原典講読『天界と地獄』no.496, 497, 498.

(1) 原文
496. Explorantur usque a bonis spiritibus quales sunt, et hoc variis modis; quoniam in primo hoc statu mali aeque vera loquuntur, ac bona agunt, sicut boni; ex causa, de qua supra, quia aeque moraliter vixerunt in externa forma, quoniam in regiminibus, et sub legibus, et quoniam per id aucupaverunt famam justi et sinceri, et captaverunt animos, et sic evecti sunt ad honores, et lucrati opes. Internoscuntur vero mali spiritus a bonis imprimis per id, quod mali cupide attendant ad illa quae dicuntur de externis, et parum quae de internis, quae sunt vera et bona ecclesiae et caeli; haec quidem audiunt, sed non cum attentione et gaudio: internoscuntur etiam per id, quod frequenter se convertant ad certas plagas, et cum sibi relicti sunt, quod eant vias quae illuc tendunt. Ex conversione ad plagas, et ex progressione per vias, noscitur qualis est amor qui ducit.
(2) 直訳
Explorantur usque a bonis spiritibus quales sunt, et hoc variis modis;それでも善い霊たちにより調べられる、どんなものであるか、そしてこのことはいろいろな方法で。
quoniam in primo hoc statu mali aeque vera loquuntur, ac bona agunt, sicut boni; この最初の状態の中で、悪い者は等しく真理を話すからである、そして善を行なう、善い者のように。
ex causa, de qua supra, quia aeque moraliter vixerunt in externa forma, quoniam in regiminibus, et sub legibus, et quoniam per id aucupaverunt famam justi et sinceri, et captaverunt animos, et sic evecti sunt ad honores, et lucrati opes. 理由からである、それについて上に〔述べた〕、外なる形の中で等しく道徳的に生きたからである、統治(政治)の下で、また法律の下で〔生きた〕ので、またそのことによって公正と誠実の評判を得た、また〔人の〕心(アニムス)を捕らえた、こうして名誉(称賛される地位)へ高められた、また富を得た。
Internoscuntur vero mali spiritus a bonis imprimis per id, quod mali cupide attendant ad illa quae dicuntur de externis, et parum quae de internis, quae sunt vera et bona ecclesiae et caeli; しかし、悪い霊らは善の霊たちから特にこのことによって見分けられる、悪い霊らはそれらを熱心に留意する、外なることについて言われること、そしてほとんど〔留意し〕ない、内的なものそれらに、それらは教会と天界の真と善である。
haec quidem audiunt, sed non cum attentione et gaudio: これらのことを確かに聞く、しかし留意(心の傾注)と楽しさをもってではない。
internoscuntur etiam per id, quod frequenter se convertant ad certas plagas, et cum sibi relicti sunt, quod eant vias quae illuc tendunt. さらにまたこのことによって見分けられる、しばしばある方向へ方向転換すること、そして自分自身のままにされる(残される)とき、道を行くこと、それはそこへ向かう。
Ex conversione ad plagas, et ex progressione per vias, noscitur qualis est amor qui ducit. 方向への方向転換から、また道を通っての前進から、導く愛がどんなものであるか知られる。
(3) 訳文
 それでも、善い霊たちにより、どのようなものであるか調べられ、このことはいろいろな方法で行なわれる。この最初の状態の中で、悪い者は等しく真理を話し、善い者のように善を行なうからである。その理由は、前にも述べたが、統治のもとで、また法律のもとで生きたので、外なる形の中で等しく道徳的に生きたからである。またそのことによって公正と誠実との評判を得、また人の心を捕らえ、こうして称賛される地位へ高められ、富も得た。しかし、悪い霊らは善の霊たちから特に次のことによって見分けられる。悪い霊らは、外なることについて言われることを熱心に聞くが、教会と天界の真と善である内的なものをほとんど心に留めない。これらのことを聞いても、心に留めることもなく、楽しくもない。さらにまた次のことによって見分けられる。ある方向へしばしば向きを変え、そして自分自身のままになるとき、そこへ向かう道を行く。その方向への方向転換から、またその道を通って進むことから、導く愛がどんなものであるか知られる。
(1) 原文
497. Omnes spiritus qui alluunt e mundo, quidem alligati sunt cuidam societati in caelo, vel cuidam societati in inferno, sed modo quoad interiora; ast interiora nulli patent quamdiu in exterioribus sunt, nam externa tegunt et abscondunt interna, maxime apud illos qui in interiori malo sunt: sed postea manifeste apparent, cum in secundum statum veniunt; quia tunc aperiuntur interiora eorum, ac sopiuntur exteriora.
