原典講読『天界と地獄』no.177,178,179.

       [XX.]
     DE VESTIBUS, QUIBUS INDUTI APPARENT ANGELI.
       天使たちが着て現われる衣服について
(1) 原文
177. Quia angeli homines sunt, et inter se vivunt sicut homines telluris inter se, ideo illis vestes sunt, domicilia sunt, et similia plura; cum differentia tamen, quod illis perfectiora omnia sint, quia in perfectiori statu: nam sicut sapientia angelica excedit sapientiam humanam in tali gradu ut dicatur ineffabilis, ita quoque omnia quae ab illis percipiuntur et illis apparent; nam omnia quae ab angelis percipiuntur et illis apparent, sapientiae illorum correspondent (videatur supra, n. 173).
(2) 直訳
Quia angeli homines sunt, et inter se vivunt sicut homines telluris inter se, ideo illis vestes sunt, domicilia sunt, et similia plura; 天使たちは人間であるので、彼ら自身の間で生活する、地球の人間の彼ら自身の間のように、それゆえ、彼らに衣服があり、住居があり、似た多くもの〔がある〕。
cum differentia tamen, quod illis perfectiora omnia sint, quia in perfectiori statu: そのときそれでも相違〔がある〕、彼らには〔持っている〕すべてのものがさらに完全であること、さらに完全な状態の中に〔いる〕ので。
nam sicut sapientia angelica excedit sapientiam humanam in tali gradu ut dicatur ineffabilis, ita quoque omnia quae ab illis percipiuntur et illis apparent; なぜなら、天使の知恵は人間の知恵にこのような(tali)程度に、言葉にできないと言われるように(ut)、そのように(sicut)まさるので、このように(ita)また、彼らにより知覚され、彼らに現れるすべてのものは☆。
☆ sicut, tali, ut, itaをそのまま訳したので、このように(tali)見苦しい訳となっています。適当に省略して訳すのがよいでしょう。
nam omnia quae ab angelis percipiuntur et illis apparent, sapientiae illorum correspondent (videatur supra, n. 173). なぜなら、天使たちに知覚され、彼らに現われるすべてのものは、彼らの知恵に対応するから(上の173番に見られる)。
(3) 訳文
 天使たちは人間であるので、地上の人間どうしのように、彼らどうしの間で生活する、それゆえ、彼らに衣服、住居、類似の多くものがある。それでも、彼らはさらに完全な状態にいるので、彼らの持つすべてのものはさらに完全であるという違いがある。なぜなら、天使の知恵は、言葉にできないと言われるようほどに、そのように人間の知恵にまさるので、すべてのものはこのように、彼らにより知覚され、彼らに現れる。なぜなら、天使たちに知覚され、彼らに現われるすべてのものは、彼らの知恵に対応するからである(前の173番に見られる)。
(1) 原文
178. Vestes, quibus angeli induti sunt, similiter ac reliqua, correspondent, et quia correspondent etiam realiter existunt (videatur supra, n. 175). Vestes illorum correspondent intelligentiae illorum; quapropter omnes in caelis apparent vestiti secundum intelligentiam; et quia unus intelligentia praestat alteri (n. 43 et 128), ideo uni praestantiores vestes sunt quam alteri: intelligentibus sunt vestes coruscantes sicut ex flamma, quibusdam splendentes sicut ex luce; minus intelligentibus sunt vestes candidae et albae absque splendore; et adhuc minus intelligentibus sunt vestes diversicolores: angeli autem intimi caeli sunt nudi.
(2) 直訳
Vestes, quibus angeli induti sunt, similiter ac reliqua, correspondent, et quia correspondent etiam realiter existunt (videatur supra, n. 175). 衣服は、それらは天使たちに着せられている、同様にそして残りのもの、対応する、そして対応するのでさらにまた実際に存在する(上の175番に見られる)。
Vestes illorum correspondent intelligentiae illorum; 彼らの衣類は彼らの知性に対応する。
quapropter omnes in caelis apparent vestiti secundum intelligentiam; それゆえ、天界の中のすべての者は知性にしたがった服装で現われる。
et quia unus intelligentia praestat alteri (n. 43 et 128), ideo uni praestantiores vestes sunt quam alteri: そして一方の知性は他方に秀でるので(43と128番)、それゆえ、一方に他方よりもさらにすぐれた衣服である。
intelligentibus sunt vestes coruscantes sicut ex flamma, quibusdam splendentes sicut ex luce; 知性のある者に、炎からのようにきらめく衣服がある、ある者には、光からのように光輝ある〔衣服がある〕。
minus intelligentibus sunt vestes candidae et albae absque splendore; 知性の少ない者に、光輝なしの白光りで明るい色の衣服がある。
et adhuc minus intelligentibus sunt vestes diversicolores: さらに知性の少ない者に、いろいろな色の衣服がある。
angeli autem intimi caeli sunt nudi. しかし、最内部の天界の天使は裸である。
(3) 訳文
 天使たちに着せられている衣服は、また同様に他のものも対応している、そして対応しているので、実際にも存在する(前の175番に見られる)。彼らの衣類は、彼らの知性に対応する。それゆえ、天界の中のすべての者は知性にしたがった服装で現われる。そしてある者の知性は他の者より秀でているので(43と128番)、それゆえ、ある者は他の者よりもさらにすぐれた衣服である。知性のある者には、炎からのようにきらめく衣服が、ある者には、光からのように輝く衣服がある。知性の少ない者には、輝きのない白く光る明るい色の衣服がある。さらに知性の少ない者には、いろいろな色の衣服がある。しかし、最内部の天界の天使は、裸である。
(1) 原文
