(1)原文
134. Coeperunt tunc septentrionales primum aperire suam mentem; et dixerunt, quod homo nascatur absque scientiis, ut recipere possit omnes; at si nasceretur in scientias, non posset recipere ullas, praeter illas in quas natus est, et tunc nec posset sibi appropriare ullam; quod illustrabant per hanc comparationem: homo primum natus est sicut humus, cui nulla semina implantata sunt, sed quae usque potest recipere omnia, ac proferre et fructificare illa; at bestia est sicut humus jamdum sata, ac impleta graminibus et herbis, quae non recipit alia semina quam insita; si alia, suffocaret illa; inde est, quod homo adolescat per plures annos, intra quos potest sicut humus excoli, et proferre sicut omnis generis segetes, flores et arbores; bestia autem per paucos, per quos non potest in alia quam in connata excoli.
[2] Postea occidentales loquuti sunt, et dixerunt, quod homo non nascatur scientia, sicut bestia, sed quod nascatur facultas et inclinatio; facultas ad sciendum, et inclinatio ad amandum; et quod nascatur facultas non modo ad sciendum, sed etiam ad intelligendum et sapiendum; et quoque quod nascatur inclinatio perfectissima, non modo ad amandum illa quae sui et mundi sunt, sed etiam illa quae Dei et caeli sunt; consequenter quod homo a parentibus nascatur organum, quod modo vivit sensibus externis, et primum nullis internis, propter causam ut successive fiat homo, primum naturalis, postea rationalis, et demum spiritualis; quod non fieret, si nasceretur in scientias et amores sicut bestiae; scientiae enim et affectiones connatae finiunt illam progressionem, at facultas et inclinatio connatae nihil finiunt; quare homo potest perfici scientia, intelligentia, et sapientia in aeternum.
[3] Meridionales exceperunt, et ediderunt suum effatum, dicentes, quod impossibile sit homini sumere aliquam scientiam a se, "sed sumet illam ab aliis, quoniam nulla scientia ei connata est; et quia non potest ullam scientiam sumere a se, nec potest ullum amorem, quoniam ubi non scientia, ibi non amor; sunt scientia et amor individui comites, nec possunt separari plus quam voluntas et intellectus, aut affectio et cogitatio, imo non plus quam essentia et forma; quare sicut homo sumit scientiam ab aliis, ita se ei adjungit amor ut ejus comes. Universalis amor, qui se adjungit, est amor sciendi, intelligendi et sapiendi; hic amor est soli homini et nulli bestiae, ac influit a Deo. [4] Nos convenimus cum sodalibus nostris ab Occidente, quod homo non nascatur in ullum amorem, et inde nec in ullam scientiam, sed quod solum nascatur in inclinationem ad amandum, et inde in facultatem ad recipiendum scientias, non a se sed ab aliis, hoc est, per alios; per alios dicitur, quia nec hi receperunt aliquid scientiae a se, sed a Deo. Convenimus etiam cum sodalibus nostris ad septentrionem, quod homo primum natus sit sicut humus, cui non aliqua semina implantata sunt, sed cui omnia tam nobilia quam ignobilia implantari possunt. His adjicimus, quod bestiae nascantur in naturales amores, et inde in scientias illis correspondentes, et quod usque non aliquid ex scientiis sciant, cogitent, intelligant, et sapiant, sed quod per illas ab amoribus suis ferantur, paene sicut caeci per plateas a canibus, quoad intellectum enim caecae sunt; aut potius sicut noctambulones, qui ex caeca scientia, sopito intellectu, faciunt quae faciunt.
[5] Ultimo loquuti sunt orientales, et dixerunt, "Consentimus ad illa, quae fratres nostri loquuti sunt, quod homo nihil sciat ex se, sed ex aliis et per alios, ut cognoscat et agnoscat, quod omnia quae scit, intelligit, et sapit, sint a Deo; et quod homo non aliter possit concipi, nasci et generari a Domino, ac fieri Ipsius imago et similitudo; nam imago Domini fit, per quod agnoscat et credat, quod omne bonum amoris et charitatis, et omne verum sapientiae et fidei, acceperit et accipiat ex Domino, et ne hilum ex se; et similitudo Domini fit, per quod sentiat illa in se, sicut a se; hoc sentit, quia non nascitur in scientias, sed accipit illas, et quod accipiat, apparet illi sicut a se; ita sentire etiam datur homini a Domino, ut sit homo et non bestia, quoniam per id quod velit, cogitet, amet, sciat, intelligat, et sapiat sicut ex se, recipit scientias, et exaltat illas in intelligentiam, et per illarum usus in sapientiam; ita Dominus conjungit hominem Sibi, et homo se Domino. Haec non fieri potuissent, nisi a Domino provisum fuerit, ut homo in totali ignorantia nasceretur."
