原典講読『真のキリスト教』418,419

(1) 原文
418. Quod bonum sit proximus, est quia bonum est voluntatis, ac voluntas est Esse vitae hominis. Verum intellectus etiam est proximus, sed quantum id procedit a bono voluntatis; nam bonum voluntatis format se in intellectu, et ibi se sistit videndum in luce rationis. Quod bonum sit proximus, constat ex omni experientia. Quis amat personam nisi ex qualitate voluntatis et intellectus ejus, hoc est, ex bono et justo in illa? Ut pro exemplo, quis amat regem, principem, ducem, praetorem, consulem, ullam magistratus personam et ullum judicem, nisi ex [justitia et] judicio, ex quibus agunt et loquuntur? Quis amat primatem, aliquem ministrum ecclesiae, aut canonicum, nisi ex eruditione, integritate vitae, et zelo pro animarum salute? Quis amat ducem exercitus ac aliquem praefectum sub illo, nisi ex fortitudine et simul prudentia? Quis amat mercatorem nisi ex sinceritate? Quis amat operarium et famulum nisi ex fidelitate? Immo quis amat arborem nisi ex fructu, humum nisi ex fertilitate, lapidem nisi ex pretiositate? et sic porro. Et, quod mirum est, non modo probus amat bonum et justum in altero, sed etiam improbus; quia cum illo non est in ullo timore jacturae famae, honoris et opum. Sed amor boni apud improbum, non est amor proximi; nam improbus non alium interius amat, nisi quantum sibi inservit. Ast amare bonum in altero ex bono in se, est genuinus amor erga proximum; tunc enim bona osculantur se mutuo et se conjungunt.
 
(2) 直訳
418. Quod bonum sit proximus, est quia bonum est voluntatis, ac voluntas est Esse vitae hominis. 善隣人である、善は意志のものであり、そして意志は人間のいのちのエッセであるからである。
Verum intellectus etiam est proximus, sed quantum id procedit a bono voluntatis; 真理もまた隣人であるしかしどれだけそれが意志の善から発出するか〔によっている。〕
nam bonum voluntatis format se in intellectu, et ibi se sistit videndum in luce rationis. なぜなら、意志はそれ自体理解力形作またそこにそれ自体理性えるように示すからである。
Quod bonum sit proximus, constat ex omni experientia. 善が隣人であることは、多くの経験から明らかである。
Quis amat personam nisi ex qualitate voluntatis et intellectus ejus, hoc est, ex bono et justo in illa? だれが人物を愛するのか? 彼の意志と理解力の性質からでないなら、すなわち、その中の善と公正から。
Ut pro exemplo, quis amat regem, principem, ducem, praetorem, consulem, ullam magistratus personam et ullum judicem, nisi ex [justitia et] judicio, ex quibus agunt et loquuntur? 例えば、例として、だれが、王、君主、軍司令官(大公)、指導者(指揮者)、執政官を、どの行政長官の人物をまたどの裁判官を愛するのか? (公正と)判決からでないなら、それらから行ない、また話す。
Quis amat primatem, aliquem ministrum ecclesiae, aut canonicum, nisi ex eruditione, integritate vitae, et zelo pro animarum salute? だれが(教会の)高位の者を、教会の職務の、または聖職者のある者を愛するのか? 学識、生活の健全さ、また霊魂の救いに対する熱意からでないなら。
Quis amat ducem exercitus ac aliquem praefectum sub illo, nisi ex fortitudine et simul prudentia? だれが軍司令官(大公☆)を、実践そして彼の下のある将校(士官)愛するのか? 強いことと同時に思慮分別からでないなら。
praefectusの語から訳語は大公でなく軍司令官のほうがよいとわかります。
Quis amat mercatorem nisi ex sinceritate? だれが商人を愛するのか? 誠実さからでないなら。
Quis amat operarium et famulum nisi ex fidelitate? だれが労働者(職人)と使用人(召使い)を愛するのか? 忠実さからでないなら。
Immo quis amat arborem nisi ex fructu, humum nisi ex fertilitate, lapidem nisi ex pretiositate? それどころか、だれが木を愛するのか、実からでないなら、土を肥沃さからでないなら、石を貴重さからでないなら。
et sic porro. 等々。
Et, quod mirum est, non modo probus amat bonum et justum in altero, sed etiam improbus; また、妙なことである、正直な者が他の者のものの善と公正を愛するだけでなく、しかし、不正直な者もまた。
quia cum illo non est in ullo timore jacturae famae, honoris et opum. その者に、何も恐れの中にない(=恐れがない)からである、名声、名誉と財産を奪われることの。
Sed amor boni apud improbum, non est amor proximi; しかし、不正直な者のもとの善の愛は、隣人愛ではない。
nam improbus non alium interius amat, nisi quantum sibi inservit. なぜなら、不正直な者は他の者のの内なるものを愛さないからである、自分自身に仕えるかぎりでないなら。
Ast amare bonum in altero ex bono in se, est genuinus amor erga proximum; しかし、本質的な善から他の者の中の善を愛することは、本物の隣人に対する愛である。
tunc enim bona osculantur se mutuo et se conjungunt. というのは、その時、善は(それ自体)お互いにキスをする(歓迎の挨拶をする)、またそれ自体を結合させるから。
 
