原典講読『結婚愛』151b

(1)原文

151[secundo]. His adjiciam duo Memorabilia; Primum.

 

Dum ex hoc ludo sapientiae (de quo supra n. 132), abirem domum, in via vidi angelum in veste hyacinthine: hic adjunxit se lateri meo, et dixit, "Video quod e ludo sapientiae exiveris, et quod ex auditis ibi laetificatus sis; et quia percipio, quod non plenus sis in hoc mundo, quia simul in mundo naturali es, et ideo nescis nostra gymnasia Olympiaca, ubi veteres sophi conveniunt, et ex advenis e tuo mundo hauriunt, quas status mutationes et successiones subiverat et adhuc subit sapientia, si vis deducam te ad locum, ubi plures ex vetustis sophis, et illorum filiis, hoc est, discipulis habitant;"

Et deduxit me in confinium inter septentrionem et orientem; et dum e loco edito illuc prospexi, ecce visa est urbs, et ad unum ejus latus duo clivi, et propior urbi humilior altero; et dixit mihi, "Urbs illa vocatur Athenaeum, clivus humilior Parnassium, et altior Heliconeum; ita vocantur, quia in urbe et circum illam commorantur veteres sapientes in Graecia, ut Pythagoras, Socrates, Aristippus, Xenophon, cum discipulis et tyronibus;"

Et quaesivi de Platone et Aristotele. Dixit, quod illi et illorum asseclae in alia regione habitent, quia hi docuerunt rationalia quae intellectus sunt, illi autem moralia quae vitae sunt.

[2] Dixit, quod ex urbe Athenaeo frequenter ablegentur studiosi ad literatos ex Christianis, ut narrent quid hodie cogitant de Deo, de creatione universi, de immortalitate animae, de statu hominis relativo ad statum bestiarum, ac de rebus aliis quae interioris sapientiae sunt; et dixit, quod praeco hodie annuntiaverit conventum, indicium, quod emissarii novos advenas e terris offenderint, a quibus audiverunt curiosa;

Et vidimus multos exeuntes ex urbe et a viciniis, quosdam habentes laureas super capitibus, quosdam tenentes palmas in manibus, quosdam cum libris sub ulnis, et quosdam cum calamis sub sinistri temporis crinibus. Nos inseruimus nos illis, et una ascendimus, et ecce super clivo palatium octogonum, quod vocaverunt Palladium, ac intravimus; et ecce ibi octo insinuationes sexangulares, in quarum unaquavis erat librarium, et quoque mensa, ad quas consederunt laureate; et in ipso Palladio visa sunt sedilia ex saxo exsculpta, super quae reliqui se demiserunt.

[3] Et tunc aperta est janua ad sinistrum, per quam duo advenae e terra introducti sunt; et postquam salutati, unus ex laureatis quaesivit illos, "Quid novi e terra?"

Et dixerunt, "Novum est, quod in sylvis invenerint homines sicut bestias, aut bestias sicut homines, at quod ex facie et corpore cognoverint natos esse homines, ac secundo aut tertio aetatis anno amissos aut omissos in sylvis: dixerunt quod non possint sonare aliquid cogitationis, nec discere articulare sonum in aliquam vocem; quod nec scirent cibum sibi convenientem sicut bestiae, sed quod sylvestria tam munda quam immunda injicerent in buccam; praeter similia plura; ex quibus aliqui eruditi apud nos divinarunt, et aliqui concluserunt plura de statu hominum relativo ad statum bestiarum."

[4] His auditis, quaesiverunt aliqui ex vetustis sophis, "Quid ex illis divinant et concludunt?"

Et duo advenae responderunt, quod plura, quae tamen ad haec possunt referri: 1. Quod homo ex sua natura, et quoque ex nativitate, omni bestia stupidior et inde vilior sit; et quod similiter fiat si non instruitur. 2. Quod instrui possit quia didicit articulate sonare, et inde loqui, et quod per id inceperit expromere cogitationes, et hoc successive plus et plus, usque ut posset exprimere leges societatis, quarum plures tamen bestiis a nativitate impressae sunt. 3. Quod rationalitas sit bestiis aeque ac hominibus. 4. Quare si bestiae potuissent loqui, tam solerter ratiocinarentur de omni re sicut homines; cujus rei indicium est, quod cogitent ex ratione et prudentia aeque ac homines. [5] 5. Quod Intellectus sit solum modificatio lucis e sole, cooperante calore, medio aethere, ita ut modo sit activitas interioris naturae, et quod haec possit exaltari, usque ut appareat sicut sapientia. 6. Quod ideo vanum sit credere quod homo post mortem plus vivat quam bestia, nisi quod forte possit per aliquot dies post obitum ex exhalatione vitae corporis apparere sicut nimbus sub specie larvae, antequam dissipatur in naturam; vix aliter quam sicut virgultum ex cinere exsuscitatum apparet in similitudine suae formae. 7. Consequenter quod religio, quae docet vitam post mortem, sit inventum, ut simplices teneantur intrinsecus in vinculo per ejus leges, sicut tenentur extrinsecus per civitatis leges.

His addiderunt, quod mere ingeniosi ita ratiocinentur, non autem intelligentes. Et quaesiverunt, "Quid intelligentes?"

Dixerunt quod non audiverint, sed quod sic opinentur.

 

(2)直訳

151[secundo]. His adjiciam duo Memorabilia; Primum.― 151b.これらに私は二つのメモラビリアを加える。第一のもの――

Dum ex hoc ludo sapientiae (de quo supra n. 132), abirem domum, in via vidi angelum in veste hyacinthine: 知恵の学校(それについて上の132)から、私が家へ立ち去る時、途中で、私は天使を見た、青色(ヒヤシンス色)の衣服の中の。

hic adjunxit se lateri meo, et dixit, "Video quod e ludo sapientiae exiveris, et quod ex auditis ibi laetificatus sis; この者は自分自身を私の脇に付き添った、また言った、「私は、知恵の学校からあなたが出るのを見た、またそこに聞くことからあなたは喜んでいることを。

et quia percipio, quod non plenus sis in hoc mundo, quia simul in mundo naturali es, et ideo nescis nostra gymnasia Olympiaca, ubi veteres sophi conveniunt, et ex advenis e tuo mundo hauriunt, quas status mutationes et successiones subiverat et adhuc subit sapientia, si vis deducam te ad locum, ubi plures ex vetustis sophis, et illorum filiis, hoc est, discipulis habitant;" また、私は近くするので、あなたがこの世界の中に十分に(完全に)いないこと、あなたは同時に自然界の中にいるので、また、それゆえ、あなたは私たちのオリュンピア屋内競技場(体育館)を知らない、そこに古代の賢人たちが集まる、またあなたの世界から到着する者から吸収する(学ぶ)、変化と推移(成り行き)のどのような状態が生じたか、また今でも生じているか、知恵が、もし、あなたが欲するなら、私はあなたを場所へ案内する、そこに古代の賢人からの多くの者が、また彼らの子たち、すなわち、弟子たち、住んでいる」。

Et deduxit me in confinium inter septentrionem et orientem; また、私を導いた(案内した)、西と東の間の境界の中に。

et dum e loco edito illuc prospexi, ecce visa est urbs, et ad unum ejus latus duo clivi, et propior urbi humilior altero; また高い場所からそれを私は眺めた、見よ、都が見られた、またその一つ側に二つの丘が、また都に近いものは高さで低い。

et dixit mihi, "Urbs illa vocatur Athenaeum, clivus humilior Parnassium, et altior Heliconeum; また、私に言った、「その都はアテネと呼ばれる、低い丘はパルナッソスと、また高い〔丘は〕へりコーンと☆。

(ギリシア神話)ヘリコーン山は(学芸の)女神ムーサの故郷。

ita vocantur, quia in urbe et circum illam commorantur veteres sapientes in Graecia, ut Pythagoras, Socrates, Aristippus, Xenophon, cum discipulis et tyronibus;" そのように呼ばれる、都とその周囲にギリシアの中の古代の賢人たちが滞在するからである、例えば(~のような)ピュタゴラス、ソクラテス、アリスティッポス、クセノポン、弟子と徒弟(見習い)たちとともに。