179. Quia vestes angelorum correspondent intelligentiae illorum, ideo etiam correspondent vero, quoniam omnis intelligentia est ex Divino Vero; quapropter sive dicas quod angeli induti sint secundum intelligentiam, sive secundum Divinum Verum, idem est. Quod vestes quorundam coruscent sicut ex flamma, et quorundam splendeant sicut ex luce, est quia flamma correspondet bono, et lux vero ex bono:{1} quod quorundam vestes sint candidae et albae absque splendore, et quorundam diversicolores, est quia Divinum bonum et verum minus fulgent, et quoque varie recipiuntur apud minus intelligentes;{2} candidum etiam et album correspondent vero;{3} et colores varietatibus ejus.{4} Quod in intimo caelo sint nudi, est quia in innocentia sunt, et innocentia correspondet nuditati.{5}
(2) 直訳
Quia vestes angelorum correspondent intelligentiae illorum, ideo etiam correspondent vero, quoniam omnis intelligentia est ex Divino Vero; 天使たちの衣服は彼らの知性に対応するので、それゆえまた、真理に対応する、すべての知性は神的な真理からのものであるから。
quapropter sive dicas quod angeli induti sint secundum intelligentiam, sive secundum Divinum Verum, idem est. それゆえ、あるいはあなたが、天使たちは知性にしたがって着ていることを言う、あるいは神的な真理にしたがっている〔と言う〕も、同じことである。
Quod vestes quorundam coruscent sicut ex flamma, et quorundam splendeant sicut ex luce, est quia flamma correspondet bono, et lux vero ex bono:{1} ある者の衣服は炎からきらめき、ある者のは光からのように輝くこと、なぜなら、炎は善に、また光は善からの真理に対応するから{1}。
quod quorundam vestes sint candidae et albae absque splendore, et quorundam diversicolores, est quia Divinum bonum et verum minus fulgent, et quoque varie recipiuntur apud minus intelligentes;{2} ある者の衣服は光輝なしの白光りで明るい色である、またある者にはいろいろな色の、〔それは〕神的な善と真理は、少なくひらめく、またいろいろに受け入れられるから、少ない知性の者のもとに{2}。
candidum etiam et album correspondent vero;{3} さらにまた白光りと白は真理に対応する{3}。
et colores varietatibus ejus.{4} また色はその〔真理の〕いろいろなものに{4}。
Quod in intimo caelo sint nudi, est quia in innocentia sunt, et innocentia correspondet nuditati.{5} 最内部の天界の中では裸である、無垢の中にいる、無垢は裸に対応するからである{5}。
(3) 訳文
 天使たちの衣服は、彼らの知性に対応するので、それゆえまた、すべての知性は神的な真理からのものであるので、真理に対応する。それゆえ、天使たちは知性にしたがって〔衣服を〕着ていると言っても、あるいは神的な真理にしたがって着ていると言っても、同じことである。ある者の衣服は炎からきらめき、ある者の衣服は光からのように輝く、なぜなら、炎は善に、また光は善からの真理に対応するから{1}。
 ある者の衣服は輝きがなく、白く光り、明るい色である、またある者の衣服はいろいろな色である。それは、神的な善と真理は、知性の少ない者のもとで、ひらめくが少なく、またいろいろに受け入れられるからである{2}。さらにまた、白光りと白は真理に対応する{3}。また色は真理のいろいろなものに対応する{4}。最内部の天界の中では裸である、無垢の中にいて、無垢は裸に対応するからである{5}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod “vestes” in Verbo significent vera ex correspondentia (n. 1073, 2576, 5319, 5054, 9212, 9216, 9952, 10536).
Quia vera investiunt bonum (n. 5248).
Quod “velamen” significet intellectuale, quia intellectus est recipiens veri (n. 6378).
Quod “vestes candidae ex bysso” significent vera ex Divino (n. 5319, 9469).
Quod “flamma” significet bonum spirituale, et “lux” inde verum ex illo bono (n. 3222, 6832).
@2 Quod angeli et spiritus appareant induti vestibus secundum vera, ita secundum intelligentiam (n. 165, 5248, 5954, 9212, 9216, 9812 [? 9814], 9952, 10536).
Quod vestes angelorum sint cum splendore, et absque splendore (n.5248).
@3 Quod “candidum” et “album” in Verbo significet verum, quia ex luce in caelo (n. 3301, 3993 4001 [? 4007]).
@4 Quod colores in caelo sint variegationes lucis ibi (n. 1042, 1043, 1053, 1624, 3993, 4530, 4742, 4922).
Quod “colores” significent varia quae intelligentiae et sapientiae sunt (n. 4530, 4922, 4677, 9466).
Quod “lapides pretiosi” in Urim et Thummim secundum colores significaverint omnia veri ex bono in caelis (n. 9865, 9868, 9905).
Quod colores quantum trahunt ex rubro, significent bonum; quantum ex albo verum (n. 9476).
@5 Quod omnes in intimo caelo sint innocentiae, et quod ideo appareant nudi (n. 154, 165, 297, 2736, 3887, 8375, 9960).
Quod innocentia sistatur in caelo per nuditatem (n. 165, 8375, 9960).
Quod innocentibus et castis nuditas non sit pudori, quia absque scandalo (n. 165, 213, 8375).
