[III.]
QUOD HOMO NON SIT VITA, SED RECEPTACULUM VITAE A DEO.
人間はいのちではないこと、しかし、神からのいのちの容器である。
(1) 原文
470. Communiter creditur, quod vita sit in homine, ejus, ita quod non modo sit receptaculum vitae, sed etiam Vita. Quod ita communiter credatur, est ex apparentia, quia vivit, hoc est, sentit, cogitat, loquitur et agit prorsus ut ex se; quare hoc, quod homo sit receptaculum vitae, et non Vita, non potest non videri, quam ut quoddam nondum auditum, aut sicut paradoxon, sensuali cogitationi, quia apparentiae, adversum. Causam fallacis hujus fidei, quod homo etiam sit Vita, consequenter quod vita homini sit increata, et postea per traducem ingenerata, deduxi ex apparentia; sed causa fallaciae ex apparentia est, quod plerique hodie sint naturales, et pauci spirituales, et naturalis homo judicat ex apparentiis et inde fallaciis, et hae e diametro contra hanc veritatem sunt quod homo sit modo receptacalum vitae, et non Vita. [2.] Quod homo non sit Vita, sed receptaculum vitae a Deo, constat ex evidentibus his testimoniis, quod omnia, quae creata sunt, in se finita sint, et quod homo, quia finitus, non potuerit creari nisi ex finitis. Quare in Libro Creationis dicitur, quod Adam ex terra et ejus pulvere factus sit, ex quo etiam nominatus est, Adam enim significat terrae humum; et omnis homo non actualiter consistit, nisi ex talibus quae in terra sunt, et ex terra in atmosphaeris. Illa quae in atmosphaeris ex terra sunt, homo insorbet per pulmones, et per poros totius corporis, et crassiora per cibos e terrenis confectos. [3.] Quod autem spiritum hominis concernit, etiam ille a finitis creatus est. Quid spiritus hominis nisi receptaculum vitae mentis? Finita ex quibus ille, sunt spirituales substantiae, quae in mundo spirituali sunt, et in terram nostram etiam collatae, et inibi reconditae: quae nisi simul cum materialibus inessent, non aliquod semen potuisset impregnari ab intimis, et inde mirabiliter excrescere absque ulla deviatione a primo stamine usque ad fructus, et ad nova semina; nec aliqui vermes procrearentur ex effluviis e terra, et ex exspiratione halituum e vegetabilibus, e quibus atmosphaerae impregnatae sunt. [4.] Quis potest ex ratione cogitare, quod Infinitum possit aliud quam finitum creare, et quod homo, quia est finitus, [1]sit aliud quam forma, quam Infinitum vivificare potest ex vita in se; et hoc intelligitur per haec:
"Formavit Jehovah Deus hominem, pulverem de terra; et inspiravit in nares ejus animam vitarum" (Gen. ii. 7).
Deus, quia infinitus est, est Vita in Se Ipso; hanc non potest creare et sic transcribere in hominem, nam hoc foret facere illum Deum; quod hoc factum sit, fuit insania serpentis seu diaboli, et ab illo Chaivae et Adami, nam dixit Serpens,
"Quo die cum ederitis" de fructu hujus arboris, "aperientur oculi vestri, et eritis sicut Deus" (Gen. iii. 5).
[5.] Quod dira haec persuasio, quod Deus Se transfuderit et transcripserit in homines, fuerit hominibus Antiquissimae Ecclesiae in fine ejus quando consummata est, ex ore illorum audivi; et hi propter horrendam illam fidem, quod sic dii essent, jacent profunde occultati in Caverna, ad quam nemo potest prope accedere, nisi interiore vertigine actus succumbat. Quod per Adamum et ejus uxorem intelligatur et describatur Antiquissima Ecclesia, in praecedente articulo notum factum est.
