[XVI.]
DE QUATUOR PLAGIS IN CAELO.
天界の中の四方位について
(1) 原文
141. In caelo sicut in mundo sunt quatuor plagae, oriens, meridies, occidens, et septentrio, utrinque determinatae a suo sole; in caelo a Sole caeli qui est Dominus, in mundo a sole mundi. Sed usque intercedit multa differentia. Prima est, quod in mundo dicatur meridies ubi sol in maxima sua altitudine supra terram est, septentrio ubi in opposito infra terram est, oriens ubi in aequinoctiis oritur, et occidens ubi tunc occidit: ita in mundo a meridie determinantur omnes plagae. in caelo autem oriens dicitur ubi Dominus ut Sol apparet, ex opposito est occidens, ad dextrum in caelo est meridies, et ad sinistrum ibi est septentrio, et hoc in omni conversione faciei et corporis eorum; ita in caelo ab oriente determinantur omnes plagae. Quod oriens dicatur ubi Dominus ut Sol apparet, est causa, quia omnis origo vitae est ab Ipso ut Sole; et quoque quantum apud angelos recipitur calor et lux seu amor et intelligentia ab Ipso, tantum dicitur Dominus exoriri apud illos: inde quoque est, quod Dominus in Verbo dicatur Oriens.{1}
(2) 直訳
In caelo sicut in mundo sunt quatuor plagae, oriens, meridies, occidens, et septentrio, utrinque determinatae a suo sole; 天界の中に世のような四方位、東、南、西、北☆がある、どちら〔の世界〕にもその太陽により決定された。
☆「東‐南‐西‐北」の順に、四季の順のような意味があると思うので、直訳派の私は、柳瀬訳・長島訳の「東西南北」のように順序を変えて「意訳」をする立場をとりません。
in caelo a Sole caeli qui est Dominus, in mundo a sole mundi. 天界(の中)では主である天界の太陽により、世(の中)では世の太陽により。
Sed usque intercedit multa differentia. しかしそれでも多くの相違が介在する。
Prima est, quod in mundo dicatur meridies ubi sol in maxima sua altitudine supra terram est, septentrio ubi in opposito infra terram est, oriens ubi in aequinoctiis oritur, et occidens ubi tunc occidit: 最初のものである、世では南と呼ばれること、その場所に太陽が地上の最大のその高さの中にある、北〔と呼ばれる〕その場所に地の下の反対の中に、東〔と呼ばれる〕その場所に昼夜平分時☆に〔太陽が〕昇る中に、そして西〔と呼ばれる〕その場所にその時〔太陽が〕沈む。
☆全体に見苦しい直訳で心苦しく思います。昼夜平分時とは聞きなれない言葉でしょう。年に二度昼と夜の長さが等しくなるときの一つ、すなわち春分あるいは秋分です。別の言い方をすれば、春分・秋分の日に太陽は真東から昇り、真西に沈むことになります。
ita in mundo a meridie determinantur omnes plagae. このように世では南により全方位が決定される。
in caelo autem oriens dicitur ubi Dominus ut Sol apparet, ex opposito est occidens, ad dextrum in caelo est meridies, et ad sinistrum ibi est septentrio, et hoc in omni conversione faciei et corporis eorum; しかし天界では、東と言われる、その場所に太陽としての主が現れる、反対〔側〕から西である、天界の中で右に向けて南である、また左に向けてその場所に西である☆、そしてこのことは彼らの顔と身体のすべての回転(変えること)の中で〔も、そうなっている〕。
☆(4) ヘブル語の「東・西・南・北」を参照してください。
ita in caelo ab oriente determinantur omnes plagae. このように天界では東により全方位が決定される。
Quod oriens dicatur ubi Dominus ut Sol apparet, est causa, quia omnis origo vitae est ab Ipso ut Sole; 東と言われること、その場所に太陽としての主が現れる、その理由は、すべてのものの「いのちの起源」は太陽としてのその方からであるから。
et quoque quantum apud angelos recipitur calor et lux seu amor et intelligentia ab Ipso, tantum dicitur Dominus exoriri apud illos: また、どれだけ天使たちのもとにその方からの熱と光または愛と知性が受け入れられるか、それだけ主は彼らのもとに「昇ること」が言われる。
inde quoque est, quod Dominus in Verbo dicatur Oriens.{1} ここからもまたである、みことばの中で主が東と言われること{1}。
(3) 訳文
天界に世のような四方位、東、南、西、北があり、どちらの世界もその太陽により、天界では主である天界の太陽により、世では世の太陽により決定されている。しかしそれでも多くの相違がある。
最初のものは、世では太陽が地上で最も高いところのあるほうが南、地の反対の方向が北、昼夜平分時に太陽が昇る方向が東、その時に太陽が沈む方向が西と呼ばれる。このように世では南により全方位が決定される。しかし天界では、太陽としての主が現れる場所が東、その反対を西、天界で〔自分の〕右側が南、また左側の場所が西である。そしてこのことは彼らの顔と身体を回転させてもすべてそうなっている。このように天界では東により、全方位が決定される。太陽としての主が現れる場所が東と言われる理由は、すべてのものの「いのちの起源」は太陽としてのその方からであるから。また、天使たちにその方からの熱と光または愛と知性が受け入れられるほど、それだけ主は彼らのもとに「昇る」と言われる。ここからもまた、主はみことばの中で東と言われている{1}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Dominus in supremo sensu sit Oriens, quia est Sol caeli, qui semper in ortu et nusquam in occasu est (n. 101, 5097, 9668).
