[XII.]
QUOD PRIMUM CHARITATIS SIT AMOVERE MALA,
ET SECUNDUM EJUS FACERE BONA, QUAE USUI PROXIMO SUNT.
仁愛の第一のものは悪を除くことであること、
またその第二のものは善を行なうこと、それらは隣人に役立ちのものである。
(1) 原文
435. In doctrina charitatis primas partes tenet hoc, quod primum charitatis sit non facere malum proximo, et secundas, facere bonum illi. Hoc dogmaticum est sicut janua ad doctrinam charitatis. Notum est, quod cujusvis hominis voluntati a nativitate insideat malum; et quia omne malum spectat hominem prope se et procul a se, et quoque societatem et patriam, sequitur quod malum hereditarium sit malum contra proximum in omni gradu. Homo ex ipsa ratione potest videre, quod quantum malum voluntati insidens non removetur, tantum bonum quod facit, illo malo impregnatum sit; est enim tunc malum intus in bono, sicut nucleus in crusta, et sicut medulla in osse; quare tametsi bonum, quod fit ab homine tali, apparet ut bonum, usque intrinsecus non est bonum; est enim sicut crusta nitida, intra quam nucleus est erosus a vermibus; et est sicut amygdalum album, intra quod est putredo, e qua venae putres usque ad superficiem prorepunt. [2.] Malum velle et bonum facere, sunt in se duo opposita; malum enim est odii contra proximum, et bonum est amoris erga proximum; seu malum est hostis proximi, et bonum est amicus ejus. Illa duo non possunt in una mente dari, hoc est, in interno homine malum, et in externo homine bonum; si datur, est bonum in externo sicut vulnus palliative curatum, in quo intus est sanies putrescens. Homo tunc est sicut arbor cujus radix est obsoleta, et tamen producit fructus qui extrinsecus apparent sicut fructus saporis et usus, sed intrinsecus sunt tetri et inutiles; sunt etiam sicut scoriae rejectae, quae extrinsecus politae et pulchre coloratae pro lapidibus pretiosis venditantur: verbo sunt sicut ova bubonis, de quibus inducitur fides quod sint ova columbae. [3.] Sciat homo, quod bonum, quod homo facit corpore, procedat a spiritu ejus, seu ex interno homine; internus homo est spiritus ejus qui vivit post mortem; quare dum homo rejicit corpus, quod fecit externum ejus hominem, tunc totus quantus est in malis, et in his se jucundat, et aversatur bonum sicut infestum vitae suae. [4.] Quod homo non possit facere bonum, quod in se bonum est, priusquam remotum est malum, docet Dominus multis in locis:
"Non colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficus:….putris arbor non potest fructus bonos facere" (Matth. vii. 16-18).
"Vae vobis Scribae et Pharisaei…; purgatis exterius poculi et patinae, interiora vero sunt plena rapina et intemperantia. Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum" (Matth. xxiii. 25, 26).
Et apud Esaiam:
"Lavate vos,…removete malitiam operum vestrorum…; cessate malum facere: discite bonum facere, quaerite judicium; ….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt" (i. 16-18).
