原典講読『天界と地獄』no.450.

(1) 原文
450. Cum angeli caelestes apud resuscitatum sunt, non relinquunt eum, quia unumquemvis amant; sed cum spiritus talis est ut in caelestium angelorum consortio non amplius esse possit, tunc ille ab iis discedere avet; quod cum fit, veniunt angeli e regno spirituali Domini, per quos datur ei usura lucis, nam prius nihil vidit, sed solum cogitavit: ostensum quoque est quomodo hoc fit. Videbantur angeli illi quasi evolvere tunicam oculi sinistri versus septum nasi, ut aperiretur oculus, et daretur videre; spiritus non aliter appercipit quam quod ita fiat, sed est apparentia. Cum visum est evolvisse tunicam, apparet quoddam lucidum sed obscurum, quasi dum homo in prima vigilia per palpebras spectat; huc lucidum obscurum mihi visum est caloris caelestis; sed dein dictum, quod hoc fiat cum varietate. Postea sentitur e facie quoddam molliter evolvi, quo facto inducitur cogitatio spiritualis: evolutio illa e facie etiam est apparentia, nam per id repraesentatur quod a cogitatione naturali in cogitationem spiritualem veniat. Cavent angeli summa opera, ne aliqua idea a resuscitato veniat, nisi quae sapit ex amore. Tunc dicunt ei quod sit spiritus. Angeli spirituales, postquam data est lucis usura, novo spiritui omnia officia, quae usquam desiderare in illo statu potest, praestant, ac instruunt de illis quae sunt in altera vita, sed quantum capere potest. At si non talis est ut instrui velit, tunc resuscitatus cupit ab angelorum illorum consortio; sed usque angeli non relinquunt illum, verum is se dissociat ab illis; angeli enim unumquemvis amant, et nihil prius desiderant quam officia praestare, instruere, et auferre in caelum; in eo eorum summa delectatio consistit. Spiritus cum se sic dissociat, excipitur a spiritibus bonis, in quorum consortio cum est, etiam ei omnia officia praestantur: at si vita ejus talis in mundo fuerat, ut in consortio bonorum non esse potuerit, tunc quoque ab iis cupit, et hoc tamdiu et toties, usque dum se associat talibus, qui vitae ejus in mundo prorsus conveniunt, apud quos vitam suam invenit, et tunc, quod mirum, similem vitam agit, qualem in mundo.
(2) 直訳
Cum angeli caelestes apud resuscitatum sunt, non relinquunt eum, quia unumquemvis amant; 天的な天使たちは生き返る者のもとにいるとき、彼を置き去りにしない、それぞれの者を愛しているので。
sed cum spiritus talis est ut in caelestium angelorum consortio non amplius esse possit, tunc ille ab iis discedere avet; しかし、霊がこのようなものであるとき、天的な天使たちの交わりの中にもはやいることができないような、その時、彼は彼らから去ることを熱望する。