(2) 直訳
@1 Quod “vestes” in Verbo significent vera ex correspondentia. みことばの中の「衣服」は、対応から真理を意味する。
Quia vera investiunt bonum. なぜなら、真理は善を被うから。
Quod “velamen” significet intellectuale, quia intellectus est recipiens veri. 「おおい」は、知的なものを意味する、なぜなら、知性は真理の受け容れるものであるから。
Quod “vestes candidae ex bysso” significent vera ex Divino. 「亜麻布からの輝いた衣服」は、神性からの真理を意味する。
Quod “flamma” significet bonum spirituale, et “lux” inde verum ex illo bono. 「炎」は霊的な善を意味する、またここからの「光」はその善からの真理を。
@2 Quod angeli et spiritus appareant induti vestibus secundum vera, ita secundum intelligentiam. 天使と霊たちは、真理したがった、このように知性にしたがった衣服を着て現われる。
Quod vestes angelorum sint cum splendore, et absque splendore. 天使たちの衣服は、光輝とともにある、また光輝なしに。
@3 Quod “candidum” et “album” in Verbo significet verum, quia ex luce in caelo. みことばの中の「白光り」と「白さ」は真理を意味する、天界の中の光からなので。
@4 Quod colores in caelo sint variegationes lucis ibi. 天界の中の色は、そこに光の多彩さ☆である。
☆ variegatioとは「白光を多彩な色に分離すること」です。
Quod “colores” significent varia quae intelligentiae et sapientiae sunt. 「色」は知性と知恵のものであるいろいろなものを意味する。
Quod “lapides pretiosi” in Urim et Thummim secundum colores significaverint omnia veri ex bono in caelis. ウリムとトンミムの中の「貴重な石」は、色にしたがって、天界の中の善からの真理のすべてのものを意味した。
Quod colores quantum trahunt ex rubro, significent bonum; quantum ex albo verum. 色は善から起源を得るほど、善を意味する。白からほど、真理を。
@5 Quod omnes in intimo caelo sint innocentiae, et quod ideo appareant nudi. 最内部の天界の中のすべての者は無垢である、それゆえ裸で現われること。
Quod innocentia sistatur in caelo per nuditatem. 無垢は天界の中で裸によって現われる。
Quod innocentibus et castis nuditas non sit pudori, quia absque scandalo. 無垢な者と貞潔な者に、裸は恥ではない、恥辱なしなので。

原典講読「天界と地獄」:途中の雑談

 ずっと勉強ばかりの無味乾燥(?)な講座を続けている。このあたりで「雑談」しよう。教員時代も最後のころ、私の授業は大半雑談だった。意識的にそうしていた部分もあった。もう脱線が始まりそうだ。最初に読者に感謝申し上げる。このブログの8月のアクセス数総計が7640、一日平均250以上であった。その中で掲載されると直ぐさま読んでいただいている(熱心な読者が)ほぼ70人ほどいるようである。毎日、読んでくださるその熱意に応えなければならない。励みになっている。
 翻訳・購読を始めて2ヶ月ちょっとたった。ここでほぼ4分の1以上終えた。すると2.5×4=10なので、この「ペース」なら、最初の予想通り10ヶ月ほどで終了できそうだ。
 ペースが出てきたのでこれを少し話題としよう(このように脱線していく)。読者諸氏はどのくらいのペースで本を読むのだろうか。私の例では、柳瀬訳「天界と地獄」に初めて出会ったのが、83年9月27日(36歳、本の奥付部分に購入日を記入しておくと、何かと都合よい、もう一つは読了日)。この月末で25年になる。25年後にこのように原典からじっくり読み直すことになろうとは夢想だにしなかった。
 その一回目の読了は他のスヴェーデンボリの本を先に読み始めたのでほぼ1年後の84年9月3日。そのときは読み始めて半月ぐらいかかったと思う。2回目に読んだのは長島訳であり、これは英訳書とともに91年9月2日~10月12日に読んで、40日間かかっている。ペースとしてはこんなものか? またこのように9月は「天界と地獄」との因縁がやや深い。
 長島訳の奔放な訳文に驚くとともに、「ほんとうにこういうことが原文に書いているのかな」との疑問がわき、そうした個所に「原典はどうか?」などのコメントを付しながら読んだ(身近な例では176番の「横木に組み合わされた(アーチ状の門)」がどのようなものか想像つかなくて、「原語が問題」とコメントしている、今は「横枝」と解釈している)。
 ラテン原典入手はこの1年半後の93年4月3日(45歳)だった。
 それから月日は流れ、前述のように今、原典からじっくり読んでいる。読者諸氏にとっては「講読」であろうが、私にとっては本書3回目の「熟読」となる。以前「遅読について」をこのブログで語った。その遅読の一方法が翻訳である。
 読者諸氏にとっても、一冊の本を10ヶ月(の予定)かけて、毎日ちびちびと、ネット上で読むのは早々できない経験であり、一興かもしれない。

原典講読『天界と地獄』no.180,181,182.

(1) 原文
180. Quia angeli induti sunt vestibus in caelo, ideo etiam vestibus induti apparuerunt cum visi in mundo, sicut qui prophetis, et quoque qui visi ad sepulcrum Domini, quibus
Species erat fulguris, et vestimenta coruscantia et alba (Matth. xxviii. 3; Marc. xvi. 5; Luc. {a}xxiv. 4: Joh. xx. {b}12, 113);
et qui visi in caelo Johanni, quibus
Vestimenta erant byssina et alba (Apoc. iv. 4 cap. xix. 11, 13).
Et quia intelligentia est ex Divino Vero, ideo
Vestimenta Domini, cum transformatus, erant coruscantia, et candida ut lux (Matth. xvii. 2; Marc. ix. 3; Luc. ix. 29).
Quod lux sit Divinum Verum procedens a Domino, videatur supra (n. 129): inde est, quod “vestes” in Verbo significent vera, et ex his intelligentiam:―Ut apud Johannem,
“Qui non polluerunt vestimenta sua, ambulabunt Mecum in albis quia digni sunt; qui vicerit, is induetur vestimentis albis” (Apoc. iii. 4, 5);
“Beatus qui vigilat, et servat vestimenta sua” (Apoc. xvi. 15).
