[VIII.]
QUOD IPSA CHARITAS SIT, JUSTE ET FIDELITER AGERE IN OFFICIO,
NEGOTIO ET OPERE, IN QUO QUISQUE EST,
ET CUM QUIBUS IN ALIQUO COMMERCIO EST.
仁愛そのものであること、職務(任務)の中で公正にまた誠実に行なうこと、
仕事(商売)と働き(仕事)、その中にそれぞれの者がいる、
またその者に何らかのやりとりの中にいる。
(1) 原文
422. Quod ipsa charitas sit juste et fideliter agere in officio, negotio et opere, in quo quisque est, est quia omnia quae homo ita facit, societati usui sunt; ac usus est bonum; et bonum in sensu a personis abstracto, est proximus. (Quod non modo singularis homo, sed etiam societas minor, et ipsa patria sit proximus, supra ostensum est.) Ut pro exemplo, rex qui praeit subditos exemplo in bene agendo, velit ut illi vivant secundum leges justitiae, remunerat illos qui ita vivunt, spectat quemlibet ex merito, tutatur illos contra injurias et invasiones, agit patrem regni, et consulit in communi prosperitati populi sui, in corde ejus est charitas, et facta ejus sunt bona opera. Sacerdos, qui docet vera ex Verbo, et per illa ducit ad bonum vitae, et sic ad caelum, is quia consulit animabus hominum ecclesiae suae, eminenter charitatem exercet. Judex, qui ex justitia et lege judicat, et non ex munere, amicitia et affinitate, is consulit societati et homini in singulari; societati, quia haec per id tenetur in obedientia legis, et in timore transgressionis ejus; et homini in singulari per id quod justitia triumphet super injustitiam. Negotiator, si ex sinceritate agit, et non ex fraude, consulit proximo cum quo negotium habet: similiter operarius et artifex, si recte et sincere, et non subdole et fallaciter suas operas facit. Simile est cum reliquis, ut cum naviarchis et nautis, cumque colonis et famulis.
(2) 直訳
422. Quod ipsa charitas sit juste et fideliter agere in officio, negotio et opere, in quo quisque est, est quia omnia quae homo ita facit, societati usui sunt; 仁愛そのものは、職務(任務)の中で公正にまた誠実に行なうことであること、仕事(商売)と働き(仕事)、その中にそれぞれの者がいる、すべてのものは、それを人間がそのように行なう、社会に役立ちにであるからである。
ac usus est bonum; そして、役立ちは善である。
et bonum in sensu a personis abstracto, est proximus. また、人物から切り離された(抽象された)意味の中で善は、隣人である。
(Quod non modo singularis homo, sed etiam societas minor, et ipsa patria sit proximus, supra ostensum est.) (個々の人間だけでなく、しかし小さい社会もまた、また祖国そのものも隣人であることは、上に示された。)
Ut pro exemplo, rex qui praeit subditos exemplo in bene agendo, velit ut illi vivant secundum leges justitiae, remunerat illos qui ita vivunt, spectat quemlibet ex merito, tutatur illos contra injurias et invasiones, agit patrem regni, et consulit in communi prosperitati populi sui, in corde ejus est charitas, et facta ejus sunt bona opera. 例えば、例として、王は、その者は臣民に先立って行く、例を、善く行なう中に、彼らが公正の法律にしたがって生きるよう欲する、彼らを報いる、その者はそのように生きる、だれでも功績から眺める、彼らを保護する危害(損害)と侵入(侵略)に対して、王国の父を演じる(果たす)、自分の人民の全般的な繁栄を思いやる(世話をする)、〔その王は〕彼の心の中に仁愛がある、また彼の行為は善の働きである。
Sacerdos, qui docet vera ex Verbo, et per illa ducit ad bonum vitae, et sic ad caelum, is quia consulit animabus hominum ecclesiae suae, eminenter charitatem exercet. 聖職者は、その者はみことばから真理を教える、またそれらによって生活の善へ導く、またこのように天界へ、彼は自分の教会の人間の霊魂を思いやる(世話をする)ので、非常に(並はずれて)仁愛を実践する。
Judex, qui ex justitia et lege judicat, et non ex munere, amicitia et affinitate, is consulit societati et homini in singulari; 裁判官は、その者は公正と法律から裁く、また贈り物、友情や親族関係からでなく、彼は社会と個々の人間を思いやる(世話をする)。
societati, quia haec per id tenetur in obedientia legis, et in timore transgressionis ejus; 社会(に)、これ〔社会〕はそれ☆によって法律の服従の中に保たれるからである、またその違反の恐れの中に。
☆ 「それ」ははっきりしませんが「(その裁判官による正しい)裁き」でしょう。
et homini in singulari per id quod justitia triumphet super injustitiam. また個々の人間(に)、それによって公正が不正に勝ち誇る。
Negotiator, si ex sinceritate agit, et non ex fraude, consulit proximo cum quo negotium habet: 商人は、もし誠実から行動するなら、またごまかしからでなく、隣人を思いやる(世話をする)、その者を商売の中で持つ。
similiter operarius et artifex, si recte et sincere, et non subdole et fallaciter suas operas facit. 同様に、労働者や職人、もし正しくまた誠実に、また欺いて(狡猾に)また偽ってでなく、自分の仕事(労働)を行なうなら。
Simile est cum reliquis, ut cum naviarchis et nautis, cumque colonis et famulis. 残りの(他の)者に同様である、例えば船長や船員に、そして農夫と召使いに。
(3) 訳文
422. 仁愛そのものは、職務(任務)の中で公正にまた誠実に行なうことである。それぞれの者がその中にいる仕事(商売)と働き(仕事)のすべてのものは、それを人間がそのように行なう〔とき〕、社会に役立ち、そして、役立ちは善であるからである。また、人物から抽象された意味で、善は隣人である。
(個々の人間だけでなく、しかし小さい社会もまた、また祖国そのものも隣人であることは、前に示された。)
例えば、王を例とすれば、臣民に善く行なう例(模範例)を先立って行ない、彼らが公正の法律にしたがって生きるよう欲し、そのように生きる者を報い、だれでも功績から眺め、彼らを危害(損害)と侵入(侵略)に対して保護し、王国の父(の役割を)果たし、自分の人民の全般的な繁栄を思いやる王の心の中に仁愛があり、またその行為は善の働きである。
みことばから真理を教え、またそれらによって生活の善へ、このように天界へ導く聖職者は、自分の教会の人間の霊魂を思いやるので、非常に仁愛を実践する。
公正と法律から、また贈り物、友情、親族関係からでなく裁く裁判官は、社会と個々の人間を思いやる。その裁きによって社会は法律の服従の中に、またその違反の恐れの中に保たれ、またそれによって個々の人間は、公正が不正に勝ち誇るからである。
商人は、誠実から、またごまかしからでなく行動するなら、商売の中で隣人を思いやる。労働者や職人は、正しく、誠実に、また欺かず、偽ってでなく、自分の仕事(労働)を行なうなら、同様である。
残りの(他の)者も同様である、例えば、船長や船員、そして農夫と召使いである。