Et quaesivi de Platone et Aristotele. また、私はプラトンとアリストテレスについて質問した。

Dixit, quod illi et illorum asseclae in alia regione habitent, quia hi docuerunt rationalia quae intellectus sunt, illi autem moralia quae vitae sunt. 彼は言った、彼らと彼らの追随者たちは他の領域に住んでいること、これらの者〔後者〕は理性的なものを教えたからである、それらは理解力(知力)のものであるけれどもそれらの者〔前者〕は道徳的なものを、それらは生活のものである。

[2] Dixit, quod ex urbe Athenaeo frequenter ablegentur studiosi ad literatos ex Christianis, ut narrent quid hodie cogitant de Deo, de creatione universi, de immortalitate animae, de statu hominis relativo ad statum bestiarum, ac de rebus aliis quae interioris sapientiae sunt; [2] 彼は言った、アテネの都からしばしば専心する(熱心な)者たち〔=探求者〕が委任されるキリスト教からの教養ある者へ、語るために、今日、神について何を考えているか、全世界の創造について、霊魂の不死性について、動物(獣)の状態に関連させて人間の状態について、そして他の事柄について、それらは内的な知恵のものである。

et dixit, quod praeco hodie annuntiaverit conventum, indicium, quod emissarii novos advenas e terris offenderint, a quibus audiverunt curiosa; また言った、布告者が、今日、集会を布告した(知らせた)、しるしを、送り出された者たちが地から新しく到着した者に会ったこと、それらの者から好奇心をそそることを聞いた。

Et vidimus multos exeuntes ex urbe et a viciniis, quosdam habentes laureas super capitibus, quosdam tenentes palmas in manibus, quosdam cum libris sub ulnis, et quosdam cum calamis sub sinistri temporis crinibus.  また、私たちは都からまた近所から出てくる多くの者を見た、ある者は頭の上に月桂冠を持っている、ある者は手の中にシュロをつかんでいる、ある者は腕の下に本とともに、またある者は左のこめかみの髪の下にペン☆とともに。

このペンの材料はアシ(葦)す。

Nos inseruimus nos illis, et una ascendimus, et ecce super clivo palatium octogonum, quod vocaverunt Palladium, ac intravimus; たちは、私たちは挿入した、私たちはらにまた一緒ったまた、丘八角形宮殿、それはパラディウム(知恵宮殿)ばれるそしてたちは入った。

et ecce ibi octo insinuationes sexangulares, in quarum unaquavis erat librarium, et quoque mensa, ad quas consederunt laureate; また、見、そこに八つの六角形のくぼみ(凹んだところ)、それらのそれぞれの中に書棚、そしてまた机があった、それらへ月桂冠をかぶった者が着席した。

et in ipso Palladio visa sunt sedilia ex saxo exsculpta, super quae reliqui se demiserunt. また宮殿そのものの中に席が見られた、彫刻された石からの、それらの上に残りの(その他の)者が自分自身を降ろした。

[3] Et tunc aperta est janua ad sinistrum, per quam duo advenae e terra introducti sunt; [3] またその時、左へ扉が開かれた、それを通って地からの二人の到着した者が導き入れられた。

et postquam salutati, unus ex laureatis quaesivit illos, "Quid novi e terra?" また挨拶後、月桂冠をかぶった者からの一人が彼らを質問した、「地から何か新しいもの(情報・ニュース)?」

Et dixerunt, "Novum est, quod in sylvis invenerint homines sicut bestias, aut bestias sicut homines, at quod ex facie et corpore cognoverint natos esse homines, ac secundo aut tertio aetatis anno amissos aut omissos in sylvis: また、彼らはった、「新しいものがある、森の中で獣のような人間は見つけられたこと、または人間のような獣、しかし、顔と身体から考えられた、人間〔として〕生まれたこと、そして二または三の年齢で森の中に失われたかまたは放たれた。

dixerunt quod non possint sonare aliquid cogitationis, nec discere articulare sonum in aliquam vocem; らはった、思考の何らかのものを音で表現することができないこと、何らかのものの中に音を音節に区切って(区切ること)区別することも。

quod nec scirent cibum sibi convenientem sicut bestiae, sed quod sylvestria tam munda quam immunda injicerent in buccam; のように自分自身適合する食物ることもないしかし、森のものを清潔なものも不潔なものも口の中に押し込むこと。

praeter similia plura; ほかに、同様のおおくのこと

ex quibus aliqui eruditi apud nos divinarunt, et aliqui concluserunt plura de statu hominum relativo ad statum bestiarum." たちのもとのある博学(学者)たちから推測されているまたあるくのことを結論している、獣状態関連させて人間状態について」

[4] His auditis, quaesiverunt aliqui ex vetustis sophis, "Quid ex illis divinant et concludunt?" [4] これらで聞いて、古代の賢人からのある者たちが質問した、「それらから何を推測するのか、また結論するのか?」

Et duo advenae responderunt, quod plura, quae tamen ad haec possunt referri:― また二人の到着した者が答えた、多くのこと、それらはそれでもこれらへ向けて述べることができる――

1. Quod homo ex sua natura, et quoque ex nativitate, omni bestia stupidior et inde vilior sit; 1. 人間は自分の本性(性質)から、そしてまた出生から、すべての獣〔よりも〕さらに愚かであり、またここから下等である。

et quod similiter fiat si non instruitur. また同様になること、もし、教育されないなら。

2. Quod instrui possit quia didicit articulate sonare, et inde loqui, et quod per id inceperit expromere cogitationes, et hoc successive plus et plus, usque ut posset exprimere leges societatis, quarum plures tamen bestiis a nativitate impressae sunt. 2. 音節に区切って音で表現することを学ぶので教育されることができる、またここから話すこと、またそのことによって思考を明らかにする☆ことを始めること、またこのことが連続的にさらにまたさらに、社会の法律を明らかにする☆ことができるまで、それらの多くのものはそれでも獣に出生から刻みつけられている。

expromoは「取り出す」⇒明らかにする、exprimoは「押し出す」⇒明らかにする、という違いがあります。

3. Quod rationalitas sit bestiis aeque ac hominibus. 3. 推理力が獣にあること、人間と等しく。

4. Quare si bestiae potuissent loqui, tam solerter ratiocinarentur de omni re sicut homines; 4. それゆえ、もし獣が話すことができるなら、これほどに巧みに推論することができる、すべての事柄について人間のように。

cujus rei indicium est, quod cogitent ex ratione et prudentia aeque ac homines. その事柄のしるしである、理性と思慮分別から考えること、人間と等しく。

[5] 5. Quod Intellectus sit solum modificatio lucis e sole, cooperante calore, medio aethere, ita ut modo sit activitas interioris naturae, et quod haec possit exaltari, usque ut appareat sicut sapientia. [5] 5. 理解力は太陽からの光の単なる加減(変化)であること、熱と協力して、エーテルを手段として、そのように単なる手段として、内的な性質の活動である、またこれは高められることができること、知恵のように見られるまで。

6. Quod ideo vanum sit credere quod homo post mortem plus vivat quam bestia, nisi quod forte possit per aliquot dies post obitum ex exhalatione vitae corporis apparere sicut nimbus sub specie larvae, antequam dissipatur in naturam; 6. それゆえ、信じることは空虚であること、人間が死後、獣よりもさらに生きること、おそらく、死後、何日かの間、身体のいのちの発散(蒸発)から幽霊の姿の下にもやのように見られることができる、自然の中に消散される前に。

vix aliter quam sicut virgultum ex cinere exsuscitatum apparet in similitudine suae formae. 灰から生き返る灌木のように見られる以外にほとんど異ならない、その形に似たものの中に。

7. Consequenter quod religio, quae docet vitam post mortem, sit inventum, ut simplices teneantur intrinsecus in vinculo per ejus leges, sicut tenentur extrinsecus per civitatis leges. 7. したがって、宗教は、それは死後のいのちを教える、作り事(でっちあげ)である、単純な者たちがその法律によって束縛(抑制)の中に保たれるために、都市の法律によって外面的に保たれるように。

His addiderunt, quod mere ingeniosi ita ratiocinentur, non autem intelligentes. これらに加えた、単なる才気ある者はそのように推論すること、けれども、知性ある者たちは〔そうで〕ない。

