[3.] (iii.) "Quod homo in civilibus et naturalibus rebus sit industrius et ingeniosus sed in spiritualibus et Divinis rebus, quae ad animae salutem spectant, sit similis trunco, lapidi, statuae salis uxori Loti, quae neque oculorum, oris aut ullorum sensuum usum habent" (pag. 661). [3] (iii) 「人間は市民的なまた自然的な事柄の中で勤勉で如才ない(才気を示す)、しかし、霊的なまた神的な事柄の中で、それは霊魂の救いに目を向ける、幹、石、ロトの妻の塩の柱と同様であること、それらは目の、口の、または何の感覚の役立ちも持たない」(661ページ)。
[4.] (iv.) "Quod homo usque loco motivam potentiam [habeat, seu] externa membra regere, Evangelium audire, et aliquo modo meditari possit, sed quod usque id tacitis cogitationibus ut rem stultam spernat, neque credere possit, et in hac parte deterior est trunco, nisi Spiritus Sanctus in illo sit efficax, et fidem aliasque Deo probatas virtutes et obedientiam in illo accendat et operetur" (pag. 662). [4] (iv) 「人間は、それでもその場所に運動の力を持つこと、すなわち、外なる肢体を支配すること、福音を聞くこと、また何らかの方法(様式)で熟考すること、しかし、それを無言の(言葉に出さない)思考の中でくだらない事柄のように軽蔑する、信じることもできない、またこの部分の中でなお悪い幹に、その中で聖霊が有効でないなら、また信仰を、そして他のところで神が是認している力(美徳)、また従順を、彼の中で燃え立たし、働く〔ないなら〕☆」。
☆ 錯綜していると思えるので整理します。聖霊が〔働いて〕信仰を有効なものとし、また他のところで神が是認している力が〔有効で〕彼の中で〔その信仰が〕燃え立たし、働くものとなっていないなら、幹(丸太)よりももっと悪い、といった内容です。
[5.] (v.) "Quadam ratione dici potest hominem non esse lapidem aut truncum: [5] (v)「ある種の理性(論拠)で人間を言われることができる、石または幹でないこと――
lapis et truncus non reluctatur, nec intelligit aut sentit, quid secum agitur, sicut homo Deo sua voluntate reluctatur, donec ad [3]Deum conversus fuerit; 石と幹は抵抗しない、理解も感じもしない、何が自分自身に働きかけられるか、人間が神に自分の意志で反抗するように、神への回心が生ずるまで。
et tamen verum est, quod homo ante conversionem sit creatura rationalis, quae habet intellectum, sed non in rebus Divinis, et voluntatem, sed non ut bonum salutare aliquid velit, sed tamen ad conversionem suam nihil conferre potest, et in hac parte est deterior trunco et lapide" (pag. 672, 673). またそれでも真実である、人間は回心前に理性的な被造物であること、それは理解力を持っている、しかし、神的な事柄の中では〔理解力が〕ない、また意志を、しかし、救いのために善を何も欲しない、しかし、それでも自分の回心へと貢献(寄与)することができない、またこの部分の中でなお悪い幹と石に」。(672, 673ページ)。
[6.] (vi.) "Quod tota conversio sit operatio, donum et opus solius Spiritus Sancti, qui eam virtute et potentia sua, per Verbum, in intellectu, corde et voluntate hominis tanquam in subjecto patiente, ubi homo nihil agit, sed tantum patitur, efficiat atque operetur, quod tamen non eo modo sit, quasi cum statua e lapide formatur, aut sigillum in ceram imprimitur, quia cera neque notitiam neque voluntatem habet" (pag. 681). [6] (vi) 「全部の(全面的な)回心は働き(活動)であること、聖霊のみの贈り物と働き、その者(聖霊)はそれを自分の力(美徳)と力(能力)で、みことばによって、人間の理解力、心、石の中に、あたかも働きかけられる対象の中にのように、そこに人間は何も働かない、しかし、それほど多くさせておく(働きかけられる)、引き起こす、そして働く、それでもその程度の方法ではないこと、あたかも石から作られた柱(彫像)に、または蝋(ろう)の中に(印を)付けられた印、蝋(ろう)は知識もなく、意志もないからである」(681ページ)。