(1) 原文
425. Quantum itaque vera quae intellectus sunt, conjuncta sunt bonis quae voluntatis, ita quantum homo vult vera et inde facit illa, tantum homo caelum in se habet, quia ut supra dictum est, conjunctio boni et veri est caelum; quantum autem falsa, quae intellectus sunt, conjuncta sunt malis quae voluntatis, tantum homo infernum in se habet, quia conjunctio falsi et mali est infernum; ast quantum vera quae intellectus non conjuncta sunt bonis quae voluntatis, tantum homo in statu medio est. Fere unusquisque homo hodie in tali statu est, ut sciat vera, et ex scientia et quoque ex intellectu cogitet illa, et vel faciat multum ex illis, vel parum ex illis, vel nihil ex illis, vel contra illa ex amore mali et inde fide falsi; ideo ut sit ei vel caelum vel infernum, primum post mortem perducitur in mundum spirituum, ac ibi fit conjunctio boni et veri illis qui elevandi sunt in caelum, ac conjunctio mali et falsi illis qui conjiciendi sunt in infernum. Nam non licet alicui in caelo, nec in inferno, divisam habere mentem, nempe aliud intelligere et aliud velle, sed quod vult hoc intelliget, et quod intelligit hoc volet; quare in caelo qui vult bonum intelliget verum, ac in inferno qui vult malum intelliget falsum: ideo apud bonos ibi removentur falsa ac dantur vera bono illorum convenientia et conformia; ac ibi apud malos removentur vera, ac dantur falsa malo illorum convenientia et conformia. Ex his patet, quid mundus spirituum.
(2) 直訳
Quantum itaque vera quae intellectus sunt, conjuncta sunt bonis quae voluntatis, ita quantum homo vult vera et inde facit illa, tantum homo caelum in se habet, quia ut supra dictum est, conjunctio boni et veri est caelum; そこで、どれだけ理解力のものである真理が、意志のものである善と結合しているか、このように、どれだけ人間が真理を欲し、ここからそれらを行なうか、それだけ人間は天界を自分自身の中に持つ、なぜなら、上に言われたように、善と真理の結合が天界であるから。
quantum autem falsa, quae intellectus sunt, conjuncta sunt malis quae voluntatis, tantum homo infernum in se habet, quia conjunctio falsi et mali est infernum; しかしながら、どれだけ虚偽が、それは理解力のものである、意志のもの〔である〕悪と結合するか、それだけ人間は自分自身の中に地獄を持つ、なぜなら、虚偽と悪の結合が地獄であるから。
ast quantum vera quae intellectus non conjuncta sunt bonis quae voluntatis, tantum homo in statu medio est. しかし、どれだけ理解力のもの〔である〕真理が意志のもの〔である〕善と結合していないか、それだけ人間は中間の状態にいる。
Fere unusquisque homo hodie in tali statu est, ut sciat vera, et ex scientia et quoque ex intellectu cogitet illa, et vel faciat multum ex illis, vel parum ex illis, vel nihil ex illis, vel contra illa ex amore mali et inde fide falsi; ほとんどそれぞれの人間は今日(こんにち)、このような状態の中にいる、そして知識から、そしてまた理解力からそれらを考え、そしてあるいはそれらから多くを行なう、あるいはそれらからわずかに行なう、あるいはそれらから何も〔行なわ〕ない、あるいはそれらに反して、悪の愛からそしてここからの信仰〔から〕行なう。
ideo ut sit ei vel caelum vel infernum, primum post mortem perducitur in mundum spirituum, ac ibi fit conjunctio boni et veri illis qui elevandi sunt in caelum, ac conjunctio mali et falsi illis qui conjiciendi sunt in infernum. それゆえ、彼にあるいは天界あるいは地獄があるために、死後、最初に霊たちの世界に案内される、そしてそこに善と真理の結合が彼に行なわれる、天界に上げられることになる☆者、そして悪と虚偽の結合が彼に〔行なわれる〕地獄に投げ込まれることになる☆者。