(2) 直訳
Omnes spiritus qui alluunt e mundo, quidem alligati sunt cuidam societati in caelo, vel cuidam societati in inferno, sed modo quoad interiora; 世から到着するすべての霊たちは、確かに天界の中のある社会に結びつけられている、あるいは地獄の中のある社会に、しかし、ただ内的なものに関してだけ。
ast interiora nulli patent quamdiu in exterioribus sunt, nam externa tegunt et abscondunt interna, maxime apud illos qui in interiori malo sunt: しかし、内的なものはだれにも明らかではない、外的なものの中にいるかぎり、なぜなら、外部は内部をおおい、隠すから、最大に、内的な悪の中のいる者のもとで。
sed postea manifeste apparent, cum in secundum statum veniunt; しかし、その後、明らかに現われる、第二の状態にやって来るとき。
quia tunc aperiuntur interiora eorum, ac sopiuntur exteriora. その時、彼らの内的なものが開かれる、そして外的なものが眠るので。
(3) 訳文
 世から到着するすべての霊たちは、天界のある社会に、あるいは地獄のある社会に結びつけられてはいるが、それはただ内的なものに関してだけである。しかし、内的なものは、外的なものの中にいるかぎり、だれにも明らかではない。なぜなら、外部は内部をおおい、隠し、内的な悪の中のいる者は特にそうである。しかし、その後、第二の状態にやって来るとき、明らかとなって現われる。その時、彼らの内的なものが開かれ、外的なものが眠るからである。
(1) 原文
498. Status hic primus hominis post mortem durat aliquibus per dies, aliquibus per menses, et aliquibus per annum, et raro alicui ultra annum; singulis cum differentia secundum interiorum concordantiam et discordantiam cum exterioribus. Apud unumquemvis enim exteriora et interiora unum agent, et correspondebunt: non licet alicui in spirituali mundo aliter cogitare et velle ac aliter loqui et agere, quisque ibi erit suae affectionis seu sui amoris effigies, ideo qualis est in interioribus talis erit in exterioribus; quare exteriora spiritus primum reteguntur et rediguntur in ordinem, ut serviant pro plano correspondente interioribus.
(2) 直訳
Status hic primus hominis post mortem durat aliquibus per dies, aliquibus per menses, et aliquibus per annum, et raro alicui ultra annum; 死後の人間の最初のこの状態は、ある者に数日の間、ある者に数か月の間、またある者に一年の間、継続する、そしてまれにある者に一年を越えて。
singulis cum differentia secundum interiorum concordantiam et discordantiam cum exterioribus. 個々の者に、違いとともに、外的なものとの内的なものの一致と不一致にしたがって。
Apud unumquemvis enim exteriora et interiora unum agent, et correspondebunt: なぜなら、それぞれの者のもとに外的なものと内的なものは一つとして働く、そして対応するから。
non licet alicui in spirituali mundo aliter cogitare et velle ac aliter loqui et agere, quisque ibi erit suae affectionis seu sui amoris effigies, ideo qualis est in interioribus talis erit in exterioribus; 霊界の中である者に許されない、異なって考えることと意志すること、そして異なって話すことと行動すること、だれでもそこに自分自身の情愛のまたは愛の似姿でなくてはならない、それゆえ、内的なものの中でどんなであるか〔によって〕、外的なものの中でそのようでなくてはならない。
