(1) 原文
494. Quia spiritus hominis recens post vitam in mundo talis est, ideo tunc cognoscitur ab amicis, et ab illis quos in mundo notos habuit, id enim spiritus percipiunt non modo a facie et, loquela ejus, sed etiam a sphaera vitae ejus cum approximant. Unusquisque in altera vita, dum cogitat de altero, etiam sistit sibi ejus faciem in cogitatione, et simul plura quae ejus vitae sunt; et cum hoc facit, alter fit praesens sicut adscitus et vocatus. Tale existit in mundo spirituali ex eo, quod communicentur ibi cogitationes, et quod ibi spatia non sint qualia in mundo naturali (videatur supra, n. 191-199). Inde est, quod omnes, dum primum in alteram vitam veniunt, agnoscantur a suis amicis, cognatis, et aliquo modo notis, et quoque quod loquantur inter se, ac dein consociantur secundum amicitias in mundo. Audivi pluries, quod illi, qui venerunt e mundo, gavisi sint, quod suos amicos iterum videant, et amici vicissim quod ad illos venerint. Hoc commune est, quod conjux conjugem conveniat, et congratulentur se mutuo; commorantur etiam una, sed diutius et brevius secundum cohabitationis jucundum in mundo; at usque, si non amor vere conjugialis eos conjunxerit, qui amor est conjunctio mentium ex amore caelesti, post aliquantam commorationem separantur. Si autem mentes conjugum {a}dissederant inter se, ac se interius aversatae fuerunt, erumpunt in apertas inimicitias, et quandoque inter se dimicant; et tamen usque non separantur, priusquam alterum statum, de quo in mox sequentibus, ineunt.
@a dissederant pro “dissiderant”
(2) 直訳
Quia spiritus hominis recens post vitam in mundo talis est, ideo tunc cognoscitur ab amicis, et ab illis quos in mundo notos habuit, id enim spiritus percipiunt non modo a facie et, loquela ejus, sed etiam a sphaera vitae ejus cum approximant. 世の中の生活の後、〔霊たちの世界に〕新しく来た☆1人間の霊はこのようであるので、それゆえ、その時、友から知られる、また世の中でよく知った者たちから、なぜなら、それ☆を霊たちは単に顔からと、彼の話し方〔から〕でなく、しかしまた彼のいのちのスフェアから知覚する、〔彼らが〕近づくとき。
☆1 形容詞(副詞もあります)recensは「近ごろ到着した・新しく来た」という意味です。柳瀬訳、長島訳とも、この語がはっきりしません。
☆2 男性のeum(is)でなく、中性のidなので新しくやって来た「彼」ではありません。自分の知っている者が新しくやって来た「こと」を意味します。
Unusquisque in altera vita, dum cogitat de altero, etiam sistit sibi ejus faciem in cogitatione, et simul plura quae ejus vitae sunt; だれも来世では、他の者について考える時、さらにまた思考の中で彼の顔を自分自身に現わす、そして同時に多くのこと、それらは彼の生活のものである。
et cum hoc facit, alter fit praesens sicut adscitus et vocatus. そしてこのことを行なうとき、他の者が現われる、知られるために(?)☆、呼ばれたように。
☆ adscitusがわかりません。チャドウィックに見当りません。ad+scioの分詞と思えます。とすれば「知られる」+「ために」という意味になります。省いて訳しておきます。