(2) 直訳
435. In doctrina charitatis primas partes tenet hoc, quod primum charitatis sit non facere malum proximo, et secundas, facere bonum illi. 仁愛の教えの最初の(最も重要な)部分の中にこのことが占める、仁愛の第一のものは隣人に悪を行なわないこと、また第二のものは、彼に善を行なうこと。
Hoc dogmaticum est sicut janua ad doctrinam charitatis. この信条は仁愛の教えへの扉のようである。
Notum est, quod cujusvis hominis voluntati a nativitate insideat malum; よく知られている、それぞれの人間の意志に出生から悪が座っている(堅く宿っている)こと。
et quia omne malum spectat hominem prope se et procul a se, et quoque societatem et patriam, sequitur quod malum hereditarium sit malum contra proximum in omni gradu. またすべての悪は人間を眺めるので、自分自身の近くでまた自分自身から離れて、そしてまた社会と祖国を、遺伝悪はすべての段階の中での隣人に対する悪であることがいえる。
Homo ex ipsa ratione potest videre, quod quantum malum voluntati insidens non removetur, tantum bonum quod facit, illo malo impregnatum sit; 人間は理性そのものから見ることができる、どれだけ意志に座っている(堅く宿っている)悪が遠ざけられるか〔によって〕、それだけ善を、それを行なう、その悪で吹き込まれる☆。
☆ ここのimpregnatumは初版ではimpraegnatumであり『レキシコン』ではimpraegnoで載っています(スヴェーデンボリはこう綴ったようです)。だた通常の辞書にimpregnoは載っていません。
est enim tunc malum intus in bono, sicut nucleus in crusta, et sicut medulla in osse; というのは、その時、悪が善の中に内部にあるから、殻(外皮)の中の種(穀粒)のように、また骨の中の髄のように。
quare tametsi bonum, quod fit ab homine tali, apparet ut bonum, usque intrinsecus non est bonum; それゆえ、たとえ善が、それは人間からそのようなものである、善のように見えても、それでも内部に善ではない。
est enim sicut crusta nitida, intra quam nucleus est erosus a vermibus; というのは、きれいな殻(外皮)のようであるから、その内部は、種(穀粒)は虫によりかじられている(erodo)。
et est sicut amygdalum album, intra quod est putredo, e qua venae putres usque ad superficiem prorepunt. また白いアーモンドの実のようである、内部は腐っている、そこから腐った水脈が表面までも這い出ている。
[2.] Malum velle et bonum facere, sunt in se duo opposita; [2] 悪を欲することと善を行なうことは、本質的に(それ自体の中で)二つの正反対のものである。
malum enim est odii contra proximum, et bonum est amoris erga proximum; というのは、悪は隣人に反する憎しみのものであり、また善は隣人に対する愛のものであるから。
seu malum est hostis proximi, et bonum est amicus ejus. すなわち、愛は隣人の敵である、また善は彼の友人である。
Illa duo non possunt in una mente dari, hoc est, in interno homine malum, et in externo homine bonum; それら二つのものは一つの心の中に存在することができない、すなわち、内なる人の中に悪が、また外なる人の中に善が。
si datur, est bonum in externo sicut vulnus palliative curatum, in quo intus est sanies putrescens. もし存在するなら、外部の中の善は一時抑えの処置で直された傷のようである、その内部の中に腐っている膿(うみ)がある。
Homo tunc est sicut arbor cujus radix est obsoleta, et tamen producit fructus qui extrinsecus apparent sicut fructus saporis et usus, sed intrinsecus sunt tetri et inutiles; 人間は、その時、木のようである、その根は衰弱した、またそれでも実を生み出す、それは外側で(外見的に)風味のある有用な実のように見える、しかし、内部にきたなく、また役立たない。
sunt etiam sicut scoriae rejectae, quae extrinsecus politae et pulchre coloratae pro lapidibus pretiosis venditantur: さらにまた捨てられた(除かれた)浮かす(かなくそ)のようである、それらは外側で(外見的に)磨かれまた美しい色で着色されて貴重な石(宝石)として売られる。
