(1) 原文
433. Quoniam omne quod vivit in corpore, et ex vita agit et sentit, unice est spiritus, et nihil corporis, sequitur quod spiritus sit ipse homo; seu quod simile, quod homo in se spectatus sit spiritus, et quoque in simili forma: nam quicquid vivit et sentit in homine est ejus spiritus, et nihil non in homine a capite ad plantam pedis ejus vivit et sentit; inde est, quod, cum separatur corpus ab ejus spiritu, quod dicitur mori, homo maneat usque homo, et vivat. Audivi e caelo, quod quidam qui moriuntur, cum jacent super ferali mensa, antequam resuscitati sunt, in suo frigido corpore etiam cogitent, nec sciant aliter quam quod adhuc vivant, sed cum differentia, quod non possint aliquam particulam materialem, quae propria corporis est, movere.
(2) 直訳
Quoniam omne quod vivit in corpore, et ex vita agit et sentit, unice est spiritus, et nihil corporis, sequitur quod spiritus sit ipse homo; 身体の中で生きている、そしていのちから働き、感じるすべてのものは、もっぱら霊のもの☆であるので、そして何も身体のものはない〔ので〕、霊は人間そのものであることが帰結される。
☆ est spiritusはここだけ見れば「霊(主格)である」と訳せますが、uniceとnihilが対応していることからcorporis(属格)と対応させて、また文脈からも「霊のもの(属格)である」です。
seu quod simile, quod homo in se spectatus sit spiritus, et quoque in simili forma: あるいは同じ(似た)こと〔であるが〕、本質的に見られた人間は霊であること、そしてまた同じ(似た)形の中に。
nam quicquid vivit et sentit in homine est ejus spiritus, et nihil non in homine a capite ad plantam pedis ejus vivit et sentit; なぜなら、何であれ人間の中で生き、感じるものは彼の霊であるから、そして何も人間の中で彼の頭から足の裏まで生きない、感じない〔ものは〕ない。
inde est, quod, cum separatur corpus ab ejus spiritu, quod dicitur mori, homo maneat usque homo, et vivat. ここからである、身体がその霊から分離されるとき、そのことは死と呼ばれる、人間はそれでも人間にとどまる、そして生きること。
Audivi e caelo, quod quidam qui moriuntur, cum jacent super ferali mensa, antequam resuscitati sunt, in suo frigido corpore etiam cogitent, nec sciant aliter quam quod adhuc vivant, sed cum differentia, quod non possint aliquam particulam materialem, quae propria corporis est, movere. 私は天界から聞いた、死んだある者、棺台の上に横たわるとき、生き返る前に、自分の冷たい身体の中でもまた考えている、また今なお生きていること以外に異なって知らない、しかし相違とともに、物質の何らかの小部分をできないこと、それは身体に固有のものである、動かすこと。
(3) 訳文
身体の中で生きていて、いのちから働き、感じるすべてのものは、もっぱら霊に属するものであり、そして身体に属するものは何もないので、霊は人間そのものであることが帰結される。あるいは同じことであるが、本質的に、また同じ形の中に見られる人間は霊である。なぜなら、何であれ人間の中で生き、感じるものは彼の霊であり、そして人間の中でその頭から足の裏まで、生きていない、感じないものは何もないから。ここから、身体がその霊から分離されるとき、そのことは死と呼ばれるが、それでも人間は人間としてとどまり、生きる。私は天界から次のことを聞いた。ある者が死んで、生き返る前に棺台の上に横たわるとき、自分の冷たい身体の中でもまた考えていて、〔自分が〕今なお生きている、しかし身体に固有のものである物質をどんな小部分すら動かすことができないという相違があるとしか知らないことである。
(1) 原文
434. Homo non potest cogitare et velle, nisi sit subjectum quod substantia ex quo et in quo; quod putatur existere absque subjecto substantiali, hoc nihil est. Id sciri potest ex eo, quod homo non videre possit absque organo quod est subjectum visus ejus, nec audire absque organo quod est subjectum auditus ejus; visus et auditus absque illis nihil sunt, nec dantur. Ita quoque cogitatio quae est visus internus, et apperceptio quae est auditus internus, nisi hi forent in substantiis et ex illis, quae sunt formae organicae, quae subjecta, prorsus non existerent. Ex quibus constare potest, quod spiritus hominis sit aeque in forma, et quod sit in forma humana, et quod aeque sensoriis et sensibus gaudeat cum separatus est a corpore sicut cum in illo fuit; et quod omne vitae oculi, et omne vitae auris, verbo omne vitae sensus, quod est homini, non sit corporis ejus, sed spiritus ejus in illis et in singularissimis illorum. Inde est, quod spiritus aeque ac homines videant, audiant, et sentiant, verum post solutionem a corpore non in naturali mundo sed in spirituali; quod spiritus senserit naturaliter cum fuit in corpore, erat per materiale quod ei adjectum, sed usque tunc simul sensit spiritualiter, cogitando et volendo.