quod cum fit, veniunt angeli e regno spirituali Domini, per quos datur ei usura lucis, nam prius nihil vidit, sed solum cogitavit: そのことが起こるとき、主の霊的な王国から天使たちがやって来る、彼らによって彼に光の享受が与えられる、なぜなら、以前に何も見なかったから、しかし、単に考えた。
ostensum quoque est quomodo hoc fit. どのようにこれが起こるかもまた示された。
Videbantur angeli illi quasi evolvere tunicam oculi sinistri versus septum nasi, ut aperiretur oculus, et daretur videre; 天使たちが見られた、彼らがあたかも左の目の被膜を〔巻き物を開く〕かのように解き開くこと、鼻の障壁に向けて、目を開け、見ることがもたらされるために。
spiritus non aliter appercipit quam quod ita fiat, sed est apparentia. 霊は、そのようになされること以外に異なって把握しない、しかし外観である。
Cum visum est evolvisse tunicam, apparet quoddam lucidum sed obscurum, quasi dum homo in prima vigilia per palpebras spectat; 被膜を解き開くことが見られるとき、ある輝くものが見える、しかし暗い、あたかも人間が最初の目覚めの中でまぶたを通して見る時のように。
huc lucidum obscurum mihi visum est caloris caelestis; ここに暗い輝きは私に天界の熱のもの☆に見られた。
☆ この「熱の」calorisがcolorisなら、空の「色」となり、〔一見〕よくわかり、ミスプリと解釈したくなります。。英訳はそうなっており、柳瀬訳もそうです。長島訳は「(天上の)熱から来ている」です。私としては、文脈から唐突であっても、huc「ここに」の言葉から判断して「熱」と思います。
sed dein dictum, quod hoc fiat cum varietate. しかし、その後、言われた、これは変化とともに起こること。
Postea sentitur e facie quoddam molliter evolvi, quo facto inducitur cogitatio spiritualis: その後、顔からあるものが優しく巻き取られるのが感じられる、それがなされると、霊的な思考がもたらされる。
evolutio illa e facie etiam est apparentia, nam per id repraesentatur quod a cogitatione naturali in cogitationem spiritualem veniat. それを顔から巻き取ることもまた外観である、なぜなら、そのことによって、自然的な思考から霊的な思考にやって来ることが表象されるから。
Cavent angeli summa opera, ne aliqua idea a resuscitato veniat, nisi quae sapit ex amore. 天使たちは最高の働きで用心する、生き返る者から何らかの観念がやって来ないように、愛から味わうもの以外に。
Tunc dicunt ei quod sit spiritus. その時、霊であることを彼に言う。
Angeli spirituales, postquam data est lucis usura, novo spiritui omnia officia, quae usquam desiderare in illo statu potest, praestant, ac instruunt de illis quae sunt in altera vita, sed quantum capere potest. 霊的な天使たちは、光の享受が与えられた後、新しい霊にすべての親切(職務)を、それらはその状態の後で常に望むこと、実行する、そして来世の中にあるものそれらについて教える、しかし、把握することができる程度に。
At si non talis est ut instrui velit, tunc resuscitatus cupit ab angelorum illorum consortio; しかし、もしこのようなものでないなら、教えられることを欲しないような、その時、生き返った者は天使たちの彼らの交わりから〔去ることを〕願う。
sed usque angeli non relinquunt illum, verum is se dissociat ab illis; しかしそれでも、天使たちは彼を置き去りにしない、しかし、彼が自分自身を彼らから引き離す。
angeli enim unumquemvis amant, et nihil prius desiderant quam officia praestare, instruere, et auferre in caelum; なぜなら、天使たちはそれぞれの者を愛するから、そして親切(職務)を実行することよりも前に何も望まない〔から〕、教えること、そして天界に連れ去ること。
in eo eorum summa delectatio consistit. このことの中に彼らの最高の楽しみがある。
Spiritus cum se sic dissociat, excipitur a spiritibus bonis, in quorum consortio cum est, etiam ei omnia officia praestantur: 霊が自分自身をこのように引き離すとき、善霊たちによって迎えられる、彼らの交わりの中にいるとき、またも彼にすべての親切(職務)が実行される。
