(1) 原文
473. Quia facta aut opera sunt voluntatis et cogitationis, ideo quoque sunt amoris et fidei; proinde talia sunt qualis est amor et fides: nam sive dicas amorem sive voluntatem hominis, idem est; et sive dicas fidem et cogitationem certam hominis, etiam idem est; nam quod homo amat, hoc quoque vult, et quod homo credit hoc quoque cogitat: si homo amat quod credit, tunc quoque vult id, et quantum potest facit id. Unusquisque scire potest, quod amor et fides insint hominis voluntati et cogitationi, et quod non sint extra illas, quoniam voluntas est quae incenditur amore, et cogitatio est quae illustratur in rebus fidei; quapropter non nisi quam illi qui sapienter cogitare possunt, illustrantur, ac secundum illustrationem cogitant vera et volunt vera, seu quod idem, credunt vera et amant vera.{1}
(2) 直訳
Quia facta aut opera sunt voluntatis et cogitationis, ideo quoque sunt amoris et fidei; 行為または働きは意志のものと思考のものであるので、それゆえ、愛のものと信仰のものでもある。
proinde talia sunt qualis est amor et fides: したがって、このようなものである、愛と信仰がどんなものである〔かによって〕。
nam sive dicas amorem sive voluntatem hominis, idem est; なぜなら、あるいはあなたが愛と言う、あるいは人間の思考〔と言う〕、同じものであるから。
et sive dicas fidem et cogitationem certam hominis, etiam idem est; そしてあるいはあなたは信仰と人間の確固たる☆思考と言う、さらにまた同じものである。
☆ 形容詞cetutusには「①確実な、確信した②確固たる、確定した③特別な、ある~」という意味があります。文脈からみてここは②でしょう。長島訳は「ある種の考え」ですが、やや外れています。柳瀬訳「決定された思考」ですが、これは英訳establishedの訳語としてもあまりうまくありませんし、文の流れもおかしくなります。
nam quod homo amat, hoc quoque vult, et quod homo credit hoc quoque cogitat: なぜなら、人間が愛するもの、これをまた意志もするから、そして人間が信じるもの、これをまた考えもする。
si homo amat quod credit, tunc quoque vult id, et quantum potest facit id. もし、人間が信じるものを愛するなら、その時、それをまた意志もする、そしてその程度にそれを行なうことができる。
Unusquisque scire potest, quod amor et fides insint hominis voluntati et cogitationi, et quod non sint extra illas, quoniam voluntas est quae incenditur amore, et cogitatio est quae illustratur in rebus fidei; それぞれ(だれも)が知ることができる、愛と信仰は人間の意志と思考に内在すること、そしてそれらの外に存在しないこと、意志はそれは愛によって燃え上がらされるので、そして思考はそれは信仰の事柄の中で照らされる。
quapropter non nisi quam illi qui sapienter cogitare possunt, illustrantur, ac secundum illustrationem cogitant vera et volunt vera, seu quod idem, credunt vera et amant vera.{1} それゆえ、賢明に考えることのできる者、その者以外でないなら、照らされない、そして照らしにしたがって真理を考え、真理を欲する、すなわち(あるいは)同じこと〔であるが〕、真理を信じ、真理を愛する{1}。
(3) 訳文
行為または働きは意志のものと思考のものであるので、それゆえ、愛のものと信仰のものでもある。したがって、愛と信仰がどんなものであるかによって、そのようなものとなる。なぜなら、愛と言うも、あるいは人間の思考と言うも、同じものであるから。あるいは信仰と言うも、人間の確固たる思考と言うも、これまた同じものである。なぜなら、人間が愛するものを、また意志もし、人間が信じるものを、また考えもするから。もし、人間が信じるものを愛するなら、その時、それをまた意志もし、それをそれ愛するだけ行なうことができる。だれもが、意志は愛によって燃え上がり、思考は信仰の事柄の中で照らされるので、愛と信仰は人間の意志と思考に内在し、それらの外に存在しないことを知ることができる。それゆえ、賢明に考えることのできる者以外に照らされず、そして照らしにしたがって、真理を考え、真理を欲する、あるいは同じことであるが、真理を信じ、真理を愛するのである{1}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod sicut omnia in universo, quae secundum ordinem existunt, se referant ad bonum et verum, ita apud hominem ad voluntatem et intellectum (n. 803, 10122).
Causa, quia voluntas est recipiens boni, et intellectus recipiens veri (n. 3332, 3623, 5332 [? 5232], 6065, 6125, 7503, 9300, 9930 [? 9995]).