(2) 直訳
Homo non potest cogitare et velle, nisi sit subjectum quod substantia ex quo et in quo; 人間は考えるとことと意志することができない、主体がないなら、実体☆はそこから、そしてその中に〔ある〕こと。
☆ 長島氏はsubustantiaをもっぱら「実体」と訳しています(柳瀬氏は「原質」)。参考のため、現在翻訳中のチャドウックの『レキシコン』からその意味を紹介します(用例省略)。
substántia -ae, f. ①〖哲学〗実体(属性を受ける根元的要素) ② 本質的な性質、本質(人物や物事を性格づける基本要素) ③ 物質(ものの特別な形体)、物体。
quod putatur existere absque subjecto substantiali, hoc nihil est. 物質的な主体なしに存在することと考えられるものは、これは無である。
Id sciri potest ex eo, quod homo non videre possit absque organo quod est subjectum visus ejus, nec audire absque organo quod est subjectum auditus ejus; そのことをこのことから知ることができる、人間は見ることができないこと、彼の視覚の主体である器官なしに、聞くことも〔できない〕、彼の聴覚の主体である器官なしに。
visus et auditus absque illis nihil sunt, nec dantur. 視覚と聴覚はそれら〔器官〕なしに無である、存在もしない。
Ita quoque cogitatio quae est visus internus, et apperceptio quae est auditus internus, nisi hi forent in substantiis et ex illis, quae sunt formae organicae, quae subjecta, prorsus non existerent. このようにまた、内なる視覚である思考、そして内なる聴覚である知覚も、これらが実体の中に、またそれら〔実体〕から存在しなかったなら、それらは器官の形である、その主体〔である〕、完全に存在しない。
Ex quibus constare potest, quod spiritus hominis sit aeque in forma, et quod sit in forma humana, et quod aeque sensoriis et sensibus gaudeat cum separatus est a corpore sicut cum in illo fuit; これらから明らかにすることができる、人間の霊は等しく形の中に存在すること、そして人間の形の中に存在すること、そして等しく感覚器官と感覚を享受する、身体から分離されたとき、その中にあったときのように。
et quod omne vitae oculi, et omne vitae auris, verbo omne vitae sensus, quod est homini, non sit corporis ejus, sed spiritus ejus in illis et in singularissimis illorum. そして目のいのちのすべてのものは、そして耳のいのちのすべてのものは、一言でいうと、感覚のいのちのすべてのものは、それらは人間のものである、彼の身体のものではない、しかしその〔身体の〕中の彼の霊のもの、それら〔身体〕の最も個々のものの中に〔ある〕。
Inde est, quod spiritus aeque ac homines videant, audiant, et sentiant, verum post solutionem a corpore non in naturali mundo sed in spirituali; ここからである、霊たちは人間たちと等しく、見る、聞く、感じる、しかし身体からの解放の後、自然界の中でなく、しかし霊〔界〕の中で。
quod spiritus senserit naturaliter cum fuit in corpore, erat per materiale quod ei adjectum, sed usque tunc simul sensit spiritualiter, cogitando et volendo. 霊が身体の中にいたとき自然的に感じたものは、彼に付加された物質を通してであった、しかしそれでもその時、同時に霊的に感じた☆、考えているそして意志している。
☆ ほんの蛇足です。sensitは(現在形に見えますが)sentioの完了です。
(3) 訳文
人間は主体がないなら、考えるとことも意志することもできない、そして実体は主体から、また主体の中にある。物質的な主体なしに存在すると考えられるものは無である。そのことは、人間が視覚の主体である器官なしに見ることも、聴覚の主体である器官なしに聞くこともできないことから知ることができる。視覚と聴覚はそれらの器官なしに、無であり、存在もしない。このようにまた、内なる視覚である思考、そして内なる聴覚である知覚も、これらが実体の中に、また実体から存在しなかったなら、それらは器官の形であり、その主体であるが、完全に存在しない。これらから、人間の霊は身体から分離されたとき、その中にあったときのように、等しく形の中に、人間の形の中に存在し、そして等しく感覚器官と感覚を享受すること、そして目のいのちのすべてのもの、そして耳のいのちのすべてのものは、一言でいうと、人間のものである感覚のいのちのすべてのものは、身体に属するものではなく、身体の中の、身体の最も個々のものの中の霊に属するのものであることを明らかにすることができる。ここから、霊たちは人間たちと等しく、見、聞き、感じるが、しかし、身体から解放された後は、自然界でなく、霊界の中でである。霊が身体の中にいたとき自然的に感じたものは、付加されていた物質を通してであったが、しかしそれでも、考え、意志しているその時、霊的にも感じていたのである。
