原典講読『真のキリスト教』480,481

(1) 原文
480. Particularia quod liberum arbitrium in spiritualibus aeque sit ac in naturalibus, sunt innumerabilia. Consulat se quisque si lubet, numne potest intra diem septuagies, aut intra septimanam tercenties cogitare de Deo, de Domino, de Spiritu Sancto, deque Divinis quae vocantur spiritualia ecclesiae; num tunc sentit aliquod coactum, si ad id ex aliqua voluptate, immo si ex aliqui concupiscentia fertur, et hoc sive fidem, sive non fidem habeat. Explora etiam, in quocunque statu sis, num cogitare potes quicquam absque libero arbitrio, tam in loquelis tuis, quam in orationibus ad Deum, tum in praedicationibus, et quoque in auscultationibus. Numne liberum arbitrium in illis fert omne punctum? Immo quod absque libero arbitrio in singulis, immo in singularissimis, nec respirares plus quam statua; nam respiratio sequitur cogitationem et inde loquelam in omni passu. Dico non plus quam statua, et [[1]non dicitur] non plus quam bestia, quia haec ex naturali libero arbitrio respirat, homo autem ex libero arbitrio in naturalibus et simul in spiritualibus, nam homo non nascitur sicut bestia; bestia cum omnibus ideis pedissequis amoris naturalis sui, in talia quae nutritionis et prolificationis sunt, homo autem absque ideis connatis, solum in facultatem sciendi, intelligendi et sapiendi, et in inclinationem ad amandum se et mundum, et quoque proximum et Deum, quare dicitur si ei liberum arbitrium auferretur in singulis quae vult et cogitat, non plus respiraret quam statua, et non dicitur non plus quam bestia.
 
   @1 Verba unicus inclusa videantur infra, in hoc paragrapho.
 
(2) 直訳
480. Particularia quod liberum arbitrium in spiritualibus aeque sit ac in naturalibus, sunt innumerabilia. 個別的なものは、それは霊的なものの中と等しく自然的なものの中の選択の自由である、無数にある。
Consulat se quisque si lubet, numne potest intra diem septuagies, aut intra septimanam tercenties cogitare de Deo, de Domino, de Spiritu Sancto, deque Divinis quae vocantur spiritualia ecclesiae; それぞれの者が自分自身に思い巡らせてみよ、一日の内に70回、または一週間の内に300(ter+centum)神について考えることができないか☆、主について、聖霊について、そして神的なものについて、それは教会の霊的なものと呼ばれる。
numneは肯定的な答えを期待します。
num tunc sentit aliquod coactum, si ad id ex aliqua voluptate, immo si ex aliqui concupiscentia fertur, et hoc sive fidem, sive non fidem habeat. その時、何らかの強いられたものを感じるのか、もしそれへと何らかの意志から、それどころか、もし何らかの欲望からもたらされるなら、またこれを、あるいは信仰を、あるいは信仰を持たない。
Explora etiam, in quocunque statu sis, num cogitare potes quicquam absque libero arbitrio, tam in loquelis tuis, quam in orationibus ad Deum, tum in praedicationibus, et quoque in auscultationibus. さらにまた調べよ(見つけ出せ)、あなたがどんな状態の中にあっても、あなたは考えることができるのか、決して選択の自由なしにでなく、あなたの話すことの中でも、神への祈りの中でも、なおまた、説教(伝道)の中でも、そしてまた聞くことの中でも。
Numne liberum arbitrium in illis fert omne punctum? それらの中で選択の自由はすべての局面を占めないか?☆
omne punctum ferreで「すべての局面を占める、最高に重要である」の意味です。直訳は「すべての点をもたらすこと」。
Immo quod absque libero arbitrio in singulis, immo in singularissimis, nec respirares plus quam statua; それどころか、個々のものの中に、それどころか(実に)極めて個々のものの中に選択の自由なしに、あなたは彫像よりもさらに呼吸もしなかったであろう。
nam respiratio sequitur cogitationem et inde loquelam in omni passu. なぜなら、呼吸は思考とまたここからの話すことになる(続く、従う)から、すべての歩みの中で
Dico non plus quam statua, et [[1]non dicitur] non plus quam bestia, quia haec ex naturali libero arbitrio respirat, homo autem ex libero arbitrio in naturalibus et simul in spiritualibus, nam homo non nascitur sicut bestia; 私は彫像よりもさらに言わない、また獣よりもさらに(言われない☆)、これ(獣)は自然的な選択の自由から呼吸するから、けれども、人間は自然的なものの中で選択の自由から、また同時に霊的なもののの中で〔呼吸する〕、なぜなら、人間は獣のように生まれていないからである。
下記「注」参照。
bestia cum omnibus ideis pedissequis amoris naturalis sui, in talia quae nutritionis et prolificationis sunt, homo autem absque ideis connatis, solum in facultatem sciendi, intelligendi et sapiendi, et in inclinationem ad amandum se et mundum, et quoque proximum et Deum, quare dicitur si ei liberum arbitrium auferretur in singulis quae vult et cogitat, non plus respiraret quam statua, et non dicitur non plus quam bestia. 獣はその自然的な愛に付随する観念とともに、そのようなものの中に〔生まれている〕、それらは滋養物のまた繁殖のものである、けれども、人間は、生得の観念なしに、知る、理解する、また賢明になる能力の中だけに、また自分自身と世を、そしてまた隣人と主を愛する傾向の中に〔生まれている〕、それゆえ、言われる、もし彼に選択の自由が個々のものの中で取り去られるなら、それらを欲し、考える、彫像よりもさらに呼吸しない、また獣よりもさらに言われない。
 
