原典講読『真のキリスト教』497,498

[X.]
QUOD VOLUNTAS ET INTELLECTUS HOMINIS IN HOC LIBERO ARBITRIO SINT;
SED QUOD FACERE MALUM IN UTROQUE MUNDO,
 SPIRITUALI ET NATURALI, PER LEGES COERCITUM SIT,
 QUONIAM ALIOQUI SOCIETAS UTRINQUE PERIRET.
人間の意志と理解力はこの選択の自由の中にあること。
しかし、両方の世界で悪を行なうことは、
霊的なまた自然的な〔世界〕、法則によって抑制されている、
何らかの社会は両方の場所で滅びるので。
(1) 原文
497. Quod unusquisque homo sit in libero arbitrio in spiritualibus, ex sola observatione suae cogitationis scire potest. Quis non ex libero cogitare potest de Deo, de Trinitate, de charitate et proximo, de fide et ejus operatione, de Verbo et omnibus illis quae inde sunt; et postquam didicit theologica, de singulis ejus? Et quis non potest cum illis et contra illa cogitare, immo concludere, docere et scribere? Si auferretur uno momento hoc liberum homini, numne cogitatio ejus subsisteret, lingua mutesceret, et manus obtorpesceret? Quare, mi amice, si libet, ex sola observatione cogitationis tuae, potes rejicere et devovere absonam et damnosam illam haeresin, quae hodie in Christianismo, caelesti doctrinae de charitate et fide, et inde salute, et de vita aeterna lethargiam induxit. [2.] Quod liberum illud arbitrium resideat in voluntate et intellectu hominis, sunt hae causae:(1.) Quia duae illae facultates primum instruendae sunt, et reformandae, et per illas binae facultates externi hominis, quae faciunt illum loqui et agere. (2.) Quod duae illae facultates interni hominis constituant spiritum ejus, qui vivit post mortem, et non sub alia lege est quam Divina, cujus primarium est, ut homo cogitet legem, faciat illam, et obediat illi ex se, tametsi ex Domino. [3.] (3.) Quia homo quoad spiritum suum, est in medio inter caelum et infernum, ita inter bonum et malum, et inde in aequilibrio, inde ei liberum arbitrium est in spiritualibus, de quo aequilibrio videatur supra (n. [1]475 seq.): at quamdiu in mundo vivit, est quoad spiritum suum in aequilibrio inter caelum et mundum; et homo tunc paene nescit, quod quantum e caelo recedit, et ad mundum, tantum ad infernum accedat; hoc nescit et tamen non nescit, ob causam, ut etiam quoad hoc in libero sit, et reformetur. [4.] (4.) Quia duo illa, voluntas et intellectus, sunt duo receptacula Domini, voluntas receptaculum amoris et charitatis, intellectus receptaculum sapientiae et fidei, et Dominus operatur singula illa in pleno libero hominis, ut sit conjunctio mutua et reciproca, per quam salvatio. (5.) Quia omne judicium, quod fit homini post mortem, fit secundum usurpationem ejus liberi arbitrii in spiritualibus.
 
   @1 475 (cum exemplo Auctoris,) pro “445”
 