@1 sit pro “no sit”
(2) 直訳
470. Communiter creditur, quod vita sit in homine, ejus, ita quod non modo sit receptaculum vitae, sed etiam Vita. 一般的に信じられている、いのちが人間の中にあること、彼の〔ものであること〕、そのように単にいのちの容器であるだけでなく、しかし、いのち。
Quod ita communiter credatur, est ex apparentia, quia vivit, hoc est, sentit, cogitat, loquitur et agit prorsus ut ex se; そのように信じられていることは、外観からである、生きているからである、すなわち、まったく自分自身からのように感じ、考え、話し、行動する。
quare hoc, quod homo sit receptaculum vitae, et non Vita, non potest non videri, quam ut quoddam nondum auditum, aut sicut paradoxon, sensuali cogitationi, quia apparentiae, adversum. それゆえ、これは、人間がいのちの容器であること、いのちではなく、見られることができない、まだ聞かれていないあるもののように以外に、または背理(矛盾)☆のように、感覚的な思考に、外観のもの〔である〕ので、~に対立する。
☆ paradoxonは通常「逆説・パラドックス」ですが、スヴェーデンボリはその意味で使っていません。ある語を辞書と異なる意味で使う、ということは時々、他の人にも見られますが、これはその例です。
Causam fallacis hujus fidei, quod homo etiam sit Vita, consequenter quod vita homini sit increata, et postea per traducem ingenerata, deduxi ex apparentia; この欺きの信念の理由は、人間もまたいのちであること、したがって、いのちは人間に、創造されたものでないこと(=自存のものである)、またその後、接ぎ木によって(出生によって)伝えられたこと、私は外観から導き出した(演繹した)。
sed causa fallaciae ex apparentia est, quod plerique hodie sint naturales, et pauci spirituales, et naturalis homo judicat ex apparentiis et inde fallaciis, et hae e diametro contra hanc veritatem sunt quod homo sit modo receptacalum vitae, et non Vita. しかし、外観からの欺き〔であったこと〕の理由は、今日の大部分の者が自然的であること、また霊的なものがほとんどいない、また、自然的な人間は外観から判断する、またここから欺き、またここに正反対にこの真理に反している、人間は単なるいのちの容器であること、またいのちでない。
[2.] Quod homo non sit Vita, sed receptaculum vitae a Deo, constat ex evidentibus his testimoniis, quod omnia, quae creata sunt, in se finita sint, et quod homo, quia finitus, non potuerit creari nisi ex finitis. [2] 人間がいのちではないこと、しかし、神からのいのちの容器、これらの明白な証拠から明らかである、すべてのものは、それらは創造された、本質的に有限なものである、また、人間は、有限なものからでないなら創造されることができないこと。
Quare in Libro Creationis dicitur, quod Adam ex terra et ejus pulvere factus sit, ex quo etiam nominatus est, Adam enim significat terrae humum; それゆえ、「創造の書」の中に言われている、アダムは地とそのちりから造られたこと、さらにまたそのことから名づけられた、というのは、アダムは地の土を意味するから☆。
☆ 後から出てくる「創世記」2:7は「神は人間(アダム)を形作った、地からのちり(アダマー)で」です。すなわち、ヘブル語「アダマー」から「アダム」をつくって、アダムの名前となったことを言っています。
et omnis homo non actualiter consistit, nisi ex talibus quae in terra sunt, et ex terra in atmosphaeris. また、すべての人間は実際に構成されていない、そのようなものからでないなら、それらは地の中にある、また地から大気の中へ〔放出されたもの〕。
Illa quae in atmosphaeris ex terra sunt, homo insorbet per pulmones, et per poros totius corporis, et crassiora per cibos e terrenis confectos. それらを、それらは地から大気の中にある、人間は肺を通して取り入れる(吸い込む)、また小孔のある全身を通して、また地から下ごしらえさられた食べ物によってさらに粗野なものを☆。
☆ 空中から取り入れるもの(香りや酸素)は上等なもの、地の産物は下等なもの、としています。
[3.] Quod autem spiritum hominis concernit, etiam ille a finitis creatus est. [3] けれども、人間の霊に関しては、それもまた有限なものから創造されている。
Quid spiritus hominis nisi receptaculum vitae mentis? 人間の霊は心(精神)のいのちの容器でないなら何か?