Et de Hierosolyma, per quam intelligitur ecclesia quae in vero,{1} apud Esaiam,
“Excitare, indue robur Zion, indue vestes decoris tui Hierosolyma” (lii. 1):
et apud Ezechielem,
Hierosolyma, “accinxi te bysso, et velavi te serico,….vestes tuae byssus et sericum”(xvi. 10, 13):
praeter alibi pluries. Qui autem “non in veris est, dicitur non indutus veste nuptiarum” ut apud Matthaeum,
“Ingressus.. rex…vidit hominem non indutum veste nuptiarum; et dixit illi, Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptiarum?” Quare ejectus est in tenebras exteriores (xxii. [11,] 12, 13):
per domum nuptiarum intelligitur caelum et ecclesia ex conjunctione Domini per Divinum suum verum cum illis: quare Dominus in Verbo vocatur Sponsus et Maritus; ac Caelum cum Ecclesia Sponsa et Uxor.
@a xxiv. pro “xxii.” @b 12 pro “11”
(2) 直訳
Quia angeli induti sunt vestibus in caelo, ideo etiam vestibus induti apparuerunt cum visi in mundo, sicut qui prophetis, et quoque qui visi ad sepulcrum Domini, quibus 天使たちは天界(の中)で衣服を着ているので、それゆえ、世で見られたときもまた着て現われた、預言者たちに〔現われた〕者のように、主の墓で見られた者もまた、その者たちに
Species erat fulguris, et vestimenta coruscantia et alba (Matth. xxviii. 3; Marc. xvi. 5; Luc. {a}xxiv. 4: Joh. xx. {b}12, 113); 姿は閃光であった、また衣服はきらめき、白かった(マタイ28:3、マルコ16:5、ルカ24:4、ヨハネ20:12,13)。
et qui visi in caelo Johanni, quibus また、天界でヨハネに見られた者、その者たちに
Vestimenta erant byssina et alba (Apoc. iv. 4 cap. xix. 11, 13). 衣服は亜麻布でつくられ、白かった(黙示録4:4、第19章11,13)。
Et quia intelligentia est ex Divino Vero, ideo そして知性は神的な真理からのものなので、それゆえ
Vestimenta Domini, cum transformatus, erant coruscantia, et candida ut lux (Matth. xvii. 2; Marc. ix. 3; Luc. ix. 29). 主の衣服は、変容のとき、きらめいた、そして光のように白光り〔した〕(マタイ17:2、マルコ9:3、ルカ9:29)。
Quod lux sit Divinum Verum procedens a Domino, videatur supra (n. 129): 光が主から発出する神的な真理であることは、上に(129番)見られる。
inde est, quod “vestes” in Verbo significent vera, et ex his intelligentiam: ここからである、みことばの中の「衣服」は真理を意味すること、またこれらから知性〔意味する〕。
―Ut apud Johannem, ――例えばヨハネに、
“Qui non polluerunt vestimenta sua, ambulabunt Mecum in albis quia digni sunt: 「自分の衣を汚さなかった者たちは、ふさわしい者たちなので、白(い着物)で、わたしとともに歩く。
qui vicerit, is induetur vestimentis albis” (Apoc. iii. 4, 5); 勝つ者は、彼は白い衣を着せられる」(黙示録3:4,5)。
“Beatus qui vigilat, et servat vestimenta sua” (Apoc. xvi. 15). 「目覚めて、自分の衣を守る者は幸いである」(黙示録16:15)。
Et de Hierosolyma, per quam intelligitur ecclesia quae in vero,{1} apud Esaiam, またエルサレムについて、それによって真理の中にある教会が意味される{1}、イザヤに、
“Excitare, indue robur Zion, indue vestes decoris tui Hierosolyma” (lii. 1): 「起きよ、力をまとえ、シオン。あなたの美しい衣をまとえ、イスラエル」(52:1)。
et apud Ezechielem, また、エゼキエルに、
Hierosolyma, “accinxi te bysso, et velavi te serico,….vestes tuae byssus et sericum”(xvi. 10, 13): エルサレム、「わたしはあなたに亜麻布を着せた、またあなたに絹でおおった・・・あなたのいは亜麻布と絹」(16:10,13)。
praeter alibi pluries. ほかにも他の個所に多く。
Qui autem non in veris est, dicitur “non indutus veste nuptiarum” ut apud Matthaeum, しかしながら、真理の中にいない者は、「婚礼の衣服を着ていない」と言われる、例えばマタイに、
“Ingressus.. rex…vidit hominem non indutum veste nuptiarum; 「入場・・・王は・・・婚礼の衣服を着ていない者を見た。
et dixit illi, Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptiarum?” そして彼に言った、友よ、どのようにしてここに入ったのか、婚礼の衣服を持たないで?」
Quare ejectus est in tenebras exteriores (xxii. [11,] 12, 13): それゆえ、彼は外の暗やみに投げ出された(22:11,12,13)。
per domum nuptiarum intelligitur caelum et ecclesia ex conjunctione Domini per Divinum suum verum cum illis: 婚礼の家によって天界と教会が意味される、主の結合から、ご自分の神性によってそれら〔天界と教会〕と真理を〔結合されるから〕。
quare Dominus in Verbo vocatur Sponsus et Maritus; それゆえ、主は、みことばの中で花婿と夫と呼ばれる。
ac Caelum cum Ecclesia Sponsa et Uxor. そして天界は教会とともに花嫁と妻〔と呼ばれる〕。
@a xxiv. pro “xxii.” @b 12 pro “11” @a 「22」の代わりに24。” @b 「11」の代わりに12。
(3) 訳文
 天界で天使たちは衣服を着ているので、それゆえ、世で見られたときもまた、預言者たちに現われたのように着て現われた。主の墓で見られた者も着て現われたが、その者たちに