(2) 直訳
497. Quod unusquisque homo sit in libero arbitrio in spiritualibus, ex sola observatione suae cogitationis scire potest. それぞれの人間が霊的なものの中の選択の自由の中にいることは、自分の思考の観察(考慮)だけから知ることができる。
Quis non ex libero cogitare potest de Deo, de Trinitate, de charitate et proximo, de fide et ejus operatione, de Verbo et omnibus illis quae inde sunt; だれが自由から神について考えることができないか? 三一性について、仁愛と隣人について、信仰とその働き(業)ついて、みことばとそこからであるそれらすべてのものについて。
et postquam didicit theologica, de singulis ejus? また神学を学んだ後、その個々のものについて。
Et quis non potest cum illis et contra illa cogitare, immo concludere, docere et scribere? また、だれがそれらとともに、またそれに反して考えることができるのか? それどころか、結論すること、教えること、また書くこと。
Si auferretur uno momento hoc liberum homini, numne cogitatio ejus subsisteret, lingua mutesceret, et manus obtorpesceret? もし、一つの瞬間にこの自由が人間に取り去られるなら、彼の思考は存続するのか? 舌はものが言えなくなる、手は麻痺する。
Quare, mi amice, si libet, ex sola observatione cogitationis tuae, potes rejicere et devovere absonam et damnosam illam haeresin, quae hodie in Christianismo, caelesti doctrinae de charitate et fide, et inde salute, et de vita aeterna lethargiam induxit. それゆえ、私の友よ、どうか(よろしかったら)、あなた〔自身〕の思考の観察だけから、ばかばかしいまた有害なその異端を退けることまた呪う(忌み嫌う)ことができる、それは今日、キリスト教界の中に、仁愛と信仰についての天界的な教えに、またここからの救いに、また永遠のいのちについて、無気力を引き起こした。
[2.] Quod liberum illud arbitrium resideat in voluntate et intellectu hominis, sunt hae causae:― [2] その選択の自由が人間の意志と理解力の中に住んでいることは、これらの理由である――
(1.) Quia duae illae facultates primum instruendae sunt, et reformandae, et per illas binae facultates externi hominis, quae faciunt illum loqui et agere. (1) それらの二つの能力が最初に教えられ、また改心させられなければならないからである、また外なる人のそれら二つの能力によって、それは彼に話すことを行動することをする。
(2.) Quod duae illae facultates interni hominis constituant spiritum ejus, qui vivit post mortem, et non sub alia lege est quam Divina, cujus primarium est, ut homo cogitet legem, faciat illam, et obediat illi ex se, tametsi ex Domino. (2) 内なる人のそれら二つの能力が彼の霊を構成すること、それは死後に生きる、また他の法則の下にない、神的なもの以外に、その主要なものである、人間が法則を考えるために、それを行なう、また自分自身からそれに従う、それでも主から。
[3.] (3.) Quia homo quoad spiritum suum, est in medio inter caelum et infernum, ita inter bonum et malum, et inde in aequilibrio, inde ei liberum arbitrium est in spiritualibus, de quo aequilibrio videatur supra (n. [1]475 seq.): [3] (3) 人間は自分の霊に関して天界と地獄の間の真ん中にいるからである、そのように善と悪の間に、またここから均衡の中に、ここから彼に霊的なものの中で選択の自由がある、その均衡について上に見られる(475番以降)。
at quamdiu in mundo vivit, est quoad spiritum suum in aequilibrio inter caelum et mundum; しかし、世の中に生きるかぎり、自分の霊に関して天界と世の間の均衡の中にいる。
et homo tunc paene nescit, quod quantum e caelo recedit, et ad mundum, tantum ad infernum accedat; また人間はその時、ほとんど知らない(気づかない)、どれだけ天界から引き下がるかによって、また世へ、それだけ地獄へ近づくこと。
hoc nescit et tamen non nescit, ob causam, ut etiam quoad hoc in libero sit, et reformetur. このことを知らない、またそれでも知らなくもない、理由のために、このことに関してもまた自由の中にいるためである、また改心される。
[4.] (4.) Quia duo illa, voluntas et intellectus, sunt duo receptacula Domini, voluntas receptaculum amoris et charitatis, intellectus receptaculum sapientiae et fidei, et Dominus operatur singula illa in pleno libero hominis, ut sit conjunctio mutua et reciproca, per quam salvatio. [4] (4) それらの二つのものは、意志と理解力は、二つの主の容器である、意志は愛と仁愛の容器、理解力は知恵と信仰の容器、また主はそれらの個々のものを働きかけるからである、人間のまったくの自由の中で、相互のまた往復の(交互の)結合があるために、それによって救いが〔ある〕。
(5.) Quia omne judicium, quod fit homini post mortem, fit secundum usurpationem ejus liberi arbitrii in spiritualibus. (5) すべての審判は、それは人間に、死後、行なわれる、霊的なものの中での彼の選択の自由の使用にしたがって行なわれる。
 
