(1) 原文
516. Omnis instructio ibi fit ex doctrina quae ex Verbo, et non ex Verbo absque doctrina. Christiani instruuntur ex doctrina caelesti, quae prorsus concordat cum interno sensu Verbi. Reliqui, ut Mahumedani, et Gentes, ex doctrinis captui eorum adaequatis, quae a doctrina caelesti modo differunt in eo, quod spiritualis vita doceatur per moralem, consentaneam bonis dogmatibus religionis eorum, ex qua vitam suam in mundo traxerunt.
(2) 直訳
Omnis instructio ibi fit ex doctrina quae ex Verbo, et non ex Verbo absque doctrina. すべての教育はそこに、みことばからの教えから行なわれる、そしてみことばからでない教えなしに☆。
☆ この最後の部分の意味が私には汲み取れません。「教えを伴わない」という意味でしょうか? しかし、教育が問題になっているので当然「教えが伴う」はずです。それともここはex doctrina absque Verbo(の勘違い)なのでしょうか? これなら私にも意味がわかります。
Christiani instruuntur ex doctrina caelesti, quae prorsus concordat cum interno sensu Verbi. キリスト教徒は天界の教えから教育される、それは完全にみことばの内意と一致している。
Reliqui, ut Mahumedani, et Gentes, ex doctrinis captui eorum adaequatis, quae a doctrina caelesti modo differunt in eo, quod spiritualis vita doceatur per moralem, consentaneam bonis dogmatibus religionis eorum, ex qua vitam suam in mundo traxerunt. 他の者たちは、例えばイスラム教徒、また異邦人、彼らの理解力に適当な教えから、それらは天界の教えからただこのことだけが異なっている、霊的な生活が彼らの宗教の善の教義に一致する道徳〔的な生活〕から教えられること、それ〔道徳的な生活〕から自分の生活を世の中で得た(引き出した)。
(3) 訳文
そこのすべての教育は、みことばから教えから行なわれ、教えなしのみことばからは行なわれない。キリスト教徒は、みことばの内意と完全に一致している天界の教えから教育される。他の者たちは、例えば、イスラム教徒や異邦人は、彼らの理解力に適当な教えから教育される。その教えは天界の教えとはただ次のことだけが異なっている。霊的な生活について、彼らの宗教の善の教義に一致する道徳的な生活から教えられることであり、その道徳的な生活から自分の生活を世で得ていたのである。
(1) 原文
517. Instructiones in caelis differunt ab instructionibus in terris, quod cognitiones non mandentur memoriae, sed vitae: nam memoria spirituum est in vita eorum; recipiunt enim et imbuunt omnia quae concordant vitae eorum, et non recipiunt, minus imbuunt, quae non concordant; nam spiritus sunt affectiones, et inde in forma humana simili affectionibus suis. [2] Quia tales sunt, jugiter inspiratur affectio veri propter usus vitae providet; enim Dominus, ut quisque amet usus qui conveniunt indoli eorum; qui amor etiam exaltatur per spem quod futuri sint angeli: et quia omnes usus caeli se referunt ad usum communem, qui est pro regno Domini, quod ibi est patria illorum, et quia omnes usus speciales et singulares tantum praestantes sunt quantum propius et plus spectant illum communem, ideo omnes usus speciales et singulares, qui innumerabiles sunt, boni et caelestes sunt; quare apud unumquemvis conjungitur affectio veri cum affectione usus, adeo ut unum agant: per id implantatur verum usui, sic ut vera, quae discunt, sint usus vera. Ita instruuntur angelici spiritus, et praeparantur ad caelum. [3] Affectio veri convenientis usui insinuatur per varia media, quorum pleraque ignota sunt in mundo; imprimis per repraesentativa usuum, quae in spirituali mundo sistuntur mille modis, et cum talibus deliciis et amoenitatibus, ut penetrent spiritum ab interioribus quae sunt mentis ejus ad exteriora quae sunt corporis ejus, et sic afficiunt totum; inde fit spiritus quasi suus usus. Quapropter cum in societatem suam venit, in quam per instructione minitiatur, in sua vita est cum in suo usu.{1} Ex his constare potest quod cognitiones, quae sunt vera externa, non faciant ut quis in caelum veniat; sed ipsa vita, quae est vita usus, indita per cognitiones.