 姿は閃光であり、衣服はきらめき、白かった(マタイ28:3、マルコ16:5、ルカ24:4、ヨハネ20:12,13)。
 また、天界でヨハネに見られた者に
 衣服は亜麻布でつくられ、白かった(黙示録4:4、第19章11,13)。
 そして知性は神的な真理からのものなので、それゆえ
 変容のとき、主の衣服は、光のようにきらめき、白光りした(マタイ17:2、マルコ9:3、ルカ9:29)。
 光が主から発出する神的な真理であることは、前に(129番)見られる。ここから、みことばの中の「衣服」は真理を意味し、またこれらから知性意味する。――例えば「ヨハネ福音書」に、
 「自分の衣を汚さなかった者たちは、ふさわしい者たちなので、白い着物で、わたしとともに歩く。勝つ者は、彼は白い衣を着せられる」(黙示録3:4,5)。
 「目覚めて、自分の衣を守る者は幸いである」(黙示録16:15)。
 真理の中にある教会が意味されるエルサレムについては{1}、「イザヤ書」に、
 「起きよ、力をまとえ、シオン。あなたの美しい衣をまとえ、イスラエル」(52:1)。
 また、「エゼキエル書」に、
 エルサレム、「わたしはあなたに亜麻布を着せた、またあなたに絹でおおった・・・あなたのいは亜麻布と絹」(16:10,13)。
 ほかにも他の個所に多く。しかし、真理の中にいない者は、「婚礼の衣服を着ていない」と言われる、例えば「マタイ福音書」に、
 「入場・・・王は・・・婚礼の衣服を着ていない者を見た。そして彼に言った。友よ、婚礼の衣服を持たないで、どのようにしてここに入ったのか?」それゆえ、彼は外の暗やみに投げ出された(22:11,12,13)。
 婚礼の家によって、ご自分の神性によって真理と結合された天界と教会が意味される。それゆえ、主は、みことばの中で花婿と夫と呼ばれ、天界は教会とともに花嫁と妻と呼ばれる。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod “Hierosolyma” significet ecclesiam, ubi genuina doctrina (n. 402, 3654, 9166).
(2) 直訳
@1 Quod “Hierosolyma” significet ecclesiam, ubi genuina doctrina. 「エルサレム」は教会を意味する、そこに純粋な教え〔がある〕。
(1) 原文
181. Quod vestes angelorum non appareant sicut vestes, sed quod realiter sint vestes, constat ex eo quod illas non modo videant, sed etiam tactu sentiant; tum quod vestes eis plures sint, et quod exuant et induant illas, et quae non in usu conservent, et dum in usu reassumant: quod variis induti sint vestibus, millies mihi visum est. Inquisivi unde illis vestes, et dixerunt quod a Domino, et quod donentur illis, et quod quandoque vestiantur illis nescientibus. Dixerunt etiam, quod mutentur vestes illorum, et quod illis vestes in primo et secundo statu sint splendidae et candidae, in tertio et quarto paulo obscuriores, et hoc quoque ex correspondentia quia illis mutationes status sunt quoad intelligentiam et sapientiam (de quibus videatur supra, n. 154-161).
(2) 直訳
Quod vestes angelorum non appareant sicut vestes, sed quod realiter sint vestes, constat ex eo quod illas non modo videant, sed etiam tactu sentiant; 天使たちの衣服は衣服のように現われないこと、しかし、実際に衣服であることは、このことから明らかである、それらを見るだけでなく、触れて感じること。
tum quod vestes eis plures sint, et quod exuant et induant illas, et quae non in usu conservent, et dum in usu reassumant: さらに、彼らに衣服がたくさんあること、それらを脱ぎ、着ること、またそれらを不用の中で保存する、また有用のとき再び着る。
quod variis induti sint vestibus, millies mihi visum est. いろいろな衣服で着ていることは、千回、私に見られた。
Inquisivi unde illis vestes, et dixerunt quod a Domino, et quod donentur illis, et quod quandoque vestiantur illis nescientibus. 私は尋ねた、どこからか彼らに衣服が、主から〔である〕ことを言った、彼らに与えられること、時々、彼らに知ら(れ)ないで着せられること。
Dixerunt etiam, quod mutentur vestes illorum, et quod illis vestes in primo et secundo statu sint splendidae et candidae, in tertio et quarto paulo obscuriores, et hoc quoque ex correspondentia quia illis mutationes status sunt quoad intelligentiam et sapientiam (de quibus videatur supra, n. 154-161). さらにまた言った、彼らの衣服が変化すること、そして彼らに衣服は最初と第二の状態の中で光輝があり、白光りである、第三と第四〔の状態〕の中で暗い、そしてこのこともまた対応から、なぜなら、彼らに知性と知恵に関して変化の状態があるから(これらについて、上の154-161番に見られる)。
(3) 訳文
 天使たちの衣服は、衣服のように見えないが、しかし、実際に衣服であることは、次のことから明らかである。彼らは衣服を見るだけでなく、触れて感じ、さらに、彼らには衣服がたくさんあり、それらを脱ぎ、着、また不用なときには保存し、有用のときは再び着るのである。彼らがいろいろな衣服を着ていることは、千回も、私に見られた。
 私は、どこからか衣服を得ているのか、彼らに尋ねた。彼らは、主から自分たちに与えられること、時々、自分たちが知らないうちに着せられることを言った。さらにまた、自分たちの衣服が変化すること、その衣服は最初と第二の状態の中で輝きがあり、白く光っていること、第三と第四の状態の中で暗いこと、そしてこのこともまた対応からであると言った。なぜなら、彼らに知性と知恵に関して変化の状態があるからである(これらについて、前の154-161番に見られる)。
(1) 原文
182. Quia vestes cuique in mundo spirituali sunt secundum intelligentiam, ita secundum vera ex quibus intelligentia, ideo illi qui in infernis, quia absque veris sunt, quidem apparent induti vestibus, sed laceris, squallidis et tetris, quisque secundum suam insaniam; nec possunt aliis indui: datur illis a Domino vestiri, ne appareant nudi.