Et quaesiverunt, "Quid intelligentes?" また、質問した、「何を〔考えているか〕知性ある者たちは」。

Dixerunt quod non audiverint, sed quod sic opinentur. 彼らは言った、聞いていないこと、しかし、このように意見を持っている(信念を抱いている)こと。

 

(3)訳文

151b. これらに私は二つのメモラビリアを加える。第一のもの――

 

 知恵の学校から、私が家へ立ち去る時、途中で、私は、青色(ヒヤシンス色)の衣服の天使を見た。

 この者は私の脇に付き添い、言った、「私は、知恵の学校からあなたが出るのを見た、またそこで聞いたことからあなたは喜んでいることを。また、私はあなたは同時に自然界の中にいるので、あなたがこの世界の中に十分に(完全に)いないことを知覚するので、それゆえ、あなたは私たちのオリュンピア屋内競技場を知らない。そこに古代の賢人たちが集まり、あなたの世界から到着する者から知恵の変化と推移(成り行き)のどのような状態が生じたか、また今でも生じているか、学ぶ。もし、あなたが欲するなら、私はあなたを、そこに古代の賢人からの多くの者が、また彼らの子たち、すなわち、弟子たち、住んでいる場所へ案内する」。

 また、私を西と東の間の境界に導いた。また高い場所からそれを私は眺めた。見よ、都が、またその一つ側に二つの丘が見られた、また都に近いものは高さで低い。また、私に言った、「その都はアテネ、低い丘はパルナッソス、高い丘はへリコーンと呼ばれる。そのように呼ばれるのは、都とその周囲にギリシアの中の古代の賢人たち、例えばピュタゴラス、ソクラテス、アリスティッポス、クセノポンが、弟子と徒弟(見習い)たちとともに滞在するからである。

 彼は言った、「彼らと彼らの追随者たちは他の領域に住んでいる、後者は理解力(知力)のものである理性的なものを教え、けれども前者は生活のものである道徳的なものを教えたからである。

 [2] 彼は言った、「アテネの都からしばしば、キリスト教からの教養ある者へ、今日、神について、全世界の創造について、霊魂の不死性について、動物(獣)の状態に関連させて人間の状態について、そして内的な知恵のものである他の事柄について、何を考えているか語るために、専心する(熱心な)者たち〔=探求者〕が委任される」。また言った、「布告者が、今日、集会を、しるしを知らせた、送り出された者たちが地から新しく到着した者に会い、それらの者から好奇心をそそることを聞いたこと」。

 また、私たちは都からまた近所から出てくる多くの者を見た、ある者は頭の上に月桂冠を持っている、ある者は手の中にシュロをつかんでいる、ある者は腕の下に本とともに、またある者は左のこめかみの髪の中に〔葦の〕筆とともに。

[3] たちは、彼合流、一緒った。見、丘にパラディウム(知恵宮殿)ばれる八角形宮殿、そしてたちは入った。また、見、そこに八つの六角形のくぼみ(凹んだところ)〔があり〕、それらのそれぞれの中に書棚、そしてまた机があった。それらへ月桂冠をかぶった者が着席した、また宮殿そのものの中に、彫刻された石からの席が見られ、それらの上に残りの(その他の)者が座った。

 またその時、左の扉が開かれ、それを通って地から到着した二人の者が導き入れられた。挨拶後、月桂冠をかぶった者からの一人が彼らを質問した、「地から何か新しい情報が〔あるか〕?」

 また、彼らはった、「新しいものがある、森の中で獣のような人間、または人間のような獣が見つけられたこと、しかし、顔と身体から、人間〔として〕生まれたと考えられた、そして二または三の年齢で森の中に失われたかまたは放たれた」。彼らはった、「思考の何らかのものを音で表現することができない、何らかのことばの中に、音を音節に区切って(区切ること)区別することもない。獣のように自分自身適合する食物ることもないしかし、森のものを清潔なものも不潔なものも口の中に押し込む」。ほかに、同様の多くのこと。「獣状態関連させて人間状態について、たちのもとのある博学(学者)たちから推測されているまたあるくのことを結論している」。

 [4] これらを聞いて、古代の賢人からのある者たちが質問した、「それらから何を推測するのか、また結論するのか?」

 二人の到着した者が、多くのことを答えた、それらはそれでもこれらとして述べることができる――

 1. 人間は自分の性質から、そしてまた出生から、すべての獣よりもさらに愚かであり、またここから下等である。もし、教育されないなら同様になること。

 2. 音節に区切って音で表現することを学ぶので教育されること、またここから話すこと、またそのことによって思考を明らかにすることを始めることができる、またこのことが連続的にさらにまたさらに、社会の法律を明らかにすることができるまで、それらの多くのものはそれでも獣に出生から刻みつけられている。

 3. 推理力が人間と等しく獣にあること。

 4. それゆえ、もし獣が話すことができるなら、すべての事柄について人間のように、これほどに巧みに推論することができる。理性と思慮分別から人間と等しく考えることは、その事柄のしるしである。

5. 理解力は太陽からの光の単なる加減(変化)であること、熱と協力して、エーテルを手段として、そのように単なる手段として、内的な性質の活動である、またこれは、知恵のように見られるまで高められることができること。

6. それゆえ、人間が死後、獣よりもさらに生きると信じることは空虚であること、おそらく、死後、何日かの間、身体のいのちの発散(蒸発)から幽霊の姿の下に、自然の中に消散される前に、もやのように見られることができる。灰からその形に似たものの中に生き返る灌木のように見られるのとほとんど異ならない。

7. したがって、宗教は、それは都市の法律によって外面的に保たれるように、単純な者たちがその法律によって束縛(抑制)中に保たれるために、死後のいのちを教える作り事である。

 これらに、単なる才気ある者はそのように推論する、けれども、知性ある者たちは〔そうで〕ない、とつけ加えた。

 また、質問した、「知性ある者たちは何を〔考えているのか〕」。

 彼らは言った、「聞いていない、しかし、このように意見を持っている(信念を抱いている)

原典講読『結婚愛』152b

(1)原文

152[secundo]. His auditis dixerunt omnes qui ad mensas sedebant, "Oh qualia nunc in terris tempora; heu sapientia quas vices subiit; versane est in ingeniositatem fatuam? Sol occidit, et sub terra est e diametro oppositus suae meridiei. Quis non ex documento ex relictis et inventis in sylvis scire potest, quod homo non instructus talis sit? Estne sicut instruitur? Nasciturne in ignorantia prae bestiis? Discetne gradiri et loqui? Si non disceret gradiri, num se super pedes erigeret? Et si non disceret loqui, num mutiret aliquid cogitationis? Estne omnis homo sicut instruitur, insaniens ex falsis, ac sapiens ex veris? et insaniens ex falsis in omni phantasia quod sit sapientior sapiente ex veris? Danturne homines fatui et vesani, qui non plus homines sunt, quam inventi in sylvis? Nonne cassi memoria his similes sunt? [2] Nos ex his et illis conclusimus, quod homo absque instructione non sit homo, nec bestia, sed quod sit forma, quae recipere potest in se id quod facit hominem, et sic quod non nascatur homo, sed quod fiat homo; et quod homo talis forma nascatur, ut sit organum recipiens vitae a Deo, propter finem ut sit subjectum, in quod Deus omne bonum posset inferre, et per unionem Secum beatificare in aeternum. Percipimus ex sermone vestro, quod sapientia hodie in tantum exstincta aut infatuata sit, ut de statu vitae hominum relativo ad statum vitae bestiarum, prorsus nihil sciant; inde est, quod nec sciant statum vitae hominis post mortem: at illi qui hunc scire possunt, sed non volunt scire, et inde illum negant, ut faciunt multi ex vestris Christianis, assimilare possumus inventis in silvis; non quod ex privatione instructionis ita stupidi facti sint, sed quod per fallacias sensuum, quae sunt tenebrae veritatum, semetipsos ita stupidos fecerint."