(2) 直訳
Instructiones in caelis differunt ab instructionibus in terris, quod cognitiones non mandentur memoriae, sed vitae: 天界の中の教育は地上の教育から異なっている、知識が記憶にとどまらないこと、しかし、生活に。
nam memoria spirituum est in vita eorum; なぜなら、霊的な記憶は彼らの生活の中にあるから。
recipiunt enim et imbuunt omnia quae concordant vitae eorum, et non recipiunt, minus imbuunt, quae non concordant; なぜなら、彼らの生活に一致するすべてのもの受け入れ、吸収する、そして受け入れない、まして吸収しないから、一致しないもの。
nam spiritus sunt affectiones, et inde in forma humana simili affectionibus suis. なぜなら、霊たちは情愛であるから、そしてここからその情愛と似た人間の形の中に〔いるから〕。
[2] Quia tales sunt, jugiter inspiratur affectio veri propter usus vitae; [2] このようであるので、役立ちの生活のために真理の情愛が常に吹き込まれる。
providet enim Dominus, ut quisque amet usus qui conveniunt indoli eorum; なぜなら、主は備えられるから、それぞれが役立ちを愛するように、それらは彼らの性格に適合する(ふさわしい)。
qui amor etiam exaltatur per spem quod futuri sint angeli: その愛もまた天使になることの希望によって高められる。
et quia omnes usus caeli se referunt ad usum communem, qui est pro regno Domini, quod ibi est patria illorum, et quia omnes usus speciales et singulares tantum praestantes sunt quantum propius et plus spectant illum communem, ideo omnes usus speciales et singulares, qui innumerabiles sunt, boni et caelestes sunt; そして天界のすべての役立ちは共通の役立ちに関係するので、それは主の王国のため〔のもの〕である、そこに彼らの祖国があること、そしてすべての役立ちは、特殊なものと個々のものは、それだけすぐれている、どれだけその共通のもの〔役立ち〕をより近くそしてより多く眺めるか〔によって〕、それゆえ、すべての役立ちは、特殊なものと個々のものは、それらは無数であり、善と天界である。
quare apud unumquemvis conjungitur affectio veri cum affectione usus, adeo ut unum agant: それゆえ、それぞれの者のもとで真理の情愛が役立ちの情愛に結合されている、一つのものとして活動する(ように)までも。
per id implantatur verum usui, sic ut vera, quae discunt, sint usus vera. そのことによって役立ちの真理が植え付けられている、こうして真理は、それらを学ぶ、役立ちの真理であること。
Ita instruuntur angelici spiritus, et praeparantur ad caelum. このように天使的な霊たちは教育される、そして天界へ準備される。
[3] Affectio veri convenientis usui insinuatur per varia media, quorum pleraque ignota sunt in mundo; [3] 役立ちに適合する(ふさわしい)真理の情愛がいろいろな方法によってしみ込む、その〔方法の〕大部分は世の中で知られていない。
imprimis per repraesentativa usuum, quae in spirituali mundo sistuntur mille modis, et cum talibus deliciis et amoenitatibus, ut penetrent spiritum ab interioribus quae sunt mentis ejus ad exteriora quae sunt corporis ejus, et sic afficiunt totum; 特に、役立ちの表象によって、それらは霊界の中で千の方法で示される、そしてこのような歓喜と楽しさで、霊に浸透する(貫通する)ような、彼の心のものである内的なものから彼の身体のものである外的なものへ、そしてこうして全体に働きかける。
inde fit spiritus quasi suus usus. ここから霊は、いわばその役立ちとなっている。
Quapropter cum in societatem suam venit, in quam per instructione minitiatur, in sua vita est cum in suo usu.{1} それゆえ、自分の社会の中にやって来るとき、その中へ教育によって導かれる☆、自分の役立ちの中にいるとき自分の生活(いのち)の中にいる{1}。
☆ minitiaturの原形と思える動詞がレキシコンに見当たりません。mが付加したミスプリと見なしinito「導く」と解釈して訳しておきます。
