(1) 原文
17. Aliquid nunc dicetur, quid per “tollere
peccata” intelligitur. Per “tollere peccata” simile intelligitur
quod per redimere hominem, et salvare illum; nam Dominus in mundum venit ut
salvari posset homo; absque Ipsius adventu nemo mortalium potuit reformari et regenerari,
ita salvari; sed hoc potest fieri, postquam Dominus omnem potentiam Diabolo,
hoc est, inferno, ademerat, et Humanum suum glorificaverat, hoc est, univerat
Divino Patris sui: si haec non facta fuissent, nullus hominum potuisset
recipere aliquod Divinum verum manens apud illum, et adhuc minus aliquod
Divinum bonum; nam Diabolus, cui prius potentia superior erat, e corde illa
evulsisset. [2] Ex his patet quod Dominus per passionem crucis non abstulerit
peccata; sed quod auferat illa, hoc est, removeat, apud illos qui credunt in
Ipsum, vivendo secundum praecepta Ipsius: ut quoque Dominus docet apud Matthaeum,
“Nolite
putare, quod venerim ad solvendum Legem et Prophetas. …Quisquis solverit
praeceptorum horum minimum, et docuerit ita homines, minimus vocabitur in regno
caelorum; qui vero facit et docet, hic magnus vocabitur in regno caelorum”
(v. 17, 19).
[3] Quisque potest videre ex sola
ratione, modo in aliqua illustratione sit, quod peccata non possint auferri
homini, nisi quam per paenitentiam actualem, quae est, quod homo videat sua
peccata, ac Domini opem imploret, et desistat ab illis. Aliud videre, credere
et docere, non est ex Verbo, nec est ex sana ratione, sed ex cupiditate et
prava voluntate, quae sunt proprium hominis, ex quo infatuatur intelligentia.
(2) 直訳
17. Aliquid nunc dicetur, quid per
“tollere peccata” intelligitur. 何らかのものが今や言われる、何が「罪を取り去ること」によって意味されるか。
Per “tollere peccata” simile intelligitur quod per redimere
hominem, et salvare illum; 「罪を取り去ること」によって同様のことが意味される、(そのことは)人間をあがなうことによって、彼を救うこと。
nam Dominus in mundum venit ut salvari posset homo; なぜなら、主は世の中に、人間を救うことができるようにとやって来たからである。
absque Ipsius adventu nemo mortalium potuit reformari et regenerari, ita
salvari; その方の来臨なしに死すべき(運命の)だれも改心され、また再生されることができなかった、そのように(したがって)救われること。
sed hoc potest fieri, postquam Dominus omnem potentiam Diabolo, hoc est,
inferno, ademerat, et Humanum suum glorificaverat, hoc est, univerat Divino
Patris sui: しかし、このことが(行なわれることが☆1)できる、主が悪魔の、すなわち、地獄の、すべての力を取り除いた☆2後、またご自分の人間性を栄化した、すなわち、自分の父の神性と結合させた。
☆1 fieriはあえて訳出する必要はないでしょう、そのほうがすっきりします。
☆2 ademeratの辞書形はadimoです。
si haec non facta fuissent, nullus hominum potuisset recipere aliquod Divinum
verum manens apud illum, et adhuc minus aliquod Divinum bonum; もしことことが行なわれなかったなら、人間はだれも彼のもとに残る何らかの神的な真理を受けることができなかったであろう、またさらになおさら何らかの神的な善を。
nam Diabolus, cui prius potentia superior erat, e corde illa evulsisset. なぜなら、悪魔は、その者に以前に力はまさっていたからである、それらを〔人間の〕心からかきむしった(引き離した)☆であろう。
☆ evulsissetの辞書形はevelloです。
[2] Ex his patet quod Dominus per passionem crucis non abstulerit
peccata; [2] これらから明らかである、主が十字架の受難によって罪を取り除かなかった☆こと。
☆ abstuleritの辞書形はauferoです。
sed quod auferat illa, hoc est, removeat, apud illos qui credunt in
Ipsum, vivendo secundum praecepta Ipsius: しかし、それを取り除くこと、すなわち、遠ざけること、彼らのもとで、その者はその方を信じる、その方の戒めにしたがって生きて。
ut quoque Dominus docet apud Matthaeum, 主もまた「マタイ(福音書)」に教えているように、
“Nolite putare, quod venerim ad solvendum Legem et Prophetas. 「思うな、わたしが律法と預言者を破る(廃止する)ためにやって来たこと。
…Quisquis solverit praeceptorum horum minimum, et docuerit ita homines,
minimus vocabitur in regno caelorum; ……これらの戒めの最小のものを破る(廃止する)だれでも、またそのように人間に教える(未来完了)、天の王国の中で最小の者と呼ばれる。
qui vero facit et docet, hic magnus vocabitur in regno caelorum” (v.