(3) 訳文
418. 善隣人である、善は意志のものであり、そして意志は人間のいのちのエッセであるからである。
 真理もまた隣人であるしかしどれだけそれが意志の善から発出するか〔によっている。〕なぜなら、意志はそれ自体理解力形作またそこにそれ自体理性えるように示すからである。
 善隣人であることは、多くの経験かららかである
 〔ある〕人物意志理解力性質からすなわちその公正からでないなら、だれがその人物するのか? 。
 例えば、例としてだれが、王、君主、軍司令官、指導者、執政官どの行政長官人物ないまたすことからでないならまたどの裁判官(公正)判決からでないならするのか
 だれが、学識、生活健全また霊魂いにする熱意からでないなら、(教会)高位者、教会職務にある者または聖職者するのか? 
だれが、強いことと同時思慮分別からでないなら、軍司令官の実践をそしてのある士官するのか
だれが、誠実さからでないなら、商人を愛するのか?
忠実さからでないなら、だれが労働者と使用人を愛するのか? 。
それどころか、だれが木を実からでないなら、土を肥沃さからでないなら、石を貴重さからでないなら愛するのか、等々。
また、奇妙なことであるが、正直な者だけでなく、しかし、不正直な者もまた他の者のものの善と公正を愛する。その者に、名声、名誉、財産を奪われる恐れが何もないからである。
 しかし、不正直な者のもとの善の愛は、隣人愛ではない。なぜなら、不正直な者は、自分自身に仕えないかぎり、他の者の内なるものを愛さないからである。
 しかし、本質的な善から他の者の中の善を愛することは、本物の隣人に対する愛である。というのは、その時、善はお互いに歓迎の挨拶をし、結合させるから。
 
(1) 原文
419. Homo, qui amat bonum quia est bonum, et verum quia est verum, ille eminenter amat proximum, ex causa, quia ille amat Dominum, qui est ipsum Bonum et ipsum Verum: aliunde non est amor boni et inde veri, et sic proximi; ita formatur amor erga proximum ex origine caelesti. Sive dicatur usus, sive bonum, idem est; quare facere usus est facere bona, et quantum et quale usus est in bonis, tantum et taliter bona sunt bona.
 
(2) 直訳
419. Homo, qui amat bonum quia est bonum, et verum quia est verum, ille eminenter amat proximum, ex causa, quia ille amat Dominum, qui est ipsum Bonum et ipsum Verum: 人間そのであるのでするまた、真理真理であるのでする、彼非常隣人する、理由から、彼は主を愛するからである、その方は善そのものと真理そのものである――
aliunde non est amor boni et inde veri, et sic proximi; 別源泉からとここから真理はないまたこのように隣人の〔愛〕。
ita formatur amor erga proximum ex origine caelesti. このように、隣人に対する愛は天界の起源から形成される。
Sive dicatur usus, sive bonum, idem est; あるいは役立ち、あるいは善と言われる、同じである。
quare facere usus est facere bona, et quantum et quale usus est in bonis, tantum et taliter bona sunt bona. それゆえ、役立ちを行なうことは善を行なうことである、またどれだけまたどのような役立ちが善の中にあるか〔によって〕、それだけまたそのように善は善である。
 