☆ 動形容詞(未来受動分詞)elevandusの属格です。より正確には「上げられようとしている、上げられるべき」といった意味ですが、これでも通じるでしょう。必要性を示すためにも使われますが(その場合、「上げられなくてはならない」という意味)、ここはそうではありません。conjicenndiも同様です。柳瀬訳の「挙げられることのできる」といった可能性の意味はありません。これは誤訳です。
Nam non licet alicui in caelo, nec in inferno, divisam habere mentem, nempe aliud intelligere et aliud velle, sed quod vult hoc intelliget, et quod intelligit hoc volet; なぜなら、ある者に許されないから、天界で、地獄でも、分割(分裂)した心を持つこと、すなわち、あるものを理解することとあるものを意志すること、しかし、意志するものこれを理解しなければならない☆、そして理解するものこれを意志しなければならない☆。
☆ 現在形と未来形の違いに注意してください。そしてスヴェーデンボリの「未来形」は時制としての未来ではなく、英語で言えばYou shall die.のような「意志未来」です。蛇足ながら、この英語の意味は「あなたは死ななくてはならない」すなわち「おまえを殺す」という、話者の「意志」を反映させた未来です。長島訳の「欲することを理解し、理解することを欲するのです」では、このニュアンスがまるで無視されています。
quare in caelo qui vult bonum intelliget verum, ac in inferno qui vult malum intelliget falsum: それゆえ、天界では、善を意志する(欲する)者は真理を理解しなくてはならない、そして地獄では、悪を意志する(欲する)者は虚偽を理解しなくてはならない。
ideo apud bonos ibi removentur falsa ac dantur vera bono illorum convenientia et conformia; それゆえ、善い者のもとにそこに虚偽は取り去られる☆、そして善が与えられる、彼らの善に適合するものと一致するもの。
☆ まったくの蛇足ですがremoveoは第2変化の動詞なのでこれは(未来形ではなく)現在形です。
ac ibi apud malos removentur vera, ac dantur falsa malo illorum convenientia et conformia. そしてそこに、悪い者のもとで真理は取り去られる、そして虚偽が与えられる、彼らの悪に適合するものと一致するもの。
Ex his patet, quid mundus spirituum. これらから明らかである、霊たちの世界とは何か。
(3) 訳文
そこで、理解力のものである真理が意志のものである善と結合しているほど、したがって、人間が真理を欲し、ここからその真理を行なうほど、それだけ人間は自分自身の中に天界を持つ、なぜなら、前述のように、善と真理の結合が天界であるから。しかし、理解力のものである虚偽が、、意志のものである悪と結合するほど、それだけ人間は自分自身の中に地獄を持つ、なぜなら、虚偽と悪の結合が地獄であるから。けれども、理解力のものである真理が意志のものである善と結合していないほど、それだけ人間は中間の状態にいる。今日のほとんどの人間はそれぞれ、このような状態の中にいて、知識から、また理解力から真理を考え、そしてそれらの真理を多く、あるいはわずかに、あるいは何も行なわない、さらにまたあるいは悪の愛からとそこからの信仰から、それらの真理に反して、行なう。それゆえ、その者に天界あるいは地獄があるために、死後、最初に霊たちの世界に連れて行かれ、そこで天界に上げられることになる者に善と真理の結合が行なわれ、地獄に投げ込まれることになる者に悪と虚偽の結合が行なわれる。なぜなら、天界で、地獄でも、分裂した心を持つこと、すなわち、あるものを理解しながら他のあるものを意志することは、だれにも許されず、意志するものは理解しなければならず、理解するものは意志しなければならないからである。それゆえ、天界では、善を意志する者は真理を理解し、地獄では、悪を意志する者は虚偽を理解しなくてはならない。それゆえ、善い者のもとの虚偽は取り去られ、彼らの善に適合し、一致する善が与えられる。そして、悪い者のもとの真理は取り去られ、彼らの悪に適合し、一致する虚偽が与えられる。これらから、霊たちの世界とは何か明らかである。
月: 2009年3月
原典講読『天界と地獄』no.426, 427.
(1) 原文
426. In mundo spirituum est ingens numerus, quia ibi est primus conventus omnium, et ibi explorantur omnes, et praeparantur. Non est fixus terminus durationis illorum ibi; quidam modo intrant illum, et mox vel auferuntur in caelum, vel dejiciuntur in infernum; quidam permanent ibi modo ad septimanas; quidam ad plures annos, sed non ultra triginta: durationis varietates existunt ex correspondentia et non correspondentia interiorum et exteriorum apud hominem. Sed quomodo homo in illo mundo ab uno statu in alterum perducitur, et praeparatur, in sequentibus dicetur.