verbo sunt sicut ova bubonis, de quibus inducitur fides quod sint ova columbae. 一言で言えば、フクロウの卵のようである、それらから信仰が引き起こされる、それはハトの卵である。
[3.] Sciat homo, quod bonum, quod homo facit corpore, procedat a spiritu ejus, seu ex interno homine; [3] 人間は知る(未来)、善は、それを人間は身体で行なう、彼の霊から発出すること、すなわち、内なる人から。
internus homo est spiritus ejus qui vivit post mortem; 内なる人は彼の霊である、その者が死後、生きる。
quare dum homo rejicit corpus, quod fecit externum ejus hominem, tunc totus quantus est in malis, et in his se jucundat, et aversatur bonum sicut infestum vitae suae. それゆえ、人間が身体を捨てる時、それはその外なる人をつくった、その時、まったく悪の中にいるほど、またこれらの中で楽む、また自分のいのちの敵(悩ませるもの)のように善を退ける(嫌悪する)。
[4.] Quod homo non possit facere bonum, quod in se bonum est, priusquam remotum est malum, docet Dominus multis in locis: [4] 人間は善を行なうことができないこと、それは本質的に善である、悪が遠ざけられる前に、主は多くの箇所の中に教えている――
"Non colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficus: 「イバラからブドウを集めない、またはアザミからイチジクを――
….putris arbor non potest fructus bonos facere" (Matth. vii. 16-18). ……腐った木から善い実をつくることはできない」(マタイ7:16-18)。
"Vae vobis Scribae et Pharisaei…; 「あなたがたにわざわい〔あれ〕、律法学者とパリサイ人たち……。
purgatis exterius poculi et patinae, interiora vero sunt plena rapina et intemperantia. あなたがたは杯と皿の外側を清める、しかし、内側のものは強奪と不摂生で満ちている。
Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum" (Matth. xxiii. 25, 26). 盲目のパリサイ人たちよ、最初に杯と皿の内側を清めよ、外側もまたきれいになるために」(マタイ23:25, 26)。
Et apud Esaiam: また、「イザヤ(書)」のもとに――
"Lavate vos,…removete malitiam operum vestrorum…; 「あなたを洗え……あなたがたの悪意の働きを遠ざけよ……。
cessate malum facere: 悪を行なうことをやめよ。
discite bonum facere, quaerite judicium; 善を行なうことを学べ、判断力を求めよ。
….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt" (i. 16-18). ……その時、もしあなたがたの罪が緋(色)のようでも、雪のように白くなる、もし紫(色)のように赤くても、羊毛のようになる」(1:16-18)。
(3) 訳文
435. 仁愛の教えの最初に、仁愛の第一のものは隣人に悪を行なわないこと、また第二のものは、彼に善を行なうことがある。この信条は仁愛の教えへの扉のようである。
それぞれの人間の意志に、出生から、悪が居座っていることがよく知られている。またすべての悪は人間を、それ自体の近くでまた離れて、そしてまた社会と祖国を眺めるので、遺伝悪はすべての段階の中での隣人に対する悪であることがいえる。
人間は理性そのものから、意志に吹き込まれて居座っている悪が遠ざけられれば遠ざけられるほど、それだけ善をを行なうことを見ることができる。というのは、その時、悪が善の中に内部に、殻の中の穀粒のように、また骨の中の髄のようにあるから。それゆえ、たとえ善が、それは人間から善のように見えても、それでも内部に善ではない。というのは、きれいな殻のようであるから、その内部、穀粒は虫によりかじられている。また白いアーモンドの実のようであるから、内部は腐っていて、そこから腐った水脈が表面までも這い出ている。
[2] 悪を欲することと善を行なうことは、本質的に二つの正反対のものである。というのは、悪は隣人に反する憎しみのものであり、善は隣人に対する愛のものであるから。すなわち、愛は隣人の敵であり、善は彼の友である。
それら二つのものは一つの心の中に、すなわち、内なる人の中に悪が、外なる人の中に善が存在することができない。もし存在するなら、外部の中の善は一時抑えの処置で直された傷のようであり、その内部の中に腐っている膿(うみ)がある。
人間は、その時、根が衰弱した木のようである、またそれでも実を生み出す、それは外側で風味のある有用な実のように見える、しかし、内部できたなく、役立たない。さらにまた除かれたかなくそのようであり、それらは外側で磨かれ、美しい色で着色されて貴重な石(宝石)として売られる。一言で言えば、フクロウの卵のようである、それらから信仰が引き起こされる〔が〕、それは〔ほんとうは〕ハトの卵である。
[3] 人間は、それを人間が身体で行なう善は、彼の霊から、すなわち、内なる人から発出することを知らなければならない。内なる人は彼らの霊であり、それが死後、生きる。それゆえ、人間が外なる人をつくった身体を捨てる時、まったくの悪の中にいるほど、これらの中で楽み、自分のいのちの敵のように善を退ける。
[4] 人間は、悪が遠ざけられる前に本質的に善である善を行なうことができないことを、主は多くの箇所の中に教えられている――