(3) 訳文
419. 善であるので、真理真理であるのでする人間、非常隣人する、その理由は、彼は善そのものと真理そのものである主を愛するからである――別源泉からとここから真理へのまたこのように隣人愛ないこのように、隣人する天界起源から形成される
あるいは役立ちあるいはわれるが、同じであるそれゆえ、役立ちをなうことはなうことでありまたどれだけまたどのような役立ちがにあるかによって〕、それだけまたそのようにである

原典講読『真のキリスト教』420,421

[VII.]
QUOD CHARITAS ET BONA OPERA SINT DUO DISTINCTA,
SICUT BENE VELLE ET BENE FACERE.
仁愛と善の働き(善行)は二つの異なる(別々の)ものである、
善く意志することと善く行なうことのように。
(1) 原文
420. Apud unumquemvis hominem est internum et externum. Internum ejus est quod vocatur internus homo et externum quod vocatur externus homo. Sed qui non scit quid homo internus et externus, potest credere quod homo internus sit qui cogitat et vult, et externus qui loquitur et agit. Haec quidem sunt externi hominis et illa interni; sed usque non essentialiter faciunt externum et internum hominem. Mens hominis est quidem in communi perceptione internus homo: sed ipsa mens est divisa in duas regiones; una regio, quae est superior et interior, est spiritualis, altera quae est inferior et exterior est naturalis. Mens spiritualis spectat principaliter in mundum spiritualem, et pro objectis habet illa, quae ibi sunt, sive sint talia quae in caelo, sive talia quae in inferno; utrumque enim in mundo spirituali est. Mens autem naturalis spectat principaliter in mundum naturalem, et pro objectis habet illa quae ibi sunt, sive bona sint sive mala. Omnis actio et loquela hominis procedit ex regione inferiore mentis directe, et ex regione superiore ejus indirecte; quoniam regio mentis inferior est propior sensibus corporis, et regio superior est remotior ab illis. Haec divisio mentis est apud hominem, quia creatus est ut sit spiritualis et simul naturalis, et sic homo et non bestia. Ex his patet, quod homo qui spectat mundum et se primario, sit externus homo, quia naturalis non modo corpore sed etiam mente; et quod homo qui spectat ad illa quae caeli et ecclesiae sunt primario, sit internus homo, quia spiritualis et mente et corpore. Quod etiam corpore, est quia ejus actiones et loquelae procedunt a mente superiore quae est spiritualis per mentem inferiorem quae est naturalis. Notum enim est, quod e corpore procedant effectus, et e mente causae quae illos producunt, et quod causa sit omne in effectu. Quod mens humana ita divisa sit, patet evidenter ex eo quod homo possit agere simulatorem, assentatorem, hypocritam, ac histrionem; et quod possit annuere alterius dictis, et tamen ridere ad illa: hoc facit ex mente superiore, illud autem ex inferiore.
 
