[X.]
QUOD SINT DEBITA CHARITATIS, QUAEDAM PUBLICA,
QUAEDAM DOMESTICA, ET QUAEDAM PRIVATA.
仁愛の義務があること、ある種の公けのもの、
ある種の家庭的なもの、ある種の私的なもの。
(1) 原文
429. Charitatis beneficia et charitatis debita inter se distincta sunt, sicut illa quae ex libero arbitrio fiunt, et illa quae ex necessitate. At usque per debita charitatis, hic non intelliguntur debita functionum in regno et republica,―sicut ministri ut ministret, judicis ut judicet, et sic porro,―sed intelliguntur debita cujusvis in quacunque functione est: quare sunt ex alia origine, et profluunt ex alia voluntate, et ideo fiunt ex charitate ab illis qui in charitate sunt, ac vicissim ex nulla charitate ab illis qui in nulla sunt.
(2) 直訳
429. Charitatis beneficia et charitatis debita inter se distincta sunt, sicut illa quae ex libero arbitrio fiunt, et illa quae ex necessitate. 仁愛の善行と仁愛の義務はそれらの間で区別される、それらのように、それらは選択の自由から行なわれる、またそれら、それらは強制(必要)から。
At usque per debita charitatis, hic non intelliguntur debita functionum in regno et republica,―sicut ministri ut ministret, judicis ut judicet, et sic porro,―sed intelliguntur debita cujusvis in quacunque functione est: しかし、それでも、仁愛の義務によって、これは王国や共和国(respublica)の中の役目(職務)の義務が意味されない、――国に仕える者が仕えるような、裁判官が裁判するような、等々、――しかし、それぞれの者の義務が意味される、どんな役目(職務)の中でも。
quare sunt ex alia origine, et profluunt ex alia voluntate, et ideo fiunt ex charitate ab illis qui in charitate sunt, ac vicissim ex nulla charitate ab illis qui in nulla sunt. それゆえ、〔それらの義務は〕他の起源からである、また他の意志から流れ出る、またそれゆえ、彼らによる仁愛から行なわれる、その者は仁愛の中にいる、そして逆に(他方では)、彼らによる何も仁愛がないものから、その者は〔仁愛が〕何もない中にいる。
(3) 訳文
429. 仁愛の善行と仁愛の義務は、選択の自由から行なわれるものと、必要から行なわれるものとの間で区別される。
しかし、それでも、仁愛の義務によって、王国や共和国の中の役目(職務)の義務が意味されない――国に仕える者が仕えるような、裁判官が裁判するような、等々――しかし、どんな役目(職務)の中でも、それぞれの者の義務が意味される。それゆえ、〔それらの義務は〕他の起源からであり、他の意志から流れ出る。またそれゆえ、仁愛の中にいる者からは、彼らによる仁愛から行なわれ、そしてその一方、仁愛が何もない中にいる者から行なわれるものには、仁愛が何もない。
(1) 原文
430. Debita charitatis publica, sunt imprimis tributa et vectigalia, quae non cum debitis functionum commiscenda sunt. Illa pendunt alio corde illi qui spirituales sunt, et alio illi qui mere naturales sunt. Spirituales pendunt illa ex bene velle, quia sunt collectae pro conservatione patriae, et pro tutatione ejus et ecclesiae, proque administratione per officiarios et praefectos, quibus salaria et stipendia ex publico aerario impendenda sunt. Quare illi, quibus patria et quoque ecclesia sunt proximus, ex voluntate spontanea et secundante solvunt illa, et pro iniquitate reputant fallere et frustrare: at illi, quibus patria et ecclesia non sunt proximus, voluntate invita et repugnante praestant illa, et quoties datur ansa defraudant et surripiunt; apud hos enim domus sua et caro sua sunt proximus.