(2) 直訳
Quia vestes cuique in mundo spirituali sunt secundum intelligentiam, ita secundum vera ex quibus intelligentia, ideo illi qui in infernis, quia absque veris sunt, quidem apparent induti vestibus, sed laceris, squallidis et tetris, quisque secundum suam insaniam; 霊界の中のそれぞれの者に知性にしたがって衣服があるので、このように真理にしたがって、それ〔真理〕から〔その者に〕知性〔がある〕、それゆえ、地獄の中の者、彼に、真理なしでいるので、なるほど衣類を着て現われるが、しかし、ぼろぼろで、汚くて、忌まわしい、それぞれの者が自分自身の狂気にしたがって。
nec possunt aliis indui: 他のものを着ることもできない。
datur illis a Domino vestiri, ne appareant nudi. 主により彼らに着ることが許される、裸が現われないように。
(3) 訳文
 霊界の中のそれぞれの者に、知性にしたがって、このように真理にしたがって(真理からその者に知性がある)、衣服があるので、それゆえ、地獄の中の者には、真理がないので、衣類を着て現われるが、それぞれの者は自分自身の狂気にしたがって、それはぼろぼろで、汚く、忌まわしいものである。そして他のものを着ることもできない。
 主により、裸が現われないように、彼らに着ることが許されるのである。

原典講読『天界と地獄』no.183.

       [XXI.]
     DE HABITATIONIBUS ET MANSIONIBUS ANGELORUM.
       天使たちの住むことと住まいについて
(1) 原文
183. Quoniam in caelo societates sunt, et vivunt sicut homines, ideo etiam illis sunt habitationes, et illae quoque variae secundum statum vitae cujusvis; magnificae illis qui in digniori statu sunt, et minus magnificae illis qui in inferiori. De habitationibus in caelo aliquoties cum angelis locutus sum; et dixi, quod hodie vix aliquis crediturus sit, quod habitacula et mansiones illis sint; quidam ex causa quia non vident illa; quidam quia non sciunt quod angeli homines sint; quidam quia credunt quod caelum angelicum sit caelum quod spectatur oculis circum illos, quod quia inane apparet, et putant quod angeli sint formae aetherae, concludunt quod in aethere vivant: praeterea, quod in mundo spirituali sint talia quae in mundo naturali, non capiunt, quia nihil sciunt de spirituali. [2]Angeli dixerunt quod sciant quod talis ignorantia regnet hodie in mundo, et, quod mirati, maxime intra ecclesiam; ac ibi plus apud intelligentes, quam apud illos quos vocant simplices: dixerunt porro, quod scire possint ex Verbo quod angeli homines sint, quoniam, qui visi sunt, ut homines visi sunt; similiter Dominus, qui omne Humanum suum Secum assumpsit; et quia homines sunt, quod mansiones et habitacula illis sint, et non, secundum quorundam inscitiam, quam vocabant insaniam, volitent in aere, seu quod venti tametsi vocantur spiritus: et quod hoc capere possint, modo extra sua principia de angelis et spiritibus capta cogitent, quod fit cum non in quaestionem et sub cogitationem directam mittunt, num ita sit; est enim cuivis idea communis, quod angeli sint in humana forma, et quod illis sint domicilia, quae vocant habitacula caeli, quae magnifica prae habitaculis terrae; sed quod idea haec communis, quae est ex influxu caeli, illico in nihilum cadat, cum mittitur sub intuitionem in medio et cogitationem, num ita sit, quod fit imprimis apud eruditos qui per propriam intelligentiam praecluserunt sibi caelum et viam lucis inde. [3] Similiter fit cum fide de vita hominis post mortem; qui loquitur de illa, et non cogitat simul ex eruditione de anima, aut ex doctrina de reunitione corporis, credit quod post mortem victurus sit homo, et inter angelos si bene vixit, et quod tunc visurus sit magnifica, et percepturus gaudia; sed ut primum spectat ad doctrinale de reunitione corporis, aut ad hypotheticum de anima, et obvenit cogitatio num anima talis sit, et sic num ita sit, dissipatur ejus prior idea.