@1 475 (cum exemplo Auctoris,) pro “445” 注1 445」の代わりに475 (著者の写し(本))
 
(3) 訳文
497. それぞれの人間が霊的なものの中の選択の自由の中にいることは、自分の思考の観察だけから知ることができる。
 だれが自由から神について 三一性について、仁愛と隣人について、信仰とその働き(業)ついて、みことばとそこからであるそれらすべてのものについて考えることができないか? また神学を学んだ後、その個々のものについて。
 また、だれがそれらとともに、またそれに反して考えること、それどころか、結論すること、教えること、また書くことができるのか?
 もし、一つの瞬間にこの自由が人間に取り去られるなら、彼の思考は存続するのか、舌はものが言えなくなり、手は麻痺する〔のではないの〕? 
 それゆえ、私の友よ、どうか(よろしかったら)、あなた〔自身〕の思考の観察だけから、ばかばかしいまた有害なその異端を退けることまた忌み嫌うことができる、それは今日、キリスト教界の中に、仁愛と信仰についての天界的な教えに、またここからの救いに、また永遠のいのちについて、無気力を引き起こした。
 [2] その選択の自由が人間の意志と理解力の中に住んでいることは、これらの理由である――
 (1) それらの二つの能力が最初に教えられ、また改心させられなければならない、また外なる人のそれら二つの能力によって、それは彼に話すことを行動することをするからである。
(2) 内なる人のそれら二つの能力が彼の霊を構成すること、それは死後に生き、また神的なもの以外に他の法則の下になく、それは主要なものであって、人間が法則を考え、それを行ない、また自分自身から、それでも主から、それに従うためのものである。
 [3] (3) 人間は自分の霊に関して天界と地獄の間の真ん中に、そのように善と悪の間に、またここから均衡の中にいるからである、ここから彼に霊的なものの中で選択の自由がある、その均衡については前に見られる(475番以降)。しかし、世の中に生きるかぎり、自分の霊に関して天界と世の間の均衡の中にいる。また人間はその時、天界から引き下がれば下がるほど、それだけ世へ、また地獄へ近づくことをほとんど知らない。このことを知らない、またそれでも知らなくもないが、それ理由は、このことに関してもまた自由の中にいて、改心されるためである。
 [4] (4) それらの二つのもの意志と理解力は、二つの主の容器、意志は愛と仁愛の容器、理解力は知恵と信仰の容器である、また主はそれらの個々のものを、人間のまったくの自由の中で、相互のまた交互の結合があり、それによって救いがあるために働きかけるからである。
(5) 死後、人間に行なわれるすべての審判は、霊的なものの中での彼の選択の自由の使用にしたがって行なわれる。
 
(1) 原文
498. Ex his resultat hoc, quod ipsum liberum arbitrium in spiritualibus in anima hominis resideat in omni perfectione; et inde, sicut vena in fontem, influat in mentem ejus, in binas ejus partes, quae sunt voluntas et intellectus, et per has in sensus corporis, inque loquelas et actiones. Sunt enim tres gradus vitae apud hominem, anima, mens, et corpus sensuale; omne id quod in superiori gradu est, in perfectione est supra id quod in inferiori gradu est. Hoc hominis liberum est, per quod, in quo, et cum quo Dominus praesens est in homine, et urget indesinenter sui receptionem; at nusquam emovet et tollit liberum, quoniam, ut supra dictum est, omne quod non ex libero ab homine in spiritualibus fit, non maneat; quare dici potest, quod hoc liberum hominis sit, in quo Dominus apud illum in anima ejus habitat. [2.] Quod autem facere malum, in utroque mundo, spirituali et naturali, per leges coercitum sit, quoniam alioqui societas nullibi subsisteret, absque explicatione patet: sed usque illustrabitur, quod sine externis illis vinculis, non modo societas non subsisteret, sed etiam totum genus humanum periret. Homo enim inescatus est binis amoribus, qui sunt amor dominandi super omnes, et amor possidendi omnium opes; hi amores, si relaxarentur illis frena, ruunt in infinitum. Mala hereditaria, in quae homo nascitur, ex binis illis amoribus principaliter exorta sunt: nec Adamo fuit aliud, quam ut vellet fieri sicut Deus, quod malum serpens illi infudit, ut legitur; quare in maledictione ejus dicitur.
 