 

(2)直訳

152[secundo]. His auditis dixerunt omnes qui ad mensas sedebant, "Oh qualia nunc in terris tempora; 152b.これらでいてすべてのったそのかってっていた、「おおどのような時代、今、地

heu sapientia quas vices subiit; ああ、知恵はどんな変化(交替)ったのか

versane est in ingeniositatem fatuam? きをえていないか? 愚かな才気

Sol occidit, et sub terra est e diametro oppositus suae meridiei. 太陽、地にあるその真昼正反対(から)反対側〔である〕。

Quis non ex documento ex relictis et inventis in sylvis scire potest, quod homo non instructus talis sit?  だれが、森の中に残され、また見つけられた〔こと〕からの実例(証拠)から、知ることができないか、教育のない人間がこのような者であること?

Estne sicut instruitur? 〔彼は〕教えられるような〔もの〕ではないのか?☆

『真のキリスト教』下巻692番ではこの一文を落としてしまいました。付け加えておいてください。(大意に影響はありません)。去る5月に出版しましたが、ご入手されたでしょうか?

Nasciturne in ignorantia prae bestiis? 獣よりも無知の中に生まれていないか?

Discetne gradiri et loqui? 歩くことまた話すことを学ばないか?

Si non disceret gradiri, num se super pedes erigeret? もし、歩くことを学ばないなら、自分自身を足の上に立てるのか?

Et si non disceret loqui, num mutiret aliquid cogitationis? また、もし話すことを学ばないなら、何らかの考えをつぶやくのか?

Estne omnis homo sicut instruitur, insaniens ex falsis, ac sapiens ex veris? すべての人間は教えられるようなものではないか? 虚偽から狂っている者、そして真理から賢明な者。

et insaniens ex falsis in omni phantasia quod sit sapientior sapiente ex veris? また虚偽から狂っている者はすべての幻想の中に〔いる〕、真理から賢明である者よりも賢明であること。

Danturne homines fatui et vesani, qui non plus homines sunt, quam inventi in sylvis? 愚かで、気違いじみた人間が存在しないか? その者はさらに人間でない、森の中で見つけられた者よりも。

Nonne cassi memoria his similes sunt? 記憶を失った者は、これらの者と同様でないか?

[2] Nos ex his et illis conclusimus, quod homo absque instructione non sit homo, nec bestia, sed quod sit forma, quae recipere potest in se id quod facit hominem, et sic quod non nascatur homo, sed quod fiat homo; [2] 私たちは、これらとそれらから結論する、人間は教育なしに人間でないこと、獣でもない、しかし、形であること、それはそれ自体の中にそれを受け入れることができる、人間をつくるもの、またこのように人間は生まれていないこと、しかし、人間になること。

et quod homo talis forma nascatur, ut sit organum recipiens vitae a Deo, propter finem ut sit subjectum, in quod Deus omne bonum posset inferre, et per unionem Secum beatificare in aeternum. また、人間はこのような形に生まれていること、神からのいのちを受け入れる器官であるように、主体であるような目的のために、その中に神はすべての善をもたらすことができる、またご自分との結合によって永遠に幸福にすること。

Percipimus ex sermone vestro, quod sapientia hodie in tantum exstincta aut infatuata sit, ut de statu vitae hominum relativo ad statum vitae bestiarum, prorsus nihil sciant; あなたがたの話しから私たちは知覚する、今日の知恵は、それほどに消滅した、また愚鈍にされた、獣のいのちの状態について関係して(関連させて)人間のいのちの状態について、まったく何も知らない。

inde est, quod nec sciant statum vitae hominis post mortem: ここからである、死後の人間のいのちの状態も知らないこと。

at illi qui hunc scire possunt, sed non volunt scire, et inde illum negant, ut faciunt multi ex vestris Christianis, assimilare possumus inventis in silvis; しかし、彼らは、その者はこれを知ることができる、しかし知ることを欲しない、またここからそれを否定する、あなたがキリスト教からの多くの者が行なうように、私たちは森の中で見つけられた者にたとえることができる。

non quod ex privatione instructionis ita stupidi facti sint, sed quod per fallacias sensuum, quae sunt tenebrae veritatum, semetipsos ita stupidos fecerint." 教育を取り去ることからそのように愚かにされることではない、しかし、感覚の欺きによって〔である〕こと、それらは真理の暗やみである、自分自身をそのように愚かな者にする。

 

(3)訳文

 153b.これらをいて、机かってっていたすべてのった、「おおどのような時代、今、地上にああ、知恵はどんな変化(交替)ったのか。愚かな才気きをえていないか? 

太陽、地にあるその真昼正反対反対側にある。

 だれが、森の中に残され、また見つけられた〔こと〕からの実例(証拠)から、教育のない人間がこのような者であることを知ることができないか? 〔彼は〕教えられるような〔もの〕とならないか? 獣よりも無知の中に生まれていないか? 歩くことまた話すことを学ばないか? もし、歩くことを学ばないなら、自分自身を足の上に立てるのか? また、もし話すことを学ばないなら、何らかの考えをつぶやくのか?

 すべての人間は教えられるようなもの、虚偽から狂っている者、そして真理から賢明な者ではないか? また虚偽から狂っている者は、真理から賢明である者よりも賢明である、というすべての(まったくの)幻想の中にいる〔のではないか〕? 森の中で見つけられた者よりもさらに人間でない、愚かで、気違いじみた人間が存在しないか? 記憶を失った者は、これらの者と同様でないか?

 [6] 私たちは、これらとそれらから結論する。人間は教育なしに人間でないこと、獣でもない、しかし、形であること、それはそれ自体の中にそれを受け入れることができる、人間をつくるもの、またこのように人間は生まれていないこと、しかし、人間になること。また、人間はこのような形に、神からのいのちを受け入れる器官であるように生まれていること、主体であるような目的のために、その中に神はすべての善をもたらすことができ、またご自分との結合によって永遠に幸福にする。

 あなたがたの話から私たちは知覚する。今日の知恵は、獣のいのちの状態について関係して(関連させて)人間のいのちの状態について、まったく何も知らないそれほどに消滅し、また愚鈍にされた。

 ここからである、死後の人間のいのちの状態も知らないこと。しかし、これを知ることができる、しかし知ることを欲しない、またここからそれを否定する者は、あなたがキリスト教の多くの者が行なうように、私たちは森の中で見つけられた者にたとえることができる。教育を取り去ることからそのように愚かにされるのではない、しかし、感覚の欺きによって〔である〕、それらは、自分自身をそのように愚かな者にする真理の暗やみである。

原典講読『結婚愛』153b,154b

(1)原文

153[secundo]. Sed tunc quidam in medio Palladii stans, in manu tenens palmam, dixit, "Evolvite quaeso hoc arcanum, quomodo homo forma Dei creatus, mutari potuit in formam diaboli; scio quod angeli caeli sint formae Dei, et quod angeli inferni sint formae diaboli, et duae formae sunt sibi oppositae, hae insaniae, illae sapientiae; dicite itaque, quomodo homo forma Dei creatus a die in talem noctem potuit transire, ut potuerit negare Deum, et vitam aeternam."

[2] Ad haec responderunt didascali in ordine, primum Pythagorei, dein Socratici, et postea reliqui;

Sed inter illos erat quidam Platonicus, hic ultimo loquutus est, et hujus sententia praevaluit, quae erat, Quod homines aevi saturnini seu Saeculi aurei, sciverint et agnoverint quod essent formae recipientes vitae a Deo, et quod ideo sapientia animabus et cordibus illorum inscripta fuerit, et inde, quod ex luce veri viderint verum, et per vera perceperint bonum ex jucundo amoris ejus: "at sicut humanum genus in sequentibus saeculis recesserat ab agnitione quod omne verum sapientiae, et inde bonum amoris apud illos, continue influeret a Deo, cessaverunt esse habitacula Dei, et quoque tunc cessavit loquela cum Deo, et consociatio cum angelis; interiora enim mentis illorum a directione sua, quae fuerat sursum elevata ad Deum a Deo, inflexa sunt{1} in directionem obliquam plus et plus, extrorsum in mundum, et sic ad Deum a Deo per mundum, et tandem inversa in directionem oppositam, quae est deorsum ad semet; et quia Deus non potest spectari ab homine interius inverso et sic averso, homines separaverunt se a Deo, et facti sunt formae inferni seu diaboli. [3] Ex his sequitur, quod primis aevis agnoverint corde et anima, quod omne bonum amoris, et inde verum sapientiae illis essent a Deo, et quoque quod illa essent Dei in illis, et sic quod illi essent mera receptacula vitae a Deo, et inde vocati imagines Dei, filii Dei, et nati a Deo: sed quod in succedentibus aevis illud non corde et anima, sed quadam fide persuasiva, et dein fide historica, et demum solum ore, agnoverint; et agnoscere tale solum ore, est non agnoscere, imo id negare corde. Ex his videri potest, qualis hodie est sapientia in terra apud Christianos, tametsi illi ex revelatione scripta inspirari possunt a Deo, dum non sciunt discrimen inter hominem et bestiam; et inde multi credunt, quod si homo vivit post mortem, etiam bestia victura sit, aut quia bestia non vivit post mortem, nec homo victurus sit; annon lux nostra spiritualis, quae illuminat visum mentis, apud illos facta est caligo? et lux illorum naturalis, quae solum illuminat visum corporis, facta est illis splendor?"

