(1) 原文
477. Est amor regnans qui manet hominem post mortem, nec usquam in aeternum mutatur; sunt cuivis plures amores, sed usque omnes se referunt ad amorem ejus regnantem, ac unum faciunt cum illo, seu illum simul componunt. Omnia voluntatis quae concordant cum amore regnante vocantur amores, quia amantur. Hi amores sunt interiores et exteriores: sunt qui immediate conjuncti et qui mediate; sunt propiores et remotiores, sunt inservientes vario modo. Simul sumpti constituunt quasi regnum, ita enim ordinati sunt apud hominem, tametsi homo de ordinatione illorum prorsus nihil scit; sed aliquid manifestatur ei in altera vita, nam secundum ordinationem eorum est ei extensio cogitationis et affectionis ibi, extensio in societates caelestes si regnans amor consistit ex amoribus caeli, at in societates infernales si regnans amor consistit ex amoribus inferni. Quod omnis cogitatio et affectio spirituum et angelorum extensionem habeant in societates, videatur supra in articulo De Sapientia Angelorum Caeli, et in articulo De Forma Caeli secundum quam consociationes et communicationes ibi.
(2) 直訳
Est amor regnans qui manet hominem post mortem, nec usquam in aeternum mutatur; 支配愛☆が存在する、それは死後、人間に残る、常に永遠に変化もしない。
☆ 「支配する愛」amor regnansの訳語「支配愛」は異様ですし、スヴェーデンボリ神学を知らない人は誤解するかもしれません。それで、いわゆる「用語」として定着するまでは、唐突に用いることをしなしで、注釈をつけるほうがよいかもしれません。別訳語として「主導愛」「主調愛」が考えられます〔参照 (4)「支配愛」について〕。
sunt cuivis plures amores, sed usque omnes se referunt ad amorem ejus regnantem, ac unum faciunt cum illo, seu illum simul componunt. それぞれの者に多くの愛がある、しかしそれでも、すべてのもの〔愛〕は彼の支配愛に関係する、そしてそれと一つをつくる、すなわちそれを一緒に構成する。
Omnia voluntatis quae concordant cum amore regnante vocantur amores, quia amantur. すべての意志は、それらは支配愛に一致する、愛と呼ばれる、愛されるので。
Hi amores sunt interiores et exteriores: これらの愛は内的なものである、また外的なもの。
sunt qui immediate conjuncti et qui mediate; 直接に結合するものがある、また間接に〔結合する〕もの〔がある〕。
sunt propiores et remotiores, sunt inservientes vario modo. (より)近くのものがある、(より)遠くのもの、いろいろな方法(仕方)で仕えるものがある。
Simul sumpti constituunt quasi regnum, ita enim ordinati sunt apud hominem, tametsi homo de ordinatione illorum prorsus nihil scit; 一緒に取られていわば王国を構成する、なぜなら、このように人間のもとに秩序づけられているから、それでも人間はこれらの秩序について完全に何も知らない。
sed aliquid manifestatur ei in altera vita, nam secundum ordinationem eorum est ei extensio cogitationis et affectionis ibi, extensio in societates caelestes si regnans amor consistit ex amoribus caeli, at in societates infernales si regnans amor consistit ex amoribus inferni. しかし、あるものが彼に来世で明らかにされる、なぜなら、それらの秩序にしたがって彼に思考と情愛の拡大がそこにあるから、天界の社会の中の拡大〔がある〕、もし支配愛が天界の愛から構成されるなら、しかし地獄の社会の中〔に広がる〕、もし支配愛が地獄の愛から構成されるなら。
Quod omnis cogitatio et affectio spirituum et angelorum extensionem habeant in societates, videatur supra in articulo De Sapientia Angelorum Caeli, et in articulo De Forma Caeli secundum quam consociationes et communicationes ibi. すべての霊的で天的な思考と情愛は社会の中へ拡大をもっていることは、「天界の天使たちの知恵について」の章〔265-275〕の中に見られる、また「天界の形について、それにしたがってそこに交わりと伝達〔がある〕」の章〔200-212〕の中に。
(3) 訳文