Tale existit in mundo spirituali ex eo, quod communicentur ibi cogitationes, et quod ibi spatia non sint qualia in mundo naturali (videatur supra, n. 191-199). このようなことが霊界にこのことから存在する、そこに思考が伝達されること、そしてそこに空間はないこと、自然界の中のように(上の191-199番に見られる)。
Inde est, quod omnes, dum primum in alteram vitam veniunt, agnoscantur a suis amicis, cognatis, et aliquo modo notis, et quoque quod loquantur inter se, ac dein consociantur secundum amicitias in mundo. ここからである、すべての者は、最初、来世の生活にやって来る時、自分の友、知人、また何らかの方法で知られた者から認められる、そしてまた互いに話される、そしてその後、世の中での友情にしたがって交わる。
Audivi pluries, quod illi, qui venerunt e mundo, gavisi sint, quod suos amicos iterum videant, et amici vicissim quod ad illos venerint. 私はたびたび聞いた、世からやって来る者たちが、喜んだ、自分の友を再び見ること、そして友たちは一方、彼らを、やって来たこと。
Hoc commune est, quod conjux conjugem conveniat, et congratulentur se mutuo; このことは普通である、結婚の配偶者が会うこと、そして相互に挨拶する。
commorantur etiam una, sed diutius et brevius secundum cohabitationis jucundum in mundo; さらにまた一緒に滞在する、しかし、より長いまたより短い、世の中の一緒に住むことの楽しさにしたがって。
at usque, si non amor vere conjugialis eos conjunxerit, qui amor est conjunctio mentium ex amore caelesti, post aliquantam commorationem separantur. しかしそれでも、結婚の真の愛が彼らを結合しなかったなら、その愛は天界の愛からの心の結合である、ある程度の滞在の後、分離される。
Si autem mentes conjugum {a}dissederant inter se, ac se interius aversatae fuerunt, erumpunt in apertas inimicitias, et quandoque inter se dimicant; しかしながら、もし結婚の心が自分たちの間で不一致であるなら、そして互いに内部で反感があったなら、あからさまに敵意が突発する、そして時々、互いにけんかする。
et tamen usque non separantur, priusquam alterum statum, de quo in mox sequentibus, ineunt. そしてそれでもやはり分離されない、第二の(もう一つ別の)状態に入らないうちに、そのことについて間もなく続くものの中で。
@a dissederant pro “dissiderant” 注a 「dissiderant」の代わりにdissederant〔単なるミスプリ〕
(3) 訳文
世での生活の後、〔霊たちの世界に〕新しく来た人間の霊はこのようであるので、それゆえ、その時、友から、また世の中でよく知った者たちから知られる。なぜなら、霊たちは近づくとき、そのことを、彼の顔や話し方からだけでなく、彼のいのちのスフェアからも知覚するから。来世ではだれでも他の者について考える時、思考の中に、彼の顔だけでなく、同時に、彼の生活に属した多くのことものまた現われる。そしてこのことがなされるとき、他の者は呼ばれたかのように現われる。霊界にこのようなことが存在するのは、そこでは思考が伝達されること、そしてそこには自然界の中のように空間がないことからである(前の191-199番に見られる)。ここから、初めて来世の生活にやって来た時、そのすべての者は、自分の友、知人、また何らかの方法で知られた者から認められ、そしてまた互いに話し合い、その後、世での友情にしたがって交わる。私は、世からやって来た者たちが自分の友を再び見たことを喜び、一方、友たちも彼らがやって来たことを喜んだことをたびたび聞いた。結婚した配偶者たちが会い、相互に挨拶することは普通である。さらにまた一緒に滞在するが、それは世で一緒に住んだことの楽しさにしたがって、長くもあり短かくもある。しかしそれでも、天界の愛からの心の結合である真の結婚の愛が彼らを結合しなかったなら、ある程度の滞在の後、分離される。しかし、もしその者たち心が互いの間で不一致であるなら、そして互いに内部で反感があったなら、敵意があからさまに突発し、時々はけんかにもなる。それでもやはり、第二の状態に入らないうちは分離されないが、そのことについては間もなく続くものの中で述べよう。
日: 2009年4月16日
原典講読『天界と地獄』no.495.
