原典講読『天界と地獄』no.212.

(1) 原文
212. Quod formam caeli in specie concernit, et quomodo vadit et fluit, hoc incomprehensibile est etiam angelis. Aliquid ejus ad ideam sisti potest per formam omnium in corpore humano a sagaci et sapiente lustratam et rimatam, nam supra in suis articulis ostensum est, Quod totum Caelum referat unum Hominem (videatur n. 59-72), et Quod omnia quae in Homine correspondeant Caelis (n. 87-102). Quam incomprehensibilis et inextricabilis illa forma sit, patet solum in communi a fibris nerveis, per quas omnia et singula compaginantur. Quales illae sunt, et quomodo vadunt et fluunt in cerebro, ne quidem ad oculum pervenit, nam innumerabiles ibi sunt ita complicatae, ut simul sumptae appareant sicut massa mollis continua, cum tamen omnia et singula, quae voluntatis et intellectus sunt, secundum illas fluunt distinctissime in actus. Quomodo illae iterum se consertant in corpore, patet a plexibus variis, ut a cardiacis, mesentericis et aliis; et quoque a nodis qui gangliones vocantur, in quos fibrae plures ex omni provincia intrant, ac inibi se commiscent, et aliter conjunctae exeunt ad functiones, et hoc iterum et iterum; praeter similia in unoquovis viscere, membro, organo, et musculo. Qui oculo sapiente lustrat illas, et plura mirabilia ibi, omnino obstupescet; et usque pauca sunt, quae oculis videt; quae non videt adhuc mirabiliora sunt, quia in natura interiore. Quod illa forma correspondeat formae caeli, patet manifeste ex operatione omnium intellectus et voluntatis in illa et secundum illam; quicquid enim homo vult, labitur secundum illam sponte in actum, et quicquid cogitat, pervadit fibras a principiis earum usque ad fines, unde sensus; et quia est forma cogitationis et voluntatis, est forma intelligentiae et sapientiae. Haec forma est, quae correspondet formae caeli: inde sciri potest, quod talis sit secundum quam se extendit omnis affectio et cogitatio angelorum, et quod tantum in intelligentia et sapientia sint, quantum in illa forma sunt. Quod illa forma caeli sit ex Divino Humano Domini, videatur supra (n. 78-86). Haec allata sunt, ut quoque sciatur, quod forma caelestis talis sit, ut non possit quoad communia sua usquam exhauriri, et sic quod incomprehensibilis sit etiam angelis, ut supra dictum est.
(2) 直訳
Quod formam caeli in specie concernit, et quomodo vadit et fluit, hoc incomprehensibile est etiam angelis. 特定的に天界の形に関しては☆、またどのように進み、流れ出るか、これは天使たちもまた理解できないことである。
☆ 動詞concernoは「~に関係する」という意味ですが、quod concernitで「~については、~に関しては」という意味になります。
Aliquid ejus ad ideam sisti potest per formam omnium in corpore humano a sagaci et sapiente lustratam et rimatam, nam supra in suis articulis ostensum est, Quod totum Caelum referat unum Hominem (videatur n. 59-72), et Quod omnia quae in Homine correspondeant Caelis (n. 87-102). そのあるものが観念へと現わされることができる、鋭敏で知恵のある者により観察され、研究された人間の身体の中のすべてのものの形によって、なぜなら、上のその章の中に示されているから、全天界は一人の人間を表わすこと(59-72番に見られる)、また人間の中のすべてのものは天界に対応すること(87-102番)。
Quam incomprehensibilis et inextricabilis illa forma sit, patet solum in communi a fibris nerveis, per quas omnia et singula compaginantur. どれほどその形が理解のできない、込み入ったものであるか、全般的にだけ神経繊維から明らかである、それによってすべてと個々のものは織り交ぜられている。
Quales illae sunt, et quomodo vadunt et fluunt in cerebro, ne quidem ad oculum pervenit, nam innumerabiles ibi sunt ita complicatae, ut simul sumptae appareant sicut massa mollis continua, cum tamen omnia et singula, quae voluntatis et intellectus sunt, secundum illas fluunt distinctissime in actus. それがどんなものであるか、またどのように脳の中を進み、流れ出るか、目に決してやって来ない、なぜなら、そこにこのように織り合わせた無数のものがあるから、いっしょに集まって現われるように、連続する柔らかい塊りのように、そのときそれでもすべてと個々のものは、それは意志と理解力のもの、それらにしたがって最も区別して行動の中へ流れる(行動となる)。