quare exteriora spiritus primum reteguntur et rediguntur in ordinem, ut serviant pro plano correspondente interioribus. それゆえ、霊の外的なものが最初におおいをとられ、整えられ(秩序の中に強いられ)なければならない、 内的なものに対応する面として仕えるために。
(3) 訳文
 死後の人間の最初のこの状態は、ある者に数日間、ある者に数か月間、またある者に一年間続くが、一年を越えることはまれである。個々の者に、外的なものと内的なものの一致と不一致にしたがって、違いがある。なぜなら、それぞれの者のもとで外的なものと内的なものは一つとして働き、対応しているから。霊界では、考えることと意志することが話すことと行動すること異なっていることは許されず、そこではだれでも自分自身の情愛または愛の似姿でなくてはならず、それゆえ、内的なものがどのようなものであるかによって、外的なものもそのようでなくてはならない。それゆえ、最初に霊の外的なものが、内的なものに対応する面として仕えるために、おおいをとられ、整えられなければならない。
〔掲載が遅れたことをお詫びします。その件で雑談します。〕

掲載遅れの理由・・・酔っ払ったせいです

 人間、そう規則正しい生活ばかりできるものでもない。この原典訳「天界と地獄」は、いつも夕方から取り掛かり、その日のうちに掲載するようにしている。分量が多いときは昼前にも2時間ぐらいやっておく。午後は何をしているの? といえば近所で水泳(2時過ぎまで)と昼飯がてらの飲酒と昼寝。スポーツの後の飲酒と昼寝なので健康に良いのやら、悪いのやら。それで夕方からまた翻訳。
 この17日には夕方6時から「飲み会」(後述)があるとわかっていたので、午前中から取り組み、直訳部分を終えていた。いつも「直訳」を終え(ここがメインである)、一息入れ、気分を変えて、見直しもかねて「訳文」にとりかかっている。帰宅が10時過ぎになっても、1時間ぐらいで訳文部分を終了させて、掲載する予定だった。結果的には午前様、それでこんな文章を翌日の午前中に書いている。
 数日前に、私たちの礼拝グループの主宰者松本士郎さんから「いっしょに飲みませんか」のメールをいただいた。初対面の人と飲むことになるが、ほかならむ松本さんの申し出なので、O.K.の返事。18時に神田駅集合となった。神田に出かけるならついでに日本橋三越に行くことにした。天皇ご結婚のときのパレードで使われた馬車が展示してあるからである(期日は今週いっぱいまで)。天女の像の前、行列に並ばなければならなかった。想像以上に立派なものだった。時間があるので、裏手の日銀前にある「貨幣博物館」も見学した。昔の貨幣、各国の貨幣、紙幣などさまざま学んだ。そして最後に「一億円」を味わった。模造紙幣ではあるが1億円の札束を包んだ小包(?)があって、それを両手で持ち上げて、その感触が味わえるようになっていた。ずっしりしていた(10kg)、これが一番印象に残った。
 飲む相手は「60歳の東京大学教養学部の教授、ジョン・~」とのことだった。そこには[東京大学・・・教授]と並んで「東京大学運動会応援部顧問」の肩書きがあった。松本さんは学生時代に応援部に所属し、それ以来の付き合いである。飲んでいるうちに、応援部の後輩1名、その後に学生2名も加わった。
 ジョンさんはニューヨーク出身、てっきり英語を教えているかと思ったら、なんと国文学(専門は本居宣長とのこと)。さて、「飲み放題」というコースは金の心配はないが、どうしても(卑しいので)飲み過ぎる。神田駅前で別れたのは覚えている。JRは乗らないので、地下鉄目指して歩いた・・・と記憶はここまでである。おそらく銀座線神田から乗ったと思う、ふと気がついたら座席にうつむいて座っていて電車の場内放送が聞こえた「西舟橋行き・・・次の到着駅は門前仲町・・・」。時計を見たら11時30分。東西線にどこで乗り換えたか知らない、進行方向は逆だし、帰れるのか心配になった。
 高田馬場まできたら「新所沢」行きがあったので、小平までは帰れるのでほっとした。小平に着き「やっと小平まで帰ってきました、あとはよろしく」と女房に電話した。飲みすぎで終電を逃すと、ときどき女房に車で迎に来てもらうのだった。退職してからはなかったことであるが、ここでやってしまった。
 まったくの雑談で、また女房にも迷惑掛けて申し訳ありません。

原典講読『天界と地獄』no.499.

       [LII.]
     DE SECUNDO STATU HOMINIS POST MORTEM.