Finita ex quibus ille, sunt spirituales substantiae, quae in mundo spirituali sunt, et in terram nostram etiam collatae, et inibi reconditae: それらからのその有限なものは、霊的な実体である、それは霊界の中にある、また私たちの地の中で集められている(confero)、またそこに隠されている(しまい込まれている)。
quae nisi simul cum materialibus inessent, non aliquod semen potuisset impregnari ab intimis, et inde mirabiliter excrescere absque ulla deviatione a primo stamine usque ad fructus, et ad nova semina; それらが、物質と一緒に内在しなかったなら、何らかの種は最内部のものから受精させる☆ことはできなかった、またここから不思議に生長すること、最初の種から実まで、また新しい種へ、何も派生なしに。
☆ impraegnoはimpregnoとも綴るようです(直後には「満たす」を訳語としています、こちらのほうがよいでしょう)。
nec aliqui vermes procrearentur ex effluviis e terra, et ex exspiratione halituum e vegetabilibus, e quibus atmosphaerae impregnatae sunt. 何らかの虫も地からの発散気(臭気)から発生させられる、また植物からの呼気(蒸発気)の(気体の)発散物から、それらから大気は満たされている。
[4.] Quis potest ex ratione cogitare, quod Infinitum possit aliud quam finitum creare, et quod homo, quia est finitus, [1]sit aliud quam forma, quam Infinitum vivificare potest ex vita in se; [4] だれが理性から考えることができるか、「無限なもの」が有限なもの以外の何らかのものを創造することができること、また、人間は、有限であるので、形以外の何らかのものであること、それを「無限なもの」が本質的ないのちから生かすことができること。
et hoc intelligitur per haec: また、このことがこれらによって意味される――
"Formavit Jehovah Deus hominem, pulverem de terra; 「エホバ神は人間を形作った、地からのちり〔で☆〕。
☆ 原文は「ちりを」(作った)です。ヘブル原文もそうです。
et inspiravit in nares ejus animam vitarum" (Gen. ii. 7). また、彼の鼻(複数☆2)の中にいのち(複数☆1)の息を吹き込んだ」(創世記2:7)。
☆1 「いのち」の原文は複数形であり、ヘブル原文が双数形であることからこの訳語になっているのでしょう。
☆2 鼻も複数です。ヘブル原文からの直訳である(『シュミディウス聖書』)であることがよくわかります。『シュミディウス(版)聖書』はスヴェーデンボリが当時使用していたヘブル語・ラテン語対訳の聖書です。
Deus, quia infinitus est, est Vita in Se Ipso; 神は、無限であるので、本質的にいのちそのものである。
hanc non potest creare et sic transcribere in hominem, nam hoc foret facere illum Deum; これは創造すること、またこのように人間の中に移すことができない、なぜなら、このことは彼を神〔に〕することであるからである。
quod hoc factum sit, fuit insania serpentis seu diaboli, et ab illo Chaivae et Adami, nam dixit Serpens, これがされることが、ヘビ、すなわち、悪魔の狂気であった、また彼によるエバとアダムの〔狂気〕、なぜなら、ヘビは言ったからである、
"Quo die cum ederitis" de fructu hujus arboris, "aperientur oculi vestri, et eritis sicut Deus" (Gen. iii. 5). 「あなたがたが食べるとき、その日に」この木の実から「あなたがたの目は開かれる、またあなたがたは神のようになる」(創世記3:5)。
[5.] Quod dira haec persuasio, quod Deus Se transfuderit et transcripserit in homines, fuerit hominibus Antiquissimae Ecclesiae in fine ejus quando consummata est, ex ore illorum audivi; [5] この恐るべき信念は、神は自分自身を人間の中に注ぎ移した、また移したこと、最古代教会の人間にあったその終わりの中に、〔その世代が〕完了した時、彼らの口から私は聞いた。