@1. sunt pro "est"

 

(2)直訳

153[secundo]. Sed tunc quidam in medio Palladii stans, in manu tenens palmam, dixit, "Evolvite quaeso hoc arcanum, quomodo homo forma Dei creatus, mutari potuit in formam diaboli; 153b.しかし、その時、パラディウム(知恵の神殿)の真ん中に立っているある者が、手の中にシュロをつかんでいる、言った、「説明せよ、どうぞ(お願いします)、この秘義を、どのように人間は、神の形につくられた、悪魔の形に変えられることができたか。

scio quod angeli caeli sint formae Dei, et quod angeli inferni sint formae diaboli, et duae formae sunt sibi oppositae, hae insaniae, illae sapientiae; 私は知っている、天使が神の形であること、また地獄の使いが悪魔の形であること、また二つの形が互いに対立している(正反対である)、後者は狂気の〔形〕、前者は知恵の〔形〕。

dicite itaque, quomodo homo forma Dei creatus a die in talem noctem potuit transire, ut potuerit negare Deum, et vitam aeternam." それで、言え、神の形に創造された人間が、どのように、昼からこのような夜に移る(変わる)ことができたのか、そのように神を否定する、また永遠のいのちを」。

[2] Ad haec responderunt didascali in ordine, primum Pythagorei, dein Socratici, et postea reliqui; [2] これに教師たちが順序の中で答えた、最初にピュタゴラスの、その後、ソクラテスの、またその後(続いて)残りの(他の)者たちが。

Sed inter illos erat quidam Platonicus, hic ultimo loquutus est, et hujus sententia praevaluit, quae erat, Quod homines aevi saturnini seu Saeculi aurei, sciverint et agnoverint quod essent formae recipientes vitae a Deo, et quod ideo sapientia animabus et cordibus illorum inscripta fuerit, et inde, quod ex luce veri viderint verum, et per vera perceperint bonum ex jucundo amoris ejus: しかし、彼らの間にプラトンの追随者であるある者がいた、この者が最後に話した、またこの意見(見解)がまさった、これらであった、サートゥルヌス(土星)の時期、すなわち、黄金時代に人間は知り、認めていたこと、神からのいのちを受ける形であること、またそれゆえ、知恵が彼らの霊魂と心に刻まれていたこと、またここから、真理の光から真理を見たこと、また真理によってその愛の快さからの善を知覚した。

"at sicut humanum genus in sequentibus saeculis recesserat ab agnitione quod omne verum sapientiae, et inde bonum amoris apud illos, continue influeret a Deo, cessaverunt esse habitacula Dei, et quoque tunc cessavit loquela cum Deo, et consociatio cum angelis; 「しかし、~のように、人類が続く時代に認知から去った(引っ込んだ)、彼らのもとの知恵のすべての真理とここからの愛の善は、絶えず神から流入する〔という認知〕、神の住まいであることが終わった、そしてまたその時、神との会話が終わった、また天使との交わりが。

interiora enim mentis illorum a directione sua, quae fuerat sursum elevata ad Deum a Deo, inflexa sunt{1} in directionem obliquam plus et plus, extrorsum in mundum, et sic ad Deum a Deo per mundum, et tandem inversa in directionem oppositam, quae est deorsum ad semet; というのは、彼らの心の内的なものは、その方向から、それは上方へ、神により神へ高揚されるものであった、さらにまたさらに斜めに(ゆがんだ)方向へ曲げられた、外へ、世の中へ、またこのように神により世を通して神へ、また最後に反対の方向へひっくり返された、それは下方へ、自分自身へ。

et quia Deus non potest spectari ab homine interius inverso et sic averso, homines separaverunt se a Deo, et facti sunt formae inferni seu diaboli. また、神は、逆さにされまた向きを変えられた内なる人から見られることができないので、人間は神から分離した、また地獄の形につくられた、またこのように悪魔に。

[3] Ex his sequitur, quod primis aevis agnoverint corde et anima, quod omne bonum amoris, et inde verum sapientiae illis essent a Deo, et quoque quod illa essent Dei in illis, et sic quod illi essent mera receptacula vitae a Deo, et inde vocati imagines Dei, filii Dei, et nati a Deo: [3] これらからいえる、最初の時期に心でまた霊魂で認めた、愛のすべての善は、またここから知恵の真理は、彼らに神からあること、そしてまたそれらは彼らの中の神のものであること、またこのように彼らは神からのいのちの単なる器であること、またここから神の映像、神の子、また神から生まれた者と呼ばれた。

sed quod in succedentibus aevis illud non corde et anima, sed quadam fide persuasiva, et dein fide historica, et demum solum ore, agnoverint; しかし、続く時期の中で、それを心と霊魂で〔認め〕ない、しかし、間違った信念のある信仰で、またその後、歴史に基づく信仰で、また最後に、口だけで、認めた。

et agnoscere tale solum ore, est non agnoscere, imo id negare corde. またこのように口だけで認めることは、認めることではない、それどころか、それを心で否定することである。

Ex his videri potest, qualis hodie est sapientia in terra apud Christianos, tametsi illi ex revelatione scripta inspirari possunt a Deo, dum non sciunt discrimen inter hominem et bestiam; これらから見られることができる、地の中のキリスト教徒のもとの今日の知恵がどのようなものであるか、たとえ彼らに書かれた啓示から、神から霊感を受けることができても、その時、違いを知らない、人間と獣の間の。

et inde multi credunt, quod si homo vivit post mortem, etiam bestia victura sit, aut quia bestia non vivit post mortem, nec homo victurus sit; またここから多くの者が信じている、もし人間が、死後に生きるなら、獣もまた生きる、または獣が死後にいにないので、人間も生きない。

annon lux nostra spiritualis, quae illuminat visum mentis, apud illos facta est caligo? 私たちの霊的な光は、それは心の視覚を照らす、彼らのもとで暗黒となっていないか?

et lux illorum naturalis, quae solum illuminat visum corporis, facta est illis splendor?" また、彼らの自然的な光は、それは身体の視覚だけを照らす、彼らに輝きとなっている?」

@1. sunt pro "est" 注1est」の代わりにsunt

 

(3)訳文

 153b.しかし、その時、ある者がパラディウム(知恵の神殿)真ん中に立ち、手の中にシュロをつかんで、言った、「どうぞ(お願いします)、この秘義を説明せよ、神の形につくられた人間が、どのように悪魔の形に変えられることができたか。私は、天使が神の形であり、地獄の使いが悪魔の形であること、また二つの形が互いに正反対であり、後者は狂気の〔形〕、前者は知恵の〔形〕であることを知っている。それで、言え、神の形に創造された人間が、どのようにして、昼からこのような夜に変わることが、そのように神を、また永遠のいのちを否定することができたのか」。