Quod terra germinatura sit ei spinam et tribulum (Gen. iii. 5, 18),
 
per quae intelligitur omne malum et inde falsum. Omnes qui illis amoribus emancipati sunt, se solum ut unicum intuentur, in quo et pro quo omnes alii. Talibus non est miseratio, non timor Dei, non amor proximi, et inde est illis immisericordia, immanitas et crudelitas, et infernalis cupiditas et aviditas praedandi et latrocinandi, et in illis efficiendis astus et doli. Talia bestiis terrae non innata sunt, hae non ex alio amore necant et devorant alias, quam ut satient ventrem, et se tutentur; quare homo malus quoad amores illos spectatus, est immanior, ferocior et pejor omni bestia. [3.] Quod homo intus talis sit, manifestat se in turbis seditiosis, in quibus vincula legis soluta sunt, et quoque in lanienis et latrociniis, quando [1]sonatur liberum exercendi furorem in victos et obsessos, a quo vix unus abstinet, antequam auditur tympanum, quod desistendum sit; ex his patet, quod si nullus timor poenarum ex legibus coerceret homines, non solum societas, sed totum genus humanum destrueretur. Sed haec omnia unice removentur per verum usum liberi arbitrii in spiritualibus, qui est intendere animum ad cogitandum de statu vitae post mortem.
 
 @1 A Doctore Tafel legebatur “donator”
 
(2) 直訳
498. Ex his resultat hoc, quod ipsum liberum arbitrium in spiritualibus in anima hominis resideat in omni perfectione; これらからこのことが結果として生ずる、霊的な者の中の選択の自由そのものが人間の霊魂の中で、すべての完全(性)の中で、住むこと。
et inde, sicut vena in fontem, influat in mentem ejus, in binas ejus partes, quae sunt voluntas et intellectus, et per has in sensus corporis, inque loquelas et actiones. またここから、泉の中への水流のように、彼の心の中に流入する、彼の二つの部分の中に、それらは意志と理解力である、またそれら通して身体の感覚の中に、そして話すことと行動の中に。
Sunt enim tres gradus vitae apud hominem, anima, mens, et corpus sensuale; というのは、人間のもとに、いのちの三つの段階があるから、霊魂、心、また感覚的な身体。
omne id quod in superiori gradu est, in perfectione est supra id quod in inferiori gradu est. そのすべてのものは、高い段階の中にあるもの、それ〔の〕上の完全なものの中にある、それは低い段階の中にある。
Hoc hominis liberum est, per quod, in quo, et cum quo Dominus praesens est in homine, et urget indesinenter sui receptionem; 人間のこの自由である、それによって、その中に、またそれとともに、主が人間の中に現在される、またご自分を受け入れることを絶えず強要している(しきりと促している)
at nusquam emovet et tollit liberum, quoniam, ut supra dictum est, omne quod non ex libero ab homine in spiritualibus fit, non maneat; しかし、決して自由を取り去らない、また取り上げる、~ので、上に言われたように、すべてのものは、霊的なものの中で人間により自由から行なわれなかったもの、残らない。
quare dici potest, quod hoc liberum hominis sit, in quo Dominus apud illum in anima ejus habitat. それゆえ、言われることができる、人間のこの自由であること、その中に主は彼のもとに、彼の霊魂の中に住む。
[2.] Quod autem facere malum, in utroque mundo, spirituali et naturali, per leges coercitum sit, quoniam alioqui societas nullibi subsisteret, absque explicatione patet: [2] けれども、悪を行なうことは、両方の世界の中で、霊的なと自然的な、法律によって抑制されている、~ので、そうでなければ社会はどこにも存続しないことは、説明なしに、明らかである。
sed usque illustrabitur, quod sine externis illis vinculis, non modo societas non subsisteret, sed etiam totum genus humanum periret. しかしそれでも、説明される(照らされる)(未来)、彼らに外なる束縛なしに、社会が存続しないだけでなく、しかし全人類もまた滅びたであろう。
Homo enim inescatus est binis amoribus, qui sunt amor dominandi super omnes, et amor possidendi omnium opes; というのは、人間は、二つの愛に囚われているから、それらはすべての者の上に支配する愛、またすべての者の財産を所有する愛である。
hi amores, si relaxarentur illis frena, ruunt in infinitum. これらの愛は、もしそれらに抑制がゆるめられるなら、無限にまで突進する。
Mala hereditaria, in quae homo nascitur, ex binis illis amoribus principaliter exorta sunt: 遺伝悪は、その中に人間は生まれている、それらの二つの愛から特に、取り出された。
nec Adamo fuit aliud, quam ut vellet fieri sicut Deus, quod malum serpens illi infudit, ut legitur; アダムも他の者でなかった、神のようになることを欲するような〔者〕以外の、〔それが〕ヘビが彼に悪を注ぎ込んだこと〔である〕、読まれるように。
quare in maledictione ejus dicitur. それゆえ、彼の呪いの中で言われている。
 