月: 2009年3月
原典講読『天界と地獄』no.435.
(1) 原文
435. Haec dicta sunt, ob causam ut rationalis homo evincatur quod homo in se spectatus sit spiritus, et quod corporeum ei adjectum functionum causa in mundo naturali et materiali non sit homo, sed modo instrumentale ejus spiritus. Verum praestant confirmationes ab experientia, quoniam rationalia a pluribus non capiuntur, et ab illis qui se confirmaverunt in contrario vertuntur in res dubias per ratiocinia ex fallaciis sensuum. Qui se confirmaverunt in contrario, cogitare solent quod bestiae similiter vivant et sentiant, et sic quod illis quoque spirituale sit, simile quod homini; et tamen illud cum corpore moritur: sed bestiarum spirituale non tale est, quale est spirituale hominis; est enim homini, non bestiis, intimum, in quod Divinum influit, ac elevat ad se, et per id conjungit sibi, inde homo prae bestia cogitare potest de Deo, ac de Divinis quae sunt caeli et ecclesiae, et amare Deum ex illis et in illis, et sic Ipsi conjungi; et quod conjungi Divino potest, non dissipari potest: sed quod non conjungi potest Divino, hoc dissipatur. De intimo quod est homini prae bestiis, supra (n. 39) actum est; quod hic iterum memorandum est, quia interest ut discutiantur fallaciae inde captae, ut fit a pluribus qui ob defectum scientiarum, ac intellectum non apertum, de his non rationaliter concludere possunt. Haec ibi verba sunt:―
“Velim arcanum quoddam de angelis trium caelorum memorare, quod prius non alicui in mentem venit, quia non intellexit gradus (de quibus. n. 38);
quod nempe apud unumquemvis angelum, et quoque apud unumquemvis hominem sit gradus intimus et supremus, seu intimum et supremum quoddam, in quod Divinum Domini primum aut proxime influit, et ex quo disponit reliqua interiora, quae secundum gradus ordinis apud illos succedunt. Hoc intimum seu supremum vocari potest introitus Domini ad angelum et ad hominem, ac ipsissimum Ipsius domicilium apud illos. Per hoc intimum aut supremum homo est homo, et distinguitur a brutis animalibus, nam haec illud non habent. Inde est, quod homo, secus ac animalia, possit quoad omnia interiora, quae sunt mentis et animi ejus, elevari a Domino ad Se, possit credere in Ipsum, affici amore in Ipsum, et sic videre Ipsum, et quod possit recipere intelligentiam et sapientiam, et loqui ex ratione; inde quoque est quod vivat in aeternum. Quid autem disponitur et providetur a Domino in eo intimo, non influit manifeste in perceptionem alicujus angeli, quia est supra ejus cogitationem, et excedit ejus sapientiam.”