(2) 直訳
430. Debita charitatis publica, sunt imprimis tributa et vectigalia, quae non cum debitis functionum commiscenda sunt. 「公けの仁愛の義務」は、特に、貢ぎ物と税である、それらは役目(職務)の義務と混ぜてはならない。
Illa pendunt alio corde illi qui spirituales sunt, et alio illi qui mere naturales sunt. それらを〔彼らは〕ある心で支払う、彼らは、その者は霊的である、またある〔心で〕彼らは、その者は自然的である。
Spirituales pendunt illa ex bene velle, quia sunt collectae pro conservatione patriae, et pro tutatione ejus et ecclesiae, proque administratione per officiarios et praefectos, quibus salaria et stipendia ex publico aerario impendenda sunt. 霊的な者は、それらを善く意志することから支払う、祖国の維持のための貢献(献金)であるので、またそれと教会の保護のための、そして役人(公務員)と統治者による統治(執行)のための、それら〔税〕で給料と報酬は国庫(公けの金庫)から支払われなければならない。
Quare illi, quibus patria et quoque ecclesia sunt proximus, ex voluntate spontanea et secundante solvunt illa, et pro iniquitate reputant fallere et frustrare: それゆえ、彼らは、その者に祖国そしてまた教会は隣人である、自発的なまた好意を示す意志からそれらを解く(ゆるめる)☆、また不法として見なす、欺くことと裏をかく(=のがれる)こと。
☆「解く(ゆるめる)」とはいわゆる「財布のひも」でしょうが、このような表現をするのでしょうか?
at illi, quibus patria et ecclesia non sunt proximus, voluntate invita et repugnante praestant illa, et quoties datur ansa defraudant et surripiunt; しかし、彼らは、その者に祖国そしてまた教会は隣人でない、自発的でない(不本意の)また抵抗する(不快である)意志からそれらを果たす、また機会が与えられるたびごとに、だます、また盗む(ひそかに取り去る)。
apud hos enim domus sua et caro sua sunt proximus. というのは、これらの者のもとで、自分の家〔族〕と自分の肉〔親〕が隣人であるから。
(3) 訳文
430. 「公けの仁愛の義務」は、特に、貢ぎ物と税であり、それらは役目(職務)の義務と混同してはならない。
それらを支払う心は、霊的である者と、自然的である者とで別である。
霊的な者は、それらを、祖国の維持のための、またそれと教会の保護のための貢献(献金)であるので、善く意志することから支払う、そして役人(公務員)と統治者による統治(執行)のための、それら〔税〕で給料と報酬は国庫から支払われなければならない。
それゆえ、祖国そしてまた教会が隣人である者は、自発的なまた好意を示す意志から〔財布のひもを〕ゆるめ、また、欺くことと裏をかく(=のがれる)ことを不法と見なす。しかし、祖国そしてまた教会が隣人でない者は、不本意なまた抵抗する意志からそれらを果たす、また機会が与えられるたびごとに、だます、ひそかに〔義務を〕取り去る。というのは、これらの者のもとで、自分の家〔族〕と自分の肉〔親〕が隣人であるから。
日: 2015年1月16日
原典講読『真のキリスト教』431,432
(1) 原文
431. Debita charitatis domestica, sunt mariti erga uxorem, et uxoris erga maritum tum patris et matris erga liberos, et liberorum erga patrem et matrem; ut et heri et herae erga famulos et famulas, et horum erga illos. Haec debita, quia sunt educationis et administrationis in domo, sunt tam multa, ut si recenserentur, codicem implerent. Unusquisque homo fertur in haec debita ex alio amore quam in debita functionis suae; mariti erga uxorem et uxoris erga maritum, ex amore conjugiali et secundum illum; patris et matris erga liberos ex amore cuivis insito, qui vocatur storge; et liberorum erga parentes ex alio amore et secundum illum, qui arcte se conjungit cum obedientia ex debito. Debita autem heri et herae erga famulos et famulas trahunt ex amore regnandi, et hic ex statu mentis cujusvis. [2.] Sed amor conjugialis, et amor erga liberos cum eorum debitis et debitorum exercitiis, non producunt amorem erga proximum, sicut exercitia debitorum in functionibus; nam amor storge vocatus datur apud malos aeque ac apud bonos, et quandoque fortior apud malos; et quoque datur apud bestias et aves, apud quas nulla charitas formari potest. Quod sit apud ursos, tigrides et serpentes, aeque ac apud oves et capras, et apud bubones aeque ac apud columbas, notum est. [3.] Quod in specie attinet debita parentum erga liberos, sunt debita intrinsecus alia apud illos qui in charitate sunt, et alia apud illos qui non in charitate sunt, sed extrinsecus apparent similia: apud illos qui in charitate sunt, conjungitur amor ille cum amore erga proximum et cum amore in Deum; ab his enim amantur liberi secundum mores, virtutes, studia, et dotes serviendi publico: apud illos autem qui non in charitate sunt, non est conjunctio charitatis cum amore storge vocato; quare plures ex his amant liberos etiam malos, immoratos, astutos, prae bonis, moratis et prudentibus, ita inutiles publico prae utilibus.
