預言的なものの中に。
talia illis visa sunt, cum apertum illis erat caelum; このようなものが彼らに見られた、彼らに天界が開かれたとき。
et caelum aperiri dicitur, cum interior visus, qui est visus spiritus hominis, aperitur: 天界が開かれると言われる、内的な視覚が開かれるとき、それは人間の霊的な視覚である。
nam quae in caelis sunt, non videri possunt oculis corporis hominis, sed oculis spiritus ejus; なぜなら、天界の中にあるものは、人間の肉体の目で見ることはできない、しかしその霊の目で。
et cum beneplacet Domino aperiuntur illi, cum homo abducitur a lumine naturali, in quo est ex sensibus corporis, et elevatur in lucem spiritualem, in qua est ex spiritu suo. そして主が喜ばれるとき、彼に開かれる、そのとき人間は自然的な光から引き出される、身体の感覚からその〔光の〕中にいる、そして霊的な光の中に高揚される、自分自身の霊からその〔光の〕中にいる。
In illa luce mihi visa sunt, quae in caelis. その光の中で、私に見られた、天界の中に〔ある〕ものが。
(3) 訳文
 天界の中で天使たちに見られるものの性質は、手短に述べることはできない。大部分に関して地上のものと似ている、しかし、形に関してはさらに完全で、量に関してはさらに多い。天界の中にこのようなものがあることは、預言者たちに見られたものから明らかにすることができる。例えば、エゼキエルに見られた新しい神殿と新しい地については第40章から第48章までに、ダニエルに見られたものは第7章から第8章までに、ヨハネに見られたものは「黙示録」の最初から最後の章まで記述されている。他の者に見られたものについては、みことばの歴史的なものの中と同じく預言的なものの中に記述されている。このようなものは、彼らに天界が開かれたとき、見られたのである。人間の霊的な視覚である内的な視覚が開かれるとき、天界が開かれると言われる。なぜなら、天界の中にあるものは、人間の肉体の目で見ることはできないが、その霊の目で見ることができるから。そして主が喜ばれるとき、目が開かれ、そのとき身体の感覚から自然的な光の中にいる人間はその光から引き出され、その者自身の霊から霊的な光の中にいる、その霊的な光の中に高揚される。その光の中で、天界の中にあるものが私に見られたのである。
(1) 原文
172. Sed illa quae in caelis apparent, tametsi quoad multam partem similia sunt illis quae in terris, usque non similia sunt quoad essentiam, existunt enim illa quae in caelis ex Sole caeli, et quae in terris ex sole mundi; quae ex Sole caeli existunt, dicuntur spiritualia; quae autem ex sole mundi, dicuntur naturalia.
(2) 直訳
Sed illa quae in caelis apparent, tametsi quoad multam partem similia sunt illis quae in terris, usque non similia sunt quoad essentiam, existunt enim illa quae in caelis ex Sole caeli, et quae in terris ex sole mundi; しかし、天界の中に現われるもの、たとえそれらは大部分に関して地の中のものそれらに似ていても、それでも本質に関しては似ていない、なぜなら、天界の中のもの、それらは天界の太陽から存在するようになり、地の中のもの、それらは世の太陽から〔存在する〕から。
quae ex Sole caeli existunt, dicuntur spiritualia; 天界の太陽から存在するようになるものは霊的なものと呼ばれる。
quae autem ex sole mundi, dicuntur naturalia. しかしながら、世の太陽から〔存在する〕ものは、自然的なものと呼ばれる。
(3) 訳文
 しかし、天界の中に現われるものは、たとえそれらは大部分に関して地上のものと似ていても、それでも本質に関しては似ていない、なぜなら、天界の中のもの天界の太陽から存在し、地上のは世の太陽から存在するからである。天界の太陽から存在するものは霊的なものと呼ばれるが、世の太陽から存在するものは自然的なものと呼ばれる。