(2) 直訳
In mundo spirituum est ingens numerus, quia ibi est primus conventus omnium, et ibi explorantur omnes, et praeparantur. 霊たちの世界には莫大な数〔の霊〕がいる、そこにすべての者が最初に集まるので、そしてそこに調べられ、そして準備される。
Non est fixus terminus durationis illorum ibi; そこに彼らの存続(期間)の限界は固定していない。
quidam modo intrant illum, et mox vel auferuntur in caelum, vel dejiciuntur in infernum; ある者は、単にそれに入るだけ、そしてあるいは天界に上げられるか、あるいは地獄に投げ込まれる。
quidam permanent ibi modo ad septimanas; ある者は、そこに単に一週間(複数)までとどまる。
quidam ad plures annos, sed non ultra triginta: ある者は、数年まで〔とどまる〕、しかし、三十〔年を〕越えない。
durationis varietates existunt ex correspondentia et non correspondentia interiorum et exteriorum apud hominem. 存続(期間)の相違は、人間のもとの内的なものと外的なものの対応と対応なしから起こる。
Sed quomodo homo in illo mundo ab uno statu in alterum perducitur, et praeparatur, in sequentibus dicetur. しかし、どのように人間がその世界の中で一つの状態から他のものに連れて行かれるか、そして準備されるか、続くものの中で言われる。
(3) 訳文
霊たちの世界には、すべての者が最初にそこに集まり、そこで調べられ、準備させられるので、莫大な数の霊がいる。そこの霊たちの存続期間は定っていない。ある者は、そこに入るだけで〔滞在せずに〕、天界に上げられるか地獄に投げ込まれるかする。ある者は、そこに数週間だけとどまる。数年とどまる者もいるが、しかし三十年を越えることはない。存続期間の相違は、人間の内的なものと外的なものが対応するか対応しないかによって起こる。しかし、人間がその世界の中で一つの状態から他の状態にどのように連れて行かれ、準備させられるか、続くものの中で述べよう。
(1) 原文
427. Homines post obitum, utprimum in mundum spirituum veniunt, a Domino probe distinguuntur: mali statim alligantur societati infernali in qua fuerunt in mundo quoad amorem regnantem; ac boni statim alligantur societati caelesti in qua etiam fuerunt in mundo quoad amorem, charitatem et fidem. At tametsi ita distincti sunt, usque in illo mundo conveniunt, ac inter se loquuntur omnes, quando desiderant, qui amici et noti fuerunt in vita corporis, uxores et mariti imprimis, et quoque fratres et sorores. Vidi patrem locutum cum sex filiis, et agnovisse illos; ac plures alios cum suis affinibus et amicis; sed quia diversis animis erant ex vita in mundo, post breve tempus disjuncti sunt. At qui e mundo spirituum in caelum veniunt, et qui in infernum, illi se postea non amplius vident, nec se cognoscunt, nisi simili animo ex simili amore sint. Causa quod in mundo spirituum, et non in caelo et inferno, se videant, est quia illi, qui in mundo spirituum sunt, feruntur in similes status quos in vita corporis habuerunt, ab uno in alterum; at postea omnes rediguntur in statum constantem similem statui amoris sui regnantis, in quo cognoscit unus alterum modo ex similitudine amoris; nam (ut supra, n. 41-50, ostensum est,) similitudo conjungit et dissimilitudo disjungit.
(2) 直訳
Homines post obitum, utprimum in mundum spirituum veniunt, a Domino probe distinguuntur: 人間は死後、霊たちの世界にやって来るとすぐに、主により完全に区別される。
mali statim alligantur societati infernali in qua fuerunt in mundo quoad amorem regnantem; 悪い者らは直ちに地獄の社会に結びつけられる、世でそこにいた、支配愛に関して。
ac boni statim alligantur societati caelesti in qua etiam fuerunt in mundo quoad amorem, charitatem et fidem. そして、善い者たちは天界の社会に結びつけられる、世でもまたそこにいた、愛、仁愛、信仰に関して。
At tametsi ita distincti sunt, usque in illo mundo conveniunt, ac inter se loquuntur omnes, quando desiderant, qui amici et noti fuerunt in vita corporis, uxores et mariti imprimis, et quoque fratres et sorores. しかし、このように区別されていても、それでもその世界の中で出会う、そしてお互いの間ですべてのことを話す、願う時、身体のいのちの中で友や親しい者だった者たち、特に妻と夫、そしてまた兄弟と姉妹。
Vidi patrem locutum cum sex filiis, et agnovisse illos; 私は、父を見た、六人の息子と語る、そして彼らの存在を認めていた。
ac plures alios cum suis affinibus et amicis; そして、他の多くの者を〔見た〕、自分の親類や友ともに〔いる〕。
sed quia diversis animis erant ex vita in mundo, post breve tempus disjuncti sunt. しかし、世での生活から心(気質、性格)が異なっていたので、短い時間の後、別れた。
At qui e mundo spirituum in caelum veniunt, et qui in infernum, illi se postea non amplius vident, nec se cognoscunt, nisi simili animo ex simili amore sint. しかし、霊たちの世界から天界に来る者たち、そして地獄に来る者らは、彼らは互いにその後さらに見ない、互いに知らない、似た愛から似た心(気質、性格)でないかぎり。
Causa quod in mundo spirituum, et non in caelo et inferno, se videant, est quia illi, qui in mundo spirituum sunt, feruntur in similes status quos in vita corporis habuerunt, ab uno in alterum; 理由は、霊たちの世界の中で、そして天界と地獄の中でなく、互いに見ること〔の理由は〕、彼らは、霊たちの世界にいる者たちは、似た状態の中にいたからである、それを身体のいのちの中で持っていた、一つ〔の状態〕から他の〔状態の〕中へ☆。
☆ 原文「一つから他の中へ」で、何が省かれているのかな、とほんの少し考えましたが「状態」とすぐわかりました。長島訳を見てみると「ひとりひとり」でした。とんでもない訳であり、なぜ「ひとりひとり入れられ」なくてはならないのか論理が成り立ちません。スヴェーデンボリはこのような筋の通らないことは書きません。
at postea omnes rediguntur in statum constantem similem statui amoris sui regnantis, in quo cognoscit unus alterum modo ex similitudine amoris; しかし、その後、すべての者は自己愛の支配している状態に似ている不変の状態の中に追いやられる、その中で一人は他の者を単に愛の類似から知る。