(2) 直訳
431. Debita charitatis domestica, sunt mariti erga uxorem, et uxoris erga maritum tum patris et matris erga liberos, et liberorum erga patrem et matrem; 「家庭的な義務」は、妻に対する夫のものである、また夫に対する妻のもの、なおまた子どもに対する父と母のもの、また父と母に対する子どものもの。
ut et heri et herae erga famulos et famulas, et horum erga illos. そのようにまた、召使いと女召使いに対する主人と女主人の、また前者に対する後者の。
Haec debita, quia sunt educationis et administrationis in domo, sunt tam multa, ut si recenserentur, codicem implerent. これらの義務は、家の中の教育と管理のものであるので、さらにまた多くのものがある、(同じように)もし列挙されるなら、コーデックス(本)を満たす。
Unusquisque homo fertur in haec debita ex alio amore quam in debita functionis suae; それぞれの人間は、他の愛からこれらの義務の中に導かれる、自分の役目(職務)の義務の中の以外の。
mariti erga uxorem et uxoris erga maritum, ex amore conjugiali et secundum illum; 妻に対する夫の、また夫に対する妻の〔義務は〕、結婚愛から〔のものであり〕、またそれにしたがって〔いる〕。
patris et matris erga liberos ex amore cuivis insito, qui vocatur storge; 子どもに対する父と母の〔義務は〕、それぞれの者に植え付けられた愛から〔のものであり〕、それはストルゲー(親心)と呼ばれる。
et liberorum erga parentes ex alio amore et secundum illum, qui arcte se conjungit cum obedientia ex debito. また両親に対する子どもの〔義務は〕、他の愛から、またそれにしたがった〔のものであり〕、それは密接にそれ自体を結合している、義務からの従順と。
Debita autem heri et herae erga famulos et famulas trahunt ex amore regnandi, et hic ex statu mentis cujusvis. けれども、召使いと女召使いに対する主人と女主人の義務は、支配する愛から得る(引き寄せる)、またこれ〔愛〕はそれぞれの者の心の状態から〔得られるさまざまなものがある〕。
[2.] Sed amor conjugialis, et amor erga liberos cum eorum debitis et debitorum exercitiis, non producunt amorem erga proximum, sicut exercitia debitorum in functionibus; [2] しかし、結婚愛は、また子どもに対する愛は、それらの義務また義務の実践とともに、隣人に対する仁愛を生み出さない、役目(職務)の中の仁愛の実践のように。
nam amor storge vocatus datur apud malos aeque ac apud bonos, et quandoque fortior apud malos; なぜなら、ストルゲー(親心)と呼ばれる愛が悪い者のもとに存在するから、等しく善い者のもとに、また時々、さらに強く悪い者のもとに。
et quoque datur apud bestias et aves, apud quas nulla charitas formari potest. そしてまた、獣と鳥のもとに存在する、それらのもとに何も仁愛は形作られることができない。
Quod sit apud ursos, tigrides et serpentes, aeque ac apud oves et capras, et apud bubones aeque ac apud columbas, notum est. 雄グマ、トラ、またヘビのもとにあることは、等しく羊と雌ヤギのもとに、またフクロウのもとに等しくハトのもとに、よく知られている。