(1) 原文
495. Quia vita recentium spirituum non absimilis est vitae illorum in naturali mundo, et quia non sciunt aliquid de statu vitae suae post mortem, nec aliquid de caelo et inferno, praeter quae ex sensu litterae Verbi et inde praedicatione didicerunt, ideo postquam mirati sunt quod in corpore sint, et in omni sensu in quo in mundo, et quod similia videant, in desiderium veniunt sciendi quale est caelum, et quale infernum, ac ubinam. Quare ab amicis instruuntur de statu vitae aeternae, et quoque circumducuntur ad varia loca, et in varia consortia, et quidam in civitates, et quoque in hortos et paradisos, plerumque ad magnifica, quoniam talia oblectant externa in quibus sunt. Feruntur tunc per vices in suas cogitationes, quas de statu suae animae post mortem, deque caelo et de inferno, in vita corporis habuerunt, et hoc usque ad indignationem quod illi talia prorsus ignoraverint, et quoque quod ecclesia ignoret. Paene omnes cupiunt scire num in caelum venturi sint: plerique credunt quod in caelum, quia in mundo moralem et civilem vitam egerunt; non cogitantes quod mali ac boni similem vitam agant in externis, similiter aliis bona faciant, ac similiter frequentent templa, et auscultent praedicationes, et orent; prorsus non scientes quod externi actus et externa cultus nihil faciant, sed interna ex quibus externa procedunt. Ex aliquot mille vix unus scit quid interna, et quod in his sit caelum et ecclesia homini; et minus quod externi actus tales sint, quales sunt intentiones et cogitationes, et in his amor et fides, ex quibus sunt; et cum instruuntur, non capiunt quod cogitare et velle aliquid faciant, sed solum loqui et agere. Tales sunt plerique, qui hodie ex orbe Christiano in alteram vitam veniunt.
(2) 直訳
Quia vita recentium spirituum non absimilis est vitae illorum in naturali mundo, et quia non sciunt aliquid de statu vitae suae post mortem, nec aliquid de caelo et inferno, praeter quae ex sensu litterae Verbi et inde praedicatione didicerunt, ideo postquam mirati sunt quod in corpore sint, et in omni sensu in quo in mundo, et quod similia videant, in desiderium veniunt sciendi quale est caelum, et quale infernum, ac ubinam. 〔霊たちの世界に〕新しく来た霊たちの生活は自然界の中の彼らの生活と似ていない〔ことは〕ないので、また死後の自分のいのちの状態について何か知らないので、天界と地獄についても何か、みことばの文字通りの意味からのものとここから(の)説教で学んだ〔こと〕以外に、それゆえ、驚いた後、身体の中にいること、すべての感覚の中に〔いること〕その中に、世の中で、そして似たものを見ること、知ることの願望の中にやって来る、天界がどんなものであるか、また地獄がどんなものか、そしてどこに〔あるのか〕。
Quare ab amicis instruuntur de statu vitae aeternae, et quoque circumducuntur ad varia loca, et in varia consortia, et quidam in civitates, et quoque in hortos et paradisos, plerumque ad magnifica, quoniam talia oblectant externa in quibus sunt. それゆえ、友から永遠のいのち(生活)について教えられる、そしてまたいろいろな場所へ連れ回される、そしていろいろな交わりの中へ、そしてある者は都の中へ、そしてまた庭園や楽園に☆、多くの場合、荘厳なものへ、これらのものが外なるものを楽しませるので、それらの中にいる。
