原典講読『真のキリスト教』406

[III.]
QUOD OMNIS HOMO IN SINGULARI SIT PROXIMUS,
QUI AMANDUS EST, SED SECUNDUM QUALE BONI EJUS.
個々の(中の)間は隣人であること、
それは愛すべきである、しかし、彼の善のどんなものか(性質)したがって
(1) 原文
406. Homo non natus est propter se, sed propter alios; hoc est, ut non vivat sibi soli, sed aliis; alioqui non foret aliqua cohaerens societas, et in illa aliquod bonum. In communi sermone est, quod quisque sibi proximus sit; sed doctrina charitatis docet quomodo hoc intelligendum est: nempe, quisque sibi prospiciet necessitates vitae, ut victum, amictum, habitationem, et plura, quae in vita civili, in qua est, necessario requiruntur; et haec non modo pro se, sed etiam pro suis; nec modo pro tempore praesenti, sed etiam pro venturo; nam nisi quis sibi comparat necessitates vitae, non est in statu exercendi charitatem, in omnium enim inopia est. Quomodo autem quisque sibi proximus esse debet, constare potest ex hoc simili: quisque providere debet corpus suum victu; hoc primum erit, sed ob finem, ut mens sana sit in corpore sano; et quisque providere debet mentem suo victu, nempe talibus quae sunt intelligentiae et judicii, sed ob finem ut ille inde sit in statu serviendi concivi, societati, patriae, ecclesiae, et sic Domino; qui hoc facit, ille providet sibi bene in aeternum. Inde patet, quid primum tempore, et quid primum fine, et quod primum fine sit id quod omnia spectant. Hoc quoque est, sicut qui construit domum: primum ponet fundamentum, sed fundamentum erit pro domo, et domus pro habitatione. Qui credit sibi proximum esse primo loco seu primario, is similis est ei qui spectat fundamentum ut finem, non habitationem, cum tamen habitatio est ipse finis primus et ultimus, ac domus cum fundamento est modo medium ad finem.
 
(2) 直訳〔新しいエルサレム9798
406. Homo non natus est propter se, sed propter alios; 人間は自分自身のために生まれていない、しかし、他の者のために。
hoc est, ut non vivat sibi soli, sed aliis; すなわち、自分自身だけ〔のため〕に生きるように〔生まれて〕いない、しかし、他の者〔のため〕に。
alioqui non foret aliqua cohaerens societas, et in illa aliquod bonum. そうでなければ、何らかの社会は密着がなくなるであろう、また、その中に何らかの善が。
In communi sermone est, quod quisque sibi proximus sit; 通常の会話の中にある、だれもが自分自身に隣人であること。
sed doctrina charitatis docet quomodo hoc intelligendum est: しかし、仁愛の教えは教えている、どのようにこのことが理解されなくてはならないか――
nempe, quisque sibi prospiciet necessitates vitae, ut victum, amictum, habitationem, et plura, quae in vita civili, in qua est, necessario requiruntur; すなわち、それぞれの者が自分自身に生活の必需品を備える(未来)、例えば、食物、着者、住居、また多くのもの、それらは市民生活の中で、それらの中に必然的に要求される。
et haec non modo pro se, sed etiam pro suis; またこれらを自分自身のためだけでなく、しかし、自分のもののためにもまた。
nec modo pro tempore praesenti, sed etiam pro venturo; また現在の時のためだけでなく、しかし、将来〔の時〕のためにもまた。
nam nisi quis sibi comparat necessitates vitae, non est in statu exercendi charitatem, in omnium enim inopia est. なぜなら、だれかが自分自身に生活の必需品を得ないなら、仁愛を実践する状態の中にいないからである、というのは、すべてのものに欠乏があるから。
Quomodo autem quisque sibi proximus esse debet, constare potest ex hoc simili: けれども、どのようにそれぞれの者が自分自身に隣人であるべきである(~なくてはならない)か、この類似のものから明らかにすることができる――
quisque providere debet corpus suum victu; だれもが自分の身体に食物を備えるべきである(~なくてはならない)
hoc primum erit, sed ob finem, ut mens sana sit in corpore sano; このことは最初のものである(未来)、しかし目的のために、健全な身体の中に健全な心がある☆ために。
有名な格言は「mens sana in corpore sano(メーンス・サーナ・イン・コルポーレ・サーノ)は動詞がありません。「健全な心が健全な身体の中に」どうするのでしょうか? いろいろな解釈がありそうです、「宿る」とするのが普通です、しかし、「あってほしい、あるべきだ、あまりない、理想だ、当然だ……」などいろいろありそうです。
et quisque providere debet mentem suo victu, nempe talibus quae sunt intelligentiae et judicii, sed ob finem ut ille inde sit in statu serviendi concivi, societati, patriae, ecclesiae, et sic Domino; まただれもが自分の心に食物を備えるべきである(~なくてはならない)、すなわち、このようなもので、それらは知性と判断力のものである、しかし、目的として、それ〔心が〕ここから状態の中にあるように、同胞、社会、祖国、教会、またこのように主に仕える。
qui hoc facit, ille providet sibi bene in aeternum. このことを行なう者は、彼は永遠に自分自身によく備える。
Inde patet, quid primum tempore, et quid primum fine, et quod primum fine sit id quod omnia spectant. ここから明らかである、何が時間で最初のものか、また何が目的で最初のものか、また目的で最初のものがそれである、それをすべてのものが目を向ける(目指す)
Hoc quoque est, sicut qui construit domum: このこともまた~である、家を建てる者のよう――
primum ponet fundamentum, sed fundamentum erit pro domo, et domus pro habitatione. 最初に、土台を据える、しかし、土台は家のためである、また家は住むことのため。
Qui credit sibi proximum esse primo loco seu primario, is similis est ei qui spectat fundamentum ut finem, non habitationem, cum tamen habitatio est ipse finis primus et ultimus, ac domus cum fundamento est modo medium ad finem. 自分自身に信じる者は、〔自分が〕最初の場所のまたは第一の隣人であること、彼は彼に似ている、その者は土台を目的として、住むことでなく、そのときそれでも住むことは最初のまた最後の目的そのものである、そして家は土台とともに、単なる目的への手段である。
 