[3.] Quod in specie attinet debita parentum erga liberos, sunt debita intrinsecus alia apud illos qui in charitate sunt, et alia apud illos qui non in charitate sunt, sed extrinsecus apparent similia: [3] 特に、子どもに対する両親の義務については、他の内面的な義務がある、彼らのもとに、その者は仁愛の中にいる、また他の〔内面的な義務がある〕彼らのもとに、その者は仁愛の中にいない、しかし、外面上、似たものに見える。
apud illos qui in charitate sunt, conjungitur amor ille cum amore erga proximum et cum amore in Deum; 彼らのもとに、その者は仁愛の中にいる、その愛は隣人に対する愛と結合される、また神への愛と。
ab his enim amantur liberi secundum mores, virtutes, studia, et dotes serviendi publico: というのは、これらの者により、子どもは習慣(mos)にしたがって愛されるから、勇気(美徳)、精励勤勉(熱意)、公共(社会)に仕えるための才能。
apud illos autem qui non in charitate sunt, non est conjunctio charitatis cum amore storge vocato; けれども、彼らのもとに、その者は仁愛の中にいない、ストルゲー(親心)と呼ばれる愛との仁愛の結合はない。
quare plures ex his amant liberos etiam malos, immoratos, astutos, prae bonis, moratis et prudentibus, ita inutiles publico prae utilibus. それゆえ、彼らからの多くの者は、子どももまた愛する、〔その子どもは〕悪い者、行儀の悪い者☆、ずるい者〔である〕、善い者、行儀がよく賢明な者よりも、そのように公共(社会)に役に立たない、役に立つ者よりも。
☆ immoratusは『レキシコン』にありませんがmoratus「行儀がよい、品行方正な」の意味から、これでよいでしょう。
(3) 訳文
431. 「家庭的な義務」は、妻に対する夫のもの、また夫に対する妻のもの、なおまた子どもに対する父と母のもの、また父と母に対する子どものもの、そのようにまた、召使いと女召使いに対する主人と女主人の、また前者に対する後者のものである。
これらの義務は、家の中の教育と管理のものであるので、さらにまた多くのものがあり、もし列挙されるなら、本を満たす。
それぞれの人間は、自分の役目(職務)の義務以外の他の愛から、これらの義務に導かれる。妻に対する夫の、また夫に対する妻の〔義務は〕、結婚愛から〔のものであり〕、またそれにしたがって〔いる〕。子どもに対する父と母の〔義務は〕、それぞれの者に植え付けられた愛から〔のものであり〕、それはストルゲー(親心)と呼ばれる。また両親に対する子どもの〔義務は〕、他の愛とそれにしたがった〔のものであり〕、それは義務からの従順と密接に結合している。
けれども、召使いと女召使いに対する主人と女主人の義務は、支配する愛からのものであり、またこの愛はそれぞれの者の心の状態から〔さまざまなである〕。
[2] しかし、結婚愛は、また子どもに対する愛は、それらの義務また義務の実践とともに、役目(職務)の中の仁愛の実践のように隣人に対する仁愛を生み出さない。なぜなら、ストルゲー(親心)と呼ばれる愛が、善い者のもとにと等しく悪い者のもとに、また時々、さらに強く悪い者のもとに存在するからである。そしてまた、獣と鳥のもとに存在し、それらのもとでは何も仁愛は形作られることができない。クマ、トラ、ヘビのもとに、羊と等しくヤギのもとに、またフクロウのもとに等しくハトのもとにあることは、よく知られている。
[3] 特に、子どもに対する両親の義務については、仁愛の中にいる者には内面的な義務があり、また仁愛の中にいない者には他のもの〔内面的な義務〕があるが、しかし、外面上、似たものに見える――仁愛の中にいる者のもとでは、その愛は隣人に対する愛と、また神への愛と結合される。というのは、これらの者により、子どもは習慣、美徳、精励勤勉、社会に仕えるための才能にしたがって愛されるからである――けれども、仁愛の中にいない者のもとでは、ストルゲー(親心)と呼ばれる愛との仁愛の結合はなく、それゆえ、彼らからの多くの者は、善くて行儀のよい賢明な子どもよりも、悪い、行儀の悪い、ずるい子どもまた、そのように社会役に立つ子どもよりも社会に役に立たない子どもを愛する。