(2) 直訳
Haec dicta sunt, ob causam ut rationalis homo evincatur quod homo in se spectatus sit spiritus, et quod corporeum ei adjectum functionum causa in mundo naturali et materiali non sit homo, sed modo instrumentale ejus spiritus. これらのことが言われた、理性的な人間が納得するようにとの理由から、本質的に見られる人間は霊であること、そしてそれに自然と物質の世界の任務のために付加〔している〕身体は人間ではないこと、しかし、その霊の単なる道具〔である〕。
Verum praestant confirmationes ab experientia, quoniam rationalia a pluribus non capiuntur, et ab illis qui se confirmaverunt in contrario vertuntur in res dubias per ratiocinia ex fallaciis sensuum. しかし、経験からの確信が望ましい、正しい推論は多くの者により理解されないので、そして反対のものを確信した者、彼らにより、感覚の欺きからの誤った推論によって疑わしいものに変えられる〔ので〕。
Qui se confirmaverunt in contrario, cogitare solent quod bestiae similiter vivant et sentiant, et sic quod illis quoque spirituale sit, simile quod homini; 反対のものを確信した者は、獣(動物)も同様に生き、感じる、と考えることをよくする、そしてこうしてそれらにもまた霊的なものがある、人間に〔ある〕ことと同じに。
et tamen illud cum corpore moritur: そしてそれでもそれ〔霊的なもの〕は身体とともに死ぬ。
sed bestiarum spirituale non tale est, quale est spirituale hominis; しかし、獣の霊的なものはそのようなものではない、人間の霊的なものであるようなもの。
est enim homini, non bestiis, intimum, in quod Divinum influit, ac elevat ad se, et per id conjungit sibi, inde homo prae bestia cogitare potest de Deo, ac de Divinis quae sunt caeli et ecclesiae, et amare Deum ex illis et in illis, et sic Ipsi conjungi; なぜなら、人間にあるから、獣になくて、最内部が、その中に神性が流入する、そして自分自身(それ自体)を高揚させる、そしてそれによって自分自身(それ自体)に結合させる、ここから獣に比べて人間は神について考えることができる、そして天界と教会のものである神性(神的なもの)について〔考える〕、そしてそれからまたその中で神を愛すること、そしてこうしてその方に結合すること〔ができる〕。
et quod conjungi Divino potest, non dissipari potest: そして神性と結合されることのできるものは、消散されることができない。
sed quod non conjungi potest Divino, hoc dissipatur. しかし、神性と結合されることができないものは、これは消散させられる。
De intimo quod est homini prae bestiis, supra (n. 39) actum est; 獣と比べて人間にある内的なものについて、上に(39番)扱われた。
quod hic iterum memorandum est, quia interest ut discutiantur fallaciae inde captae, ut fit a pluribus qui ob defectum scientiarum, ac intellectum non apertum, de his non rationaliter concludere possunt. このことが再び思い出されなくてはならないこと、重要であるので、欺きが追い払われること、そこから捕らえられた、多くの者により生ずること、知識の欠如のために、そして知性が開かれて(啓発されて)ない者、これらのことについて理性的に結論することができない。
Haec ibi verba sunt:― これらがそこに言葉である――☆
☆ この文は明らかに意訳しないとなりませんね。
“Velim arcanum quoddam de angelis trium caelorum memorare, quod prius non alicui in mentem venit, quia non intellexit gradus (de quibus. n. 38); 「私は三つの天界の天使たちについてある秘義を話に出したい、以前にだれかに心の中にやって来なかったこと、段階について理解しなかったので(そのことについて、38番)。
