原典講読『天界と地獄』no.503, 504.

(1) 原文
503. Spiritus in hoc statu cogitat ex ipsa sua voluntate, ita ex ipsa sua affectione, seu ex ipso suo amore, et tunc cogitatio unum facit cum voluntate, ac ita unum, ut vix appareat quod cogitet, sed quod velit. Similiter paene cum loquitur; cum differentia tamen, quod cum aliquo timore, ne cogitata voluntatis nuda exeant, quoniam id etiam voluntatis ejus factum est ex civili vita in mundo.
(2) 直訳
Spiritus in hoc statu cogitat ex ipsa sua voluntate, ita ex ipsa sua affectione, seu ex ipso suo amore, et tunc cogitatio unum facit cum voluntate, ac ita unum, ut vix appareat quod cogitet, sed quod velit. この状態の中で霊は自分の意志そのものから考える、このように自分の情愛そのものから、すなわち自分の愛そのものから、そしてその時、思考は意志と一つとなる、そしてこのように一つ〔である〕、ほとんど見えないように、考えること、しかし意志すること。
Similiter paene cum loquitur; ほとんど同様に、話すとき。
cum differentia tamen, quod cum aliquo timore, ne cogitata voluntatis nuda exeant, quoniam id etiam voluntatis ejus factum est ex civili vita in mundo. それでも相違とともに、ある者に恐れ〔がある〕こと、意志の考えていることがありのまま出ないか、そのこともまた彼の意志のものとなっているので、世の中の市民的な(礼儀正しい)生活から。
(3) 訳文
 この状態の中で霊は自分の意志そのものから、このように自分の情愛そのものから、すなわち自分の愛そのものから考え、そしてその時、思考は意志と一つとなり、考えるようにほとんど見えず、意志するようにしか見えないほどに一つである。話すときもほとんど同様である。それでも、意志の考えていることがありのまま出てしまわないかという恐れをもつ者がいる、という相違がある。世での礼儀正しい生活から、そのこともまた彼の意志のものとなっているからである。
(1) 原文
504. Omnes, quotcunque sunt homines, post mortem in hunc statum immittuntur, quia ille est proprius spiritus eorum. Prior status est qualis homo {a}quoad spiritum fuit in consortiis, qui status non est proprius ejus. Quod hic status, seu status exteriorum, in quo homo primum est post mortem, de quo in praecedente articulo actum est, non sit proprius ejus, constare potest a pluribus; ut ex eo, quod spiritus non modo cogitent, sed etiam loquantur ex sua affectione, nam loquela illorum est ex illa, ut constare potest ex iis quae in articulo de Loquela Angelorum (n. 234-245), dicta et ostensa sunt. Similiter etiam homo cogitavit in mundo, cum intra se; nam tunc non cogitavit ex loquela sui corporis, sed modo vidit illa, ac simul plura intra minutum temporis, quam dein potuit per semihorium eloqui. Quod status exteriorum non sit proprius hominis seu ejus spiritus, etiam patet ex eo: quod cum in mundo est in consortiis, tunc loquatur secundum leges vitae moralis et civilis, et quod tunc interior cogitatio regat exteriorem, sicut unus alium, ne procedat ultra limites decori et honesti. Patet etiam ex eo, quod, cum homo intra se cogitat, etiam cogitet quomodo locuturus et acturus est, ut placeat, et captet amicitiam, benevolentiam ac gratiam, et hoc modis extraneis, ita aliter quam fieret si ex propria voluntate. Ex his patet, quod status interiorum, in quem immittitur spiritus, sit status proprius ejus, ita quoque proprius hominis, cum vixit in mundo.