  [2] これに教師たちが順に、最初にピュタゴラスの〔追随者〕、その後、ソクラテスの〔追随者〕、またその後(続いて)残りの(他の)者たちが順序の中で答えた。

 しかし、彼らの間にプラトンの追随者であるある者がいて、この者が最後に話し、またこの意見(見解)がまさった。これらであった。「サートゥルヌスの時期、すなわち、黄金時代に、人間は、神からのいのちを受ける形であることを知り、認めていた、またそれゆえ、知恵が彼らの霊魂と心に刻まれていた、またここから、真理の光から真理を見た、また真理によってその愛の快さからの善を知覚した。しかし、人類が続く時代に彼らのもとの知恵のすべての真理とここからの愛の善は、絶えず神から流入するという認知から去ったように、神の住まいであることが終わった、そしてまたその時、神との会話が、また天使との交わりがやんだ。というのは、彼らの心の内的なものは、上方へ、神により神へ高揚されるものであったその方向から、さらにまたさらにゆがんだ方向へ、外へ、世の中へ曲げられ、またこのように神により世を通して神へ、また最後に反対の方向へひっくり返された、それは下方へ、自分自身へ〔の方向である〕。また、神は、逆さにされ、また向きを変えられた内なる人から見られることができないので、人間は神から分離し、また地獄の形に、またこのように悪魔につくられた。これらから、最初の時期に心でまた霊魂で認めた、愛のすべての善は、またここから知恵の真理は、彼らに神からあること、そしてまたそれらは彼らの中の神のものであること、またこのように彼らは神からのいのちの単なる器であること、またここから神の映像、神の子、また神から生まれた者と呼ばれたことがいえる。しかし、続く時期の中で、それを心と霊魂で〔認め〕ない、しかし、間違った信念のある信仰で、またその後、歴史に基づく信仰で、また最後に、口だけで、認めた。またこのように口だけで認めることは、認めることではない、それどころか、それを心で否定することである。

 [3] これらから、地上のキリスト教徒のもとの今日の知恵がどのようなものであるか、たとえ彼らに書かれた啓示から、神から霊感を受けることができても、その時、人間と獣の間の違いを知らないことが見られることができる。またここから多くの者が、もし人間が、死後に生きるなら、獣もまた生きる、または獣が死後に生きないので、人間も生きないと信じている。心の視覚を照らす私たちの霊的な光は、彼らのもとで暗黒となっていないか? また、身体の視覚だけを照らす彼らの自然的な光は、彼らに輝きとなっていないか?」

 

(1)原文

154[secundo]. Post haec converterunt se omnes ad duos advenas, et illis gratias propter adventum et narrationem agebant, et orabant, ut haec, quae audiverant, suis fratribus renuntiarent. Et responderunt advenae, quod confirmaturi sint suos in hac veritate, quod quantum attribuunt omne bonum charitatis et verum fidei Domino, et non sibi, tantum sint homines, ac tantum fiant angeli caeli.

 

(2)直訳

154[secundo]. Post haec converterunt se omnes ad duos advenas, et illis gratias propter adventum et narrationem agebant, et orabant, ut haec, quae audiverant, suis fratribus renuntiarent. 154b.この後、すべての者は二人の到着者に(自分自身を)向きを変えた、また彼らに到着と語ることに対して感謝を行なった、また懇願した、このように、それらを聞いた、自分の仲間に報告する。

Et responderunt advenae, quod confirmaturi sint suos in hac veritate, quod quantum attribuunt omne bonum charitatis et verum fidei Domino, et non sibi, tantum sint homines, ac tantum fiant angeli caeli. また、到着者は答えた、自分たち〔の仲間〕を確信させること、この真理の中に、仁愛の善と信仰の真理を神に帰せば帰すほど、また自分自身にでなく、それだけ〔自分たちは〕人間である、そしてそれだけ、天界の天使になること。 

 

(3)訳文

 154b.この後、すべての者は二人の到着者に向きを変え、また彼らの到着とその語ることに対して彼らに感謝した、また、このように聞いたものを、自分の仲間に報告するよう懇願した。

到着者は、自分たち〔の仲間〕に、仁愛の善と信仰の真理を自分自身にでなく、神に帰せば帰すほど、また、それだけ人間であり、そしてそれだけ、天界の天使になる、という真理を確信させる、と答えた。

原典講読『結婚愛』155b(原文と直訳[2]まで)

(1)原文

155[secundo]. Alterum Memorabile:

 

Quodam mane suavissimus cantus e quadam altitudine supra me auditus me expergefecit: et inde in prima vigilia, quae interna, pacifica et dulcis est prae sequentibus diei, potui aliquamdiu teneri in spiritu sicut extra corpus, et exquisite attendere ad affectionem quae canebatur. Cantus caeli non aliud est quam affectio mentis, quae ut modulamen per os emittitur; est enim sonus separatus a sermone loquentis ex affectione amoris, quae dat loquelae vitam. In statu illo percepi, quod esset affectio delitiarum amoris conjugialis, quae ab uxoribus in caelo canora facta est; quod ita esset, animadverti ex sono cantus, in quo illae delitiae mirabilibus modis variebantur.

Post haec surrexi, et prospexi in mundum spiritualem; et ecce in oriente sub sole ibi apparuit sicut pluvia aurea. Erat ros matutinus, in tali copia descendens, qui strictus a radiis solis speciem pluviae aureae coram visu meo exhibebat: ex hac adhuc plenius evigilatus exivi in spiritu, et angelum mihi forte tunc obvium interrogavi, num viderit pluviam auream descendentem e sole.

[2] Et respondit, quod videat illam quoties in meditatione est de amore conjugiali, et tunc illuc vertit oculos. Et dixit, "Cadit illa pluvia super aulam, in qua sunt tres mariti cum suis uxoribus, qui habitant in medio paradisi orientalis. Quod videatur talis pluvia super aulam illam a sole cadentis, est quia residet apud illos sapientia de amore conjugiali et ejus delitiis, apud maritos de amore conjugiali, et apud uxores de delitiis ejus: sed percipio, quod sis in meditatione de delitiis amoris conjugialis, quare ducam te ad aulam illam, et introducam."

Et duxit me per paradisiaca ad domos, quae structae erant a lignis oleae, et duae columnae ex cedris ante portam, et introduxit me ad maritos, et petiit ut liceret mihi in praesentia illorum loqui cum uxoribus;

Et annuerunt, et vocaverunt illas:

Hae argute inspectabant oculos meos; et quaesivi, "Cur ita?"

Dixerunt, "Possumus exquisite videre, quae tibi inclinatio et inde affectio, et ex hac cogitatio est de amore sexus, et videmus quod de illo intense, sed usque caste mediteris:" et dixerunt, "Quid vis ut de illo tibi dicamus?"

Et respondi, "Dicite, quaeso, aliquid de delitiis amoris conjugialis."

Et mariti annuerunt, dicentes, "Aperite si placet aliquid de illis; sunt illorum aures castae:"

[3] Et quaesiverunt, "Quis te docuit de delitiis illius amoris interrogare nos? cur non maritos?"

Et respondi, "Hic angelus qui mecum est, dixit mihi in aurem, quod uxores sint illarum receptacula et sensoria, quia sunt natae amores, et omnes delitiae sunt amoris."

Ad haec subridente ore respondebant, "Esto prudens, et non dic tale quid nisi in sensu ambiguo, quia est sapientia alte reservata in cordibus nostri sexus, et non alicui marito aperitur, nisi qui in amore vere conjugiali est; causae sunt plures, quas apud nos penitus recondimus:"

Et tunc dixerunt mariti, "Sciunt uxores omnes status nostrae mentis, nec absconditum illis est quicquam; vident, percipiunt, et sentiunt quicquid ex voluntate nostra procedit; et nos vicissim nihil apud uxores; hoc datum est uxoribus, quia sunt amores tenerrimi, et tanquam zeli ardentes pro conservatione amicitiae et confidentiae conjugialis, et sic utriusque felicitatis vitae, quam prospiciunt maritis et sibi ex insita amori illarum sapientia, quae tam plena est prudentia, ut non velint, et inde non possint dicere, quod ament, sed quod amentur;"

Et quaesivi, "Cur non volunt, et inde non possunt?"

Responderunt, quod si minimum tale elaberetur ex ore illarum, frigus invaderet maritos, et separaret a toro, cubiculo, et aspectu; "sed hoc fit illis, qui non sancta habent conjugia, et ideo non ex spirituali amore amant suas uxores; aliter fit illis qui amant; in horum mentibus amor ille est spiritualis, et ex hoc in corpore est naturalis: nos in hac aula sumus in hoc amore ex illo, quare concredimus maritis arcana de delitiis amoris conjugialis nostris."