       死後の人間の第二の状態について
(1) 原文
499. Secundus Status hominis post mortem vocatur status interiorum, quia tunc immittitur in interiora quae mentis ejus sunt, seu voluntatis et cogitationis, ac sopiuntur exteriora, in quibus fuerat in primo suo statu. Quisque qui advertit ad vitam hominis et ejus loquelas et actiones, cognoscere potest, quod apud unumquemvis sint exteriora et interiora, seu exteriores et interiores cogitationes et intentiones. Id cognoscere potest ex his: qui in civili vita est, is cogitat de aliis sicut vel ex fama vel ex conversatione de illis audivit et appercepit; sed usque non loquitur secundum cogitationem suam cum illis, et tametsi mali sunt, usque tamen civiliter cum illis agit. Quod ita sit, apprimis notum est ex simulatoribus et assentatoribus, qui prorsus aliter loquuntur et agunt, quam cogitant et volunt; et ex hypocritis, qui loquuntur de Deo, de caelo, de salute animarum, de veris ecclesiae, de bonis patriae, et de proximo, sicut ex fide et amore, cum tamen corde aliud credunt, ac se solos amant. [2] Ex his constare potest, quod binae cogitationes sint, una exterior et altera interior, et quod ex cogitatione exteriore loquantur, et ex cogitatione interiore aliud sentiant; ac quod binae illae cogitationes separatae sint, nam cavetur ne interior influat in exteriorem, et aliquo modo appareat. Homo ex creatione talis est, ut interior cogitatio unum agat cum exteriore per correspondentiam; et quoque unum agit apud illos qui in bono sunt: nam illi non nisi quam bonum cogitant et bonum loquuntur: at vero apud illos qui in malo sunt, interior cogitatio non unum agit cum exteriore, nam hi malum cogitant et loquuntur bonum: apud hos inversus est ordo, nam bonum apud eos est extra, ac malum intra; inde est quod malum dominetur super bonum, et hoc sibi subjiciat sicut servum, ut inserviat sibi pro medio ad obtinendos fines, qui sunt amoris illorum. Et quia talis finis inest bono quod loquuntur et quod agunt, patet, quod bonum apud illos non sit bonum, sed infectum malo, utcunque in externa forma apud illos, qui non sciunt interiora, apparet ut bonum. [3] Aliter apud illos qui in bono sunt: apud hos non inversus est ordo, sed bonum ex interiore cogitatione influit in exteriorem, et sic in loquelam et in actus. Hic ordo est in quem homo creatus est: sic enim interiora eorum in caelo sunt, inque luce ibi; et quia lux caeli est Divinum Verum procedens a Domino, proinde est Dominus in caelo (n. 126-140), ideo illi ducuntur a Domino. Haec dicta sunt, ut sciatur quod cuivis homini sit cogitatio interior et cogitatio exterior, et quod illae inter se distinctae sint. Cum dicitur cogitatio, intelligitur etiam voluntas, nam cogitatio est ex voluntate, nemo enim potest cogitare absque voluntate. Ex his patet, quid status exteriorum et status interiorum hominis.