Quomodo illae iterum se consertant in corpore, patet a plexibus variis, ut a cardiacis, mesentericis et aliis; どのようにそれら〔繊維〕が再び身体の中でつながっているか、いろいろな網状構造(叢)から明らかである、例えば、心臓の、腸間膜の、〔その〕他の〔網状構造〕から。
et quoque a nodis qui gangliones vocantur, in quos fibrae plures ex omni provincia intrant, ac inibi se commiscent, et aliter conjunctae exeunt ad functiones, et hoc iterum et iterum; ガングリオンと呼ばれる結節からもまた、その中へ多くの繊維がすべての領域から入る、そして内部で混ざり合い、また異なって結合して機能へと出て行く、このことが再びまた再び。
praeter similia in unoquovis viscere, membro, organo, et musculo. 他にも同様のもの〔がある〕、それぞれの内臓、四肢、器官、筋肉。
Qui oculo sapiente lustrat illas, et plura mirabilia ibi, omnino obstupescet; 知恵の目でそれら〔繊維〕を調べる者は、そこに多くの驚くべきものを、すべての点で(完全に)唖然とする。
et usque pauca sunt, quae oculis videt; それでも少しである、目に見えるものは。
quae non videt adhuc mirabiliora sunt, quia in natura interiore. 目に見えないものは、さらに驚くべきものである、自然の内的なものの中に〔ある〕ので。
Quod illa forma correspondeat formae caeli, patet manifeste ex operatione omnium intellectus et voluntatis in illa et secundum illam; その形が天界の形に対応することは、その中の、それにしたがった理解力と意志のすべてのものの働きから明らかである。
quicquid enim homo vult, labitur secundum illam sponte in actum, et quicquid cogitat, pervadit fibras a principiis earum usque ad fines, unde sensus; なぜなら、人間が欲するものは何でも、それにしたがって自発的に行動へと変わり、考えるものは何でも、繊維に広がるから、その最初のものから最後のものまで、そこから感覚へ。
et quia est forma cogitationis et voluntatis, est forma intelligentiae et sapientiae. そして思考と意志の形であるので、知性と知恵の形である。
Haec forma est, quae correspondet formae caeli: これが形である、それは天界の形に対応する。
inde sciri potest, quod talis sit secundum quam se extendit omnis affectio et cogitatio angelorum, et quod tantum in intelligentia et sapientia sint, quantum in illa forma sunt. それゆえ、知られることができる、それにしたがったこのようなものであること、天使たちのすべての情愛と思考は広がる、そしてそれだけ知性と知恵の中にいること、どれだけその形の中にいるか。
Quod illa forma caeli sit ex Divino Humano Domini, videatur supra (n. 78-86). 天界のその形は主の神的人間性からであることは、上に(78-86番)見られる。
Haec allata sunt, ut quoque sciatur, quod forma caelestis talis sit, ut non possit quoad communia sua usquam exhauriri, et sic quod incomprehensibilis sit etiam angelis, ut supra dictum est. これらが提示されたのは、知られもまたするように、天界の形がこのようなものであること、その全般的なものに関してこれまでに(常に)きわめることができないような、そしてこのように天使たちにもまた理解できなものであること、上に言われたように。
(3) 訳文
 天界の形に関して特定的に、また、その形がどのように進み、流れ出るか、このことは天使たちもまた理解できないことである。鋭敏で知恵のある者により観察され、研究された人間の身体の中のすべてのものの形によって、そのあるものを観念に示すことができる、なぜなら、前の章の中に全天界は一人の人間を表わすこと(59-72番に見られる)、また人間の中のすべてのものは天界に対応すること(87-102番)が示されているから。その形が、どれほど理解のできない、込み入ったものであるかは、ただ全般的にだけであるが、すべてと個々のものが織り交ぜられている神経繊維から明らかである。神経繊維がどんなものであるか、またどのように脳の中を進み、流れ出るかは、決して目に見えない、なぜなら、そこには、いっしょに集まって、連続する柔らかい塊りのように現われるような、織り合わせた無数のものがある〔だけである〕から、そのときそれでも意志と理解力のものであるすべてと個々のものは、それらにしたがって最も区別されて、行動となる。どのようにそれら〔繊維〕が再び身体の中でつながっているかは、いろいろな網状構造から明らかである、例えば、心臓、腸間膜、その他の網状構造である。すべての領域から多くの繊維が入り、内部で混ざり合い、また異なって結合して機能へと出て行き、このことが再三繰り返されるガングリオンと呼ばれる結節からもまた明らかである。他にも、内臓、四肢、器官、筋肉のそれぞれに同様のものがある。知恵の目でそれら〔繊維〕を、そこに多くの驚くべきものを調べる者は、すべての点で唖然とするであろう。それでも、目に見えるものは少しである。目に見えないものは、自然の内的なものの中にあるので、さらに驚くべきものである。その形が天界の形に対応することは、形の中の、形にしたがった理解力と意志のすべてのものの働きから明らかである。なぜなら、人間が欲するものは何でも、形にしたがって自発的に行動へと変わり、考えるものは何でも、その最初のものから最後のものまで繊維に、そこから感覚へ広がるから。そして思考と意志の形であるので、知性と知恵の形である。これが天界の形に対応する形である。それゆえ、天使たちのすべての情愛と思考は、形にしたがって広がるようなものであること、そしてその形の中にいれば、それだけ知性と知恵の中にいることを知ることができる。天界の形は主の神的人間性からであることは、前に(78-86番)見られる。これらのことを示したのは、天界の形がこのようなものであること、その全般的なものに関しても常にきわめることができないようなものであること、そして前に述べたように、天使たちにもまた理解できなものであることが知られるためである。