[4] Tunc officiose rogavi, ut etiam mihi aliquid de arcanis illis aperirent:

Et illico spectabant ad fenestram plagae meridiei, et ecce visa est columba candida, cujus alae nitebant sicut ex argento, et caput insignitum erat corona sicut ex auro, stans super ramo, e quo exibat oliva; quae cum in conatu expandendi alas erat, dicebant uxores, "Aperiemus aliquid; columba illa dum apparet, est nobis signum quod liceat." Et dixerunt, "Sunt unicuique viro quinque sensus, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus; at nobis est quoque sextus, qui est sensus delitiarum omnium amoris conjugialis mariti; et hic sensus est nobis in palmis, dum tangimus maritorum nostrorum pectora, ulnas, manus aut genas, imprimis dum pectora, et quoque dum ab illis tangimur; omnes laetitiae et amaenitates cogitationum mentis illorum, et omnia gaudia et jucunda animi illorum, ac festiva et hilaria pectoris illorum, ab illis transeunt in nos, et formant se, et fiunt perceptibilia, sensibilia, tactilia; et discernimus illa tam exquisite et distincte, sicut auris discernit modulos cantus, et sicut lingua sapores lautitiarum: verbo, spirituales maritorum jucunditates induunt naturalem quasi corporaturam apud nos; quare a maritis nostris vocamur organa sensoria amoris casti conjugialis, et inde deliciae suae. At hic sensus nostri sexus existit, subsistit, persistit, et exaltatur in eo gradu, in quo mariti nos ex sapientia et judicio amant, et nos vicissim illos ex iisdem in illis amamus. Ille sensus nostri sexus vocatur in caelis ludus sapientiae cum suo amore, et amoris cum sua sapientia."

[5] Ex his excitatus sum desiderio sciscitandi plura, ut de Varietate delitiarum.

Et dixerunt, "Est illa infinita; sed plura dicere non volumus, et ideo nec possumus, quia columba fenestrae nostrae cum ramo olivae sub pedibus avolavit;"

Et exspectavi reditum, sed incassum. Interea quaesivi maritos, "Estne vobis similis amoris conjugialis sensus?"

Et responderunt, "Est ille nobis in communi, et non in particulari; est nobis commune beatum, commune jucundum, et commune amaenum, ex particularibus uxorum nostrarum; et hoc commune, quod nobis est ex illis, est sicut serenum pacis."

His dictis, ecce trans fenestram apparebat olor stans super ramo ficus, et expansit alas, et evolavit. Hoc viso, dicebant mariti, "Hoc nobis est signum silentii de amore conjugiali; redi per vices, et forte plura detegentur."

Ac recesserunt: et abivimus.

 

(2)直訳

155[secundo]. Alterum Memorabile:― 155b.第二のメモラビリア――

Quodam mane suavissimus cantus e quadam altitudine supra me auditus me expergefecit: ある朝、私の上方のある高さから、最も心地よい(甘い)が聞かれて、私を目覚めさせた。

et inde in prima vigilia, quae interna, pacifica et dulcis est prae sequentibus diei, potui aliquamdiu teneri in spiritu sicut extra corpus, et exquisite attendere ad affectionem quae canebatur. またここから目覚めの最初の中で、それは内なるもの、日の続くものの前に穏やかな(平和な)た心地よいもの〔である〕、私はある時間、霊の中に保たれることができた、まるで身体の外かのように、また敏感に情愛に気づくこと〔ができた〕、それが歌われている。

Cantus caeli non aliud est quam affectio mentis, quae ut modulamen per os emittitur; 天界の歌は他のものではない、心の情愛以外の、それは(音の)変化(調子)のように口を通して発せられる。

est enim sonus separatus a sermone loquentis ex affectione amoris, quae dat loquelae vitam. というのは、愛の情愛から話される会話から分離した音であるから、それは話しにいのちを与える。

In statu illo percepi, quod esset affectio delitiarum amoris conjugialis, quae ab uxoribus in caelo canora facta est; その状態の中で、私は知覚した、結婚愛の歓喜の情愛であったこと、それは天界の妻たちにより歌となった。

quod ita esset, animadverti ex sono cantus, in quo illae delitiae mirabilibus modis variebantur. そのようであったことを、私は歌の音声から気づいた、その中で、その歓喜が驚くべき方法(様式)で変えられた(多様にされた)。

Post haec surrexi, et prospexi in mundum spiritualem; この後、私は起き上がった、また霊界を眺めた。

et ecce in oriente sub sole ibi apparuit sicut pluvia aurea. また、見よ、東の中に太陽の下に、そこに「金の雨」のように見られた。

Erat ros matutinus, in tali copia descendens, qui strictus a radiis solis speciem pluviae aureae coram visu meo exhibebat: 朝の露であった、そのような多量なのの中に降っている、それは太陽からの光線により打たれた〔ものであり〕、私の視覚の前に金の雨の外見が示された。

ex hac adhuc plenius evigilatus exivi in spiritu, et angelum mihi forte tunc obvium interrogavi, num viderit pluviam auream descendentem e sole. ここからさらにさらに十分に目覚めて、私は霊の中に出た、また天使が私に、偶然に、その時、出会った、私は質問した、太陽から降っている金の雨を見たか。

[2] Et respondit, quod videat illam quoties in meditatione est de amore conjugiali, et tunc illuc vertit oculos. [2] また、彼は答えた、それを見ること、結婚愛について瞑想の中にいるたびごとに、またその時、そこへ目を向けた。

Et dixit, "Cadit illa pluvia super aulam, in qua sunt tres mariti cum suis uxoribus, qui habitant in medio paradisi orientalis. また、言った、「その雨は大広間(宮殿)の上に落ちる、その中に三つの夫たちが自分の妻とともにいる、その者たちは東の楽園の中央の中に住んでいる。

Quod videatur talis pluvia super aulam illam a sole cadentis, est quia residet apud illos sapientia de amore conjugiali et ejus delitiis, apud maritos de amore conjugiali, et apud uxores de delitiis ejus: 太陽から降って来るこのような雨がその大広間(宮殿)の上に見られることは、彼らのもとに結婚愛とその歓喜についての知恵が住んでいるからである、夫のもとに結婚愛について、また妻のもとにその歓喜について。

sed percipio, quod sis in meditatione de delitiis amoris conjugialis, quare ducam te ad aulam illam, et introducam." しかし、私は知覚する、あなたが結婚愛の歓喜について熟考(瞑想)の中にいること、それゆえ、私はあなたをその大広間(宮殿)へ導く(案内する)(未来)、また、私は導き入れる(未来)」。

Et duxit me per paradisiaca ad domos, quae structae erant a lignis oleae, et duae columnae ex cedris ante portam, et introduxit me ad maritos, et petiit ut liceret mihi in praesentia illorum loqui cum uxoribus; また、私を導いた、楽園を通って家へ、それはオリーブの木から建てられていた、また入り口(門)前に杉からの二つの柱、また、私を夫たちへ導き入れた、また私に許すように懇願した、彼らの居合わす中で、妻たちと話すこと。

Et annuerunt, et vocaverunt illas: また彼らは同意した、また彼女たちを呼んだ。

Hae argute inspectabant oculos meos; 彼女たちは鋭く私の目を調べた(視察した)

et quaesivi, "Cur ita?" また私は質問した、「なぜ、そのように?」

Dixerunt, "Possumus exquisite videre, quae tibi inclinatio et inde affectio, et ex hac cogitatio est de amore sexus, et videmus quod de illo intense, sed usque caste mediteris:" 彼(女)らは言った、「私たちは敏感に見ることができる、それらはあなたに性向と個々から情愛〔であるもの〕、またこれから性愛についての思考である、また私たちは見る、それについて熱心に、しかしそれでも貞潔にあなたが熟考している」。

et dixerunt, "Quid vis ut de illo tibi dicamus?" また彼らは言った、「何をあなたは欲するか、それにるいて、あなたに私たちが言う?」

Et respondi, "Dicite, quaeso, aliquid de delitiis amoris conjugialis." また、私は答えた、「言え、私は求める、結婚愛の歓喜について何らかのものを」。

