(1) 原文
236. Est omnibus una lingua in universo caelo; se omnes intelligunt e quacunque societate sunt, sive e vicina sive e dissita. Lingua ibi non discitur, sed est cuivis insita; fluit enim ex ipsa eorum affectione et cogitatione; sonus loquelae correspondet eorum affectioni, et articulationes soni, quae sunt voces, correspondent ideis cogitationis quae ex affectione; et quia lingua illis correspondet, est quoque illa spiritualis, nam est affectio sonans et cogitatio loquens. [2] Qui attendit, scire potest, quod omnis cogitatio sit ex affectione quae amoris, et quod ideae cogitationis sint variae formae, in quas affectio communis distributa est; nam cogitatio et idea prorsus nulla datur absque affectione; anima et vita illarum inde est. Ex hoc est, quod angeli ex sola loquela sciant qualis alter est, ex sono qualis affectio ejus est, et ex articulationibus soni seu vocibus qualis mens ejus: angeli sapientiores sciunt ex una serie loquelae, qualis affectio dominans est, nam illi ad eam praecipue attendunt. [3] Quod affectiones variae cuivis sint, notum est; alia cum in laetitia est, alia cum in dolore, alia cum in clementia et misericordia, alia cum in sinceritate et veritate, alia cum in amore et charitate, alia cum in zelo aut in iracundia, alia cum in simulatione et dolo, alia cum in ambitu honoris et gloriae, et sic porro; sed affectio seu amor dominans est in omnibus illis: quapropter angeli sapientiores, quia hunc percipiunt, sciunt ex loquela omnem statum alterius. [4] Quod ita sit, ex multa experientia mihi scire datum est. Audivi angelos detegentes alterius vitam solum ex illo audito dixerunt etiam, quod sciant omnia vitae alterius ex aliquibus ideis cogitationis ejus, quia sciunt inde amorem ejus regnantem cui omnia insunt in ordine; et quod liber vitae hominis non aliud sit.
(2) 直訳
Est omnibus una lingua in universo caelo; 全天界の中で、すべての者に一つの言葉がある。
se omnes intelligunt e quacunque societate sunt, sive e vicina sive e dissita. すべての者は自分自身を(=互いに)理解する、どんな社会からであるでも、あるいは近くから、あるいは遠方から〔であっても〕。
Lingua ibi non discitur, sed est cuivis insita; そこに言葉は学ばれない、しかし、それぞれに植え付けられている(生来のものである)。
fluit enim ex ipsa eorum affectione et cogitatione; なぜなら、彼らの情愛と思考そのものから流れ出るから。
sonus loquelae correspondet eorum affectioni, et articulationes soni, quae sunt voces, correspondent ideis cogitationis quae ex affectione; 話すことの音は彼らの情愛に対応する、また音の音節に区切ることは、それらは言葉である、情愛からの思考の観念に対応する。
et quia lingua illis correspondet, est quoque illa spiritualis, nam est affectio sonans et cogitatio loquens. そして言葉はこれらに対応するので、それらは霊的なものでもある、なぜなら、発音している情愛と話している思考であるから。
[2] Qui attendit, scire potest, quod omnis cogitatio sit ex affectione quae amoris, et quod ideae cogitationis sint variae formae, in quas affectio communis distributa est; [2] 留意する者は、知ることができる、すべての思考は愛のものである情愛から存在すること、また思考の観念はいろいろな形であること、その中に共通の情愛が分配されている。
nam cogitatio et idea prorsus nulla datur absque affectione; なぜなら、思考と観念は情愛なしにまったく存在しないから。
anima et vita illarum inde est. それら〔思考と観念〕の魂といのちはここ〔情愛〕からである。
Ex hoc est, quod angeli ex sola loquela sciant qualis alter est, ex sono qualis affectio ejus est, et ex articulationibus soni seu vocibus qualis mens ejus: ここからである、天使たちは単に話し方から他の者がどんなものであるか知ること、音から彼の情愛がどんなものであるか、また音節に区切ること(音の区切り)または言葉から☆1彼の心(精神)☆2がどんなものであるか。