(2) 直訳
@1 Quod Dominus in supremo sensu sit Oriens, quia est Sol caeli, qui semper in ortu et nusquam in occasu est. 主は最高の意味で東である、天界の太陽であるので、それは常に出ていて、決して沈まない。
(1) 原文
142. Altera differentia est, quod angelis semper a facie sit oriens, a tergo occidens, ad dextrum meridies, et ad sinistrum septentrio; sed hoc quia aegre potest comprehendi in mundo, ex causa quia homo vertit faciem suam ad omnem plagam, ideo explicabitur. Totum caelum se vertit ad Dominum ut ad centrum suum commune; inde omnes angeli se illuc vertunt: quod ad centrum commune sit omnis directio etiam in tellure, notum est; at directio in caelo differt a directione in mundo, quod in caelo anteriora vertantur ad centrum suum commune, sed in mundo inferiora; directio in mundo est quae vocatur centripetentia, et quoque gravitatio: interiora angelorum actualiter etiam versa sunt antrorsum; et quia interiora se sistunt in facie, ideo facies est quae determinat plagas.{1}
(2) 直訳
Altera differentia est, quod angelis semper a facie sit oriens, a tergo occidens, ad dextrum meridies, et ad sinistrum septentrio; 第二の相違である、天使たちに常に顔に東がある、背後に西が〔ある〕右に向けて南が、左に向けて北が☆。
☆ ここも (4) ヘブル語の「東・西・南・北」を参照してください。
sed hoc quia aegre potest comprehendi in mundo, ex causa quia homo vertit faciem suam ad omnem plagam, ideo explicabitur. しかし、このことは世ではほとんど把握することができない、その理由は、人間はすべての方位に自分の顔を向けるから、それゆえ、説明されなければならない。
Totum caelum se vertit ad Dominum ut ad centrum suum commune; 全天界はそれ自体を主へ向けている、その共通の中心へ〔向かう〕のように。
inde omnes angeli se illuc vertunt: ここから、すべての天使たちは自分自身をそこへ向ける。
quod ad centrum commune sit omnis directio etiam in tellure, notum est; 共通の中心へすべてのものの方向があることは地球でもまた、知られている。
at directio in caelo differt a directione in mundo, quod in caelo anteriora vertantur ad centrum suum commune, sed in mundo inferiora; しかし、天界の中の方向は世の中の方向から異なる、天界(の中)では前部がその共通の中心へ向けられる、しかし世では下部が。
directio in mundo est quae vocatur centripetentia, et quoque gravitatio: 世での方向づけは、求心力と呼ばれるものである、また重力とも。
interiora angelorum actualiter etiam versa sunt antrorsum; さらにまた天使たちの内的なものは実際に正面に向かっている。
et quia interiora se sistunt in facie, ideo facies est quae determinat plagas.{1} そして内的なものは顔の中に現われるので、それゆえ、顔が方位を決定するものである{1}。
(3) 訳文
第二の相違は、天使たちにとって常に、正面が東、背後が西、右側が南、左側が北であることである。しかし、このことは世ではほとんど把握することができない。その理由は、人間はすべての方位に自分の顔を向けるからであり、それゆえ、説明しなくてはならない。
全天界はそれ自体を、その共通の中心へ向かうかのように主へ向けている。ここから、すべての天使たちは自分自身をそこへ向けている。共通の中心へすべてのものが向かうことは地球でもまた知られている。しかし、天界での方向は世の方向と異なる、天界では前面がその共通の中心へ向けられるが、しかし世では下部が向けられる。世での方向づけは、求心力また重力とも呼ばれるものである。さらにまた、天使たちの内的なものは実際に正面に向かっている。そして内的なものは顔の中に現われるので、それゆえ、顔が方位を決定するものである{1}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod omnes in caelo se vertant ad Dominum (n. 9828, 10130, 10189, 10219 [? 10420]).
Quod tamen angeli se non vertant ad Dominum, sed Dominus, illos vertat ad Semet (n. 10189).
Quod praesentia angelorum apud Dominum non sit, sed praesentia Domini apud angelos (n. 9415).
(2) 直訳
@1 Quod omnes in caelo se vertant ad Dominum. 天界の中のすべての者は自分自身を主へ向ける。
Quod tamen angeli se non vertant ad Dominum, sed Dominus, illos vertat ad Semet. それでも、天使たちが自分自身を主へ向けるのではない、しかし主〔である〕、彼らをご自分自身へ向ける。
Quod praesentia angelorum apud Dominum non sit, sed praesentia Domini apud angelos. 主のもとに天使たちの現在があるのではない、しかし天使たちのもとに主の現在〔がある〕
(4) ヘブル語の「東・西・南・北」
天界の言語に似ていると言われるヘブル語で方位を示す言葉は興味深い。簡単に紹介しよう。
東:「ミズラー」は「日が昇ること」と「東」の意味がある(ヨシュア記12章16章など)。「ケデム」は「前・前方」の意味であり、その変化形「ケデマー」は「東へ」の意味である(創世記12章8など)。なおギリシア語でも「日の昇ること、夜明け」を意味する「アナトレー」は「東」意味しる(マタイ2章1,2,9節)。
南:南を意味するヘブル語はいくつかあるが、「ヤーミーン」は「右」の意味であり、「南」意味を持つ(サムエル記Ⅰ23章19,24節、新改訳聖書の脚注参照)。
西:「海」という意味の「ヤーム」があるが(地形的に西は地中海である)、太陽の沈む方を示す「マアラーブ」は「西」として使われる(イザヤ43:5など)。
北:語源不詳の「ツァーフォーン」が圧倒的に多く使われているが、「左」を意味する「セモール」が「北」の意味で使われることがある。「創世記」14:15「ダマスコの北にある」(新改訳)は『天界の秘義』では「ダマスコの左にある」となっている。