[6] Post hoc effatum, voluerunt omnes, ut ex ventilatis fieret conclusum, et factum est hoc: "Quod homo nascatur in nullam scientiam, ut possit venire in omnem, et progredi in intelligentiam, et per hanc in sapientiam; et quod nascatur in nullum amorem, ut possit venire in omnem, per applicationes scientiarum ex intelligentia, et in amorem in Dominum per amorem erga proximum, et sic conjungi Domino, et per illud fieri homo, et vivere in aeternum".
(2)直訳
134. Coeperunt tunc septentrionales primum aperire suam mentem; その時、北の者たちが最初に自分の心(見解)を開く(明らかにする)ことを始めた。
et dixerunt, quod homo nascatur absque scientiis, ut recipere possit omnes; また、言った、人間は知識なしに生まれていること、すべてのものを受けることができるように。
at si nasceretur in scientias, non posset recipere ullas, praeter illas in quas natus est, et tunc nec posset sibi appropriare ullam; しかし、もし知識の中に生まれたなら、何も受けることができない、それらを除いて、その中に生まれている、またその時、自分自身に何も自分のものとすることができない。
quod illustrabant per hanc comparationem: 彼はこの比較(たとえ)によって説明した。
homo primum natus est sicut humus, cui nulla semina implantata sunt, sed quae usque potest recipere omnia, ac proferre et fructificare illa; 人間は最初に土地(土壌)のように生まれている、それに何も種は植え付けられていない、しかし、それはそれでもすべてのものを受けることができる、そしてそれら〔種〕を〔芽を〕生じさせ、また実を結ばせる。
at bestia est sicut humus jamdum sata, ac impleta graminibus et herbis, quae non recipit alia semina quam insita; しかし、獣はすでに植物の生長している(耕地の)土地のようである、そして草と草本に満ちた、それは他の種を受けない、植え付けられた以外の。
si alia, suffocaret illa; もし他のもの〔が植えられた〕なら、それらを妨げる(枯らす)。
inde est, quod homo adolescat per plures annos, intra quos potest sicut humus excoli, et proferre sicut omnis generis segetes, flores et arbores; ここからである、人間は多くの年の間、成熟する、それらの内に、土地のようの耕される(発達する)ことができる、そして生ずること、すべての種類の作物、花、また木のように。
bestia autem per paucos, per quos non potest in alia quam in connata excoli. けれども、獣はわずかなもの〔年〕の間〔成熟する〕、その間、他のもの(の中)に〔なることが〕できない、生得のもの(の中)に耕される(発達する)以外に。
[2] Postea occidentales loquuti sunt, et dixerunt, quod homo non nascatur scientia, sicut bestia, sed quod nascatur facultas et inclinatio; [2] その後、西の者たちが話した、また言った、人間は獣のような知識に生まれていないこと、しかし能力と性向に生まれていること。
facultas ad sciendum, et inclinatio ad amandum; 知ることへの能力と愛することへの性向。
et quod nascatur facultas non modo ad sciendum, sed etiam ad intelligendum et sapiendum; また能力に生まれているだけでなく知ることへ、しかし理解することと賢明になること。
et quoque quod nascatur inclinatio perfectissima, non modo ad amandum illa quae sui et mundi sunt, sed etiam illa quae Dei et caeli sunt; そしてまた最も完全なもの(への)思考に生まれていること、~だけでなく)それらを愛する、それらは自分自身と世のものである、しかし、それらを〔愛する〕それらは神と天界のものである。
consequenter quod homo a parentibus nascatur organum, quod modo vivit sensibus externis, et primum nullis internis, propter causam ut successive fiat homo, primum naturalis, postea rationalis, et demum spiritualis; したがって、人間は両親から有機体(生命体)に生まれている、単なる外なる感覚で生きること、また最初は内なる〔感覚は〕なにもない、理由のために、継続して人間になるように、最初に自然的に、その後、理性的に、また最後に霊的に。
quod non fieret, si nasceretur in scientias et amores sicut bestiae; 〔このことは〕生じないであろうこと、もし、知識と愛の中に生まれたなら、獣のような。
scientiae enim et affectiones connatae finiunt illam progressionem, at facultas et inclinatio connatae nihil finiunt; というのは、生来の知識と愛の情愛はその発達(進歩)を終わりにする(制限する)から、しかし、生来の能力と性向は何も終わりにし(制限し)ない。
quare homo potest perfici scientia, intelligentia, et sapientia in aeternum. それゆえ、人間は知識、理解力また知恵を永遠に完成することができる。