quod nempe apud unumquemvis angelum, et quoque apud unumquemvis hominem sit gradus intimus et supremus, seu intimum et supremum quoddam, in quod Divinum Domini primum aut proxime influit, et ex quo disponit reliqua interiora, quae secundum gradus ordinis apud illos succedunt. すなわち、それぞれの天使のもとに、またそれぞれの人間のもとにも最内部のまた最高の段階があること、すなわち最内部のまた最高のあるもの〔がある〕、その中に主の神性が最初にまたは最も近くに流入する、そしてそれから残りの内的なものを配列している、それら〔残りのもの〕はそれらのもとの秩序の段階にしたがって続いている。
Hoc intimum seu supremum vocari potest introitus Domini ad angelum et ad hominem, ac ipsissimum Ipsius domicilium apud illos. この最内部または最高のものは天使へのまた人間への主の入口と呼ばれることができる、そして彼らのもとのその方の住居そのもの〔と呼ばれる〕。
Per hoc intimum aut supremum homo est homo, et distinguitur a brutis animalibus, nam haec illud non habent. この最内部または最高のものによって人間は人間である、そして動物の獣から区別される、なぜなら、これをそれは持たないから。
Inde est, quod homo, secus ac animalia, possit quoad omnia interiora, quae sunt mentis et animi ejus, elevari a Domino ad Se, possit credere in Ipsum, affici amore in Ipsum, et sic videre Ipsum, et quod possit recipere intelligentiam et sapientiam, et loqui ex ratione; ここからである、人間は、動物と異なって、すべての内的なものに関して、それは彼の心とアニムス(気質)のものである、主により、その方自身へ高揚されることができる、その方を信じることができる、その方の中の愛を感じること、そしてこうしてその方を見ること、そして知性と知恵を受けることができる、そして理性から語ること〔ができる〕。
inde quoque est quod vivat in aeternum. ここからである、永遠に生きることもまた。
Quid autem disponitur et providetur a Domino in eo intimo, non influit manifeste in perceptionem alicujus angeli, quia est supra ejus cogitationem, et excedit ejus sapientiam.” しかしながら、何が主により彼の最内部の中に配列され、備えられるか、何らかの天使の知覚の中に明らかに流入しない、彼の思考の上にあるから、そして彼の知恵を超えている〔から〕。」
(3) 訳文
これらのことが言われたのは、人間は本質的に見られるとき霊であること、そして自然的で物質的な世界での働きのためにその霊に付加している身体は人間ではなく、その霊の単なる道具であることを理性的な人間が納得するようにとの理由からである。しかし、正しい推論は多くの者により理解されず、そして反対のものを確信した者らにより、感覚の欺きからの誤った推論によって疑わしいものに変えられるので、経験からの確信が望ましい。反対のものを確信した者によくあることであるが、獣も同様に生き、感じ、こうして獣にもまた人間にあるのと同じく霊的なものがある、そしてそれでもの霊的なものは身体とともに死ぬ、と考えている。しかし、獣の霊的なものは、人間の霊的なもののようなものではない。なぜなら、最内部が、獣にはなくて人間にあり、その中に神性が流入し、そしてそれ自体を高揚させ、そしてそのことによって〔神性を〕それ自体に結合させるから、ここから獣に比べて、人間は神について、天界と教会のものである神性について考え、そしてまたその神性の中で神を愛し、こうしてその方と結合することができる。そして神性と結合できるものは、消し散らすことができない。しかし、神性と結合できないものは、消し散らされる。獣と比べて、人間にある内的なものについて、前(39番)に扱われた。欺きに捕らえられ、知識の欠如と知性が開かれていないために、これらのことについて理性的に結論することができないことが多くの者に生じており、その欺きが追い払われることが重要であるので、次のことが再び思い出されなくてはならない。
次のものが思い出すべき言葉である――