nam (ut supra, n. 41-50, ostensum est,) similitudo conjungit et dissimilitudo disjungit. なぜなら、(上の41-50番に示されたように)、類似☆は結合するそして相違☆は分離する(別れる)から。
☆ 長島訳を批判したのでついでにここも述べておきます。長島訳は「類似する者は人を結びつけ、類似しない者は、人を分離させる」です。私には、わけのわからない文章にしか見えません。原文は「~する者」ではありませんし、それよりもいったい「類似しない者は、人を分離させる」とは、どのようなことを意味するのでしょうか。
(3) 訳文
人間は死後、霊たちの世界にやって来るとすぐに、主により完全に区別される。悪い者らは直ちに、世で支配愛に関してそこにいた地獄の社会に結びつけられる。そして、善い者たちは、愛、仁愛、信仰に関して世でもまたそこにいた天界の社会に結びつけられる。しかし、このように区別されていても、それでもその世界の中で、身体のいのちの中で友や親しかった者たちは願う時、特に妻と夫、そしてまた兄弟と姉妹は、出会い、そして互いにすべてのことを話し合う。私は、六人の息子と語り、そして彼らの存在を認めていた父親を見た。また、自分の親類や友ともにいる他の多くの者を見た。しかし、世での生活から気質が異なっていたので、しばらくしてから、別れた。しかし、霊たちの世界から天界に来る者たち、また地獄に来る者らは、彼らはその後、似た愛からの似た気質でいないかぎり、もう互いに見ることも、互いに知り合うこともない。天界と地獄の中でなく、霊たちの世界の中で、お互いを見ることの理由は、霊たちの世界にいる者たちは、ある状態から他の状態の中へと、似た状態の中にいて、それを身体のいのちの中で持っていたからである。しかし、その後、すべての者は自己愛の支配している状態と似ている不変の状態の中に追いやられ、その中では互いを愛の類似だけから知る。なぜなら(前の41-50番に示されたように)、類似は結合し、相違は分離するから。
原典講読『天界と地獄』no.428, 429.
(1) 原文
428. Mundus spirituum, sicut est status medius inter caelum et inter infernum apud hominem, ita quoque est locus medius; infra sunt inferna, et supra sunt caeli. Omnia inferna clausa sunt versus illum mundum; patent modo per foramina et fissuras sicut rupium, perque hiatus in latum, quae custodita sunt, ne aliquis exeat nisi ex permissione, quod etiam fit, flagitante aliqua necessitate, de qua in sequentibus: caelum etiam undiquaque circumseptum est, nec patet ad aliquam societatem caelestem aditus nisi per angustam viam, cujus introitus etiam custoditus est. Illi exitus ac hi introitus sunt qui in Verbo vocantur “portae” ac “ostia” inferni et caeli.
(2) 直訳
Mundus spirituum, sicut est status medius inter caelum et inter infernum apud hominem, ita quoque est locus medius; 霊たちの世界は、人間のもとの天界と地獄の間の中間の状態であるように、このようにまた中間の場所である。
infra sunt inferna, et supra sunt caeli. 下に地獄がある、そして上に天界がある。
Omnia inferna clausa sunt versus illum mundum; すべての地獄はその世界に対して閉ざされている。
patent modo per foramina et fissuras sicut rupium, perque hiatus in latum, quae custodita sunt, ne aliquis exeat nisi ex permissione, quod etiam fit, flagitante aliqua necessitate, de qua in sequentibus: 単に(ごつごつの)岩のような穴や割れ目によってだけ開かれている、また裂け目によって横から☆、それは見守られている、許可から以外にだれかが外に出ないように、そのこと〔許可〕はさらにまた生じる、何らかの必要で要求して、そのことについて続くものの中で〔述べよう〕。
☆ 形容詞latusは「広い、幅広い」という意味ですが、in latumは「幅で、横向きに、横に」という意味になります。柳瀬訳にこの個所は訳出されていません。長島訳の「そこを通過するとひろくなります」はperとlatumから推測したと思えるまったくのでたらめです。ついでにperqueはper+queであり、直訳は「よって」+「そして」です。
caelum etiam undiquaque circumseptum est, nec patet ad aliquam societatem caelestem aditus nisi per angustam viam, cujus introitus etiam custoditus est. 天界もまたあらゆる側で垣根で囲まれている、天界の何らかの社会へ接近の道筋も開いていない、狭い道を通って以外に、その入口もまた見守られている。
Illi exitus ac hi introitus sunt qui in Verbo vocantur “portae” ac “ostia” inferni et caeli. それらの出口そしてこれらの入口は、みことばの中で天界と地獄の「門」と「入り口」と呼ばれるものである。
(3) 訳文
霊たちの世界は、人間のもとの天界の間と地獄の間の中間の状態であるように、このようにまた中間の場所である。下に地獄があり、上に天界がある。すべての地獄はその世界に対して閉ざされている。ただ岩のような穴や割れ目によってだけ、また裂け目によって横から開かれている。それは許可なしにだれかが外に出ないように見守られていて、何らかの必要で要求されると許可されるが、そのことについては続くものの中で述べよう。天界もまたあらゆる側が障壁で囲まれていて、天界の何らかの社会への通路も、狭い道を通る以外に開いていない、そしてまたその入口も見守られている。それらの出口や入口は、みことばの中で、天界と地獄の「門」や「入り口」と呼ばれるものである。
(1) 原文
429. Mundus spirituum apparet sicut vallis inter montes et petras, hic et ibi insinuata et elevata. Portae et ostia ad societates caelestes non apparent, solum illis qui praeparati ad caelum sunt, nec inveniuntur ab aliis; ad quamlibet societatem e mundo spirituum unus introitus est, post quem una via, sed quae in ascensu divaricatur in plures. Portae et ostia ad inferna nec apparent nisi quam illis qui intraturi sunt, quibus tunc aperiuntur; quibus apertis apparent antra furva et sicut fuliginosa, tendentia oblique deorsum in profundum, ubi iterum plura ostia sunt: per antra illa exhalantur nidores tetri et fetores, quos boni spiritus fugiunt, quia aversationi sunt, at mali spiritus appetunt quia delectationi sunt; sicut enim quisque in mundo delectatus est suo malo, ita post mortem delectatur fetore cui malum ejus correspondet; comparari in hoc possunt avibus et feris rapacibus, ut corvis, lupis, porcis, qui ex percepto nidore ad cadaverosa et stercorea advolant et accurrunt. Audivi aliquem alte exclamantem sicut ex intrinseco cruciatu, cum feriit illum halitus effluens e caelo; ac tranquillum et laetum, cum feriebat illum halitus effluens ex inferno.