Eodem recidit, sive dicas verum sive fidem, quia fides est veri ac verum est fidei; ac eodem recidit sive dicas bonum sive amorem, quia amor est boni et bonum est amoris (n. 4353, 4997, 7178 [? 7179], 10122, 10367).
Inde sequitur, quod intellectus sit recipiens fidei, et voluntas amoris (n. 7178 [? 7179], 10122, 10367).
Et quia intellectus hominis recipere potest fidem in Deum, et voluntas amorem in Deum, quod homo possit fide et amore conjungi Deo, et qui conjungi potest Deo amore et fide, non potest mori in aeternum (n. 4525, 6323, 9231).
(2) 直訳
@1 Quod sicut omnia in universo, quae secundum ordinem existunt, se referant ad bonum et verum, ita apud hominem ad voluntatem et intellectum. 宇宙の中のすべてのもののように、それらは秩序にしたがって存在している、善と真理に関係する、このように人間のもとで意志と真理に〔関係する〕。
Causa, quia voluntas est recipiens boni, et intellectus recipiens veri. 理由は、意志は善の受け入れるものであるから、そして理解力は真理の受け入れるもの。
Eodem recidit, sive dicas verum sive fidem, quia fides est veri ac verum est fidei; 同じことになる、あるいはあなたは真理と言うあるいは信仰〔と言う〕、信仰は真理のものそして真理は信仰のであるので。
ac eodem recidit sive dicas bonum sive amorem, quia amor est boni et bonum est amoris. そして同じことになる、あるいは善と言うあるいは愛〔と言う〕、愛は善のものそして善は愛のものであるので。
Inde sequitur, quod intellectus sit recipiens fidei, et voluntas amoris. ここから帰結される、理解力は信仰の受け入れるものであること、そして意志〔は〕愛の〔受け入れるもの〕。
Et quia intellectus hominis recipere potest fidem in Deum, et voluntas amorem in Deum, quod homo possit fide et amore conjungi Deo, et qui conjungi potest Deo amore et fide, non potest mori in aeternum. そして人間の理解力は神への信仰を受け入れることができるので、そして意志は神への愛を〔受け入れる〕、人間は信仰と愛で神に結合されることができること、そして愛と信仰で神と結合されることのできる者は、永遠に死ぬことができない。
(1) 原文
474. At sciendum est, quod voluntas faciat hominem, ac cogitatio modo quantum procedit ex voluntate, et quod facta aut opera procedant ex utraque; seu, quod idem est, quod amor faciat hominem, ac fides modo quantum procedit ex amore, et quod facta seu opera procedant ex utraque: inde sequitur, quod voluntas aut amor sit ipse homo, nam quae procedunt, sunt illius a quo procedunt; procedere est produci ac sisti in forma conveniente ut appercipiatur et appareat.{1} Ex his constare potest, quid fides separata ab amore, quod nempe sit nulla fides, sed modo scientia, quae nullam spiritualem vitam in se habet; similiter quid factum aut opus absque amore, quod nempe non sit factum seu opus vitae, sed quod sit factum seu opus mortis, cui apparens vitae inest ex amore mali et ex fide falsi; hoc apparens vitae est, quod vocatur mors spiritualis.
(2) 直訳
At sciendum est, quod voluntas faciat hominem, ac cogitatio modo quantum procedit ex voluntate, et quod facta aut opera procedant ex utraque; しかし、知らなくてはならない、意志が人間をつくること、そして思考はただその程度にだけ〔つくる〕意志から発出する、そして行為または働きは〔この〕二つのものから発出すること。
seu, quod idem est, quod amor faciat hominem, ac fides modo quantum procedit ex amore, et quod facta seu opera procedant ex utraque: あるいは(すなわち)、同じことである(が)、愛が人間をつくること、そして信仰はただその程度にだけ〔つくる〕愛から発出する、そして行為または働きは〔この〕二つのものから発出すること。
inde sequitur, quod voluntas aut amor sit ipse homo, nam quae procedunt, sunt illius a quo procedunt; ここから帰結される、意志または愛は人間そのものであること、なぜなら、発出するものは、それのものであるから、それから発出する。
procedere est produci ac sisti in forma conveniente ut appercipiatur et appareat.{1} 発出することは、適当な形の中に生み出され、示されることである、把握され、見られるように{1}。
Ex his constare potest, quid fides separata ab amore, quod nempe sit nulla fides, sed modo scientia, quae nullam spiritualem vitam in se habet; これらから明らかにすることができる、愛から分離した信仰が何か、すなわち、何ら信仰ではなく、しかし単なる知識〔である〕、それは何も霊的ないのちをそれ自体の中に持たないこと。