at si vita ejus talis in mundo fuerat, ut in consortio bonorum non esse potuerit, tunc quoque ab iis cupit, et hoc tamdiu et toties, usque dum se associat talibus, qui vitae ejus in mundo prorsus conveniunt, apud quos vitam suam invenit, et tunc, quod mirum, similem vitam agit, qualem in mundo. しかし、もし彼の生活が世でこのようであったなら、善良な者たちの交わりの中にいることができないような、その時もまた、彼らから〔去ることを〕願う、そしてこのことが、そのような者たちと交わるまで、それだけ長く、しばしば〔ある〕、世での彼の生活と完全に一致する者、彼らのもとで自分自身の生活を見いだす、そしてその時、奇妙なこと(驚くべきこと)に、同様の生活を送る、世の中でのようなもの。
(3) 訳文〔ここは『天界の秘義』182,183,184番の内容に似ているものがある〕
 天的な天使たちは生き返る者のもとにいるとき、それぞれの者を愛しているので、彼を置き去りにしない。しかし、その霊が天的な天使たちの交わりの中にもはやいることができないようなものである時、その霊は彼らから去ることを熱望する。そのことが起こるとき、主の霊的な王国から天使たちがやって来て、彼らによってその霊に光を享受することが与えられる、なぜなら、以前には何も見ず、考えただけであるから。このことがどのように起こるかもまた示された。あたかも左の目の被膜を鼻柱に向けて巻き取るかのようにしている天使たちが見られた、目を開け、見ることができるようにするためである。霊は、そのようになされるとしか把握しないが、しかし外観である。被膜を巻き取ることが見られるとき、ある輝くものが見えるが、しかし、あたかも人間が最初の目覚めるときまぶたを通して見る時のように、ぼんやりしたものである。私には、このぼんやりした輝きは天界の熱からのものに見えた。しかし、その後、これには変化を伴っていることが言われた。その後、あるものが顔から優しく巻き取られるのが感じられ、それがなされると、霊的な思考がもたらされる。それを顔から巻き取ることもまた外観である、なぜなら、そのことによって、自然的な思考から霊的な思考にやって来ることが表象されるから。天使たちは、生き返る者から愛から味わうもの以外に何らかの観念がやって来ないように、最高に用心して働き、その時、彼に霊であることを言う。霊的な天使たちは、光を享受することが与えられた後の新しい霊に、その状態の後で常に望むことであるあらゆる親切をなし、そして来世にあるものについて教えるが、しかし、把握することができる程度にである。しかし、もし生き返った者が教えられることを欲しないようなら、その時、彼は天使たちの交わりから去ることを願う。しかしそれでも、天使たちは彼を置き去りにしないで、彼が自分自身を彼らから引き離すのである。なぜなら、天使たちはそれぞれの者を愛し、親切にすること、教えること、そして天界に連れて行くことを何よりも望むから。このことに彼らの最高の楽しみがある。霊が自分自身をこのように引き離すとき、善霊たちによって迎えられ、彼らの交わりの中にいるとき、またも彼にあらゆる親切がなされる。しかし、もし彼の生活が世で、善良な者たちの交わりの中にいることができないようなものであったなら、その時もまた、彼らから去ることを願い、そしてこのことが、世での彼の生活と完全に一致するような者たちと交わり、彼らのもとで自分自身の生活を見いだすまで、それだけ長く、またたびたびある。そしてその時、驚くべきことに、世で送ったのと同様の生活を送る。

誤訳の訂正

2月20日付け『天界と地獄』413番の直訳4番目の文章です。
Est affectio jucunditatum et gaudiorum innumerabilium, quae commune quoddam simul sistunt, in quo communi, seu in qua communi affectione, sunt innumerabilium affectionum harmoniae, quae distincte non perveniunt ad perceptionem, sed obscure, quia communissima perceptio; 〔天界の楽しさは〕無数の快感と楽しさの情愛である、それらは全般的な(共通の)あるものを一緒に現わす、その全般的なもの(共通のもの)の中に、あるいはその全般的な(共通の)情愛の中に、調和する無数の情愛が存在する★、それらは区別して知覚へとやって来ない、しかし、はっきりとせずに、最も全般的な(共通な)知覚なので。(直訳)
 ★「調和する無数の情愛が存在する」が誤訳でした! ここはharmoniaeが主語、すなわち「無数の情愛の調和がある」です。それで直後のquaeは情愛でなく「調和」を意味します、それで続く文は「それら(その調和)は知覚〔されるように〕までは区別されて発達しない、しかしはきりとせずに」となります。
 したがってこの部分の修正訳は「無数の情愛の調和が存在し、その調和は極めて全般的な知覚なので、はっきりとせず、知覚〔されて〕区別されるまでに発達しない」です。
 チャドウィックの『レキシコン』にpervenioの訳語に「発達する」があることからこの誤訳に気づきました。
 追記すれば、この部分の柳瀬訳は誤訳です。長島訳は「無数の情愛のハーモニーがありますが、そのハーモニーは、区切りをもって感じ取られるものでなく・・・」であり、harmoniaeを主語として捕らえていました。さすが長島先生です。私は長島先生の「意訳」にはすこぶる反感を、しかしラテン語の語学力には敬意を、もっています。