原典講読『天界と地獄』no.322.

(1) 原文
322. Sunt inter Gentiles, sicut inter Christianos, sapientes et simplices. Ut instruerer quales sunt, cum illis et his datum est loqui, quandoque per horas et dies. Sed qui sapientes sunt, hodie non dantur sicut antiquis temporibus, imprimis in Antiqua Ecclesia, quae per multum orbis Asiatici diffusa fuit, e qua religio emanavit ad plures Gentes. Ut scirem quales fuerunt, cum quibusdam in familiari sermone esse datum est. Fuit apud me {a}quidam, qui olim inter sapientiores fuit, et quoque inde notus in orbe erudito; cum quo de variis locutus sum; credere dabatur quod esset Cicero. Et quia novi quod sapiens fuerit, sermo fuit cum illo de sapientia, de intelligentia, de ordine, de Verbo, et demum de Domino. [2] De sapientia dixit, quod non alia sapientia detur, quam quae est vitae, et quod de alia re sapientia praedicari nequeat: de intelligentia, quod illa sit inde: de ordine, quod ordo sit a Supremo Deo, et quod vivere in illo ordine sit sapiens et intelligens esse; quod Verbum attinet, cum praelegerem illi aliquid ex Propheticis, delectatus est quam maxime, praecipue ex eo, quod singula nomina, et singulae voces, significarent interiora, miratus valde quod eruditi hodie non delectentur tali studio. Percepi manifeste, quod interiora ejus cogitationis seu mentis aperta essent. Dixit quod non adesse posset, quia sanctius perciperet quam ut posset sustinere, ita enim interius afficiebatur. [3] Tandem fuit sermo cum illo de Domino, quod natus sit Homo, sed conceptus a Deo, et quod exuerit humanum maternum ac induerit Humanum Divinum, et quod Ille sit qui universum regit. Ad haec respondit quod plura sciat de Domino, et appercepit suo modo quod non aliter fieri potuisset, si salvaretur genus humanum. Interea quidam Christiani mali infundebant varia scandala; sed illa non curabat, dicens quod non mirum sit, quia imbuerunt in vita corporis de illis non talia, sicut decet, et quod antequam talia discussa fuerint, non admittere possent illa quae confirmant, sicut ii qui ignorant.
@a quidam pro “quidem”
(2) 直訳
Sunt inter Gentiles, sicut inter Christianos, sapientes et simplices. 異教徒の間にいる、キリスト教徒の間のように、賢明な者と単純な者。
Ut instruerer quales sunt, cum illis et his datum est loqui, quandoque per horas et dies. 私は〔彼らが〕どのような者であるか教えられるために、前者と後者と話すことが与えられた、時々、時間と日々の間。
Sed qui sapientes sunt, hodie non dantur sicut antiquis temporibus, imprimis in Antiqua Ecclesia, quae per multum orbis Asiatici diffusa fuit, e qua religio emanavit ad plures Gentes. しかし、賢明である者は、今日では古代の時のように与えられない、特に古代教会の中〔のように〕、それはアジアの世界を通して広がった、それ〔古代教会〕から宗教が多くの異邦人に広がった。
Ut scirem quales fuerunt, cum quibusdam in familiari sermone esse datum est. 私は〔彼らが〕どのような者であるか知るために、ある者と親しい会話の中にいることが与えられた。
Fuit apud me {a}quidam, qui olim inter sapientiores fuit, et quoque inde notus in orbe erudito; 私のもとにある者がいた、昔、その者は賢明だった者たちの間にいた、そしてまたそこから学界で知られていた。
cum quo de variis locutus sum; 私はその者といろいろなことについて話した。
credere dabatur quod esset Cicero. キケロであったことを信じることが与えられた(=~ことになった)☆。
☆ doの受動態であり、やや特殊な用法です。
Et quia novi quod sapiens fuerit, sermo fuit cum illo de sapientia, de intelligentia, de ordine, de Verbo, et demum de Domino. 私は〔彼が〕賢明であったことを知っていたので、知恵について、知性について、秩序について、みことばについて、最後に、主について、彼と話があった。
[2] De sapientia dixit, quod non alia sapientia detur, quam quae est vitae, et quod de alia re sapientia praedicari nequeat: [2] 知恵について彼は言った、他の知恵は存在しないこと、それは生活のものである以外の、そして他の事柄について知恵は述べられることができないこと。