「私は三つの天界の天使たちについてある秘義に言及したい、段階について理解しなかったので(そのことについて、38番)、以前にはだれの心の中にもやって来たことのないものである。すなわち、それぞれの天使のもとに、またそれぞれの人間のもとにも、最内部のあるいは最高の段階があり、すなわち最内部のあるいは最高のあるものがあり、その中に主の神性が最初にまたは最も近くに流入し、そしてそれからそれらのもとの秩序の段階にしたがって続いている残りの内的なものを配列していることである。この最内部または最高のものは天使へのまた人間への主の入口、また彼らのもとのその方の住居そのものと呼ばれることができる。この最内部または最高のものによって人間は人間であり、動物の獣から区別される、なぜなら、獣はこれを持たないから。ここから、人間は、動物と異なって、心とアニムス(気質)のものである、すべての内的なものに関して、主により、その方自身へと高揚され、その方を信じ、その方の中の愛を感じ、こうしてその方を見、そして知性と知恵を受け、理性から語ることができる。永遠に生きることもまた、ここからである。しかし、何が主により彼の最内部の中に配列され、備えられるかは、天使の知覚の中に何ら明らかには流入しない、天使の思考の上にあり、その知恵を超えているからである。」
原典講読『天界と地獄』no.436, 437.
(1) 原文
436. Quod homo sit spiritus quoad interiora sua, datum est mihi scire per multam experientiam, quam omnem si adducerem, {a}impleret, sicut dicitur, membranas. Locutus sum cum spiritibus ut spiritus, et locutus sum cum illis ut homo in corpore; et cum locutus sum cum illis ut spiritus, non sciverunt aliter quam quod ipse spiritus essem, et quoque in humana forma sicut illi; ita apparuerunt interiora mea coram illis, quoniam cum locutus sum ut spiritus, materiale meum corpus non apparuit.
@a impleret pro “implerent”
(2) 直訳
Quod homo sit spiritus quoad interiora sua, datum est mihi scire per multam experientiam, quam omnem si adducerem, {a}impleret, sicut dicitur, membranas. 人間はその内的なものに関して霊であることは、私に多くの経験によって知ることが与えられた、そのすべてのものをもし私が提示するなら、満たす、〔よく〕言われるように、紙面を☆。
☆ ここから判断すると、「紙面を満たす」という言い方があるようです。なおmembranaは「膜」→「羊皮紙」→「紙、紙面、本の一ページ」のそれぞれの意味があります。
Locutus sum cum spiritibus ut spiritus, et locutus sum cum illis ut homo in corpore; 私は霊たちと霊として話した、また私は彼らと身体の中で人間として話した。
et cum locutus sum cum illis ut spiritus, non sciverunt aliter quam quod ipse spiritus essem, et quoque in humana forma sicut illi; 私が彼らと霊として話したとき、彼らは私が霊そのものであること以外に異なって知らなかった、そしてまた彼らのように人間の形の中で。
ita apparuerunt interiora mea coram illis, quoniam cum locutus sum ut spiritus, materiale meum corpus non apparuit. このように私の内的なものが彼らの前に見えた、私が霊として話したとき、私の身体の物質は見えなかったので。
@a impleret pro “implerent” 注a 「implerent」の代わりにimpleret。〔すなわちomnemが単数形なので動詞もそれに合わせた〕
(3) 訳文
人間はその内的なものに関して霊であることは、私に多くの経験によって知ることが与えられ、そのすべてのものをもし私が提示するなら、よく言われるように、紙面を満たすであろう。私は霊たちと霊として話し、また彼らと身体をもった人間として話した。私が彼らと霊として話したとき、彼らは私が霊そのものであり、そしてまた彼らのように人間の形をもっているとしか知らなかった。私が霊として話したとき、私の身体の物質は見えなかったので、このように私の内的なものが彼らの前に見えたのである。
(1) 原文
437. Quod homo quoad interiora sua sit spiritus, constare potest ex eo, quod postquam separatum est corpus, quod fit cum moritur, usque dein vivat homo sicut prius. Ut confirmarer in eo, datum est loqui cum fere omnibus quos usquam notos habui in vita corporis eorum, cum quibusdam per horas, cum quibusdam per septimanas et menses, et cum quibusdam per annos, et hoc praecipue ob causam ut confirmarer, et ut testarer.