(2) 直訳
420. Apud unumquemvis hominem est internum et externum. それぞれの人間のもとに内なるものと外なるものがある。
Internum ejus est quod vocatur internus homo et externum quod vocatur externus homo. その内なるものは、内なる人と呼ばれるものである、また外なるものは、外なる人と呼ばれるもの。
Sed qui non scit quid homo internus et externus, potest credere quod homo internus sit qui cogitat et vult, et externus qui loquitur et agit. しかし、内なる人と外なる人が何か知らない者は、信じることができない、内なる人が、その者が考え、意志する、また外なる人が、その者が話し、行動すること。
Haec quidem sunt externi hominis et illa interni; これら〔後者〕は確かに外なる人のものである、またそれら〔前者〕は内なる人のもの。
sed usque non essentialiter faciunt externum et internum hominem. しかし、それでも、本質的に外なる人と内なる人をつくらない。
Mens hominis est quidem in communi perceptione internus homo: 人間の心は、確かに、全般的な知覚の中で(意訳:通常の観念では)、内なる人である。
sed ipsa mens est divisa in duas regiones; しかし、心そのものは、二つの領域に分割されている。
una regio, quae est superior et interior, est spiritualis, altera quae est inferior et exterior est naturalis. 一つの領域は、それは高いものと低いものである、霊的なものである、もう一つは、それは低いものと高いもの、自然的である。
Mens spiritualis spectat principaliter in mundum spiritualem, et pro objectis habet illa, quae ibi sunt, sive sint talia quae in caelo, sive talia quae in inferno; 霊的な心は、特に(もっぱら)、霊界の中を眺める、また、対象としてそれらを持つ、それらはそこにある、あるいはこのようなもの、それらは天界の中に、あるいはこのようなもの、それらは地獄の中に。
utrumque enim in mundo spirituali est. というのは、両方とも霊界の中にあるから。
Mens autem naturalis spectat principaliter in mundum naturalem, et pro objectis habet illa quae ibi sunt, sive bona sint sive mala. けれども、自然的な心は、特に(もっぱら)、自然界の中を眺める、また対象としてそれらをもつ、それらはそこにある、あるいは善である、あるいは悪。
Omnis actio et loquela hominis procedit ex regione inferiore mentis directe, et ex regione superiore ejus indirecte; 人間のすべての行動と話すことは、心の低い領域から直接に発出する、またその高い領域から間接的に。
quoniam regio mentis inferior est propior sensibus corporis, et regio superior est remotior ab illis. 心の低い領域は身体の感覚にさらに近くあるからである、また高い領域はそれらからさらに遠く。
Haec divisio mentis est apud hominem, quia creatus est ut sit spiritualis et simul naturalis, et sic homo et non bestia. 心のこの分割(区分)が人間のもとにある、霊的なものと同時に自然的なものに創造されているからである、またこのように人間、また獣でない。
Ex his patet, quod homo qui spectat mundum et se primario, sit externus homo, quia naturalis non modo corpore sed etiam mente; これらから明らかである、人間は、その者は世と自分自身を第一に(おもに)眺める、外なる人であること、自然的であるので、身体だけでなく、しかし、心もまた。
et quod homo qui spectat ad illa quae caeli et ecclesiae sunt primario, sit internus homo, quia spiritualis et mente et corpore. また人間は、その者はそれらを眺める、それらは天界と教会のものである、第一に(おもに)、内なる人であること、霊的であるので、また心また身体。
Quod etiam corpore, est quia ejus actiones et loquelae procedunt a mente superiore quae est spiritualis per mentem inferiorem quae est naturalis. 身体もまた〔霊的である〕こと、行動と話すことは高い心から発出するからである、それは霊的である、低い心を通って、それは自然的である。
Notum enim est, quod e corpore procedant effectus, et e mente causae quae illos producunt, et quod causa sit omne in effectu. というのは、よく知られているから、結果は身体から発出すること、また心から原因が〔ある〕、それはそれら〔結果〕を生み出す、また原因はすべて結果の中にあること。
Quod mens humana ita divisa sit, patet evidenter ex eo quod homo possit agere simulatorem, assentatorem, hypocritam, ac histrionem; 人間の心がそのように分割されていることは、そのことからはっきりと明らかである、人間が偽る者(猫かぶり)、おべっか使い(ごますり)、偽善者、そして役者を行なう(演じる)ことができること。
et quod possit annuere alterius dictis, et tamen ridere ad illa: また他の者が言うことに同意することができること、またそれでもそれを笑う(嘲笑する)と――
hoc facit ex mente superiore, illud autem ex inferiore. これ〔後者〕を高い心から行なう、けれども、それ〔前者〕を低い〔心〕から。
 