de intelligentia, quod illa sit inde: 知性について、それはそこ〔知恵〕からであること。
de ordine, quod ordo sit a Supremo Deo, et quod vivere in illo ordine sit sapiens et intelligens esse; 秩序について、秩序は最高の神からであること、そしてその秩序の中で生きることは賢明で、知的であることであること。
quod Verbum attinet, cum praelegerem illi aliquid ex Propheticis, delectatus est quam maxime, praecipue ex eo, quod singula nomina, et singulae voces, significarent interiora, miratus valde quod eruditi hodie non delectentur tali studio. みことばについては☆、私が預言者からの何らかのものを彼に読んで聞かせるとき、(できるかぎり)最大に喜んだ、特にそのことから、個々の名前が、また個々の言葉が、内的なものを意味すること、〔そして〕非常に驚いた、今日の学者たちがこのような研究を喜ばないこと。
☆ quod~attinetで「~については」という意味です。
Percepi manifeste, quod interiora ejus cogitationis seu mentis aperta essent. 私ははっきりと知覚した、彼の思考のまたは心の内的なものが開かれていること。
Dixit quod non adesse posset, quia sanctius perciperet quam ut posset sustinere, ita enim interius afficiebatur. 彼は〔この場に〕いること☆ができないことを言った、耐えることのできるような以上の(より)聖なるものを知覚するので、なぜなら、このように〔心の〕内部が感動させられたから。
☆ adsumは「現存する、いる、ある」の意味なので、「感動のあまりその場にいたたまれない」といったニュアンスでしょう。柳瀬訳「聞くことはできない」はあたらないし、長島訳「近づけないものがある」は意訳し過ぎでしょう。
[3] Tandem fuit sermo cum illo de Domino, quod natus sit Homo, sed conceptus a Deo, et quod exuerit humanum maternum ac induerit Humanum Divinum, et quod Ille sit qui universum regit. [3] 最後に、彼と主について話があった、「人間」が生まれたこと、しかし、神から受胎した、そして母からの人間性を脱がれ、そして神的人間性を着られたこと、そしてその方は宇宙を支配される者であられること。
Ad haec respondit quod plura sciat de Domino, et appercepit suo modo quod non aliter fieri potuisset, si salvaretur genus humanum. これらに答えて言った、主について多くのこと知っていたこと、そしてその方の方法を認めた、異なってなされることはできなかったこと、もし人類が救われるなら。
Interea quidam Christiani mali infundebant varia scandala; その間に、キリスト教徒の悪いある者がいろいろな反感を注ぎ込んだ。
sed illa non curabat, dicens quod non mirum sit, quia imbuerunt in vita corporis de illis non talia, sicut decet, et quod antequam talia discussa fuerint, non admittere possent illa quae confirmant, sicut ii qui ignorant. しかし、それらを気にしなかった、驚くべき(不思議)ではないことを言って、〔彼らは〕そのことについて、ふさわしいような、このようなものでないものを身体の生活の中で吸収していたので、そしてこのようなものが追い払われてしまう前に、それら☆を確信するそれら☆を入れることはできないこと、無知な者、彼らのように。
☆ 確信する「それら」とは、見渡しても直接には見つかりません。これまで述べてきた「~について」の真理を指すのでしょう。「真理」と「思い」としておいてよいようです。
@a quidam pro “quidem” 注@「quidem」の代わりにquidem。〔quidemの語は存在しないので単純なミスプリ〕
(3) 訳文〔これは『天界の秘義』2592番とほぼ同じ内容である〕
 キリスト教徒の間のように、異教徒の間に賢明な者と単純な者がいる。私は彼らがどのような者であるか教えられるために、両者と時々、何時間も何日間も話すことが与えられた。しかし、賢明である者は、今日では、古代の時のように、特に古代教会の中でのようには与えられない、古代教会はアジアの世界を通して広がり、その教会から宗教が多くの異邦人に広がった。彼らがどのような者であるか私が知るために、ある者と親しく話すことが与えられた。私のもとに賢明だった者たちの間にいて、それで学界で知られていたある者がいた。私はその者といろいろなことについて話した。私はキケロであったと信じるようになった。私は彼が賢明であったと知っていたので、知恵について、知性について、秩序について、みことばについて、最後に、主について、彼と話した。
 [2] 彼は言った。知恵について、生活のものである以外の他の知恵は存在しないこと、そして他の事柄について知恵は述べられることができないこと。知性について、それは知恵からであること。秩序について、秩序は最高の神からであること、そしてその秩序の中で生きることは賢明で、知的であること。みことばについては、私が預言者からの何らかのものを彼に読んで聞かせたとき、最大に喜んだ、特に、個々の名前やまた個々の言葉が、内的なものを意味することである、〔そして〕今日の学者たちがこのような研究を喜ばないことを非常に驚いた。私は、彼の思考または心の内的なものが開かれていることをはっきりと知覚した。彼は、このように〔心の〕内部が感動させられ、耐えることのできるような聖なるものを知覚するので、〔この場に〕いることができない、と言った。
 [3] 最後に、彼と主について話した。「人間」が生まれたが、しかし、神から受胎し、そして母からの人間性を脱がれ、そして神的人間性を着られたこと、そしてその方は宇宙の支配者であられることである。彼はこれらに答えて、主について多くのこと知っていたこと、そしてその方法を認めて、もし人類が救われるならこれと異なってなされることはできなかったであろう、と言った。その間に、キリスト教徒のある悪い者がいろいろな反感を注ぎ込んだ。しかし、彼はそれらの反感を気にしなかった。彼らは、そのことについて、ふさわしくないようなものを身体の生活の中で吸収しており、このような反感が追い払われてしまう前に、無知な者のように、真理を確信する思いを入れることはできないので、不思議ではないと言った。

コメントを残す