17, 19). しかし、行ない、教える者は、この者は天の王国の中で偉大な者と呼ばれる」(5:17, 19)。
[3] Quisque potest videre ex sola ratione, modo in aliqua illustratione sit,
quod peccata non possint auferri homini, nisi quam per paenitentiam actualem,
quae est, quod homo videat sua peccata, ac Domini opem imploret, et desistat ab
illis. [3] だれでも、理性だけから見ることができる、何らかの照らしの中にいさえすれば☆、罪は人間から取り去られることができないこと、実行された(実際の)悔い改めによって以外でないなら、それ〔悔い改め〕は~である、人間が自分の罪を見ること、そして主の助けを切願する、またそれらから離れる。
☆
接続詞modoは接続法をともなって「~さえすれば」「もし~とすれば」の意味があります。
Aliud videre, credere et docere, non est ex Verbo, nec est ex sana
ratione, sed ex cupiditate et prava voluntate, quae sunt proprium hominis, ex
quo infatuatur intelligentia. 〔これ以外の〕他のことを見ること、信じること、また教えることは、みことばからではない、健全な理性からでもない、しかし、欲望と邪悪な意志から〔である〕、それらは人間のプロプリウムである、それらから知性は愚鈍にされる。
(3) 訳文
17. 今や、「罪を取り去ること」によって何が意味されるか、らかのものが言われる。
「罪を取り去ること」によって、人間をあがなうことによって、彼を救うことと同様のことが意味される。なぜなら、主は、人間を救うことができるようにと世の中にやって来たからである。その方の来臨なしに死すべきだれも改心し、また再生することが、したがって、救われることができなかった。しかし、このことは、主が悪魔の力、すなわち、地獄の力のすべてを取り除き、ご自分の人間性を栄化した、すなわち、自分の父の神性と結合させた後、できる。もしことことが行なわれなかったなら、人間はだれも彼のもとに残る何らかの神的な真理を、またなおさら何らかの神的な善を受けることができなかったであろう。なぜなら、悪魔の力が、それ以前はまさっていて、それらを〔人間の〕心から引き離したであろうからである。
[2] これらから、主が十字架の受難によって罪を取り除かなかったこと、しかし、その方を信じ、その方の戒めにしたがって生きる者のもとでそれを取り除くこと、すなわち、遠ざけることが明らかである。主もまた「マタイ福音書」に教えているように、
「わたしが律法と預言者を廃止するためにやって来たと思うな。……これらの戒めの最小のものを廃止する、またそのように人に教えるだれでも、天の王国の中で最小の者と呼ばれる。しかし、行ない、教える者は、天の王国の中で偉大な者と呼ばれる」(5:17, 19)。
[3] だれでも、何らかの照らしの中にいさえすれば、理性だけから、実際の悔い改めにによらないなら、罪は人間から取り去られることができないこと見ることができる。その悔い改めとは、人間が自分の罪を見、そして主の助けを切願し、それらから離れることである。〔これ以外の〕他のことを見、信じ、教えることは、みことばからではなく、健全な理性からでもなく、人間のプロプリウムである欲望と邪悪な意志からであり、それらから知性は愚鈍にされる。