(1) 原文
166. Simile fit cum omnibus quae existunt a tempore: sicut cum quatuor temporibus anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; cum quatuor temporibus diei, quae vocantur mane, meridies, vespera, et nox; et cum quatuor aetatibus hominis, quae vocantur infantia, adolescentia, virilitas, et senectus; et cum reliquis, quae vel existunt a tempore, vel succedunt secundum tempus: homo ex tempore, cum de illis, cogitat; angelus autem ex statu; quapropter quod ex tempore illis inest apud hominem, vertitur in ideam status apud angelum; ver et mane vertuntur in ideam status amoris et sapientiae, quales sunt in primo statu apud angelos; aestas et meridies vertuntur in ideam amoris et sapientiae quales sunt in secundo; autumnus et vespera, quales sunt in tertio; nox et hiems in ideam status, qualis est in inferno: inde est, quod similia per illa tempora significentur in Verbo (videatur supra, n. 155). Inde patet, quomodo naturalia, quae in cogitatione hominis sunt, fiunt spiritualia apud angelos qui apud hominem.
(2) 直訳
Simile fit cum omnibus quae existunt a tempore: 時間から存在するようになるすべてものに同様である。
sicut cum quatuor temporibus anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; 年の四つの期間(に)のような、それらは春、夏、秋、冬と呼ばれる。
cum quatuor temporibus diei, quae vocantur mane, meridies, vespera, et nox; 日の四つの期間に、それらは朝、昼、夕、夜と呼ばれる。
et cum quatuor aetatibus hominis, quae vocantur infantia, adolescentia, virilitas, et senectus; また人間の四つの時期に、それらは幼児期、青年期、壮年期、老人期と呼ばれる。
et cum reliquis, quae vel existunt a tempore, vel succedunt secundum tempus: また、残りのものに、それらは時間から存在するようになるかまたは、時間にしたがって続く。
homo ex tempore, cum de illis, cogitat; 人間は時間から、それらについて〔考える〕とき、考える。
angelus autem ex statu; しかしながら、天使たちは状態から〔考える〕。
quapropter quod ex tempore illis inest apud hominem, vertitur in ideam status apud angelum; それゆえ、人間のもとに内在するそれらの時間からのものは、天使たちのもとで状態の観念に変わる。
ver et mane vertuntur in ideam status amoris et sapientiae, quales sunt in primo statu apud angelos; 春と朝は、天使たちのもとの第一の状態の中にあるようなものである、愛と知恵の状態の観念に変わる。
aestas et meridies vertuntur in ideam amoris et sapientiae quales sunt in secundo; 夏と昼は、第二の〔状態の〕中にあるような愛と知恵の観念〔の状態〕に変わる。
autumnus et vespera, quales sunt in tertio; 秋と夕は、第三の中にあるようなもの〔に変わる〕。
nox et hiems in ideam status, qualis est in inferno: 冬と夜は、地獄の中にあるような、状態の観念に〔変わる〕。
inde est, quod similia per illa tempora significentur in Verbo (videatur supra, n. 155). ここからである、同様のものがそれらの時間によってみことばの中で意味されていること(上の155番に見られる)。
Inde patet, quomodo naturalia, quae in cogitatione hominis sunt, fiunt spiritualia apud angelos qui apud hominem. ここから明らかである、どのように自然的なものが、それは人間の思考の中にあるものである、人間のもとの天使たちのもとで霊的なものになること。
(3) 訳文
時間から存在するようになるすべてもの、春、夏、秋、冬と呼ばれる一年の四つの期間、朝、昼、夕、夜と呼ばれる一日の四つの期間、幼児期、青年期、壮年期、老人期と呼ばれる人間の四つの時期にもまた、時間から存在するようになるかまたは、時間にしたがって続く、その他のものも同様である。
人間は、それらについて考えるとき、時間から考えるが、天使たちは状態から考える。それゆえ、人間のもとに内在するそれらの時間からのものは、天使たちのもとで状態の観念に変わる。春と朝は、天使たちのもとで、第一の状態の中にあるような愛と知恵の状態の観念に変わり、夏と昼は、第二の状態の中にあるような愛と知恵の観念に、秋と夕は、第三の中にあるような状態に、冬と夜は、地獄の中にあるような状態の観念に変わる。
ここから、それらの時間によって同様のものが、みことばの中で意味されている(前の155番に見られる)。ここから、人間の思考の中にある自然的なものがどのように、人間のもとにいる天使たちのもとで霊的なものになることが明らかである。
(1) 原文
167. Quia angeli non aliquam notionem temporis habent, ideo aliam ideam habent de aeterno, quam homines telluris; angeli per aeternum percipiunt statum infinitum, non autem tempus infinitum.{1} Cogitabam quondam de aeterno, et per ideam temporis percipere potui quid esset in aeternum, quod nempe absque fine, sed non quid ab aeterno, ita nec quid Deus ante creationem ab aeterno fecerat: cum anxietas mihi inde orta est, elevatus sum in sphaeram caeli, et sic in perceptionem in qua angeli sunt de aeterno; et tunc illustratus quod de aeterno non cogitandum sit ex tempore, sed a statu, et quod tunc percipiatur quid sit ab aeterno; quod etiam mecum factum est.