(2) 直訳
Quoniam in caelo societates sunt, et vivunt sicut homines, ideo etiam illis sunt habitationes, et illae quoque variae secundum statum vitae cujusvis; 天界の中に社会があり、人間のように生活しているので、それゆえまた彼らに住むことある、そしてそれらもそれぞれのいのちの状態にしたがっていろいろ〔である〕。
magnificae illis qui in digniori statu sunt, et minus magnificae illis qui in inferiori. 高位の状態の中の者たち、彼らに荘厳な、また低い地位〔の状態〕の中の者たち、彼らに荘厳さの少ない。
De habitationibus in caelo aliquoties cum angelis locutus sum; 天界の中で住むことについて、数回、私は天使たちと話した。
et dixi, quod hodie vix aliquis crediturus sit, quod habitacula et mansiones illis sint; そして私は言った、今日ではだれかが信じようとほとんどしないこと、彼らに住むところと住まいがあること。
quidam ex causa quia non vident illa; ある者は、それら☆を見ない(ので)の理由から。
☆ illaは文脈から「対格」であり、すると中性複数です。前の部分で中性名詞はhabitaculum「住むところ、住まい」です。それで柳瀬訳「或る者は彼らを全く見ていない」は英訳themからの誤訳となります。この厳密さが原典から読む特典です。ついでながら「全く」は原文にまったくありません。
quidam quia non sciunt quod angeli homines sint; ある者は、天使たちが人間であることを知らないので。
quidam quia credunt quod caelum angelicum sit caelum quod spectatur oculis circum illos, quod quia inane apparet, et putant quod angeli sint formae aetherae, concludunt quod in aethere vivant: ある者は、天使たちの天界は彼らの周囲に目で見えるもの〔その〕天であることを信じるので、なぜなら、空っぽに見えることから、また天使たちはエーテルの形であると考えること、エーテルの中に生活することを結論する〔から〕。
praeterea, quod in mundo spirituali sint talia quae in mundo naturali, non capiunt, quia nihil sciunt de spirituali. さらに、霊界には自然界の中に〔ある〕もの、このようなものがあることを、把握しない、なぜなら霊的なものについて何も知らないので。
[2]Angeli dixerunt quod sciant quod talis ignorantia regnet hodie in mundo, et, quod mirati, maxime intra ecclesiam; [2] 天使たちは言った、このような無知が今日世の中を支配していることを知っていることを、そして、驚くべきことに、教会の間で最大に。
ac ibi plus apud intelligentes, quam apud illos quos vocant simplices: そしてそこにより多く知性ある者のもとに、単純な者と呼ばれる者、彼らのもとよりも。
dixerunt porro, quod scire possint ex Verbo quod angeli homines sint, quoniam, qui visi sunt, ut homines visi sunt; さらに言った、天使たちが人間であることは、みことばから知ることができること、
見られた者たち〔天使たち〕は、人間として見られた、ので。
similiter Dominus, qui omne Humanum suum Secum assumpsit; 同様に主は、(その方は)ご自分の人間性のすべてをご自分にまとわれた。
et quia homines sunt, quod mansiones et habitacula illis sint, et non, secundum quorundam inscitiam, quam vocabant insaniam, volitent in aere, seu quod venti tametsi vocantur spiritus: そして、人間であるので、住まいと住むところが彼らにあること、そしてある者たちの無知にしたがって、それを狂気と呼んだ、〔彼らは〕空中を飛ぶ〔のでなく〕、あるいは息(たち) でない、それでも霊(たち)と呼ばれる。
et quod hoc capere possint, modo extra sua principia de angelis et spiritibus capta cogitent, quod fit cum non in quaestionem et sub cogitationem directam mittunt, num ita sit; そしてこのことは把握することができること、天使と霊たちについて捕らえた自分の原理☆の外で単に考える〔なら〕、問い合わせの中にいない☆、そして、まともな思考のもとに入るとき生ずること、「このようであるかどうか」。
☆ 「自分の原理」:これは「先入観」と意訳すべきでしょう。「問い合わせの中にいない」:あれこれ詮索しないで、という意味ですね。このあたり、また[2]全体は、文章が難しく、正直なところ、私自身、訳文に自信がありません。
est enim cuivis idea communis, quod angeli sint in humana forma, et quod illis sint domicilia, quae vocant habitacula caeli, quae magnifica prae habitaculis terrae; なぜなら、それぞれの者に一般的な観念があるから、天使たちは人間の形の中にいること、また彼らに住居があること、それらは天界の住むところと呼ばれる、それらは地の住むところと比べて荘厳〔であること〕。
sed quod idea haec communis, quae est ex influxu caeli, illico in nihilum cadat, cum mittitur sub intuitionem in medio et cogitationem, num ita sit, quod fit imprimis apud eruditos qui per propriam intelligentiam praecluserunt sibi caelum et viam lucis inde. しかし、これらの一般的な観念は、それは天界の流入からである、直ちに無の中に落ち込む、真ん中での観察と思考の下に送られるとき、このようであるかどうか、このことは特に学者のもとで生ずる、彼らは(自己)固有の知性によって自分自身に天界とそこからの光の道を閉ざした。
[3] Similiter fit cum fide de vita hominis post mortem; [3] 死後の人間の生活についての信仰の場合〔も〕同様になる。
qui loquitur de illa, et non cogitat simul ex eruditione de anima, aut ex doctrina de reunitione corporis, credit quod post mortem victurus sit homo, et inter angelos si bene vixit, et quod tunc visurus sit magnifica, et percepturus gaudia; それらについて語る者は、同時に霊魂について学者の見解から考えない、または肉体との再結合の教えから〔考えない者は〕、死後、人間は生きることを信じる、そして天使たちの間で、もしよく生きたなら、そしてその時、荘厳なものを見る、そして楽しみを感じる〔ことを信じる〕。
sed ut primum spectat ad doctrinale de reunitione corporis, aut ad hypotheticum de anima, et obvenit cogitatio num anima talis sit, et sic num ita sit, dissipatur ejus prior idea. しかし、肉体の再結合についての教義の事柄を、または霊魂についての仮説を考慮し、霊魂がこのようなものであるかどうか、こうしてこのように存在するかどうかの思考が心に浮かぶと直ちに、彼の以前の観念(考え)は追い散らされる。
