(1) 原文
290. Locutus etiam sum cum angelis de pace; et dixi, quod in mundo dicatur pax cum cessant bella et hostilitates inter regna, et cum cessant inimicitiae et discordiae inter homines; et quod credatur quod pax interna sit requies animi ex remotis curis, et praecipue tranquillitas et jucunditas ex successu rerum: sed angeli dixerunt, quod quies animi, et tranquillitas et jucunditas ex remotis curis et ex successu rerum appareant ut pacis, sed quod non sunt pacis nisi quam apud illos qui in bono caelesti sunt, quoniam pax non datur quam in illo bono; influit enim pax a Domino in intimum eorum, et ab intimo eorum descendit et defluit in inferiora eorum, et sistit requiem mentis, tranquillitatem animi, et gaudium ex illis. Apud illos autem qui in malo sunt non datur pax:{1} apparet quidem sicut quies, tranquillitas et jucunditas, quando illis succedit ex voto; sed est externa et nulla interna, interius enim flagrant inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, et plures cupiditates malae, in quas etiam animus eorum fertur, ut primum aliquem vident qui sibi non favet, ac erumpit quando non timor; et quod inde sit quod jucunditas eorum habitet in insania, sed illorum qui in bono sunt in sapientia; discrimen est sicut inter infernum et inter caelum.
(2) 直訳
Locutus etiam sum cum angelis de pace; さらにまた私は天使たちと平和について語った。
et dixi, quod in mundo dicatur pax cum cessant bella et hostilitates inter regna, et cum cessant inimicitiae et discordiae inter homines; そして私は言った、世の中で国々の間で戦争や敵意がやんでいるとき平和と呼ばれること、また人間たちの間で反目や不和がやんでいるとき。
et quod credatur quod pax interna sit requies animi ex remotis curis, et praecipue tranquillitas et jucunditas ex successu rerum: そして内なる平和は心配(事)の移動からの心の休養(魂の安らぎ)であると信じられていること、そして特に物事の成功からの静けさ(穏やかさ)と楽しみ。
sed angeli dixerunt, quod quies animi, et tranquillitas et jucunditas ex remotis curis et ex successu rerum appareant ut pacis, sed quod non sunt pacis nisi quam apud illos qui in bono caelesti sunt, quoniam pax non datur quam in illo bono; しかし、天使たちは言った、心の休養(魂の安らぎ)、そして心配(事)の移動からと物事の成功からの静けさと楽しみは平和のように現われること、しかし、天界の善の中にいる者、彼らのもとでないかぎり平和のものではないこと、平和はその(天界の)善の中に以外に与えられないので。
influit enim pax a Domino in intimum eorum, et ab intimo eorum descendit et defluit in inferiora eorum, et sistit requiem mentis, tranquillitatem animi, et gaudium ex illis. なぜなら、平和は主から彼らの最内部に流入するから、そして彼らの最内部から彼らの内的なものの中に降りる、そして流れ下る、そして心(メンス)☆の休養(安らぎ)、心(アニムス)☆の静けさ、そこからの楽しみをもたらす。
☆ 「心」と訳してありますがそれぞれmensとamimusです。(4) mensとanimusについてを参照。