@1 Verba unicus inclusa videantur infra, in hoc paragrapho. 注1 かぎ(カッコ)に囲まれた言葉が下に見られる☆、この段落の中の。
☆「下に」とあります、この段落の最後の文にet non dicitur non plus quam bestiaとあり、それにならえばここにもnon diciturがあったほうがよい、ということです。(あってもなくても訳せます。)
 
(3) 訳文
480. 霊的なものの中と等しく自然的なものの中の選択の自由である個別的なものは、無数にある。
 それぞれの者が自分自身に思い巡らせてみよ、一日の内に70回、または一週間の内に300回、神について、主について、聖霊について、そして教会の霊的なものと呼ばれる神的なものについて、考えることができないか。その時、何らかの強いられたものを感じるのか、もしそれへと何らかの意志から、それどころか、もし何らかの欲望からもたらされるなら、またこれへの信仰を、あるいは持ち、あるいは持たないにしろ。
さらにまた、あなたがどんな状態の中にあっても、選択の自由なしに、あなたは決して考えることができないのではないか、あなたの話すこと、神への祈り、なおまた、説教の中でも、そしてまた聞くことの中でも。それらの中で選択の自由は最高に重要ではないか?
 それどころか、個々のものの中に、実に極めて個々のものの中で、選択の自由なしに、あなたは彫像ほどにも呼吸もしなかったであろう。なぜなら、呼吸は、すべての歩みの中で、思考とまたここから話すことは従うからである。
 私は、彫像ほどにとも、また獣ほどにとも、言わないは自然的な選択の自由から呼吸する、けれども、人間は自然的なものの中で選択の自由から、また同時に霊的なもののの中で呼吸する、なぜなら、人間は獣のように生まれていないからである。獣はその自然的な愛に付随する観念とともに、滋養物や繁殖のようなものの中に〔生まれている〕、けれども、人間は、生得の観念なしに、知り、理解し、賢明になる能力の中に、また自分自身と世を、そしてまた隣人と主を愛する傾向の中にだけ〔生まれている〕、それゆえ、もし彼に選択の自由が、欲し、考える個々のものの中で取り去られるなら、彫像ほどにも、また獣ほどにも呼吸しない、と言われれる。
 