(2) 直訳
Quod homo quoad interiora sua sit spiritus, constare potest ex eo, quod postquam separatum est corpus, quod fit cum moritur, usque dein vivat homo sicut prius. 人間がその内的なものに関して霊であることは、このことから明らかにすることができる、身体が分離した後、そのことは死ぬときに生ずる、それでもその後、人間は以前のように生きること。
Ut confirmarer in eo, datum est loqui cum fere omnibus quos usquam notos habui in vita corporis eorum, cum quibusdam per horas, cum quibusdam per septimanas et menses, et cum quibusdam per annos, et hoc praecipue ob causam ut confirmarer, et ut testarer. 私はこのことを確信されるために、ほとんどすべての者と話すことが与えられた、これまで私が彼らの身体のいのちの中でよく知るのを持った者と、ある者と数時間、ある者と数週間と数か月、またある者と数年の間、そしてこのことは特に私が確信されるため、そして私が証言するようにとの理由のため〔であった〕。
(3) 訳文
人間がその内的なものに関して霊であることは、身体が分離した後、そのことは死ぬときに生ずるが、それでもその後、人間は以前のように生きることから明らかにすることができる。私はこのことを確信されるために、これまで彼らの身体のいのちの中で私がよく知っていたほとんどすべての者と話すことが与えられた。ある者と数時間、ある者と数週間と数か月、またある者と数年間、そしてこのことは特に私が確信され、そして私が証言するようにとの理由のためであった。
訳の変更(ある意味で誤訳の訂正です)
2月19日付け『天界と地獄』412番冒頭の文章です。
Fere omnes qui in alteram vitam veniunt, ignorant quid beatitudo et felicitas caelestis, quia quid et quale gaudium internum nesciunt, solum ex laetitiis et gaudiis corporeis et mundanis perceptionem capiunt:
来世にやって来るほとんどすべての者は、天界の幸運の状態と幸福が何か知らない。内なる楽しさが何か、またどんなものか知らず、肉体的で世俗的な喜びと楽しさからの知覚★だけを認めるからである。
★「知覚」と訳したperceptioはチャドウィックの『レキシコン』に「知覚力」の訳語があり、この個所の用例(秘義540)も載っていました。すなわちここは誤訳とまではいえないと思いますが(すなわち解釈の違いです)、チャドウィックの学識に敬意をいだく私としては訳を変更します。それに伴いcapioも訳語が変わります。
すなわち「・・・世俗的な喜びと楽しさだけから知覚力を得ている」とします。(この訳は柳瀬訳、長島訳と異なります)
原典講読『天界と地獄』no.438, 439.
(1) 原文
438. His adjicere licet, quod unusquisque homo, etiam dum in corpore vivit, quoad spiritum suum sit in societate cum spiritibus, tametsi id nescit, bonus per illos in societate angelica, et malus in societate infernali; et quod in eandem societatem etiam post mortem veniat. Hoc saepius dictum et ostensum est illis, qui post mortem inter spiritus venerunt. Non quidem apparet homo in illa societate ut spiritus, cum vivit in mundo, ex causa quia tunc naturaliter cogitat; qui autem abstracte a corpore cogitant, quia tunc in spiritu, illi quandoque in sua societate apparent, et cum apparent, dignoscuntur probe a spiritibus qui ibi sunt, vadunt enim meditabundi, obmutescunt, nec spectant ad alios, sunt sicut non videant illos; ac ut primum aliquis spiritus illos alloquitur, evanescunt.