(3) 訳文
406. 人間自分自身のためにまれていないしかし、他のために〔生まれている〕。すなわち、自分自身だけ〔のため〕に生きるように〔生まれて〕いない、しかし、他の者〔のため〕に〔生まれている。そうでなければ、何らかの社会に密着が、また、その中に何らかの善がなくなるであろう。
 通常の会話で、だれもが自分自身に隣人である、と言われる。しかし、仁愛の教えは、どのようにこのことが理解されなくてはならないか教えている――すなわち、それぞれの者が自分自身に生活の必需品を、例えば、食物、着者、住居、また多くのもの、それらは市民生活の中でそれらの中に必然的に要求されるものを備えなければならない。またこれらを自分自身のためだけでなく、自分のもののためにもまた。また現在の時のためだけでなく、しかし、将来〔の時〕のためにもまた。なぜなら、だれかが自分自身に生活の必需品を得ないなら、仁愛を実践する状態の中にいないからである、というのは、すべてのものに欠乏があるから。
 けれども、どのようにそれぞれの者が自分自身に隣人であるべきであるか、この類似のものから明らかにすることができる――
 だれもが自分の身体に食物を備えるべきである。このことは最初のものである、しかし、「健全な身体の中に健全な心があるように」という目的のためである。まただれもが自分の心に食物を、すなわち、知性と判断力のものであるようなものを備えるべきである、しかし、目的として、その心がここから、同胞、社会、祖国、教会、またこのように主に仕える状態の中にあるように〔備えるべきである〕。このことを行なう者は、永遠に自分自身によく備える。
 ここから、何が時間で最初のものか、また何が目的で最初のものか、また目的で最初のものが、それをすべてのものが目指すことが明らかである。
 このことは、家を建てる者のようでもある――
 最初に、土台を据える、しかし、土台は家のため、また家は住むことのためである。
〔自分が〕最初の場所のまたは第一の隣人であることを自分自身に信じる者は、住むことでなく、土台を目的とする者に似ている、そのときそれでも住むことは最初のまた最後の目的そのものであり、そして家は土台とともに、単なる目的への手段である。

コメントを残す