Ex his constare potest quod cognitiones, quae sunt vera externa, non faciant ut quis in caelum veniat; これらから明らかにすることができる、知識は、それらは外なる真理である、だれかが天界の中にやって来るようにしない。
sed ipsa vita, quae est vita usus, indita per cognitiones. しかし、生活そのもの、それは役立ちの生活である、知識によって植え付けられた(与えられた)。
(3) 訳文
天界の中の教育は地上の教育とは異なり、その知識が記憶にとどまらず、生活の知識であることである。なぜなら、霊的な記憶は彼らの生活の中にあるから。というのも、彼らの生活に一致するすべてのもの受け入れ、吸収し、そして一致しないものは受け入れず、まして吸収しないから。なぜなら、霊たちは情愛であり、ここからその情愛と似た人間の形の中にいるからである。
[2] このようであるので、役立ちの生活のために真理への情愛が常に吹き込まれている。なぜなら、主は、それぞれ者がその性格にふさわしい役立ちを愛するよう、彼らに備えられ、その愛もまた天使になることの希望によって高揚されるから。そして天界のすべての役立ちは、彼らの祖国である主の王国のためのものである共通の役立ちに関係するので、そしてすべての特殊なものと個々のものの役立ちは、どれだけその共通の役立ちをより近く、またより多く眺めるかによって、それだけすぐれたものとなっている。それゆえ、すべての特殊なものと個々のものの役立ちは、無数であり、善と天界である。それゆえ、それぞれの者のもとで真理の情愛が役立ちの情愛に一つのものとして活動するようにまでも結合されている。そのことによって役立ちの真理が植え付けられ、こうして彼らの学ぶ真理は役立ちの真理である。このように天使的な霊たちは教育され、そ天界へと準備される。
[3] 役立ちにふさわしい真理の情愛は、いろいろな方法によってしみ込んでいるが、その方法の大部分は世の中で知られていない。特に、霊界で千もの方法で示される役立ちを表象するものよってしみ込んでいる。それは、心のものである内的なものから身体のものである外的なものへ、こうして全体に働きかけるような歓喜と楽しさもって、霊に浸透している。ここから霊とは、いわばその役立ちである。それゆえ、教育によって導かれて、自分の社会の中にやって来て、自分の役立ちの中にいるとき、自分の生活の中にいるのである{1}。これらから、だれかを天界にやって来るようにするものは、外なる真理である知識ではなく、生活そのものであること、知識によって与えられた役立ちの生活であることを明らかにすることができる。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod omne bonum suum jucundum habeat ex usibus, et secundum usus, et quoque suum quale, inde qualis usus tale bonum (n. 3049, 4984, 7038).
Quod vita angelica consistat in bonis amoris et charitatis, ita in usibus praestandis (n. 453 [? 454]).
Quod a Domino, et inde ab angelis, non spectentur nisi fines, qui sunt usus, apud hominem (n. 1317, 1645, 5844 [? 5854]).
Quod Regnum Domini sit regnum usuum (n. 453 [? 454], 696, 1103, 3645, 4054, 7038).
Quod servire Domino sit usus praestare (n. 7938).
Quod homo talis sit, quales sunt usus apud illum (n. 1568, 3570, 4054, 6571, 6934 [? 6935], 6938, 10284).
(2) 直訳
@1 Quod omne bonum suum jucundum habeat ex usibus, et secundum usus, et quoque suum quale, inde qualis usus tale bonum. すべての善はその楽しみを役立ちからもつ、そして役立ちにしたがって、そしてまたその〔楽しみの〕性質も、ここからどのような役立ちか〔によって〕そのような善〔となっている〕。
Quod vita angelica consistat in bonis amoris et charitatis, ita in usibus praestandis. 天子の生活は愛と仁愛の善で成り立つ、このように(したがって)実行する役立ちで。
Quod a Domino, et inde ab angelis, non spectentur nisi fines, qui sunt usus, apud hominem. 主により、そしてここから天使たちにより、目的以外に眺められない、それは役立ちである、人間のもとの。
Quod Regnum Domini sit regnum usuum. 主の王国は役立ちの王国である。
Quod servire Domino sit usus praestare. 主に仕えることは役立ちを実行することである。
Quod homo talis sit, quales sunt usus apud illum. 人間はこのようなものである、彼のもとの役立ちがどんなものであるか。