(3) 訳文
420. それぞれの人間のもとになるものとなるものがある
そのなるものは、内なるばれるものまたなるものは、外なるばれるものである
 しかし、内なるなるらない、内なる、意志する者であり、またなる、行動するであるとしか〕信じることができない
 後者かになるのものでありまた前者なるのものであるしかしそれでも、本質的なるなるをつくらない
 人間、確かに、通常観念では、内なるである――しかし、心そのものは、二つの領域分割されている。高いものといものであるつの領域霊的なものであり、低いものといものものであるもうつの領域は自然的である
 霊的もっぱら霊界そこには天界あるいは地獄にあるものが対象であるというのは、両方とも霊界にあるから
 けれども、自然的もっぱら自然界そこではあるいは対象である。
 人間のすべての行動すことは、心領域から直接またその領域から間接的発出する。心領域身体感覚にさらにまた領域はそれらからさらにいからである
 心のこの分割人間のもとにあるのは、霊的なものと同時自然的なものに創造されていてこのように人間であり、獣でないからである
 これらから、世自分自身第一める人間、身体だけでなく、心もまた自然的であるのでなるであることまた天界教会のものであるものを第一に眺める人間、心身体も霊的であるので、内なるであることが明らかである。
 身体もまた霊的であることは、行動すことは霊的であるから自然的であるって発出するからである
 というのは、結果身体から発出また原因は心からでありそれはそれら〔結果〕また原因はすべて結果にあることよくられているから。
 人間がそのように分割されていることは、人間者、おべっか使、偽善者、そして役者じることができること、またうことに同意それでもそれを嘲笑することができることからはっきりとらかである――これ〔後者〕からけれどもそれ〔前者〕〔心〕からなう
 
(1) 原文
421. Ex his videri potest, quomodo intelligendum est quod charitas et bona opera distincta sint sicut bene velle et bene facere; videlicet, quod formaliter distincta sint, sicut mens quae cogitat et vult, et sicut corpus per quod mens loquitur et agit; at quod essentialiter distincta sint, quia ipsa mens est distincta, quae quod interior ejus regia sit spiritualis, et exterior naturalis, supra dictum est. Quare si opera procedunt ex mente spirituali, procedunt ex ejus bene velle, quod est charitas; [1]at vero si ex mente naturali, procedunt ex bene velle quod non est charitas: tametsi apparere potest tanquam charitas in forma externa, et tamen usque non est charitas in forma interna; et charitas in sola forma externa, quidem speciem charitatis praefert, sed non essentiam charitatis possidet. Hoc illustrari potest per comparationem cum seminibus in terra. Ex unoquovis semine enascitur virgultum tam utile quam inutile secundum quale seminis. Similiter semen spirituale, quod est verum ecclesiae ex Verbo. Ex hoc formatur doctrina, utilis si ex genuinis veris, inutilis si ex falsificatis. Consimiliter itaque charitas ex bene velle, sive velle bene sit propter se et mundum, sive sit propter proximum in stricto aut lato sensu; si propter se et mundum, est charitas spuria, si autem propter proximum, est charitas genuina. Sed plura de his videantur in capite De Fide, in specie in articulo ubi ostensum, Quod Charitas sit bene velle, et quod Bona Opera sint benefacere ex bene velle (n. [2]374): et Quod Charitas et Fides sint modo res mentales et caducae, nisi dum fieri potest, determinentur in Opera, et in illis coexistant (n. 375, 376).
 
   @1 at pro “et” @2 374 (cum exemplo Auctoris,) pro “473”
 