(3) 訳文
 天界の中に社会があり、人間のように生活しているので、それゆえまた、彼らに住まいがあり、そしてそれらもそれぞれの天使のいのちの状態にしたがっていろいろである。高位の状態の中の者たちには荘厳な、また低い地位にいる者たちには荘厳さの少ない住まいがある。天界で住むことについて、数回、私は天使たちと話した。私は言った。今日ではだれもが、天使たちに住むところと住まいがあることをほとんど信じようとしないこと。ある者は、それらを見ないとの理由から、ある者は、天使たちが人間であることを知らず、ある者は、天使たちの天界は自分たちの周囲に目で見える天であると信じるので、なぜなら、空虚に見えるからであるが、天使たちはエーテルの形をしていると考え、エーテルの中で生活する、と結論するから。さらに、霊界には自然界にあるようなものがあることを把握しないから、なぜなら霊的なものについて何も知らないからである。
 [2] 天使たちは言った。このような無知が今日、世の中を支配しており、驚くべきことに、教会の間で最大であり、そして単純な者と呼ばれる者のもとより、より多く知性ある者のもとで支配していることを知っていること。さらに言った。天使たちが人間であることは、見られた天使たちは人間として見られ、同様に主は、ご自分の人間性のすべてをご自分にまとわれたので、みことばから知ることができること。そして、人間であるので、自分たちに住まいと住むところがあること、そして狂気と呼ぶある者たちの無知にしたがって、自分たちは空中を飛ぶのでなく、あるいは息でもなく、霊と呼ばれること。そしてこのことは、天使と霊たちについて先入観なしに、また「このようであるかどうか」と詮索しないで、単に考えるなら、把握することができ、まともな思考の中に生ずる。なぜなら、それぞれの者に、天使たちは人間の形をしていて、彼らに住居があり、それらは天界の住むところと呼ばれ、地上の住むところと比べて荘厳である、という一般的な観念があるから。しかし、天界からの流入であるこれらの一般的な観念は、このようであるかどうか、という考察が心の真ん中を占めるとき、直ちに無へと落ち込み、このことは特に学者のもとで生ずる。彼らは自己固有の知性によって天界とそこからの光の道を自分自身に閉ざしたのである。
 [3] 死後の人間の生活についての信仰の場合も同様である。それらについて語り、同時に霊魂について、学者の見解から、また肉体との再結合の教えから考えない者は、死後、人間は、もしよく生きたなら天使たちの間で生活し、そしてその時、荘厳なものを見、楽しみを感じることを信じる。しかし、肉体の再結合についての教義の事柄を、または霊魂についての仮説を考慮し、霊魂がこのようなものであるかどうか、こうしてこのように存在するかどうか、というの思考が心に浮かぶと、直ちに、彼の以前の観念は追い散らされてしまう。

原典講読『天界と地獄』no.184.

(1) 原文
184. Sed praestat documenta experientiae in medium afferre. Quoties locutus sum cum angelis ore ad os, toties fui cum illis in eorum habitaculis. Habitacula eorum sunt prorsus sicut habitacula in tellure, quae domus vocantur, sed pulchriora; sunt in illis camerae, conclavia, et cubicula, magno numero, et sunt atria, et circumcirca horti, floreta, et campi. Ubi consociati sunt, ibi habitacula contigua sunt, unum juxta alterum, disposita in formam civitatis, cum plateis, viis et foris, prorsus ad similitudinem urbium in nostra tellure: datum etiam est pervagari illas, et me circumspicere undequaque, et per vices intrare domos: hoc factum est in plena vigilia, cum interior visus mihi apertus est.{1}
(2) 直訳
Sed praestat documenta experientiae in medium afferre. しかし、経験からの証拠を公けにする☆ことが望ましい。
☆ in medium afferre は直訳すれば「真ん中に持ち出す」です。
Quoties locutus sum cum angelis ore ad os, toties fui cum illis in eorum habitaculis. 私は天使たちと面と向かって☆話したときはいつでも、これほど何度も私は彼らと彼らの住むところにいた。
☆ ore ad os は直訳すれば「口で口へ(向けて)」です。
Habitacula eorum sunt prorsus sicut habitacula in tellure, quae domus vocantur, sed pulchriora; 彼らの住むところは完全に地の住むところのようである、それは家と呼ばれる、しかしさらに美しい。
sunt in illis camerae, conclavia, et cubicula, magno numero, et sunt atria, et circumcirca horti, floreta, et campi. それらの中に部屋☆、部屋☆、寝室がある、大きな数で、また、張り出し玄関(前庭)がある、また周囲に庭、花壇(花園)、また広場。
☆ cameraとconclaveの違いは私にはわかりません。これは私の感じですがcameraがやや広く開放的な部屋、すなわち、広間や応接室、conclaveが個々に仕切られた閉ざされた空間としての部屋と思えます。英語のchamber(間)とroom(室)の違いもよくわかりません。日本語で言えば「応接間や客間」と「応接室や客室」の違いでしょうか?
Ubi consociati sunt, ibi habitacula contigua sunt, unum juxta alterum, disposita in formam civitatis, cum plateis, viis et foris, prorsus ad similitudinem urbium in nostra tellure: 仲間づきあいしているところでは、そこに隣接した住むところがある、互いに近くに、都市の形に配列されて、街路、道、広場とともに、私たちの地球の都市に完全に類似して。
datum etiam est pervagari illas, et me circumspicere undequaque, et per vices intrare domos: さらにまた私はそれらを歩きまわることが与えられた、私によってあらゆる方向を見回すこと、また時々、家に入ること。
hoc factum est in plena vigilia, cum interior visus mihi apertus est.{1} このことは十分な目覚めの中で起こった、私に内的な視覚が開かれているとき{1}。
(3) 訳文
 しかし、経験からの証拠を公けにすることが望ましい。私は天使たちと面と向かって話したときはいつでも、私は彼らと彼らの住むところにいた。彼らの住むところは完全に地上の住むところのようであり、家と呼ばれるが、しかしさらに美しい。それらの中に多数のいろいろな部屋、寝室があり、また張り出し玄関(前庭)、また周囲に庭、花壇、また広場がある。仲間づきあいしているところでは、そこに互いに近く、隣り合わせに住むところがあり、街路、道、広場とともに、都市の形に配列され、、私たちの地球の都市に完全に類似している。さらにまた私に、それらを歩きまわり、あらゆる方向を見回し、また時々、家に入ることが与えられた。このことはすっかり目覚めていて、私に内的な視覚が開かれているときに起こった{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod angelis sint civitates, palatia, et domus, de quibus (n. 940-942, 1116, 1626-1628, 1630, 1631, 4622).
(2) 直訳
@1 Quod angelis sint civitates, palatia, et domus, de quibus. 天使たちには、都市、宮殿、家がある、それらについて。