(2) 直訳
Quia angeli non aliquam notionem temporis habent, ideo aliam ideam habent de aeterno, quam homines telluris; 天使たちは何らの時間の概念を持たないので、それゆえ、永遠について他の観念を持つ、地球の人間以外の。
angeli per aeternum percipiunt statum infinitum, non autem tempus infinitum.{1} 天使たちは永遠によって無限の状態を知覚する、しかしながら無限の時間でなく{1}。
Cogitabam quondam de aeterno, et per ideam temporis percipere potui quid esset in aeternum, quod nempe absque fine, sed non quid ab aeterno, ita nec quid Deus ante creationem ab aeterno fecerat: かつて私は永遠について考えた、そして時間の観念を通して「永遠に☆」が何であるか知覚することができた、すなわち、終わりのないこと〔である〕、しかし「永遠から」が何か〔知覚することができ〕なかった、このように、神が創造以前に永遠からなし遂げられた(=つくられた)〔ことが〕何かも〔知覚することができ〕なかった。
☆in(ここでは対格支配)の意味から「永遠に至るまで」(=長島訳)、「永遠の中へ」、「永遠に向かって」なども考えられますが、「~の間」の意味で「永遠に支配される」の「永遠に」の訳(=柳瀬訳)が最善でしょう。
cum anxietas mihi inde orta est, elevatus sum in sphaeram caeli, et sic in perceptionem in qua angeli sunt de aeterno; ここから私に不安が起こったとき、私は天界のスフェアの中に揚げられた、こうして永遠について天使たちにある知覚の中へ。
et tunc illustratus quod de aeterno non cogitandum sit ex tempore, sed a statu, et quod tunc percipiatur quid sit ab aeterno; その時、照らされた、永遠について時間から考えてはならないこと、しかし、状態から、そしてその時、「永遠から」が何であるか知覚されること。
quod etiam mecum factum est. このこともまた私に起こった。
(3) 訳文
天使たちは時間の概念を何ら持たないので、それゆえ、永遠について、地上の人間とは異なる観念を持つ。天使たちは、永遠によって、無限の時間でなく、無限の状態を知覚する{1}。かつて私は永遠について考え、そして時間の観念を通して「永遠に」とは何であるか知覚することができた、すなわち、終わりのないことである。しかし「永遠から」とは何か、このように、神が創造以前に永遠からなし遂げられた、とは何のことか知覚することができなかった。ここから不安になったとき、私は天界のスフェアの中に、こうして永遠について天使たちのものである知覚の中へ揚げられた。その時、照らされ、永遠について時間から考えてはならず、状態から考えなければならないこと、そしてその時、「永遠から」とは何かを知覚したこと。このことは私に起こったことである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod hominibus sit idea aeterni cum tempore, angelis autem absque tempore (n. 1382, 3404, 8325).
(2) 直訳
Quod hominibus sit idea aeterni cum tempore, angelis autem absque tempore. 人間に、永遠の観念は時間とともにある、しかしながら、天使に、〔永遠の観念は〕時間なしの〔ものである〕。
(4)「永遠に」と「永遠から」
「に」と「から」ではどのように違うのか? このような場合、訳語としての日本語だけから考えることは、私にとって非常に「不安」である。原語で「に」や「から」に、どのような語が使われているのか確かめ、貧弱な語学力であっても、そこから考えないと、「考えている気がしない」。
それぞれ「in」と「ab」である。abは「状態・起源・時間・位置・原因」などからの「~から」である。ここで「永遠から」とは「永遠の状態から」と思えばよい。「in」には多様な意味がある。
私は、結論的に「神が永遠に存在される」のも「神が永遠から存在される」のも、どちらも「時間」を考えなければ同じことであり、「存在される」状態にあることを示す(in)ことと、その起源・原因を示す(ab)ことの違いと理解している。