(1) 原文
432. Debita charitatis privata sunt etiam plura; sicut pensa solvere operariis, usuras pendere, stipulata praestare, hypothecas custodire, et similia alia; quorum aliqua sunt debita ex lege forensi, aliqua ex lege civili, et aliqua ex lege morali. Haec quoque ex alia mente exhibentur ab illis quae in charitate sunt, et alia ab illis qui non in charitate sunt. Ab illis qui in charitate sunt, praestantur illa juste et fideliter; nam praeceptum charitatis est, ut quis juste et fideliter agat cum omnibus cum quibus in aliquo negotio et commercio est (de quo supra, n. 422 seq.). Eadem illa autem aliter prorsus praestantur ab illis qui non in charitate sunt.
(2) 直訳
432. Debita charitatis privata sunt etiam plura; 「私的な仁愛の義務」は、さらにまた多くのものがある。
sicut pensa solvere operariis, usuras pendere, stipulata praestare, hypothecas custodire, et similia alia; 例えば、賃金を働き手(労働者)に解く(ゆるめる)こと、利息を支払うこと、契約を果たすこと、金庫(倉庫)を守ること、また似たような他のこと。
quorum aliqua sunt debita ex lege forensi, aliqua ex lege civili, et aliqua ex lege morali. それらのあるものは刑法から、あるものは民法から、またあるものは道徳律からの義務である。
Haec quoque ex alia mente exhibentur ab illis quae in charitate sunt, et alia ab illis qui non in charitate sunt. これらもまた、別の心から彼らにより示される、その者は仁愛の中にいる、また別のもの〔心から〕彼らにより、その者は仁愛の中にいない。
Ab illis qui in charitate sunt, praestantur illa juste et fideliter; 彼らにより、その者は仁愛の中にいる、それらは公正にまた忠実に果たされる。
nam praeceptum charitatis est, ut quis juste et fideliter agat cum omnibus cum quibus in aliquo negotio et commercio est (de quo supra, n. 422 seq.). なぜなら、仁愛の戒めである、公正に忠実に、すべての者に行なうように、それらの者と何らかの商売(仕事)と交際の中にいる(それらについて、上の422番以降)。
Eadem illa autem aliter prorsus praestantur ab illis qui non in charitate sunt. けれども、同じそれらのことが完全に異なって彼らにより果たされる、その者は仁愛の中にいない。
(3) 訳文
432. 「私的な仁愛の義務」は、さらにまた多くのものがある。例えば、働き手に賃金を解く(ゆるめる)こと、利息を支払うこと、契約を果たすこと、金庫(倉庫)を守ること、また似たような他のこと。それらのあるものは刑法から、あるものは民法から、またあるものは道徳律からの義務である。
これらもまた、仁愛の中にいる者と仁愛の中にいない者とで、彼らにより別の心から示される。
仁愛の中にいる者により、それらは公正にまた忠実に果たされる。なぜなら、何らかの商売(仕事)と交際の中にいるすべての者に、公正に忠実に行なうようするのが仁愛の戒めであるからである(それらについて、前の422番以降)。
けれども、同じそれらのことが、仁愛の中にいない者により完全に異なって果たされる。