支配愛が存在し、それは死後、人間に残り、永遠に変化することもない。それぞれの者に多くの愛があるが、しかしそれでも、すべての愛はその支配愛に関係し、支配愛と一つとなっている、すなわち一緒になって支配愛を構成する。支配愛と一致するすべての意志は、愛されるので、愛と呼ばれる。これらの愛は内的なものであり、また外的なものである。支配愛に直接に、また間接に結合する愛がある。支配愛に近いもの、遠いのもの、いろいろな方法で仕える愛がある。一緒に集められていわば王国を構成している、なぜなら、このように人間のもとで秩序づけられているから、それでも人間はこれらの秩序についてまったく何も知らない。しかし、そのいくらかは来世で彼に明らかにされる、なぜなら、そこではそれらの秩序にしたがって彼の思考と情愛が広がっているから、もし支配愛が天界の愛から構成されているなら天界の社会の中に広がるが、しかしもし支配愛が地獄の愛から構成されているなら地獄の社会の中に広がる。すべての霊的で天的な思考と情愛は社会の中へ広がっていることは、「天界の天使たちの知恵について」の章〔265-275〕の中に、また「天界の形について、それにしたがってそこに交わりと伝達〔がある〕」の章〔200-212〕の中に見られる。
(4) 「支配愛」とは
スヴェーデンボリ神学の特徴を表わす言葉の一つが「支配愛」です。どのような概念を表わす言葉かここからも少しわかりますが、私なりに補足してみます。
心の中にはさまざまな愛があります。あたかもいろいろな人がいるかのようです。その人々はばらばらではありません。秩序をもって一人の主導者(これが国なら王)のもとに統治されています。その主導者たる愛が支配愛です。それで「主導愛」の訳語が考えられます。そして人がそれぞれ異なるように、その人の支配愛も異なります。というよいりも支配愛が異なるから、人の性格も異なるのです。主への愛が最も強ければ「天的な人間」、隣人への愛がまさっている人が「霊的な人間」と呼ばれるのは周知のことです。「愛」でなく「欲」と言えば、悪人にも通用します。
自分の支配愛が何か知ることはそれほどむずかしいことではないようです。金銭や時間など、はたまた人目など、何も制約がないとき、最もしてみたいこと、寝食を忘れてやれることは何でしょうか? そのことへの愛が支配愛でしょう。しかし、王様一人だけで王国が成り立たないように、それに仕える愛が付随します。そして普段それらの愛にうずもれて王様が見えないことも多いようです。私も、自分がどこに向かおうとしているのか、わからなくないことがよくあります。
よくわからなくなったところで話を少し変えます。音楽に「調」があります。すなわちハ長調、イ短調などです。それぞれの曲に基調となる音(主音keynote)が定まっています。支配愛もこのように考えることができます。そのとき「主調愛」の訳語も考えられます。音楽用語の属音をドミナントdominatと言いますが、これは「主要なもの、優勢なもの」という意味をもちます。
(1) 原文
478. Sed haec, quae hactenus dicta sunt, modo afficiunt cogitationem hominis rationalis; ut quoque sistantur ad apperceptionem coram sensibus, velim adducere experientias, per quas eadem illustrentur et confirmentur: Primo, Quod homo post mortem sit suus amor seu sua voluntas: Secundo, Quod homo maneat in aeternum qualis est quoad suam voluntatem aut amorem regnantem: Tertio, Quod homo in caelum veniat, cui amor caelestis spiritualis est, ac in infernum cui amor corporeus et mundanus absque caelesti et spirituali. Quarto, Quod fides non maneat hominem, si non ex amore caelesti sit. Quinto, Quod amor actu sit qui manet, ita quod vita hominis.
(2) 直訳
Sed haec, quae hactenus dicta sunt, modo afficiunt cogitationem hominis rationalis; しかし、これらは、(それらは)今まで言われたこと、単に理性的な人間の思考に働きかける〔ものである〕。
ut quoque sistantur ad apperceptionem coram sensibus, velim adducere experientias, per quas eadem illustrentur et confirmentur: 感覚の前に把握へもまた示されるように、私は〔霊界での〕経験を連れてくることを欲する、それらによって同じことが説明され、確信される。
Primo, Quod homo post mortem sit suus amor seu sua voluntas: 第一に、人間は死後、自分自身の愛であること、あるいは自分自身の意志。
Secundo, Quod homo maneat in aeternum qualis est quoad suam voluntatem aut amorem regnantem: 第二に、人間は永遠に残ること、自分自身の意志に関してどのようなものである〔かにした〕がって、または支配愛。
Tertio, Quod homo in caelum veniat, cui amor caelestis spiritualis est, ac in infernum cui amor corporeus et mundanus absque caelesti et spirituali. 第三に、人間は天界にやって来ること、その者に愛が天的な霊的なものである、そして地獄に〔やって来る〕その者に愛が身体的(物質的)で世俗的〔なものである〕天的な霊的なものなしに。
Quarto, Quod fides non maneat hominem, si non ex amore caelesti sit. 第四に、信仰は人間に残らないこと、もし天的な愛からでないなら。
Quinto, Quod amor actu sit qui manet, ita quod vita hominis. 第五に、活動で(して)の愛は、それは残ること、こうして人間のいのち〔は残る〕。
(3) 訳文
しかし、今まで言われたことは、単に理性的な人間の思考に働きかけるものである。感覚にもまた把握されるように、そのことが説明され、確信される〔霊界での〕経験を示めそう。
第一に、人間は、死後、自分自身の愛、あるいは自分自身の意志であること。
第二に、人間は、自分自身の意志にまたは支配愛に関してどのようなものであるかにしたがって、永遠にとどまること。
第三に、愛が天的な霊的なものである人間は天界にやって来ること、そして愛が天的な霊的なものでなくて、身体的で世俗的なものである人間は地獄にやって来ること。
第四に、信仰は、もし天的な愛からのものでないなら、人間に残らないこと。
第五に、活動による愛は残ること、したがって人間のいのちは残ること。