(2) 直訳
Secundus Status hominis post mortem vocatur status interiorum, quia tunc immittitur in interiora quae mentis ejus sunt, seu voluntatis et cogitationis, ac sopiuntur exteriora, in quibus fuerat in primo suo statu. 死後の人間の第二の状態は内的なものの状態と呼ばれる、その時、内的なものの中に入れられるので、それらは彼の心のものである、すなわち、意志と思考のもの、そして外的なものは眠る、その〔外的なもの〕の中に彼の第一の状態の中にあった。
Quisque qui advertit ad vitam hominis et ejus loquelas et actiones, cognoscere potest, quod apud unumquemvis sint exteriora et interiora, seu exteriores et interiores cogitationes et intentiones. だれでも人間の生活と、その話と活動に留意する者は、知ることができる、それぞれの者のもとに外的なものと内的なものがあること、すなわち、思考と意図の外的なものと内的ななもの。
Id cognoscere potest ex his: このことを、これらから知ることができる。
qui in civili vita est, is cogitat de aliis sicut vel ex fama vel ex conversatione de illis audivit et appercepit; 市民的な生活の中にいる者は、彼は他の者について考える、その者について聞いた、または知った、あるいは評判からあるいは会話から。
sed usque non loquitur secundum cogitationem suam cum illis, et tametsi mali sunt, usque tamen civiliter cum illis agit. しかしそれでも、彼らと自分の考えにしたがって話さない、そしてたとえ悪い者であっても、それでもやはり市民的に(礼儀正しく)振る舞う(行動する)。
Quod ita sit, apprimis notum est ex simulatoribus et assentatoribus, qui prorsus aliter loquuntur et agunt, quam cogitant et volunt; このようであることは、偽り装う者やおべっか使いから特によく知られる、その者らはまったく異なって話し、振る舞う、考え、そして意志するよりも(に比べて)。
et ex hypocritis, qui loquuntur de Deo, de caelo, de salute animarum, de veris ecclesiae, de bonis patriae, et de proximo, sicut ex fide et amore, cum tamen corde aliud credunt, ac se solos amant. また、偽善者から、その者は神について、天界について、魂の救いについて、教会の真理について、祖国の善について、隣人について、信仰と愛からのように話す、そのときそれでも心で他のことを信じる、そして自分自身だけを愛する。
[2] Ex his constare potest, quod binae cogitationes sint, una exterior et altera interior, et quod ex cogitatione exteriore loquantur, et ex cogitatione interiore aliud sentiant; [2] これらから明らかにすることができる、二つの思考があること、一つは外的なもの、もう一つは内的なもの、そして外的な思考から話すこと、そして内的な思考から他のことを感じる(思う)。
ac quod binae illae cogitationes separatae sint, nam cavetur ne interior influat in exteriorem, et aliquo modo appareat. そして二つのそれらの思考は分離していること、なぜなら、内的なものが外的なものの中に流入しないように用心されているから、そして何らかの方法で現われる。
Homo ex creatione talis est, ut interior cogitatio unum agat cum exteriore per correspondentiam; 人間は創造からこのようなものである、内的な思考が外的なものと対応によって一つとして働くように。
et quoque unum agit apud illos qui in bono sunt: そしてまた、彼らのもとで一つとして働く、善の中にいる者たち。
nam illi non nisi quam bonum cogitant et bonum loquuntur: なぜなら、彼らは善以外に考えないから、そして善を話す。
at vero apud illos qui in malo sunt, interior cogitatio non unum agit cum exteriore, nam hi malum cogitant et loquuntur bonum: しかし(しかし)彼らのもとで、悪の中にいる者ら、内的な思考は外的なものと一つとして働かない、なぜなら、彼らは悪を考え、善を話すから。
apud hos inversus est ordo, nam bonum apud eos est extra, ac malum intra; これらの者のもとで、秩序は逆である、なぜなら、善は彼らのもとで外部にあるから、そして悪は内部に。
inde est quod malum dominetur super bonum, et hoc sibi subjiciat sicut servum, ut inserviat sibi pro medio ad obtinendos fines, qui sunt amoris illorum. ここからである、悪は善を支配すること、これがそれ自体にしもべのように従属させる、それ自体に目的を得るための手段として仕えさせるように、それ〔目的〕は彼らの愛のものである。
