(1) 原文
418. Quod bonum sit proximus, est quia bonum est voluntatis, ac voluntas est Esse vitae hominis. Verum intellectus etiam est proximus, sed quantum id procedit a bono voluntatis; nam bonum voluntatis format se in intellectu, et ibi se sistit videndum in luce rationis. Quod bonum sit proximus, constat ex omni experientia. Quis amat personam nisi ex qualitate voluntatis et intellectus ejus, hoc est, ex bono et justo in illa? Ut pro exemplo, quis amat regem, principem, ducem, praetorem, consulem, ullam magistratus personam et ullum judicem, nisi ex [justitia et] judicio, ex quibus agunt et loquuntur? Quis amat primatem, aliquem ministrum ecclesiae, aut canonicum, nisi ex eruditione, integritate vitae, et zelo pro animarum salute? Quis amat ducem exercitus ac aliquem praefectum sub illo, nisi ex fortitudine et simul prudentia? Quis amat mercatorem nisi ex sinceritate? Quis amat operarium et famulum nisi ex fidelitate? Immo quis amat arborem nisi ex fructu, humum nisi ex fertilitate, lapidem nisi ex pretiositate? et sic porro. Et, quod mirum est, non modo probus amat bonum et justum in altero, sed etiam improbus; quia cum illo non est in ullo timore jacturae famae, honoris et opum. Sed amor boni apud improbum, non est amor proximi; nam improbus non alium interius amat, nisi quantum sibi inservit. Ast amare bonum in altero ex bono in se, est genuinus amor erga proximum; tunc enim bona osculantur se mutuo et se conjungunt.
(2) 直訳
418. Quod bonum sit proximus, est quia bonum est voluntatis, ac voluntas est Esse vitae hominis. 善は隣人である、善は意志のものであり、そして意志は人間のいのちのエッセであるからである。
Verum intellectus etiam est proximus, sed quantum id procedit a bono voluntatis; 真理もまた隣人である、しかし、どれだけそれが意志の善から発出するか〔によっている。〕
nam bonum voluntatis format se in intellectu, et ibi se sistit videndum in luce rationis. なぜなら、意志の善はそれ自体を理解力の中に形作る、またそこにそれ自体を理性の光の中で見えるように示すからである。
Quod bonum sit proximus, constat ex omni experientia. 善が隣人であることは、多くの経験から明らかである。
Quis amat personam nisi ex qualitate voluntatis et intellectus ejus, hoc est, ex bono et justo in illa? だれが人物を愛するのか? 彼の意志と理解力の性質からでないなら、すなわち、その中の善と公正から。
Ut pro exemplo, quis amat regem, principem, ducem, praetorem, consulem, ullam magistratus personam et ullum judicem, nisi ex [justitia et] judicio, ex quibus agunt et loquuntur? 例えば、例として、だれが、王、君主、軍司令官(大公)、指導者(指揮者)、執政官を、どの行政長官の人物をまたどの裁判官を愛するのか? (公正と)判決からでないなら、それらから行ない、また話す。
Quis amat primatem, aliquem ministrum ecclesiae, aut canonicum, nisi ex eruditione, integritate vitae, et zelo pro animarum salute? だれが(教会の)高位の者を、教会の職務の、または聖職者のある者を愛するのか? 学識、生活の健全さ、また霊魂の救いに対する熱意からでないなら。
Quis amat ducem exercitus ac aliquem praefectum sub illo, nisi ex fortitudine et simul prudentia? だれが軍司令官(大公☆)を、実践そして彼の下のある将校(士官)を愛するのか? 強いことと同時に思慮分別からでないなら。
☆ praefectusの語から訳語は大公でなく軍司令官のほうがよいとわかります。
Quis amat mercatorem nisi ex sinceritate? だれが商人を愛するのか? 誠実さからでないなら。
Quis amat operarium et famulum nisi ex fidelitate? だれが労働者(職人)と使用人(召使い)を愛するのか? 忠実さからでないなら。