Quod terra germinatura sit ei spinam et tribulum (Gen. iii. 5, 18), 地は彼にいばらとあざみを発芽させること(創世記3:5, 18)
 
per quae intelligitur omne malum et inde falsum. それらによって、すべての悪とそこからの虚偽が意味される。
Omnes qui illis amoribus emancipati sunt, se solum ut unicum intuentur, in quo et pro quo omnes alii. すべての者は、その者はそれらに愛で従属させられている、自分自身だけを唯一のものとして考慮する、他のすべての者を、その中で、またそのために〔考慮する〕。
Talibus non est miseratio, non timor Dei, non amor proximi, et inde est illis immisericordia, immanitas et crudelitas, et infernalis cupiditas et aviditas praedandi et latrocinandi, et in illis efficiendis astus et doli. このような者に哀れみはない、神への恐れはない、隣人愛はない、またここから彼らに無慈悲、残酷な行為と残虐、また略奪し、強奪する地獄的な欲望と貪欲、またそれらの引き起こす狡猾さと欺きの中に〔いる〕。
Talia bestiis terrae non innata sunt, hae non ex alio amore necant et devorant alias, quam ut satient ventrem, et se tutentur; そのようなものは地の獣に生まれていない(生来のものでない)、これらは他の愛からではない、他のものを殺し、むさぼり食う、腹(胃)を満足させる、また自分自身を守るような以外の。
quare homo malus quoad amores illos spectatus, est immanior, ferocior et pejor omni bestia. それゆえ、悪人は彼の愛に関して考慮して、さらに残酷(獰猛)である、すべての獣にさらに凶暴な、またさらに悪い。
[3.] Quod homo intus talis sit, manifestat se in turbis seditiosis, in quibus vincula legis soluta sunt, et quoque in lanienis et latrociniis, quando [1]sonatur liberum exercendi furorem in victos et obsessos, a quo vix unus abstinet, antequam auditur tympanum, quod desistendum sit; [3] 人間が内部にこのようなものであることは、反抗的な(暴動の)群衆の中でそれ自体を明らかにする、彼らの中で法律の抑制はゆるめられている、そしてまた虐殺と強奪の中で、激怒(凶暴)を行なう自由を聞こえる(鳴り響く)時、勝利者と包囲する(攻撃する)の中で、そのことからほとんど一人もやめない、ケルトドラムが聞こえる前に、やめなくてはならないこと〔の合図である〕。
ex his patet, quod si nullus timor poenarum ex legibus coerceret homines, non solum societas, sed totum genus humanum destrueretur. これらから明らかである、法律からの刑罰の恐れが何も人間を抑制しなかったなら、社会だけでなく、全人類もまた滅ぼされたであろうこと。
Sed haec omnia unice removentur per verum usum liberi arbitrii in spiritualibus, qui est intendere animum ad cogitandum de statu vitae post mortem. しかし、これらすべてのものはもっぱら(ひとえに)取り去られる(遠ざけられる)、霊的なものの中で選択の自由の真の使用によって、それは心(アニムス)を向けることである、死後のいのち(生活)の状態について考えることへ。
 