Apud illos autem qui in malo sunt non datur pax:{1} しかしながら、悪の中にいる者、彼らのもとに平和は与えられない{1}。
apparet quidem sicut quies, tranquillitas et jucunditas, quando illis succedit ex voto; 確かに、休息、静けさ、楽しみのように現われる、彼らに願いにしたがって〔物事が〕続く時。
sed est externa et nulla interna, interius enim flagrant inimicitiae, odia, vindictae, saevitiae, et plures cupiditates malae, in quas etiam animus eorum fertur, ut primum aliquem vident qui sibi non favet, ac erumpit quando non timor; しかし、外面的で内面的なものでない、なぜなら、内部で反目(敵意)、憎しみ、復讐、残酷、多くの悪の欲望が燃える、さらにまたその中へ彼らの心(アニムス)は駆り立てられる、自分自身に好意を持たない者を、だれかを見ると直ぐに、(そして)〔これらの悪が〕突発する、恐怖のない時。
et quod inde sit quod jucunditas eorum habitet in insania, sed illorum qui in bono sunt in sapientia; そしてここから、彼らの楽しみは狂気の中に宿っていること、しかし、善の中にいる者、彼らの〔楽しみ〕は知恵の中に〔宿っている〕。
discrimen est sicut inter infernum et inter caelum. 相違は地獄の間と天界の間のようである。
(3) 訳文
さらにまた私は天使たちと平和について語った。私は、世の中で国々の間で戦争や敵意がやんでいるとき、また人間たちの間で反目や不和がやんでいるとき、平和と呼ばれ、内なる平和は、心配事から離れた心の休養であり、また特に物事の成功からの穏やかさと楽しみであると信じられていることを言った。しかし、天使たちは〔次のように〕言った。心の安らぎ、そして心配事から離れ、物事の成功からの穏やかさ楽しみは平和のように見えるが、しかし、天界の善の中にいる者のもとでないかぎり、平和はその善の中にしか与えられないので、平和とは言えない、なぜなら、平和は主から彼らの最内部に流入し、彼らの最内部からその内的なものの中に降り、流れ下り、そして心(メンス)安らぎ、心(アニムス)静けさ、そこからの楽しみをもたらす、しかし、悪の中にいる者のもとに平和は与えられない{1}。確かに、彼らの思い通りに物事が続く時、休息、静けさ、楽しみのように現われる、しかし、外面的であって内面的なものではない、なぜなら、内部で反目、憎しみ、復讐、残酷、多くの悪の欲望が燃え、さらに彼らの心(アニムス)はだれか自分自身に好意を持たない者を見ると直ぐにその中へと駆り立てられ、恐怖のない時、〔これらの悪が〕突発する。ここから、彼らの楽しみは狂気の中に宿っているが、しかし、善の中にいる者の楽しみは知恵の中に宿っている。その相違は地獄と天界の間のようである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod cupiditates, quae sunt amoris sui et mundi, prorsus tollant pacem (n. 3170, 5662).
Quod quidam ponant pacem in irrequie, ac in talibus quae sunt contraria paci (n. 5662).
Quod non detur pax, nisi cupiditates mali sublatae sint (n. 5662).
(2) 直訳
@1 Quod cupiditates, quae sunt amoris sui et mundi, prorsus tollant pacem. 欲望は、それは自己と世への愛(自己愛と世俗愛)のものである、まったく平和を取り去る。
Quod quidam ponant pacem in irrequie, ac in talibus quae sunt contraria paci. ある者は平和を騒動(不安)の中に置く、そして平和に反するもの、そのようなもの中に〔置く〕☆。
☆ ここの柳瀬訳「平安は休まないことにあり・・・と考えている者がいる」はpono(置く)を「見なす(英訳でthink)」とした英訳(これも誤訳)に基づく誤訳です。これでは意味が通じません。
Quod non detur pax, nisi cupiditates mali sublatae sint. 平和は与えられない、悪の欲望が取り去られないかぎり。
(4) mensとanimusについて
スヴェーデンボリは多くの概念にある種の「段階」を設定している。「心」も同様である。ここのmensはcor(愛の座としての心)と対比して用いられることが多く、「知性の座としての心」である。理性的な心であり、「精神」の訳語がいちばんぴったりするかもしれない。animusは「意識や思考の座としての心」であるが、mensと対比するとき「下位の心、外的なまたは自然的な心」であり、「アニムス」と音訳することもある。アニムスが内在するから「動物(アニマル)」である。ここからアニムスの最も下に位置するる心は、動物にも意識や感覚があるので「動物と共通する心」といえるかもしれない。
柳瀬訳のこの個所は「合理的な心」と「自然的な心」と(よい意味で)意訳している。