(2) 直訳
His adjicere licet, quod unusquisque homo, etiam dum in corpore vivit, quoad spiritum suum sit in societate cum spiritibus, tametsi id nescit, bonus per illos in societate angelica, et malus in societate infernali; これらのことに付加することが許される、それぞれの人間は、身体の中に生きている時もまた、自分の霊に関して霊たちと社会の中にいること、それでもそのことを知らない、善い者は彼らによって天使たちの社会の中に、また悪い者は地獄の社会の中に〔いる〕。
et quod in eandem societatem etiam post mortem veniat. そして同じ社会に死後にもまたやって来ること。
Hoc saepius dictum et ostensum est illis, qui post mortem inter spiritus venerunt. このことはしばしば彼らに言われ、示された、死後、霊たちの間にやって来る者に。
Non quidem apparet homo in illa societate ut spiritus, cum vivit in mundo, ex causa quia tunc naturaliter cogitat; 確かに彼らの社会に人間は見られない、霊として、世に生きているとき、理由から、そのとき自然的に考えているので。
qui autem abstracte a corpore cogitant, quia tunc in spiritu, illi quandoque in sua societate apparent, et cum apparent, dignoscuntur probe a spiritibus qui ibi sunt, vadunt enim meditabundi, obmutescunt, nec spectant ad alios, sunt sicut non videant illos; しかしながら、身体から関係なく(抽象的に)☆考える者は、その時、霊の中に〔いる〕ので、彼らは時々、自分の社会の中で見られる、そして見られるとき、そこにいる霊たちからまったく(よく)見分けられる、なぜなら、彼らは瞑想しながら歩き、黙っている、他の者を見もしない、彼らを見ていないようであるから。
☆ 副詞abstracteは「関係なく、抽象的に」という意味ですが、意訳したほうがよいでしょう。
ac ut primum aliquis spiritus illos alloquitur, evanescunt. そして何らかの霊が彼らに話しかけると直ぐに消える。
(3) 訳文
これらのことに〔次のことを〕付け加えることが許されいる。それぞれの人間は、身体の中に生きている時でも、自分の霊に関して〔他の〕霊たちとともに、霊たちによって善い者は天使たちの社会の中に、また悪い者は地獄の社会の中にいること、それでもそのことを知らないこと、そしてまたその同じ社会に死後にやって来ることである。このことはしばしば、死後、霊たちの間にやって来る者に言われ、示された。世に生きているときは、確かに、霊たちの社会で人間は霊として見られない、その理由は、そのとき自然的に考えているからである。しかし、身体から切り離されて考える者たちは、その時、霊の中にいるので、時々、彼らの社会の中で見られ、そして見られるとき、そこにいる霊たちからよく見分けられる、なぜなら、その者たちは瞑想しながら歩き、黙っていて、他の者を見もしなし、見てもいないようであるから。そして何らかの霊がその者たちに話しかけると直ぐに消える。
(1) 原文
439. Ut illustretur quod homo quoad interiora sua sit spiritus, velim ab experientia referre, quomodo fit cum homo abducitur a corpore, et quomodo cum a spiritu in alium locum aufertur.
(2) 直訳
Ut illustretur quod homo quoad interiora sua sit spiritus, velim ab experientia referre, quomodo fit cum homo abducitur a corpore, et quomodo cum a spiritu in alium locum aufertur. 人間はその内的なものに関して霊であることが説明されるために、私は経験から物語ることを欲する、人間が身体から導き出されるときどのようになるか、そして霊により他の場所へ連れ去られるときどのように〔なるか〕。
(3) 訳文
人間は内的なものに関して霊であることが説明されるために、私は経験から、人間が身体から導き出されるときどのようになるか、そして霊により他の場所へ連れ去られるときどのようになるかを物語ろう。