(2) 直訳
Mundus spirituum apparet sicut vallis inter montes et petras, hic et ibi insinuata et elevata. 霊たちの世界は山と岩の間の、谷間のように見える、ここにやそこに入り込んだ、また上昇した☆。
☆ あちこちが入り込んだり、高くなったりしているのは「谷間」なので、柳瀬訳「まわりくねった道や高くなった所はある」は誤りです。
Portae et ostia ad societates caelestes non apparent, solum illis qui praeparati ad caelum sunt, nec inveniuntur ab aliis; 天界の社会への門や入り口は見えない、ただ彼らにだけ〔見える〕天界へ準備された者、他の者たちにより見つけられない。
ad quamlibet societatem e mundo spirituum unus introitus est, post quem una via, sed quae in ascensu divaricatur in plures. 霊たちの世界からそれぞれ別々の社会へ一つの入口がある、その後ろに一つの道〔がある〕、しかしそれは上りで多くに分かれている。
Portae et ostia ad inferna nec apparent nisi quam illis qui intraturi sunt, quibus tunc aperiuntur; 地獄への門や入り口も見えない、入ることになっている者、彼らに以外に、その者らにその時☆、開かれる。
☆ 「その時」とありますが、いつなのか文中にありません、ここは後ろへ文が続くのでしょう。
quibus apertis apparent antra furva et sicut fuliginosa, tendentia oblique deorsum in profundum, ubi iterum plura ostia sunt: 彼らに開いて見える、うす暗くてすすで汚れたような洞穴が、斜めに下へ向かって深淵に、そこに再び多くの入り口がある。
per antra illa exhalantur nidores tetri et fetores, quos boni spiritus fugiunt, quia aversationi sunt, at mali spiritus appetunt quia delectationi sunt; その洞穴を通して、忌まわしくていやな(臭いの)悪臭が発散される、それから善い霊たちは逃げ去る、いやでたまらないので、しかし、悪い霊らは欲しがる、快いので。
sicut enim quisque in mundo delectatus est suo malo, ita post mortem delectatur fetore cui malum ejus correspondet; なぜなら、それぞれが世で自分自身の悪を喜んだように、このように死後、彼の悪に対応する悪臭を喜ぶから。
comparari in hoc possunt avibus et feris rapacibus, ut corvis, lupis, porcis, qui ex percepto nidore ad cadaverosa et stercorea advolant et accurrunt. このことの中に比較されることができる、カラス、オオカミ、豚のような、捕食性の鳥や野獣に、それらは死肉や糞へ臭いの認知から飛んで来る、また急行する。
Audivi aliquem alte exclamantem sicut ex intrinseco cruciatu, cum feriit illum halitus effluens e caelo; 私はある者を、内部の苦痛からのような声高に叫ぶのを聞いた、彼を天界から流れ出るそよぎ風が打つとき。
ac tranquillum et laetum, cum feriebat illum halitus effluens ex inferno. そして静けさと喜ばしさ〔が彼にあった〕、彼を地獄から流れ出るそよぎ風が打ったとき。
(3) 訳文
霊たちの世界は、山と岩の間で、あちこちで入り込んだり、高くなったりしている谷間のように見える。天界の社会への門や入り口は見えないで、ただ天界へ準備された者たちにだけ見え、他の者たちには見つけられない。霊たちの世界から〔天界の〕それぞれの社会へ行く一つの入口とその後ろに一つの道があり、それは上りで多くに分かれている。地獄への門や入り口も入ることになっている者以外には見えない。そして開かれる時、彼らに、うす暗くてすすで汚れたような洞穴が開いて、深淵へと斜めに下へ向かっているのが見え、そこに再び多くの入り口がある。その洞穴を通して、忌まわしくていやな悪臭が発散され、善い霊たちは、いやでたまらず、その臭いから逃げ去るが、しかし、悪い霊らは快いので欲しがる。なぜなら、世でそれぞれが自分自身の悪を喜んだように、死後、その者の悪に対応する悪臭を喜ぶから。このことは、カラス、オオカミ、豚のような、がつがつした鳥や野獣に比較することができる、それらの動物は死肉や糞へ臭いを認めると飛んで、また急いでやって来る。私は、ある者を天界から流れ出るそよぎ風が打ったとき、彼が内部の苦痛からかのように声高に叫ぶのを聞いた。そして、彼を地獄から流れ出るそよぎ風が打ったとき、彼は静かになり、うれしくなった。
原典講読『天界と地獄』no.430, 431.