@a quoad pro “quod”
(2) 直訳
Omnes, quotcunque sunt homines, post mortem in hunc statum immittuntur, quia ille est proprius spiritus eorum. すべての者は、人間がどれほど多くても、死後、この状態の中に入れられる、それは彼らの霊のプロプリウムのもの(固有のもの)であるので。
Prior status est qualis homo {a}quoad spiritum fuit in consortiis, qui status non est proprius ejus. 前の状態は、霊に関して、交わり(交際)の中にあった、人間がどのようであるか〔であって〕、その状態は彼の固有のものではない。
Quod hic status, seu status exteriorum, in quo homo primum est post mortem, de quo in praecedente articulo actum est, non sit proprius ejus, constare potest a pluribus; この状態は、すなわち、外的なものの状態は、その中に人間は死後、最初にいる、それについて先立つ章の中で扱われた、彼の固有のものではないことは、多くのことから明らかにすることができる。
ut ex eo, quod spiritus non modo cogitent, sed etiam loquantur ex sua affectione, nam loquela illorum est ex illa, ut constare potest ex iis quae in articulo de Loquela Angelorum (n. 234-245), dicta et ostensa sunt. 例えば、このことから、霊は考えるだけでなく、しかしまた自分の情愛から話すこと、なぜなら、彼らの話すことはそれらから、「天使たちの話し方について」(234-245番)の章の中のものそれらから明らかにすることができること、言われ、示されたこと。
Similiter etiam homo cogitavit in mundo, cum intra se; また同様に人間は世の中で考えた、自分自身の内部で〔考えた〕とき。
nam tunc non cogitavit ex loquela sui corporis, sed modo vidit illa, ac simul plura intra minutum temporis, quam dein potuit per semihorium eloqui. なぜなら、その時、自分の身体の話し方☆から考えなかった、しかし、単にそれらを見た、そして同時に多くのものを一分間の内に〔見た〕、その後、半時間の間、話すことができる以上の〔ものを〕。
☆ loquela sui corporisの直訳「自分の身体の話し方」で通じる人もいるかと思いますが、補足します。形容詞corporeusは「肉体(上)の、肉体的な、具体の、有形の、物質的な」という意味です。ここでは「具体の」がよいと思います。すなわち「具体的に話す」ような、そのような思考法でなくて、という意味です。なお柳瀬訳は「その口の言葉(から)」、長島訳は「自分の肉体にそなわっている言語能力のもとで」としています。
Quod status exteriorum non sit proprius hominis seu ejus spiritus, etiam patet ex eo: 外的なものの状態は人間のまたはその霊の固有のものでないことは、さらにまたこれから明らかである。
quod cum in mundo est in consortiis, tunc loquatur secundum leges vitae moralis et civilis, et quod tunc interior cogitatio regat exteriorem, sicut unus alium, ne procedat ultra limites decori et honesti. 世の中で交わり(交際)の中にいるとき、その時、道徳的で市民的な生活の法律にしたがって話すこと、そしてその時、内的な思考が外的なものを支配する、一人が他の者をのように、似つかわしさ(礼儀作法)や体面の限度を越えて発出しないように。
Patet etiam ex eo, quod, cum homo intra se cogitat, etiam cogitet quomodo locuturus et acturus est, ut placeat, et captet amicitiam, benevolentiam ac gratiam, et hoc modis extraneis, ita aliter quam fieret si ex propria voluntate. これからもまた明らかである、そのことは、人間が自分自身の内部で考えるとき、さらにまたどのように話し、行動すべきかを考える、気に入られるように、また友情、好意と恩恵を獲得する〔ように〕、そしてこのことを〔固有のものでなく〕外来の(異質の)☆方法で、このようにもし固有の意志から行なわれる以外の異なって〔の方法で〕。
☆ チャドウィックは形容詞extraneusの訳語を「strange, peculiar」としていますが、私は同意できません。「外来の、外側にある、異質の・・・」の訳語がよいと思います。なおなお柳瀬訳「自分には不自然な方法で・・・」はやや不自然と思います。長島訳は「あくまで外面的で」と意訳しています。
Ex his patet, quod status interiorum, in quem immittitur spiritus, sit status proprius ejus, ita quoque proprius hominis, cum vixit in mundo. これらから明らかである、内的なものの状態は、その中に霊たちは入れられる、その〔霊の〕固有の状態であること、このようにまた人間の固有のもの、世で生きたとき。
@a quoad pro “quod” 注a 「quod」の代わりにquoad
(3) 訳文
 人間がどれほど多くても、すべての者は、死後、この状態の中に入れられる。その状態は彼らの霊の固有のものであるからである。前の状態は、人間が霊に関して交わりの中にあった、どのようであるかであって、その状態は彼の固有のものではない。前の章の中で扱われたこの状態は、すなわち、人間が死後、その中に最初にいる外的な状態は、彼の固有のものではないことを、多くのことから明らかにすることができる。例えば、霊は考えるだけでなく、自分の情愛から話しもすることからである。なぜなら、彼らが話すことは、「天使たちの話し方について」(234-245番)の章の中で言われ、示されたことから明らかにすることができるから。さらにまた、人間は世でも、自分自身の内部では同様に考えたのである。なぜなら、その時、具体的に話すようには考えず、ただそれらを見たのである。そして一分間のうちに同時に多くのものを見て、その後、それらについて半時間以上もの間、話すことができる。外的な状態は、人間の、またはその霊の固有のものでないことは、さらにまた次のことから明らかである。世での交わりの中にいる時、道徳的で市民的な生活の法律にしたがって話すこと、そしてその時、一人が他の者を支配するように、内的な思考が、似つかわしさや体面の限度を越えないように、外的なものを支配する。次のことからもまた明らかである。それは、人間が自分自身の内部で考えるとき、気に入られ、友情、好意、恩恵を獲得するために、どのように話し、行動すべきかを考え、そしてこのことがもし固有の意志から行なわれないなら、それと異なる外来の方法で行なうことである。これらから、霊たちがその中に入れられる内的な状態は、その霊の固有の状態であること、このようにまた世で生きたとき人間の固有の状態であることが明らかである。