「イバラからブドウを、アザミからイチジクを集めない……腐った木から善い実をつくることはできない」(マタイ7:16-18)。
「あなたがたにわざわい〔あれ〕、律法学者とパリサイ人たち……。あなたがたは杯と皿の外側を清める、しかし、内側のものは強奪と不摂生で満ちている。盲目のパリサイ人たちよ、最初に杯と皿の内側を清めよ、外側もまたきれいになるために」(マタイ23:25, 26)。
また、「イザヤ書」に――
「あなたを洗え……あなたがたの悪意の働きを遠ざけよ……。悪を行なうことをやめよ。善を行なうことを学べ、判断力を求めよ。……その時、あなたがたの罪が緋のようでも、雪のように白くなる、紫のように赤くても、羊毛のようになる」(1:16-18)。
日: 2015年1月19日
原典講読『真のキリスト教』436
(1) 原文
436. Hoc porro illustrari potest per has comparationes. Non potest aliquis adire alterum, qui leopardum et pantheram in conclavi suo custodit (et quia dat illis edere, securus cum illis habitat), nisi prius feras illas removerit. Quis invitatus ad mensam regis et reginae non prius laverit faciem et manus, antequam accedit? Quis non per ignem purificat mineras, et secernit a scoriis, antequam aurum et argentum purum accipit? Quis non zizania separat a messe tritici, antequam hoc infert in horreum? Quis non despumat carnem crudam in coctione, antequam illa fit edulis, et apponitur super mensa? Quis non excutit vermes ex foliis arboris in horto, ne consumantur folia, et sic pereat fructus? Quis amat virginem, et cum illa nuptias intendit, quae malignis inescata est, ac pustulis et varicibus obsita, utcunque illa infucat faciem, splendide se investit, ac amoris illecebras per blanditias oris inferre studet? Quod homo se ipsum purificare debeat a malis, [[1]et non exspectet ut Dominus immediate hoc faciat,] est comparative sicut servus incedens facie et veste conspurcatis fuligine aut stercore accederet ad herum suum, ac diceret, "Domine, ablue me." Annon illi herus dicturus est, "Serve stulte, quid dicis? ecce ibi aqua, sapo, et linteum; suntne tibi manus, et posse in illis? Ablue te ipsum." Et Dominus Deus dicturus est, "Sunt media purificationis a Me; et quoque est tuum velle et posse a Me; quare utere illis meis donis et dotibus ut tuis, et purificaberis."
@1 Verba uncis inclusa vedeantur supra, n. 331.
(2) 直訳(これは331番とほぼ同じ内容です)
436. Hoc porro illustrari potest per has comparationes. このことはさらにこれらの比較(たとえ)によって説明されることができる。
Non potest aliquis adire alterum, qui leopardum et pantheram in conclavi suo custodit (et quia dat illis edere, securus cum illis habitat), nisi prius feras illas removerit. だれももう一人の者に近づくことができない、その者は自分の部屋の中にヒョウ(レオパード)やヒョウ(パンサー)☆を守る(またそれらに食うことを与える、それらと安全に住む)、前に(前もって)それらの野獣が遠ざけらないなら。
☆ レオパードとパンサーの違いは何でしょうか?
Quis invitatus ad mensam regis et reginae non prius laverit faciem et manus, antequam accedit? 王と女王の食卓に招かれただれが、前に(前もって)顔と手を洗わないか? 近づく前に。
Quis non per ignem purificat mineras, et secernit a scoriis, antequam aurum et argentum purum accipit? だれが火によって鉱石を清めないか、またかなくそから分離する、純粋な金や銀を得る前に。
Quis non zizania separat a messe tritici, antequam hoc infert in horreum? だれが毒麦を小麦の収穫から分離しないか、これを穀倉に運び入れる前に?
