原典講読『天界と地獄』no.204,205.

(1) 原文
204. Sed sciendum est, quod intelligentia et sapientia apud unumquemvis varientur secundum communicationem; illis, quorum intelligentia et sapientia formata est ex genuinis veris et bonis, est communicatio cum societatibus secundum formam caeli; illis autem, quorum intelligentia et sapientia non formata est ex genuinis veris et bonis, sed usque ex talibus quae concordant, communicatio rupta est et diversimode cohaerens, nam non est cum societatibus in serie in qua est forma caeli: illis autem, qui non in intelligentia et sapientia sunt, quia in falsis ex malo, communicatio est cum societatibus in inferno: extensio est secundum quantum confirmationis. Porro sciendum, quod communicatio illa cum societatibus non sit communicatio cum illis ad manifestam perceptionem illorum qui ibi, sed communicatio cum illorum quali, in quo sunt et quod ex illis.{1}
(2) 直訳
Sed sciendum est, quod intelligentia et sapientia apud unumquemvis varientur secundum communicationem; しかし、知らなくてはならない、それぞれの者のもとの知性と知恵は伝達にしたがって変化すること。
illis, quorum intelligentia et sapientia formata est ex genuinis veris et bonis, est communicatio cum societatibus secundum formam caeli; 彼らに、彼らの知性と知恵が純粋な真理と善から形作られている、天界の形にしたがった社会と伝達がある。
illis autem, quorum intelligentia et sapientia non formata est ex genuinis veris et bonis, sed usque ex talibus quae concordant, communicatio rupta est et diversimode cohaerens, nam non est cum societatibus in serie in qua est forma caeli: しかしながら彼らに、彼らの知性と知恵が純粋な真理と善から形作られていない、しかしそれでもそれらと一致するこのようなものから〔形作られている〕、伝達は解消され、いろいろな方法で密着する、なぜなら、社会と連続の中にないから、その中に天界の形がある。
illis autem, qui non in intelligentia et sapientia sunt, quia in falsis ex malo, communicatio est cum societatibus in inferno: しかしながら、彼らに、知性と知恵の中にいない者らは、悪からの虚偽の中にいるので、地獄の中の社会と伝達がある。
extensio est secundum quantum confirmationis. 広がりは確信のどれだけのものかにしたがっている。
Porro sciendum, quod communicatio illa cum societatibus non sit communicatio cum illis ad manifestam perceptionem illorum qui ibi, sed communicatio cum illorum quali, in quo sunt et quod ex illis.{1} さらに知らなくてはならない、社会とのその伝達は、彼らとの伝達ではない、そこに〔いる〕彼らの知覚に明らかなまでの〔伝達ではない〕、しかし彼らの性質との伝達〔である〕、そこにいる〔者の性質〕、そしてそれら〔性質〕からのもの〔である〕。
(3) 訳文
 しかし、それぞれの者のもとの知性と知恵は伝達にしたがって変化することを知らなくてはならない。知性と知恵が純粋な真理と善から形作られている者たちには、天界の形にしたがった社会との伝達がある。しかし、知性と知恵が純粋な真理と善から形作られていないが、それでもそれらと一致するようなものから形作られている者たちには、伝達は解消され、いろいろな方法で密着している、なぜなら、天界の形をしている社会と連続していないからである。しかし、悪からの虚偽の中にいるので、知性と知恵の中にいない者らには、地獄の中の社会と伝達があり、その広がりはどれだけ確信したかにしたがっている。
 さらに、社会との伝達は、そこにいる者たちと、その者の知覚に明らかになるような伝達ではなく、そこにいる者の性質とその性質からのものと伝達であることを知らなくてはならない{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod cogitatio se diffundat in societates spirituum et angelorum circumcirca (n. 6600-6605).
Quod usque non moveat et turbet societatum cogitationes (n. 6601, 6603).
(2) 直訳
@1 Quod cogitatio se diffundat in societates spirituum et angelorum circumcirca. 思考は、周囲の霊たちと天使たちの社会の中に広がる。
Quod usque non moveat et turbet societatum cogitationes. それでも、〔その〕社会の志向を動かしも、乱しもしない。
(1) 原文
205. Consociati sunt omnes in caelo secundum affinitates spirituales, quae sunt boni et veri in suo ordine, ita in toto caelo, ita in unaquavis societate, ac ita in unaquavis domo; inde est quod angeli qui in simili bono et vero sunt, se cognoscant ut consanguinei et affines in terris, plane sicut noti ab infantia. Similiter consociata sunt bona et vera, quae faciunt sapientiam et intelligentiam, apud unumquemvis angelum; cognoscunt se similiter, et sicut se cognoscunt, ita quoque se conjungunt.{1} Quapropter illi, apud quos vera et bona secundum formam caeli conjuncta sunt, vident consequentia in serie, et late circum circa quomodo cohaerent; aliter illi, apud quos bona et vera non secundum formam caeli conjuncta sunt.