similiter quid factum aut opus absque amore, quod nempe non sit factum seu opus vitae, sed quod sit factum seu opus mortis, cui apparens vitae inest ex amore mali et ex fide falsi; 同様に、愛なしの行為または働きが何か、すなわち、いのちの行為または働きではないこと、しかし死の行為または働きであること、それにいのちの外観が〔ある〕悪の愛からと信仰の真理から〔のものが〕内在する。
hoc apparens vitae est, quod vocatur mors spiritualis. このいのちの外観が、霊的な死と呼ばれるもの、である。
(3) 訳文
しかし、意志が人間をつくり、思考はただ意志から発出するかぎり、その程度にだけつくること、そして行為または働きはこの二つのものから発出すること、あるいは、同じことであるが、愛が人間をつくり、そして信仰はただ愛から発出するかぎりその程度にだけつくること、そして行為または働きはこの二つのものから発出することを知らなくてはならない。ここから、意志または愛は人間そのものであることが帰結される。なぜなら、発出したものは、それを発出するものからのものであるから。発出することは、把握され、見られるように、適当な形の中に生み出され、示されることである{1}。これらから、愛から分離した信仰とは何か、すなわち、何ら信仰ではなく、単なる知識であって、それ自体の中に何も霊的ないのちを持たないものであり、同様に、愛なしの行為または働きとは何か、すなわち、いのちの行為または働きではなく、死の行為または働きであり、それには悪の愛からと信仰の真理からのものが内在する、いのちの外観があることを明らかにすることができる。このいのちの外観が、霊的な死と呼ばれるものである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod voluntas hominis sit ipsum Esse vitae illius, quia est receptaculum amoris seu boni, et quod intellectus sit Existere vitae inde, quia est receptaculum fidei seu veri (n. 3619, 5002, 9282).
Ita quod vita voluntatis sit vita principalis hominis, et quod vita intellectus procedat inde (n. 585, 590, 3619, 7342, 8885, 9282, 10076, 10109, 10110).
Similiter ut lux ex igne seu flamma (n. 6032, 6314).
Inde sequitur quod homo sit homo ex voluntate et inde intellectu (n. 8911, 9069, 9071, 10076, 10109 10110).
Unusquisque etiam homo ab aliis amatur et aestimatur secundum bonum suae voluntatis et inde intellectus, amatur enim et aestimatur qui vult bene et intelligit bene, ac rejicitur et vilipenditur qui intelligit bene et non vult bene (n. 8911, 10076).
Quod homo post mortem etiam maneat sicut ejus voluntas et inde intellectus (n. 9069. 9071, 9386, 10153).
Proinde quod homo post mortem maneat sicut ejus amor et inde fides, et quod quae fidei sunt et non simul amoris, tunc evanescant, quia non sunt in homine, ita non hominis (n. 553 2364, 10153).
(2) 直訳
@1 Quod voluntas hominis sit ipsum Esse vitae illius, quia est receptaculum amoris seu boni, et quod intellectus sit Existere vitae inde, quia est receptaculum fidei seu veri. 人間の意志は彼のいのちの存在(エッセ)そのものである、愛のあるいは善の容器であるので、そして理解力はここからのいのちの実存(エキシステレ)であること、信仰のあるいは真理の容器であるので。
Ita quod vita voluntatis sit vita principalis hominis, et quod vita intellectus procedat inde. このように意志のいのちは人間の主要ないのちであること、そして理解力のいのちはここから発出すること。
Similiter ut lux ex igne seu flamma. 同様に、火あるいは炎からの光のように。
Inde sequitur quod homo sit homo ex voluntate et inde intellectu. ここから帰結される、人間は人間であること、意志とここからの理解力から。
Unusquisque etiam homo ab aliis amatur et aestimatur secundum bonum suae voluntatis et inde intellectus, amatur enim et aestimatur qui vult bene et intelligit bene, ac rejicitur et vilipenditur qui intelligit bene et non vult bene. それぞれの人間もまた他の者から愛され、尊重される、その者の意志の善、またここからの理解力にしたがって、なぜなら、よく意志し、よく理解する者は愛され、尊重されるから、そしてよく理解し〔ても〕、よく意志しない者は退けられ、さげすまれるから。
Quod homo post mortem etiam maneat sicut ejus voluntas et inde intellectus. 人間は死後もまた残る、彼の意志とここからの理解力のように。
Proinde quod homo post mortem maneat sicut ejus amor et inde fides, et quod quae fidei sunt et non simul amoris, tunc evanescant, quia non sunt in homine, ita non hominis. したがって、人間は死後、彼の愛とここからの信仰のように残ること、そして信仰のものであり、そして同時に愛のものでないものは、その時、消滅すること、人間の中に存在しないので、こうして人間の〔ものでは〕ない〔ので〕。