Quis non despumat carnem crudam in coctione, antequam illa fit edulis, et apponitur super mensa? だれが生の(処理されていない)肉を煮ることで、それが食べられるものとなる前に浮かすを取り除かないか? また、食卓の上に供される。
Quis non excutit vermes ex foliis arboris in horto, ne consumantur folia, et sic pereat fructus? だれが庭園の中の木の葉から虫を振り落とさないか? 葉が食い尽されないように、またこのように果実が滅びる。
Quis amat virginem, et cum illa nuptias intendit, quae malignis inescata est, ac pustulis et varicibus obsita, utcunque illa infucat faciem, splendide se investit, ac amoris illecebras per blanditias oris inferre studet? だれが処女を愛するのか、また彼女と結婚式を意図する、彼女は有毒な(悪性の)もの(病)にとらわれている、または吹き出物や静脈瘤でおおわれている、どれほど顔を偽っても、みごとなもので包んで(衣服を着けて)、また愛の誘惑を口のお世辞によって持ち込むことを専念しても?
Quod homo se ipsum purificare debeat a malis, [[1]et non exspectet ut Dominus immediate hoc faciat,] est comparative sicut servus incedens facie et veste conspurcatis fuligine aut stercore accederet ad herum suum, ac diceret, "Domine, ablue me." 人間が自分自身(そのもの)で悪から清めなければならないことは、また主が直接にこれを行なうことを期待しない、召使いのようにたとえられる、顔と衣服で振る舞う、すすと糞で汚れている、自分の主人に近づく、そして言う、「主人よ、私を洗って清めよ」。
Annon illi herus dicturus est, "Serve stulte, quid dicis? その主人は言わないか? 「愚かな召使いよ、何をあなたは言うのか?
ecce ibi aqua, sapo, et linteum; 見よ、そこに水、石鹸、また亜麻布〔タオル〕。
suntne tibi manus, et posse in illis? あなたに手はないのか、またそれらの中に可能性(潜在能力)〔はないのか〕☆?
☆ 「可能性」と「手を使う」可能性でしょう、ここは意訳してよいでしょう。
Ablue te ipsum." 洗って清めよ、あなた自身で」。
Et Dominus Deus dicturus est, "Sunt media purificationis a Me; また、神なる主は言うであろう、「わたしから、清めの手段がある。
et quoque est tuum velle et posse a Me; そしてまた、わたしから、あなたは意志することと可能性(潜在能力)がある。
quare utere illis meis donis et dotibus ut tuis, et purificaberis." それゆえ、それらにわたしに贈り物に用いよ、するとあなたは清められる(未来)。」
@1 Verba uncis inclusa vedeantur supra, n. 331. 注1 カッコに囲まれた言葉が上の331番に見られる。
(3) 訳文
436. このことはさらに次の比較によって説明されることができる。
だれも、自分の部屋の中にヒョウ(レオパード)やヒョウ(パンサー)を守る(またそれらに食うことを与え、それらと安全に住む)他の者に前もってそれらの野獣が遠ざけらないなら、近づくことができない。
王と女王の食卓に招かれて、近づく前に、だれが、前もって顔と手を洗わないか?
純粋な金や銀を得る前に、だれが火によって鉱石を清め、かなくそから分離しないか?
だれが毒麦を小麦の収穫から分離しないか、これを穀倉に運び入れる前に?
だれが生の肉を煮て、浮かすを取り除かないか? それが食べられるものとなり、食卓の上に供される前に。
だれが庭園の中の木の葉から虫を振り落とさないか? 葉が食い尽され、このように果実が滅びるないように。
だれが結婚式を意図する処女を愛するのか? 彼女が、どれほど顔を偽り、みごとな衣服を着て、また口のお世辞によって愛の誘惑を持ち込むことを専念しても、悪性の病にとらわれているかまたは吹き出物や静脈瘤でおおわれているなら?
人間が自分自身で悪から清め、主が直接にこれを行なうことを期待してはならないことは、すすと糞で汚れている顔と衣服で、自分の主人に近づき、そして、「主人よ、私を洗って清めよ」と言う召使いにたとえられる。
その主人は言うのではないか、「愚かな召使いよ、何を言っているのか? 見よ、そこに、水、石鹸、タオル〔がある〕。あなたに手がないのか、それらでできないか? 自分自身で洗って清めよ」。
また、主(なる)神は言われる、「わたしからの清めの手段が、そしてまた、わたしからのあなたの意志とあなたの能力がある。それゆえ、わたしのそれらの賜物を用いよ、するとあなたは清められる」。