(1) 原文
430. Sunt etiam apud unumquemvis hominem binae portae, quarum una patet ad infernum, et aperta est malis et falsis inde; altera porta patet versus caelum, et aperta est bonis et veris inde. Porta inferni aperta est illis qui sunt in malo et inde falso, et tantum per rimas superne aliquid lucis e caelo influit, per quem influxum homo potest cogitare, ratiocinari et loqui; porta autem caeli aperta est illis qui in bono et inde vero sunt. Sunt enim binae viae quae ducunt ad mentem hominis rationalem via superior seu interna per quam intrat bonum et verum a Domino, et via inferior seu externa, per quam malum et falsum subintrant ab inferno. Ipsa mens rationalis est in medio ad quam tendunt viae; inde quantum lucis e caelo admittitur, tantum homo rationalis est; quantum autem non admittitur, tantum non rationalis est, utcunque sibi appareat. Haec dicta sunt, ut quoque sciatur qualis correspondentia est hominis cum caelo et cum inferno: mens ejus rationalis, dum in formatione est, correspondet mundo spirituum; quae supra illam sunt, caelo; et quae infra, inferno: illa quae supra illam sunt aperiuntur, et quae infra illam clauduntur, pro influxu mali et falsi apud illos qui praeparantur ad caelum; at illa quae infra illam sunt aperiuntur, et quae supra illam clauduntur, pro influxu boni et veri apud illos qui praeparantur ad infernum: inde hi non aliter spectare possunt quam infra se, hoc est, ad infernum; et illi non aliter quam supra se, hoc est, ad caelum. Spectare supra se est ad Dominum, quia Ille est centrum commune, ad quod spectant omnia caeli: at spectare infra se est retro a Domino ad centrum oppositum, ad quod spectant et vergunt omnia inferni (videatur supra, n. 123, 124).
(2) 直訳
Sunt etiam apud unumquemvis hominem binae portae, quarum una patet ad infernum, et aperta est malis et falsis inde; 人間のそれぞれのもとにもまた二つの門がある、その一つは地獄に向けて開いている、そして悪とここからの虚偽に開いている☆。
☆ malisとfalsisは複数与格(複数奪格の可能性もあり、するとすこし訳が変わります)なので、どのように解釈しても長島訳「そこから悪や偽りがはいってきます」とはなりません。
altera porta patet versus caelum, et aperta est bonis et veris inde. もう一つの門は天界に向けて開いている、そして善とここからの真理に開いている。
Porta inferni aperta est illis qui sunt in malo et inde falso, et tantum per rimas superne aliquid lucis e caelo influit, per quem influxum homo potest cogitare, ratiocinari et loqui; 地獄の門は彼らに開かれている、悪の中にいる者そしてここから虚偽〔の中にいる〕、そしてこんな程度に隙間を通して上から光の何らかのものが天界から流入する、その流入によって人間は考えること、推論することと話すことができる。
porta autem caeli aperta est illis qui in bono et inde vero sunt. しかしながら、天界の門は彼らに開かれている、善とここからの真理の中にいる者。
Sunt enim binae viae quae ducunt ad mentem hominis rationalem; なぜなら、二つの道があるから、それらは人間の心の理性に導く。
via superior seu interna per quam intrat bonum et verum a Domino, et via inferior seu externa, per quam malum et falsum subintrant ab inferno. 高いあるいは内なる道は、それを通って主から善と真理が入る、そして低いあるいは外なる道は、それを通って地獄から悪と虚偽が忍び込む。
Ipsa mens rationalis est in medio ad quam tendunt viae; 理性的な心そのものが真ん中にある、そこに道が向かう。
inde quantum lucis e caelo admittitur, tantum homo rationalis est; ここから、光のどれだけ天界から入るのが許されるか、それだけ人間は理性的である。