Et quia talis finis inest bono quod loquuntur et quod agunt, patet, quod bonum apud illos non sit bonum, sed infectum malo, utcunque in externa forma apud illos, qui non sciunt interiora, apparet ut bonum. そしてこのような目的が善に内在するので、話すことと行動すること、明らかである、彼らのもとの善は善でないこと、しかし、悪に感染したもの、どれほど彼らのもとの外なる形の中で、その者たちは内的なものを知らない、善のように見えても。
[3] Aliter apud illos qui in bono sunt: [3] 彼らのもとで異なる、善の中にいる者たち。
apud hos non inversus est ordo, sed bonum ex interiore cogitatione influit in exteriorem, et sic in loquelam et in actus. 彼らのもとで、秩序は逆ではない、しかし、善が内的な思考から外的なものの中に流入する、そしてこうして会話(話すこと)と行動(活動)の中に。
Hic ordo est in quem homo creatus est: この秩序である、その中に人間は創造されている。
sic enim interiora eorum in caelo sunt, inque luce ibi; なぜなら、このように彼らの内的なものは天界の中にあるから、そして☆そこに光の中に。
☆ inに接尾辞-que(意味は「そして」)がついています。in+que「そして~の中に」。
et quia lux caeli est Divinum Verum procedens a Domino, proinde est Dominus in caelo (n. 126-140), ideo illi ducuntur a Domino. そして天界の光は主から発出する神的な真理であるので、したがって、天界の中の主である(126-140番)〔ので〕、それゆえ、彼らは主により導かれる。
Haec dicta sunt, ut sciatur quod cuivis homini sit cogitatio interior et cogitatio exterior, et quod illae inter se distinctae sint. これらのことが言われた、知られるために、それぞれの人間に内的な思考と外的な思考があること、そしてそれらは互いに別ものであること。
Cum dicitur cogitatio, intelligitur etiam voluntas, nam cogitatio est ex voluntate, nemo enim potest cogitare absque voluntate. 思考が言われるとき、意志もまた意味される、なぜなら、思考は意志から〔のもの〕であるから、なぜなら、だれも意志なしに考えることはできないから。
Ex his patet, quid status exteriorum et status interiorum hominis. これらから明らかである、人間の外的な状態と内的な状態が何か。
(3) 訳文
 死後の人間の第二の状態は内的なものの状態と呼ばれる。なぜなら、その時、彼の心のもの、すなわち、意志と思考のものである内的なものの中に入れられ、彼の第一の状態の中にあった外的なものは眠からである。だれでも人間の生活、その話すことと活動に留意する者は、、それぞれの者のもとに外的なものと内的なもの、すなわち、思考と意図の外的なものと内的ななものがあることを知ることができる。このことを、次のことから知ることができる。市民的な生活の中にいる者は、他の者について、その者についての聞き、また知った評判あるいは会話から、考える。それでも、〔その〕自分の考えにしたがって彼らと話すことはしない、そしてたとえ悪い者であっても、やはり礼儀正しく振る舞っている。このようであることは、偽り装う者やおべっか使いから、特によく知られる。彼らは、考え、意志することとはまったく異なって、話し、振る舞う。また、神、天界、魂の救い、教会の真理、祖国の善、隣人について、信仰と愛からのように話す偽善者から明らかである。そのとき、彼らは、それでも心で他のことを信じ、自分自身だけを愛している。
[2] これらから、一つは外的な、もう一つは内的な、二つの思考があること、そして外的な思考から話し、内的な思考から他のことを思うこと、そしてそれらの二つの思考は、内的なものが外的なものの中に流入し、そして何らかの方法で現われるないように用心されているので、分離していることを明らかにすることができる。人間は創造から、内的な思考が外的な思考と対応によって一つとして働くように造られている。そしてまた、善の中にいる者たちのもとで一つとして働く。なぜなら、彼らは善以外に考えず、善を語るから。しかし、悪の中にいる者らのもとで、内的な思考は外的なものと一つとして働かない。なぜなら、彼らは悪を考え、善を語るから。これらの者のもとで、秩序は逆である。なぜなら、彼らのもとで善が外部に、悪が内部にあるから。ここから、悪は善を、自分のしもべのように従属させ、自分の愛のものである目的を得るための手段として、自分に仕えさせるようして、支配している。そしてこのような目的が、〔彼らが〕話し、行動することの善に内在するので、彼らのもとの善は、内的なものを知らない者たちのもとの外なる形の中でどれほど善のように見えても善ではなく、悪に感染したものであることが明らかである。
[3] 善の中にいる者たちのもとでは異なる。彼らのもとで、秩序は逆ではなく、善が内的な思考から外的なものの中に、こうして話すことと活動の中に流入する。この秩序中に人間は創造されている。なぜなら、このように彼らの内的なものは天界の中に、そしてそこの光の中にあるから。そして天界の光は主から発出する神的な真理であり、したがって、天界の中の主であるので(126-140番)、それゆえ、彼らは主により導かれる。これらのことが言われたのは、それぞれの人間に内的な思考と外的な思考があること、そしてそれらは互いに別ものであることが知られるためである。思考が言われるとき、意志もまた意味される。なぜなら、だれも意志なしに考えることはできないので、思考は意志からのものであるから。これらから、人間の外的な状態と内的な状態とは何かが明らかである。