(2) 直訳
Consociati sunt omnes in caelo secundum affinitates spirituales, quae sunt boni et veri in suo ordine, ita in toto caelo, ita in unaquavis societate, ac ita in unaquavis domo; 天界の中のすべての者は霊的な親族関係にしたがって仲間となる、それはその秩序の中にある善と真理に属するものである、したがって全天界の中に、したがってそれぞれの社会の中に、またしたがってそれぞれの家の中に。
inde est quod angeli qui in simili bono et vero sunt, se cognoscant ut consanguinei et affines in terris, plane sicut noti ab infantia. ここからである、類似の善と真理の中にいる天使たちは、地の中の血族と親族のように互いに認める、まったく幼児期から知っていたように。
Similiter consociata sunt bona et vera, quae faciunt sapientiam et intelligentiam, apud unumquemvis angelum; 同様に、善と真理は仲間となる、それらは知恵と知性をつくる、天使のそれぞれのもとで。
cognoscunt se similiter, et sicut se cognoscunt, ita quoque se conjungunt.{1} 同様に互いに認める、そして互いに認めるように☆、このように互いに結合もする{1}。
☆ sicut…itaで「~のように」「~ほど」の意味になります。
Quapropter illi, apud quos vera et bona secundum formam caeli conjuncta sunt, vident consequentia in serie, et late circum circa quomodo cohaerent; それゆえ、彼らは、彼らのもとに善と真理が天界の形にしたがって結合している、連続の中に結果☆を見る、そして周囲に広く、周囲にどのように密着しているか〔見る〕。
☆ consequentiaは「結果、成り行き、帰結、因果関係」という意味です。英訳からの柳瀬訳「事物が・・・互いに他に続いて」では、このことがはっきりとわかりません。
aliter illi, apud quos bona et vera non secundum formam caeli conjuncta sunt. 彼らに異なって〔いる〕、善と真理が天界の形にしたがって結合していない者らのもとで。
(3) 訳文
 天界の中のすべての者は、霊的な親族関係にしたがって仲間となる。その関係は秩序の中にある善と真理に属するものであり、したがって全天界の中に、それぞれの社会の中に、それぞれの家の中にあるものである。 ここから、類似の善と真理の中にいる天使たちは、地上の血族と親族のように、まったく幼児期から知っていたように、互いに認め合う。同様に、知恵と知性をつくる善と真理は、それぞれの天使のもとで仲間となる。同様に、互いに認め合い、そして互いに認め合うほど互いに結合もする{1}。
 それゆえ、善と真理が天界の形にしたがって結合している者たちは、連続したものの中にその帰結を、そして広く、どのように周囲に密着しているか見ている。善と真理が天界の形にしたがって結合していない者には異なっている。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod bonum agnoscat suum verum, ac verum suum bonum (n. 2429, 3101, 3102, 3161, 3179, 3180, 4358, 5407 [? 5704], 5835, 9637).
Quod inde conjunctio boni et veri (n. 3834, 4096, 4097, 4301, 4345, 4353, 4364, 4368, 5365, 7623-7627, 7752-7762, 8530, 9258, 10555).
Et quod hoc sit ex influxu caeli (n. 9079).
(2) 直訳
@1 Quod bonum agnoscat suum verum, ac verum suum bonum. 善はそれ自体の真理を認める、そして真理はそれ自体の善を〔認める〕。
Quod inde conjunctio boni et veri. ここから善と真理の結合〔がある〕。
Et quod hoc sit ex influxu caeli (n. 9079). そして、これは天界の流入からであること。
(4) 長島訳の本章(23)の題名(見出し)について
 しばらく、長島訳を参照しなかったが、ここで本章の表題を見て、びっくりし、あらためて愕然とした。私が「天界の形について、それにしたがってそこに交わりと伝達〔がある〕」と直訳しておいたものが、長島訳では「第23章 天界の〈かたち〉―その交流と社会形成の規範」となっていた。
 全然違う、どうしてこのような訳となるのであろうか? その章の中の各記事を見れば、私が「伝達」と訳しているcommunicatioを長島氏は「交流」と訳していることがわかる。communicatioは英語のcommunicationであり、「伝達手段、伝達、連絡」の意味である。交際の意味合いをもつ「交流」とは違う、『霊魂と肉体の交流』の著作で名高い「交流」はcommerciumであり、これには「交際、相互作用」という意味がある。
 さて、問題なのは「社会形成の規範」の部分である。表題を原文と全然異なって訳すなら、その章の内容を長島氏が解釈し、それを要約したものとみるのが普通であろう。しかし、この章の内容はどうか。「天界の形にしたがって、霊的なものであるそれぞれの天使の知性と知恵が、またより一般的には真理と愛が伝達すること」が述べられている。この内容のどこを捉えると「社会形成の規範」となるのか? この題名では誤訳どころではなく、自分の「思い込み」を述べてり、とうてい「翻訳」とは言えないからは。翻訳とは、なにはともあれ著者の言わんとするところを忠実に伝えることであろう。