quantum autem non admittitur, tantum non rationalis est, utcunque sibi appareat. しかしながら、どれだけ入るのを許されないか、それだけ理性的でない、どれほど自分自身に〔理性的に〕見えても。
Haec dicta sunt, ut quoque sciatur qualis correspondentia est hominis cum caelo et cum inferno: これらのことが言われた、人間にどのような対応があるかもまた知られるために、天界とそして地獄と。
mens ejus rationalis, dum in formatione est, correspondet mundo spirituum; 理性的な彼の心は、形作られている間、霊たちの世界に対応する。
quae supra illam sunt, caelo; その上にあるものは、天界〔に対応する〕。
et quae infra, inferno: そして下〔にあるものは〕、地獄〔に対応する〕。
illa quae supra illam sunt aperiuntur, et quae infra illam clauduntur, pro influxu mali et falsi apud illos qui praeparantur ad caelum; それが、その上にあるもの、開かれる、そしてその下〔にある〕ものは閉ざされる、彼のもとの悪と虚偽の流入に対して、天界に向けて準備されている者。
at illa quae infra illam sunt aperiuntur, et quae supra illam clauduntur, pro influxu boni et veri apud illos qui praeparantur ad infernum: しかし、その下にあるもの、開かれる、そしてその上〔にある〕ものは閉ざされる、彼のもとの善と真理の流入に対して、地獄に向けて準備されている者。
inde hi non aliter spectare possunt quam infra se, hoc est, ad infernum; ここから、後者は自分自身の下以外に他に眺めることができない、すなわち、地獄に向けて。
et illi non aliter quam supra se, hoc est, ad caelum. そして前者は自分自身の上以外に他に〔眺めることができ〕ない、すなわち、天界に向けて。
Spectare supra se est ad Dominum, quia Ille est centrum commune, ad quod spectant omnia caeli: 自分自身の上を眺めることは主に向けて〔眺めること〕である、その方は共通の中心であられるので、それへ向けて天界のすべての者が眺める。
at spectare infra se est retro a Domino ad centrum oppositum, ad quod spectant et vergunt omnia inferni (videatur supra, n. 123, 124). しかし、自分自身の下を眺めることは主から後ろ向きに〔眺めること〕である、それへ向けて地獄のすべて者は眺め、向かう(上の123, 124番に見られる)。
(3) 訳文
それぞれの人間のもとにもまた二つの門があり、その一つは地獄に向けて、悪とそこからの虚偽に開いている。もう一つの門は天界に向けて、善とそこからの真理に開いている。地獄の門は悪の中とそこから虚偽の中にいる者に開かれていて、上から隙間を通すほどの、いくらかの光が天界から流入し、その流入によって人間は考え、推論し、話すことができる。しかし、天界の門は善とそこからの真理の中にいる者に開かれている。なぜなら、人間の心の理性につながる二つの道があるから。高いあるいは内なる道は、それを通って主から善と真理がやって来るが、低いあるいは外なる道は、それを通って地獄から悪と虚偽が忍び込む。理性的な心そのものは、それらの道が向かう先の真ん中にある。ここから、天界から光が入ってくるほど、それだけ人間は理性的である。しかし、入って来ないなら、どれほど自分自身が理性的に見えても、それだけ理性的はでない。さらにまた、人間に天界と地獄とのどのような対応があるかた知られるために、次のことが言われた。人間の理性的な心が形作られている間、それは霊たちの世界に対応する。その心の上にあるものは天界に、下にあるものは地獄に対応する。天界に向けて準備されている者には、その上にあるものが開かれ、彼のもとへの悪と虚偽の流入に対して、その下にあるものは閉ざされる。しかし、地獄に向けて準備されている者には、その下にあるものが開かれ、彼のもとへの善と真理の流入に対して、その上にあるものは閉ざされる。ここから、後者は自分自身の下しか眺めることができない、すなわち、地獄に目を向ける。そして前者は自分自身の上しか眺めることができない、すなわち、天界に目を向ける。自分自身の上を眺めることは、主に目を向けることである、その方は共通の中心であられるので、天界のすべての者がそこへ目を向ける。しかし、自分自身の下を眺めることは、主から後ろ向きに目を向けることである、地獄のすべて者はそこへ目を向け、向かう(前の123, 124番に見られる)。
(1) 原文
431. Illi qui in mundo spirituum sunt, in praecedentibus intellecti sunt per spiritus, ubi nominati; at per angelos illi qui in caelo.
(2) 直訳
Illi qui in mundo spirituum sunt, in praecedentibus intellecti sunt per spiritus, ubi nominati; 彼らが、霊たちの世界にいる者、先立つ個所(前節)で霊たちによって意味される、そこに呼ばれている☆。
☆ ここは文の順序、句読点が錯綜していると思います。論理的な思考から文意を把握して訳す必要がありますね。
at per angelos illi qui in caelo. しかし、天使たちによって、彼らが、天界の中の者。
(3) 訳文
これまでの個所で、そこに霊たちと呼ばれている者たちによって、霊たちの世界にいる者が意味され、天使たちによって、天界にいる者が意味される。
原典講読『天界と地獄』no.432.
[XLV.]
QUOD UNUSQUISQUE HOMO SIT SPIRITUS QUOAD INTERIORA SUA.