@1 A Doctore Tafel legebatur “donator” 注1 ターフェル博士により「donator」と読まれる。
 
(3) 訳文
498. これらから、霊的な者の中の選択の自由そのものが、人間の霊魂の中で、すべての完全の中で、住むことが結果として生ずる。またここから、泉の中への水流のように、彼の心の中に、意志と理解力であるその二つの部分の中に、またそれら通して身体の感覚の中に、そして話すことと行動の中に流入する。
 というのは、人間のもとに、いのちの三つの段階、霊魂、心、感覚的な身体があるからである。その高い段階の中にあるすべてのものは、低い段階の中にあるものよりも完全性中にある。
 人間のこの自由によって、その中に、またそれとともに、主が人間の中に現在し、またご自分を受け入れることを絶えず促されている。しかし、前に言われたように、霊的なものの中で人間により自由から行なわれなかったものはすべて残らないので、決して自由を取り去り、取り上げられない。それゆえ、人間のこの自由の中で、主は彼のもとに、彼の霊魂の中に住む、と言われることができる。
[2] けれども、悪を行なうことは、霊界と自然界の両方の中で、法律によって抑制されており、そうでなければ社会はどこにも存続しないので、このことは、説明なしに、明らかである――しかしそれでも、彼らの外なる束縛なしに、社会が存続しないだけでなく、全人類もまた滅びたであろうことを説明しよう。
 というのは、人間は、すべての者の上に支配する愛とすべての者の財産を所有する愛である二つの愛に囚われているからである。これらの愛は、それらに抑制がゆるめられるなら、無限にまで突進する。
人間がその中には生まれている遺伝悪は、特にそれらの二つの愛から発生したものである――アダムも神のようになることを欲するような者でなかった、〔それがみことばに〕読まれるように、ヘビが彼に注ぎ込んだ悪〔である〕。それゆえ、彼の呪いの中で言われている。
 
 地は、いばらとあざみを彼に芽生えさせる(創世記3:5, 18)
 
 それらによって、すべての悪とそこからの虚偽が意味される。
 それらの愛に従属させられているすべての者は、自分自身だけを唯一のものとして考慮し、他のすべての者を、その中で、またそのためのもととして考慮する。
 このような者に、哀れみはなく、神への恐れはなく、隣人愛はなく、またここから彼らに無慈悲、残酷な行為と残虐、略奪し、強奪する地獄的な欲望と貪欲〔があり〕、またそれらの引き起こす狡猾さと欺きの中に〔いる〕。
  そのようなものは地の獣に生来のものでなく、腹を満たし、自分自身を守るような愛が他のものを殺し、むさぼり食うのであるそれゆえ、悪人の愛に関して、これを考慮するとき、すべての獣よりもさらに残酷で、さらに凶暴で、さらに悪いものである。
[3] 人間の内部がこのようなものであることは、法律の抑制はゆるめられている暴動の群れで明らかにされる。そしてまた、攻撃して勝利した者が、狂って行なう自由が鳴り響く時、虐殺と強奪の中で明らかにされる。やめなくてはならないこと〔の合図である〕、ケルトドラムが聞こえる前に、そのことやめる者はほとんど一人もいない。これらから、法律からの刑罰の恐れが人間を何も抑制しなかったなら、社会だけでなく、全人類もまた滅ぼされたであろうことが明らかである。
 しかし、これらすべてのものは、ひとえに霊的なもののに選択の自由を真に用いることよって遠ざけられる、それは死後の生活の状態について考えることへ心を向けることである。