(2) 直訳
421. Ex his videri potest, quomodo intelligendum est quod charitas et bona opera distincta sint sicut bene velle et bene facere; これらからられることができるどのように理解されなくてはならないか、仁愛と善の働きが、善く意志することと善く行なうことのように。
videlicet, quod formaliter distincta sint, sicut mens quae cogitat et vult, et sicut corpus per quod mens loquitur et agit; すなわち、形式的に区別されること、心のように、それは考え、意志する、また身体のように、それによって心は話し、行動する。
at quod essentialiter distincta sint, quia ipsa mens est distincta, quae quod interior ejus regia sit spiritualis, et exterior naturalis, supra dictum est. しかし、本質的に区別されること、心そのものは区別があるので、それはその内的な領域は霊的である、また外的な〔領域〕は自然的〔である〕、上に言われた。
Quare si opera procedunt ex mente spirituali, procedunt ex ejus bene velle, quod est charitas; それゆえもし、働きが霊的から発出するならその善く意志することから発出するれは仁愛である。
[1]at vero si ex mente naturali, procedunt ex bene velle quod non est charitas: しかしけれどももし自然的から〔発出するなら、善く意志することから発出するものは、それは仁愛ではない。
tametsi apparere potest tanquam charitas in forma externa, et tamen usque non est charitas in forma interna; たとえなるであたかも仁愛のようにられることができてもまたそれでも内なる形の中で仁愛ではない。
et charitas in sola forma externa, quidem speciem charitatis praefert, sed non essentiam charitatis possidet. 外なるだけの仁愛、確かに仁愛外見(姿)せるしかし、仁愛本質所有していない
Hoc illustrari potest per comparationem cum seminibus in terra. このことは説明されることができる、地種との比較(たとえ)よって。
Ex unoquovis semine enascitur virgultum tam utile quam inutile secundum quale seminis. それぞれの種から灌木が生え出る、有用なものも無用なものも、種の性質にしたがって。
Similiter semen spirituale, quod est verum ecclesiae ex Verbo. 霊的な種も同様〔である〕、それはみことばからの教会の真理である。
Ex hoc formatur doctrina, utilis si ex genuinis veris, inutilis si ex falsificatis. これから教えが形作られる、有用なものが、もし本物の真理からなら、無用なものが、もし虚偽化されたものからなら。
Consimiliter itaque charitas ex bene velle, sive velle bene sit propter se et mundum, sive sit propter proximum in stricto aut lato sensu; そこでまったく同様〔である〕、善く意志することからの仁愛は、あるいは自分自身と世のために善く意志することである、あるいは狭いまたは広い意味で隣人のためにである。
si propter se et mundum, est charitas spuria, si autem propter proximum, est charitas genuina. もし、自分自身と世のためなら、にせの仁愛である、けれども、もし隣人のためなら、本物の仁愛である。
Sed plura de his videantur in capite De Fide, in specie in articulo ubi ostensum, Quod Charitas sit bene velle, et quod Bona Opera sint benefacere ex bene velle (n. [2]374): しかし、これらについて多くのものが「信仰について」の章の中に見られる、特に、そこに示されている節の中に、「仁愛は善く意志すること、また善の働きは善く意志することから善く行なうことであること」(374)
et Quod Charitas et Fides sint modo res mentales et caducae, nisi dum fieri potest, determinentur in Opera, et in illis coexistant (n. 375, 376). また「仁愛と信仰は単に想像上のものとはかないことの事柄であること、行なわれることができる時、働きの中で確定されないなら、またその中で共存すること」(375, 376)
 
@1 at pro “et” 注1 「et」の代わりにat
@2 374 (cum exemplo Auctoris,) pro “473” 注2 「473」の代わりに374(著者の写し(本)にしたがって)
 
(3) 訳文
421. これらから、仁愛と善の働きが善く意志することと善く行なうことがどのように理解されなくてはならないかられることできる。すなわち、考え、意志する心、それによって話し、行動する身体のように形式的に区別されることである。しかし、心そのものは区別があり、その内的な領域は霊的であり、外的な領域は自然的であるので、本質的に区別されることは前に言われた。
 それゆえもし、働きが霊的から発出するならその意志することから発出れは仁愛である。けれどももし自然的から〔発出するなら、善く意志することから発出するものは、仁愛ではない――たとえなるであたかも仁愛のようにられることができてもまたそれでもなる仁愛ではない。外なるだけの仁愛、確かに仁愛外見せるしかし、仁愛本質はいない
 このことは種のたとえによって説明されることができる
それぞれのから有用なものも無用なものも、種性質にしたがって灌木
 霊的同様でありそれはみことばからの教会真理である
 これから、本物真理からなら有用なもの、虚偽化されたものからなら無用なもののえが形作られる
 そこで意志することからの仁愛、自分自身のためにあるいはいまたは意味隣人のために意志することであるかはまったく同様である。もし、自分自身と世のためなら、にせの仁愛である、けれども、もし隣人のためなら、本物の仁愛である。
 しかし、これらについて多くのものが「信仰について」の章の中に、特に、そこに、「仁愛は善く意志すること、また善の働きは善く意志することから善く行なうことであること」(374) ――また「仁愛と信仰は単に想像上のものとはかないことの事柄であること、行なわれることができる時、働きの中で確定されないなら、またその中で共存すること」(375, 376)示されている節の中に見られる。