et hi propter horrendam illam fidem, quod sic dii essent, jacent profunde occultati in Caverna, ad quam nemo potest prope accedere, nisi interiore vertigine actus succumbat. また、これらの者はその恐ろしい信念のために、このように神々であったこと、洞窟の中の隠されたところに深く横たわっている、そこにだれも近くに近づくことができない、内的なめまいへ活動して倒れないなら。
Quod per Adamum et ejus uxorem intelligatur et describatur Antiquissima Ecclesia, in praecedente articulo notum factum est. アダムとその妻によって最古代教会が意味され、描かれている(述べられている)ことは、先行する章の中でよく知られることが行なわれた。
@1 sit pro “no sit” 注1 「no sit」の代わりにsit
(3) 訳文
470. 一般的に、いのちが人間の中にあり、彼のものであり、そのように単にいのちの容器であるだけでなく、しかし、いのちであることが信じられている。
そのように信じられていることは、外観からである、すなわち、生きていて、まったく自分自身からのように感じ、考え、話し、行動するからである。それゆえ、人間がいのちではなく、いのちの容器であることは、外観のもの〔である〕感覚的な思考に対立するので、まだ聞かれていないもののように、または背理(矛盾)のようにしか見られることができない。
この欺きの信念の理由は、人間もまたいのちであること、したがって、いのちは人間に自存のものであり、またその後、接ぎ木によって伝えられたものであることを、私は外観から演繹した。しかし、外観からの欺き〔であったこと〕の理由は、今日の大部分の者が自然的であり、霊的なものがほとんどいなく、また、自然的な人間は外観から判断し、またここから欺き、またここに正反対に、人間は単なるいのちの容器であり、いのちではない、というこの真理に反しているからである。
[2] 人間がいのちではなく、しかし、神からのいのちの容器であることは、次の明白な証拠から明らかである、創造されたすべてのものは、本質的に有限なものであり、人間は有限なものからでないなら創造されることができないことである。
それゆえ、「創造の書」の中に、アダムは地とそのちりから造られたこと、さらにまたそのことから名づけられたことが言われている、というのは、アダムは地の土を意味するから☆。また、すべての人間は、地の中にあり、また地から大気の中へ〔放出された〕そのようなものからでないなら、実際に構成されていない。
地から大気の中にあるそれらを、人間は肺を通して、また全身の小孔を通して、また地からの食べ物によってさらに粗野なものを取り入れる。
[3] けれども、人間の霊に関して、それもまた有限なものから創造されている。
人間の霊は、いのちの精神的な容器でないなら何なのか?
それらからのその有限なものは、霊界の中にある霊的な実体であり、私たちの地の中で集められ、そこに隠されている――それらが物質と一緒に内在しなかったなら、何らかの種は最内部のものから満たすこと、またここから最初の種から実まで、また新しい種へ、何も派生なしに、不思議にも生長することはできなかった。何らかの虫も、大気が満たされている地からの発散気から、また植物からの呼気発散物から、発生することができなかった。
[4] 「無限なもの」が有限なもの以外の何らかのものを創造することができること、また、人間は有限であるので、形以外の何らかのものであること、それを「無限なもの」が本質的ないのちから生かすことができることを、だれが理性から考えることができるのか。また、このことがこれらによって意味されている――
「エホバ神は地からのちりで人間を形作った。また、彼の鼻の中にいのちの息を吹き込んだ」(創世記2:7)。
神は、無限であるので、本質的にいのちそのものである。これは創造すること、またこのように人間の中に移すことができない、なぜなら、このことは彼を神にすることであるからである。これができるとしたことが、ヘビの、すなわち、悪魔の、また悪魔による、エバとアダムの狂気であった、なぜなら、ヘビは言ったからである、
この木の実から「あなたがたが食べるとき、その日に、あなたがたの目は開かれ、またあなたがたは神のようになる」(創世記3:5)。
[5] 神は自分自身を人間の中に注ぎ移し、移した、というこの恐るべき信念が最古代教会の人間にその終わりに、〔その世代が〕完了した時にあった、〔これを〕私は彼らの口から聞いた。また、これらの者は、このように神々であったというその恐ろしい信念のために、洞窟の中の隠されたところに深く横たわっており、内的なめまいが働いて倒れないなら、そこにだれも近づくことができない。
アダムとその妻によって最古代教会が意味され、描かれていることは、先行する章の中でよく知られるようにされた。
☆ 創世記」2:7に「神は地からのちり(アダマー)で人間(アダム)を形作った」とあります。すなわち、ヘブル語「アダマー」から「アダム」をつくったので、最初の人間が「アダム」の名前となったことです。