[3] Meridionales exceperunt, et ediderunt suum effatum, dicentes, quod impossibile sit homini sumere aliquam scientiam a se, "sed sumet illam ab aliis, quoniam nulla scientia ei connata est; [3[ 南の者たちが続けた、また自分の発言(言うこと)を出した、言って、人間に不可能であること、何らかの知識を自分自身から持つこと、「しかし、それを他の者から持つ(得る)、彼に生来の知識は何もないので。
et quia non potest ullam scientiam sumere a se, nec potest ullum amorem, quoniam ubi non scientia, ibi non amor; また、何も知識を自分自身から得ることができないので、何も愛も〔得ることが〕できない、知識のないところに、そこに愛がないからである。
sunt scientia et amor individui comites, nec possunt separari plus quam voluntas et intellectus, aut affectio et cogitatio, imo non plus quam essentia et forma; 知識と愛は分割できない仲間である、意志と理解力以上にさらに分離されることができない、または情愛と思考、それどころか、本質と形以上にさらにない。
quare sicut homo sumit scientiam ab aliis, ita se ei adjungit amor ut ejus comes. それゆえ、人間が他の者から知識を得るように、そのように、愛はそれ自体にそれ〔知識〕に結びつける、その仲間のように。
Universalis amor, qui se adjungit, est amor sciendi, intelligendi et sapiendi; 普遍的な愛は、それはそれに自体に結びつける、知る、理解する、また賢明になる愛である。
hic amor est soli homini et nulli bestiae, ac influit a Deo. これらの愛は人間にだけあり、また獣に何ももない、そして神から流入する。
[4] Nos convenimus cum sodalibus nostris ab Occidente, quod homo non nascatur in ullum amorem, et inde nec in ullam scientiam, sed quod solum nascatur in inclinationem ad amandum, et inde in facultatem ad recipiendum scientias, non a se sed ab aliis, hoc est, per alios; [4] 私たちは西からの私たちの仲間と一致する、人間はどんな愛の中にも生まれていないこと、またここからどんな知恵の中にもない、しかし単に愛することへの性向の中に生まれていること、またここから知識を受け入れることの能力の中に、自分自身からでなく、しかし、他の者から、すなわち、他の者を通して。
per alios dicitur, quia nec hi receperunt aliquid scientiae a se, sed a Deo. 他の者を通してと言われる、この者も何らかのものを自分自身から受け入れないので、しかし、起源的に神から。
Convenimus etiam cum sodalibus nostris ad septentrionem, quod homo primum natus sit sicut humus, cui non aliqua semina implantata sunt, sed cui omnia tam nobilia quam ignobilia implantari possunt. 私たちは北への私たちの仲間ともまた一致する、人間は最初に土地(土壌)のように生まれていること、それに何らかの種が植え付けられていない、しかし、それに高貴なものも低級なものもすべてのものが植え付けられることができる。
His adjicimus, quod bestiae nascantur in naturales amores, et inde in scientias illis correspondentes, et quod usque non aliquid ex scientiis sciant, cogitent, intelligant, et sapiant, sed quod per illas ab amoribus suis ferantur, paene sicut caeci per plateas a canibus, quoad intellectum enim caecae sunt; これらに私たちは付け加える、獣は自然的な愛の中に生まれていること、またここからそれら対応する知識の中に、またそれでも知識から何らかのものを知らない、考え(ない)、理解し(ない)、また賢明になら(ない)、しかし、それらによって自分の愛により導かれる、ほとんど盲人のように街路を通って犬により、というのは、理解力(知力)に関して盲目であるから。
aut potius sicut noctambulones, qui ex caeca scientia, sopito intellectu, faciunt quae faciunt. または、むしろ夢遊病者のように、その者は盲目の知識から、理解力(知力)を眠らせることを、それを行なう〔そのことを〕行なう。
[5] Ultimo loquuti sunt orientales, et dixerunt, "Consentimus ad illa, quae fratres nostri loquuti sunt, quod homo nihil sciat ex se, sed ex aliis et per alios, ut cognoscat et agnoscat, quod omnia quae scit, intelligit, et sapit, sint a Deo; [5] 最後に東の者たちが話した、また言った、「私たちはそれらに一致する、それらを私たちの兄弟(仲間)が話した、人間は自分自身から何も知らないこと、しかし、他の者から、また他の者を通して、知り、認めるために、すべてのものは、それらを知り、理解し、賢明になる、神からであること。
et quod homo non aliter possit concipi, nasci et generari a Domino, ac fieri Ipsius imago et similitudo; また人間は主により、みごもられ、生まれ、産まれることと異なってできないこと、そしてその方の映像と似姿にされること。
nam imago Domini fit, per quod agnoscat et credat, quod omne bonum amoris et charitatis, et omne verum sapientiae et fidei, acceperit et accipiat ex Domino, et ne hilum ex se; なぜなら、主の映像になるから、認め、信じることによって、愛と仁愛のすべての善は、また知恵と信仰のすべての真理は、主から受けた、また受