Et mariti annuerunt, dicentes, "Aperite si placet aliquid de illis; また、夫たちは同意した、言って、「明かせ(示せ)、もし喜ぶであるなら(=よろしかったら)、それらについて何らかのものを。

sunt illorum aures castae:" 彼らの耳は貞潔である」。

原典講読『結婚愛』155b(直訳[3],[4])

[3] Et quaesiverunt, "Quis te docuit de delitiis illius amoris interrogare nos? cur non maritos?" [3] また、彼らは質問した、「だれが、あなたに教えたのか? その愛の歓喜について、私たちを質問すること、なぜ、夫をでなく?」

Et respondi, "Hic angelus qui mecum est, dixit mihi in aurem, quod uxores sint illarum receptacula et sensoria, quia sunt natae amores, et omnes delitiae sunt amoris." また、私は答えた、「この天使が、その者は私とともにいる、私に耳の中に言った、妻たちはその〔歓喜の〕容器であること、また感覚の、生まれついた愛であるからである、またすべての歓喜は愛のものである」。

Ad haec subridente ore respondebant, "Esto prudens, et non dic tale quid nisi in sensu ambiguo, quia est sapientia alte reservata in cordibus nostri sexus, et non alicui marito aperitur, nisi qui in amore vere conjugiali est; これらにほほ笑んだ口で答えた、「(あなたは)賢明(用心深い)であれ(未来)、またこのような何かを言うな、あいまいな(両義に取れる)意味の中でないなら、私たちの性の心の中に深くたくわえられた知恵であるからである、またある夫に(=夫のだれにも)明かされない、その者が真の結婚愛の中にいないなら。

causae sunt plures, quas apud nos penitus recondimus:" 理由は多く者がある、それらを、私たちは深く隠している(しまい込む)」。

Et tunc dixerunt mariti, "Sciunt uxores omnes status nostrae mentis, nec absconditum illis est quicquam; また、その時、夫は言った、「妻たちは私たちの心のすべての状態を知っている、彼女らに何も隠れていない(秘密でない)

vident, percipiunt, et sentiunt quicquid ex voluntate nostra procedit; 見る、知覚するまた感じる、何でも、私たちの意志から発出する。

et nos vicissim nihil apud uxores; また、私たちは、逆に何も〔見ない、知覚しないまた感じ〕ない、妻たちのもとに。

hoc datum est uxoribus, quia sunt amores tenerrimi, et tanquam zeli ardentes pro conservatione amicitiae et confidentiae conjugialis, et sic utriusque felicitatis vitae, quam prospiciunt maritis et sibi ex insita amori illarum sapientia, quae tam plena est prudentia, ut non velint, et inde non possint dicere, quod ament, sed quod amentur;" これは妻たちに与えられている、もっとも繊細な愛であるからである、また結婚の友情と信頼の維持のためのあたかも燃えるようま熱意で、またこのように両方のいのちの幸福で、それを夫と自分自身で準備する(用心する)それらの愛に植え付けられた知恵から、それらはこれほどの思慮分別に満ちている、欲しないように、またここから言うことができない〔程に〕、愛していること、しかし、愛されていること」。

Et quaesivi, "Cur non volunt, et inde non possunt?" また、私は質問した、「なぜ、〔言うことを〕欲しないのか、またここからできないのか?」

Responderunt, quod si minimum tale elaberetur ex ore illarum, frigus invaderet maritos, et separaret a toro, cubiculo, et aspectu; 答えた、もし、このようなものが少し(でも)彼女たちの口からもれるなら、冷たさが夫を入り込む、またふしど、寝床、また視野から分離する。

"sed hoc fit illis, qui non sancta habent conjugia, et ideo non ex spirituali amore amant suas uxores; 「しかし、このことは彼らに生じる、その者は聖なるものを結婚に持たない、またそれゆえ、霊的な愛から自分の妻を愛さない。

aliter fit illis qui amant; 彼らに異なって生じる、その者は愛している。

in horum mentibus amor ille est spiritualis, et ex hoc in corpore est naturalis: これらの夫の中でその愛は霊的である、またここから身体の中で自然的である。

nos in hac aula sumus in hoc amore ex illo, quare concredimus maritis arcana de delitiis amoris conjugialis nostris." 私は、この大広間(宮殿)の中にいる、それ〔前者の愛〕からこの〔後者の〕愛の中にいる、それゆえ、私たちは夫に委ねて(まかせて)いる、私たちの結婚の愛の歓喜についての秘密を。

[4] Tunc officiose rogavi, ut etiam mihi aliquid de arcanis illis aperirent: [4] その時、私は熱心に願った、私にもまた彼らの秘密について何らかのものを明かするように。

Et illico spectabant ad fenestram plagae meridiei, et ecce visa est columba candida, cujus alae nitebant sicut ex argento, et caput insignitum erat corona sicut ex auro, stans super ramo, e quo exibat oliva; 直ちに南の方角の窓へ眺めた、また、見よ、白く輝くハトが見られた、その翼は銀からのように輝いていた、また頭は金からのような冠が飾られていた、枝の上に立っている、それからオリーブの実が出ていた。

quae cum in conatu expandendi alas erat, dicebant uxores, "Aperiemus aliquid; それ〔ハト〕が翼を広げる試み(努力)の中にいたとき、妻たちは言った、「私たちは何らかのものを明かす。

columba illa dum apparet, est nobis signum quod liceat." そのハトが見られる時、私たちにしるしである、許されることの」。

Et dixerunt, "Sunt unicuique viro quinque sensus, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus; また、言った、「それぞれの男に五つの感覚がある、視覚、聴覚、嗅覚、味覚、また触覚。

at nobis est quoque sextus, qui est sensus delitiarum omnium amoris conjugialis mariti; しかし、私たちにある、第六のものもまた、それは夫の結婚愛のすべてのものの歓喜の感覚である。

et hic sensus est nobis in palmis, dum tangimus maritorum nostrorum pectora, ulnas, manus aut genas, imprimis dum pectora, et quoque dum ab illis tangimur; またこの感覚は私たちに手のひらの中にある、私たちが私たちの夫の胸を、前腕、手またはほほを触れる時、特に胸を、そしてまた彼らから触れられる時。

omnes laetitiae et amaenitates cogitationum mentis illorum, et omnia gaudia et jucunda animi illorum, ac festiva et hilaria pectoris illorum, ab illis transeunt in nos, et formant se, et fiunt perceptibilia, sensibilia, tactilia; 彼らの心の思考のすべての喜びと楽しさは、また彼らのアニムスのすべてのうれしさと快さは、そして彼らの胸のお祭り気分と機嫌のよさは、彼らから私たちの中に移る、また(それ自体を)形作る、また知覚できるもの、感知できるもの、触れることができるものになる。

et discernimus illa tam exquisite et distincte, sicut auris discernit modulos cantus, et sicut lingua sapores lautitiarum: また、私たちはそれらをこれほどに鋭敏にまた明確に見分ける(識別する)、耳が歌の旋律を見分ける(区別する)ように、また舌がごちそうの味を〔見分ける〕ように。

verbo, spirituales maritorum jucunditates induunt naturalem quasi corporaturam apud nos; 一言でいえば(要するに)、夫たちの霊的な快感が、私たちのもとで具体化するかのように自然的なものを着る。

quare a maritis nostris vocamur organa sensoria amoris casti conjugialis, et inde deliciae suae. それゆえ、私たちの夫たちから、私たちは呼ばれている、貞潔な結婚愛の感覚器官の器官と、またここからその歓喜の〔器官・有機体〕と。

At hic sensus nostri sexus existit, subsistit, persistit, et exaltatur in eo gradu, in quo mariti nos ex sapientia et judicio amant, et nos vicissim illos ex iisdem in illis amamus. しかし、この私たちの性の感覚は、存在する、存続する(残る)、続く、またその程度までの段階の中に高められる、~であればますます☆私たちの夫たちの中に、知恵を判断から〔夫たちが〕愛する、また逆に私たちが彼らを、彼らの中の同じものから、私たちが愛する。

eo~quo~の相関文。

Ille sensus nostri sexus vocatur in caelis ludus sapientiae cum suo amore, et amoris cum sua sapientia." 私たちの性のその感覚は天界の中で知恵の遊び(戯れ)と呼ばれている、その愛との、また愛の〔遊び(戯れ)〕その知恵との。