それぞれの人間は自分の内的なものに関して霊であること
(1) 原文
432. Qui rite expendit, nosse potest quod corpus non cogitet, quia est materiale, sed quod anima quia est spiritualis. Anima hominis, de cujus immortalitate plures scripserunt, est spiritus ejus; hic enim immortalis est quoad omnia sua; hic quoque est qui cogitat in corpore; nam spiritualis est, et spirituale recipit spirituale, ac spiritualiter vivit, quod est cogitare et velle. Omnis itaque vita rationalis, quae apparet in corpore, ejus est, et nihil corporis: corpus enim, ut supra dictum, est materiale, ac materiale, quod est proprium corporis, est adjectum et paene sicut adjunctum spiritui, ob causam ut spiritus hominis possit agere vitam et agere usus in naturali mundo, cujus omnia sunt materialia ac in se expertia vitae. Et quia materiale non vivit, sed modo spirituale, constare potest, quod quicquid vivit apud hominem, sit ejus spiritus, et quod corpus modo inserviat ei, prorsus sicut instrumentale vi moventi vivae: dicitur quidem de instrumento, quod agat, moveat, aut feriat; sed credere quod sit instrumenti, et non ejus qui per id agit, movet aut ferit, fallacia est.
(2) 直訳
Qui rite expendit, nosse potest quod corpus non cogitet, quia est materiale, sed quod anima quia est spiritualis. 正しく熟考する者は、身体が考えないことを知ったこと☆ができる、物質的であるので、しかし霊魂〔が考えるものである〕こと、霊的であるので。
☆ 不定詞の完了なので直訳してあります。
Anima hominis, de cujus immortalitate plures scripserunt, est spiritus ejus; 人間の霊魂は、その不滅について多くの者が書いた、彼の霊である。
hic enim immortalis est quoad omnia sua; なぜなら、これは不死であるから、そのすべてに関して。
hic quoque est qui cogitat in corpore; これもまた身体の中で考えるものである。
nam spiritualis est, et spirituale recipit spirituale, ac spiritualiter vivit, quod est cogitare et velle. なぜなら、霊的なものである、そして霊的なものは霊的なものを受けるから、そして霊的に生きる、そのことは考えることと意志することである。
Omnis itaque vita rationalis, quae apparet in corpore, ejus est, et nihil corporis: そこで、すべての理性的ないのちは、それは身体の中に現われる、その〔霊的なもの〕ものである、そしてまったく身体のものではない。
corpus enim, ut supra dictum, est materiale, ac materiale, quod est proprium corporis, est adjectum et paene sicut adjunctum spiritui, ob causam ut spiritus hominis possit agere vitam et agere usus in naturali mundo, cujus omnia sunt materialia ac in se expertia vitae. なぜなら、身体は、上に言われたように、物質的であるから、そして物質的なものは、それは身体のプロプリウム(固有のもの)である、付加されている、そしてほとんど霊に接合している、理由のために、人間の霊が自然界の中でいのちを動かすこと、役立ちを動かす(遂行する)ことができるように、その〔自然界の〕すべてのものは物質的である、そして本質的にいのちの欠けているものである。
Et quia materiale non vivit, sed modo spirituale, constare potest, quod quicquid vivit apud hominem, sit ejus spiritus, et quod corpus modo inserviat ei, prorsus sicut instrumentale vi moventi vivae: そして物質的なものは生きていないので、しかし、ただ霊的なものが〔生きている〕、明らかにすることができる、何であれ人間のもとで生きているものは彼の霊である、そして身体は単に彼に仕えること、完全に、いのちの(生きている)動く力の道具のように。
dicitur quidem de instrumento, quod agat, moveat, aut feriat; 確かに道具について言われる、働き、動き、または打つこと。
sed credere quod sit instrumenti, et non ejus qui per id agit, movet aut ferit, fallacia est. しかし、〔そのことが〕道具であると信じることは、そして彼のものでない〔と信じる〕、それ〔道具〕によって働き、動き、打つ者、欺きである。
(3) 訳文
正しく熟考する者は、身体が物質的であるので考えず、霊魂が霊的であるので考えるものであることを知ることができる。人間の霊魂は、その不滅について多くの者が書いたが、彼の霊である。なぜなら、霊はそのすべてに関して不死であるから。これもまた身体の中で考えるものである。なぜなら、霊的なものであり、霊的なものは霊的なものを受けるから、そして霊的に生き、そのことは考えることと意志することである。そこで、身体の中に現われるすべての理性的ないのちは、霊的なものであり、まったく身体に属するものではない。なぜなら、前に言われたように、身体は物質的であるから、そして物質的なものは身体に固有のものであり、霊に付加され、ほとんど霊に接合している。それは、人間の霊が、すべてのものは物質的であり、本質的にいのちに欠けているものである自然界の中で、生きて、役立ちを果たすことができるよう、という理由のためである。そして物質的なものは生きていないで、ただ霊的なものだけが生きているので、何であれ人間のもとで生きているものは彼の霊であり、身体は完全に生きて動く力をもつ道具のように単に霊に仕える〔ものである〕ことを明らかにすることができる。確かに、道具について、働き、動き、または打つ、と言われる。しかし、働き、動き、打つことをするのは道具であり、その道具によって働き、動き、打つ者のものでないと信じることは〔感覚の〕欺きである。