☆1 articulatioは一つひとつの「言葉」、すなわち「単語」と理解してよいでしょう。すなわち、どのような「音色」でどのような「言葉」を用いるか、によってその人の情愛と思考を知るのです。
☆2 mensは知的な心を意味します。精神、知性とも訳せるでしょう。
angeli sapientiores sciunt ex una serie loquelae, qualis affectio dominans est, nam illi ad eam praecipue attendunt. さらに賢明な天使たちは、一つの連続した話し方から知る、どんな情愛が支配しているか、なぜなら、彼らはそれに特に留意するから。
[3] Quod affectiones variae cuivis sint, notum est; [3] だれにもいろいろな情愛があることは、よく知られている。
alia cum in laetitia est, alia cum in dolore, alia cum in clementia et misericordia, alia cum in sinceritate et veritate, alia cum in amore et charitate, alia cum in zelo aut in iracundia, alia cum in simulatione et dolo, alia cum in ambitu honoris et gloriae, et sic porro; 喜びの中にいるとき他のもの、悲しみの中に〔いる〕とき他のもの、優しさと慈悲深さの中に〔いる〕とき他のもの、誠実さと真実の中に〔いる〕とき他のもの、愛と仁愛の中に〔いる〕とき他のもの、熱意の中または怒りの状態の中に〔いる〕とき他のもの、見せかけと欺きの中に〔いる〕とき他のもの、名誉と栄光を求めることの中に〔いる〕とき他のもの、そしてこのようにさらに。
sed affectio seu amor dominans est in omnibus illis: しかし、支配している情愛または愛がそれらすべての中に存在する。
quapropter angeli sapientiores, quia hunc percipiunt, sciunt ex loquela omnem statum alterius. それゆえ、さらに賢明な天使たちは、このことを知覚しているので、話し方から他の者のすべての状態を知る。
[4] Quod ita sit, ex multa experientia mihi scire datum est. [4] このようであることは、多くの経験なら私に知ることが与えられた。
Audivi angelos detegentes alterius vitam solum ex illo audito; 私は他の者のいのちを明かす天使たち〔のこと〕を聞いた、単に彼〔他の者〕〔の話し方を〕を聞くことから。
dixerunt etiam, quod sciant omnia vitae alterius ex aliquibus ideis cogitationis ejus, quia sciunt inde amorem ejus regnantem cui omnia insunt in ordine; さらにまた言った、他の者のいのち(生活)のすべてを、彼の思考のなんらかの観念から知ること、なぜなら、そこ〔その観念〕から彼の支配愛を知るから、それ〔支配愛〕によってすべてのものを秩序の中に含める(内在させる)。
et quod liber vitae hominis non aliud sit. そして人間のいのちの書は他のものではないこと。
(3) 訳文
全天界の中で、すべての者の言葉は一つであり、すべての者は、あるいは近く、あるいは遠方の、どんな社会からの者であっても互いに理解している。そこでは言葉は学ばれないで、それぞれの者に生来のものである。なぜなら、言葉は彼らの情愛と思考そのものから流れ出るから。話し方の中で音は彼らの情愛に対応し、音の区切りは、それらは言葉であるって、情愛からの思考の観念に対応する。そして言葉はこれらに対応するので、それらは霊的なものでもある、なぜなら、音を出している情愛と話している思考であるから。
[2] 注意深い者は、すべての思考は愛のものである情愛から存在すること、また思考の観念はその中に共通の情愛が分配されているいろいろな形であることを知ることができる。なぜなら、情愛のない思考と観念はまったく存在しないから。思考と観念の魂といのちは情愛からである。ここから、天使たちは他の者がどんなものであるか単に話し方から、音から彼の情愛がどんなものであるか、また音の区切りまたは言葉から彼の知的な心がどんなものであるか、知る。賢明な天使たちは、一続きの話し方から、どんな情愛が支配しているかを知る、なぜなら、彼らは特にそのことに注意深いから。
[3] だれにもいろいろな情愛があることは、よく知られている。
喜びの中にいるとき、悲しみの中に、優しさと慈悲深さの中に、誠実さと真実の中に、愛と仁愛の中に、熱意または怒りの状態の中に、見せかけと欺きの中に、名誉と栄光を求めることの中に、このようにいろいろなものの中にいるが、しかし、それらすべての中に、支配している情愛または愛が存在する。それゆえ、賢明な天使たちは、このことを知覚しているので、話し方から他の者のすべての状態を知る。
[4] このようであることは、多くの経験なら私に知ることが与えられた。
私は、単に他の者の話し方をを聞くことから彼のいのち(生活)を明かす天使たちのことを聞いた。さらにまた彼らは、他の者のいのち(生活)のすべてを、彼の思考のなんらかの観念から知ること、なぜなら、その観念から、すべてのものを秩序の中に含めている彼の支配愛を知るから、そしてそれが人間のいのちの書に他ならないことを言った。
(4) この個所は興味深い
うまく訳せなかったが、ここには興味深いことが述べられている。
(1) 天界の言語は一つであって学ぶ必要がないこと。「創世記」第11章の「全地は一つのことば(原語は「くちびる」)、一つの話しことばであった」世界である。しかし、互いにことばが通じなくなった(11:7)。この世が多言語に分かれていることにどのような摂理があるのだろうか?
(2) 話し方に2つの要素「音と言葉」があり、そこに情愛と思考が現われていること。この世でも(外国語など)言葉がわからなくても、声色から相手の「感情」は、喜怒哀楽はわかる(もちろん顔つきも見ます)。感のよい人は話し方から相手の心を読み取る。
(3) さまざまな情愛があり、状況に応じてその情愛は入れ替わるが、それらの中に「支配愛」があること。「支配愛」はうまい訳語とは言えないかもしれない。「主調愛」と訳した人がいる。音楽で言えば、曲想はいろいろ変わっても基調となる「ハ長調」「イ短調」などの「調」である。人によって「ハ長調」や「イ短調」などの人がいるのである。
いろいろな愛がある中で、その人が一番大事だと思う、そのためなら何でもする、いのちすらかける、それがその人の支配愛であって、すべての情愛の上方にこの愛が「支配するかのように」君臨しているのである。この「支配愛」の概念はスヴェーデンボリ思想の特徴の一つである。