☆ quidam「ある者」を英訳はsometimesと意訳(?)しているので柳瀬訳は「ときには都へ――また庭園や楽園にも」としていますが、少し変な感じがします。長島訳は「都会に行く者、庭園や楽園に連れて行かれる者などいます」とこの部分に限れば正確です。
Feruntur tunc per vices in suas cogitationes, quas de statu suae animae post mortem, deque caelo et de inferno, in vita corporis habuerunt, et hoc usque ad indignationem quod illi talia prorsus ignoraverint, et quoque quod ecclesia ignoret. その時、時々☆自分の思考に導かれる、それは死後の自分の霊魂の状態について、また天界についてと地獄について、身体の生活の中で持っていた、そしてこれを憤慨にまでも、彼らがこのようなことにまったく無知だったこと、そしてまた教会が無知であること。
☆ 直訳は「交替によって」であり、この解釈も可能です。
Paene omnes cupiunt scire num in caelum venturi sint: ほとんどすべての者は知ることを望む、天界に行くことになるかどうか。
plerique credunt quod in caelum, quia in mundo moralem et civilem vitam egerunt; 大部分の者は信じる、天界に〔行けること〕、世で道徳的で市民的な生活を送ったので。
non cogitantes quod mali ac boni similem vitam agant in externis, similiter aliis bona faciant, ac similiter frequentent templa, et auscultent praedicationes, et orent; 考えないで、悪い者と善い者は似た生活を外なるもので送ること、同様に善を行なう(なす)、そして同様に礼拝所をしばしば訪れる、そして説教を聴く、そして祈る。
prorsus non scientes quod externi actus et externa cultus nihil faciant, sed interna ex quibus externa procedunt. まったく知らないで、外なる行動や外なる礼拝は何もなさないこと、しかし、内なるものそれらから外なるものが発出する。
Ex aliquot mille vix unus scit quid interna, et quod in his sit caelum et ecclesia homini; 数千人からやっと一人が内なるものが何か知る、そしてこの〔内なるものの〕中に、人間に天界と教会があること。
et minus quod externi actus tales sint, quales sunt intentiones et cogitationes, et in his amor et fides, ex quibus sunt; そしてなおさら〔知らない〕、外なる行動はこのようなものであること、意図と思考がどんなものであるか〔によって〕、そしてこれらの中に愛と信仰〔があって〕、それらから〔意図と思考が、さらには外なる行動が〕存在すること。
et cum instruuntur, non capiunt quod cogitare et velle aliquid faciant, sed solum loqui et agere. そして教えられたとき、わからない、〔内的な〕考えることと意志することが何かをなす☆こと、しかし、ただ〔外的な〕話すことと行動すること〔が何かをなすことであると〕しか。
☆ aliquid faciant の直訳ですが、意訳すれば「問題となる」もありえるでしょう、そのほうが読みやすいかもしれません。
Tales sunt plerique, qui hodie ex orbe Christiano in alteram vitam veniunt. 大部分の者はこのようである、今日、キリスト教世界から来世にやって来る者。
(3) 訳文
〔霊たちの世界に〕新しく来た霊たちの生活は自然界での彼らの生活と似ているので、また彼らは死後の自分のいのちの状態について、天界と地獄についても、みことばの文字通りの意味からとそこからの説教で学んだこと以外に、何も知らないので、それゆえ、身体の中にいて、世でもっていたすべての感覚をもっていて、また似たものを見ることに驚いた後、天界が、また地獄がどんなものか、そしてどこにあるのか知りたいと願うようになる。それゆえ、友から永遠の生活について教えられ、またいろいろな場所へ、いろいろな交わりの中へ連れて行かれる。ある者は都へ、また庭園や楽園へ連れて行かれるが、多くの場合、それらは荘厳なものである、これらのものが彼らの外なるものを楽しませるからである。時々、死後の自分の霊魂の状態について、また天界と地獄について、身体の生活の中で持っていた自分の思考に導かれることがあり、その時、自分たちがこのようなことにまったく無知だったこと、教会もまた無知であることに憤慨までもする。ほとんどすべての者は、天界に行けるかどうか知ることを望む。大部分の者は、悪い者と善い者が似たような外なる生活を送り、同様に善を行ない、そして同様に礼拝所をしばしば訪れ、説教を聴き、祈っていることを考えず、外なる行動や外なる礼拝は何もなさず、内なるものがなすのであって、外なるものはそれらから発出するものであるということをまったく知らずに、世で道徳的で市民的な生活を送ったので天界に行けると信じている。数千人のうちかろうじて一人が、内なるものが何か、そして内なるものの中に、人間に天界と教会があること知っている。そして、意図と思考がどんなものであるかによって、外なる行動もそのようなものとなり、これらの中に愛と信仰があって、それらから存在することは、なおさら知らない。また教えられても、考えることと意志することが「何かをなす」〔別訳として、問題となる〕ことがわからず、ただ話すことと行動することだけが「何かをなす」ことであるとしかわからない。今日、キリスト教世界から来世にやって来る者の大部分は、このようである。