(1) 原文
481. Quod homini sit liberum arbitrium in naturalibus, non negatur: sed hoc homini est ex libero ejus arbitrio in spiritualibus: nam Dominus a superiori seu interiori influit apud omnem hominem cum Divino Bono et Divino Vero, ut prius ostensum est, et per id inspirat vitam homini distinctam a vita bestiarum, et ad recipiendum illa, et ad agendum ex illis, dat ei posse et velle, et hoc nunquam alicui aufert; inde sequitur, quod Domini perpetua voluntas sit, ut homo recipiat verum et faciat bonum et sic fiat spiritualis, ad quod natus est; ac spiritualis fieri absque libero arbitrio in spiritualibus, tam impossibile est, sicut est trudere camelum per foramen acus netoriae aut sicut manu tangere aliquam stellam in caelo. Quod posse intelligere verum et id velle cuivis homini detur, et quoque diabolis, et nusquam auferatur, per vivam experientiam mihi ostensum est. Unus ex illis qui in inferno erant, quondam sublatus est in mundum spirituum; et ibi ab angelis e caelo interrogatus, num possit intelligere illa quae loquebantur cum illo, (erant Divina spiritualia,) respondit, quod intelligat; et quaesitus cur non receperit similia, dixit, quod non amaverit illa, et inde quod non voluerit. Iterum dictum est illi quod potuerit velle. Hoc miratus est, et dixit quod non. Quare angeli inspirabant intellectui ejus gloriam famae cum ejus amoeno; quo accepto, etiam voluit, et quoque amavit: sed mox remissus est in statum priorem, in quo fuit depraedator, adulter et blasphemator proximi, et tunc quia non voluit, nec intellexit illa amplius. Ex his patet, quod homo sit homo ex libero arbitrio in spiritualibus, et absque eo homo foret truncus, lapis, aut statua uxor Loti.
 
(2) 直訳
481. Quod homini sit liberum arbitrium in naturalibus, non negatur: 人間に自然的なものの中で選択の自由があることは、否定されない。
sed hoc homini est ex libero ejus arbitrio in spiritualibus: しかし、これは人間にある、霊的なものの中でのその選択の自由から――
nam Dominus a superiori seu interiori influit apud omnem hominem cum Divino Bono et Divino Vero, ut prius ostensum est, et per id inspirat vitam homini distinctam a vita bestiarum, et ad recipiendum illa, et ad agendum ex illis, dat ei posse et velle, et hoc nunquam alicui aufert; なぜなら、主は上からまたは内側からすべての人間のもとに神的な善と神的な真理とともに流入するから、前に示されたように、またそのことによって人間にいのちを吹き込む、獣のいのちから区別された、それらを受け入れるために、またそれらから行動するために、彼に可能性(潜在能力)と力を与えた、またこれを決してある者に取り去らない。
inde sequitur, quod Domini perpetua voluntas sit, ut homo recipiat verum et faciat bonum et sic fiat spiritualis, ad quod natus est; ここからいえる、主の絶え間のない意志であること、人間が真理を受け、善を行なう(ように、ために)、またこのように霊的なものになる、そのことへと生まれている。
ac spiritualis fieri absque libero arbitrio in spiritualibus, tam impossibile est, sicut est trudere camelum per foramen acus netoriae aut sicut manu tangere aliquam stellam in caelo. そして霊的になることは、霊的なものの中での選択の自由なしに、これほどに不可能である、ラクダを針の穴を通って押し込むことのようにである、または手で天の中の何らかの星を触れることのように。
Quod posse intelligere verum et id velle cuivis homini detur, et quoque diabolis, et nusquam auferatur, per vivam experientiam mihi ostensum est. 真理を理解することまたそれを意志することの可能性(潜在能力)がそれぞれの人間に与えられていることが、そしてまた悪魔に、また決して取り去られない、生きた経験によって私に示された。
Unus ex illis qui in inferno erant, quondam sublatus est in mundum spirituum; 彼らからのある者が、その者たちは地獄の中にいた、かつて、霊界の中に上げられた(tollo)
et ibi ab angelis e caelo interrogatus, num possit intelligere illa quae loquebantur cum illo, (erant Divina spiritualia,) respondit, quod intelligat; またそこに天界からの天使により質問された、それらを理解することができるか、それらは彼らに話された、(霊的な神的なものであった)、答えた、理解すること。
et quaesitus cur non receperit similia, dixit, quod non amaverit illa, et inde quod non voluerit. また、なぜ同様のものを受け入れないか質問されて、言った、それらを好まなかった(愛さなかった)と、またここから欲しなかったこと。
Iterum dictum est illi quod potuerit velle. 再び彼らに言われた、欲することができる(未来)であろうこと。
Hoc miratus est, et dixit quod non. これを驚いた、また〔でき〕ないことを言った。
Quare angeli inspirabant intellectui ejus gloriam famae cum ejus amoeno; それゆえ、彼の理解力に名声の称賛を吹き込んだ、その快感とともに。
quo accepto, etiam voluit, et quoque amavit: それを受け入れて、さらにまた欲した、そしてまた愛した。
sed mox remissus est in statum priorem, in quo fuit depraedator, adulter et blasphemator proximi, et tunc quia non voluit, nec intellexit illa amplius. しかし、じきに前の状態の中に戻った、その中で隣人の略奪者☆、姦淫者また中傷者であった、またその時、欲しなかったので、それらをもはや理解しなかった。
この語はレキシコンにありませんが、この意味です。
Ex his patet, quod homo sit homo ex libero arbitrio in spiritualibus, et absque eo homo foret truncus, lapis, aut statua uxor Loti. これらから明らかである、人間は霊的なものの中で選択の自由から人間であること、またそれなしに、人間は幹、石、またはロトの妻の像になったであろう。
 