Immo quis amat arborem nisi ex fructu, humum nisi ex fertilitate, lapidem nisi ex pretiositate? それどころか、だれが木を愛するのか、実からでないなら、土を肥沃さからでないなら、石を貴重さからでないなら。
et sic porro. 等々。
Et, quod mirum est, non modo probus amat bonum et justum in altero, sed etiam improbus; また、妙なことである、正直な者が他の者のものの善と公正を愛するだけでなく、しかし、不正直な者もまた。
quia cum illo non est in ullo timore jacturae famae, honoris et opum. その者に、何も恐れの中にない(=恐れがない)からである、名声、名誉と財産を奪われることの。
Sed amor boni apud improbum, non est amor proximi; しかし、不正直な者のもとの善の愛は、隣人愛ではない。
nam improbus non alium interius amat, nisi quantum sibi inservit. なぜなら、不正直な者は他の者のの内なるものを愛さないからである、自分自身に仕えるかぎりでないなら。
Ast amare bonum in altero ex bono in se, est genuinus amor erga proximum; しかし、本質的な善から他の者の中の善を愛することは、本物の隣人に対する愛である。
tunc enim bona osculantur se mutuo et se conjungunt. というのは、その時、善は(それ自体)お互いにキスをする(歓迎の挨拶をする)、またそれ自体を結合させるから。
(3) 訳文
418. 善は隣人である、善は意志のものであり、そして意志は人間のいのちのエッセであるからである。
真理もまた隣人である、しかし、どれだけそれが意志の善から発出するか〔によっている。〕なぜなら、意志の善はそれ自体を理解力の中に形作り、またそこにそれ自体を理性の光の中で見えるように示すからである。
善が隣人であることは、多くの経験から明らかである。
〔ある〕人物の意志と理解力の性質から、すなわち、その中の善と公正からでないなら、だれがその人物を愛するのか? 。
例えば、例として、だれが、王、君主、軍司令官、指導者、執政官を、どの行政長官の人物を行ない、また話すことからでないなら、またどの裁判官を(公正と)判決からでないなら愛するのか?
だれが、学識、生活の健全さ、また霊魂の救いに対する熱意からでないなら、(教会の)高位の者、教会の職務にある者または聖職者を愛するのか?
だれが、強いことと同時に思慮分別からでないなら、軍司令官の実践をそして彼の下のある士官を愛するのか?
だれが、誠実さからでないなら、商人を愛するのか?
忠実さからでないなら、だれが労働者と使用人を愛するのか? 。
それどころか、だれが木を実からでないなら、土を肥沃さからでないなら、石を貴重さからでないなら愛するのか、等々。
また、奇妙なことであるが、正直な者だけでなく、しかし、不正直な者もまた他の者のものの善と公正を愛する。その者に、名声、名誉、財産を奪われる恐れが何もないからである。
しかし、不正直な者のもとの善の愛は、隣人愛ではない。なぜなら、不正直な者は、自分自身に仕えないかぎり、他の者の内なるものを愛さないからである。
しかし、本質的な善から他の者の中の善を愛することは、本物の隣人に対する愛である。というのは、その時、善はお互いに歓迎の挨拶をし、結合させるから。
(1) 原文
419. Homo, qui amat bonum quia est bonum, et verum quia est verum, ille eminenter amat proximum, ex causa, quia ille amat Dominum, qui est ipsum Bonum et ipsum Verum: aliunde non est amor boni et inde veri, et sic proximi; ita formatur amor erga proximum ex origine caelesti. Sive dicatur usus, sive bonum, idem est; quare facere usus est facere bona, et quantum et quale usus est in bonis, tantum et taliter bona sunt bona.
(2) 直訳
419. Homo, qui amat bonum quia est bonum, et verum quia est verum, ille eminenter amat proximum, ex causa, quia ille amat Dominum, qui est ipsum Bonum et ipsum Verum: 人間は、その者は善を善であるので愛する、また、真理を真理であるので愛する、彼は非常に隣人を愛する、理由から、彼は主を愛するからである、その方は善そのものと真理そのものである――
aliunde non est amor boni et inde veri, et sic proximi; 別の源泉から善とここから真理の愛はない、またこのように隣人の〔愛〕。
ita formatur amor erga proximum ex origine caelesti. このように、隣人に対する愛は天界の起源から形成される。
Sive dicatur usus, sive bonum, idem est; あるいは役立ち、あるいは善と言われる、同じである。
quare facere usus est facere bona, et quantum et quale usus est in bonis, tantum et taliter bona sunt bona. それゆえ、役立ちを行なうことは善を行なうことである、またどれだけまたどのような役立ちが善の中にあるか〔によって〕、それだけまたそのように善は善である。
(3) 訳文
419. 善を善であるので愛し、真理を真理であるので愛する人間は、非常に隣人を愛する、その理由は、彼は善そのものと真理そのものである主を愛するからである――別の源泉から善とここから真理への愛は、またこのように隣人愛ない。このように、隣人に対する愛は天界の起源から形成される。
あるいは役立ちあるいは善と言われるが、同じである。それゆえ、役立ちを行なうことは善を行なうことであり、またどれだけまたどのような役立ちが善の中にあるか〔によって〕、それだけまたそのように善は善である。