(3) 訳文
481. 人間に自然的なものの中で選択の自由があることは、否定されない――しかし、これは人間に、霊的なものの中でのその選択の自由からある――なぜなら、前に示されたように、主は上からまたは内側からすべての人間のもとに神的な善と神的な真理とともに流入し、またそのことによって人間にいのちを吹き込み、獣のいのちから区別され、それらを受け入れるために、またそれらから行動するために、彼に可能性と力を与え、またこれを決してある者から取り去らないからである。ここから、人間が真理を受け、善を行ない、またこのように霊的なものになるために、そのことへと生まれていることが、主の絶え間のないみこころろであることがいえる。そして霊的なものの中での選択の自由なしに霊的になることは、ラクダを針の穴を通って押し込むことのように、または手で天の中の何らかの星を触れることのように、これほどに不可能である。
 真理を理解することまたそれを意志することの可能性がそれぞれの人間に、そしてまた悪魔に与えられ、決して取り去られないことが、生きた経験によって私に示された。
かつて、地獄の中にいた者たちからのある者が霊界の中に上げられた。またそこで天界からの天使により、彼らに話された(霊的な神的なもの)それらを理解することができるか、質問され、理解する、と答えた。また、なぜ同様のものを受け入れないか質問されて、それらを好まなかった、またここから欲しなかった、と言った。
 再び、彼らに、欲することができるであろう、と言われた。これに驚き、〔でき〕ない、と言った。
 それゆえ、彼の理解力に名声への称賛を、その快感とともに吹き込んだ。〔彼は〕それを受け入れて、さらにまた欲し、そしてまた愛した――しかし、じきに前の状態の中に戻った、その状態中では隣人の略奪者、姦淫者、中傷者であった、またその時、欲しなかったので、それらをもはや理解しなかった。
 これらから、人間は霊的なものの中で選択の自由から人間であること、またそれなしに、人間は、幹、石、またはロトの妻の〔塩の〕像になったであろうことが明らかである。