[XI.]
QUOD SI HOMINIBUS NON FORET LIBERUM ARBITRIUM IN SPIRITUALIBUS,
POTUISSENT OMNES IN UNIVERSO TERRARUM ORBE INTRA
UNUM DIEM ADDUCI AD CREDENDUM IN DOMINUM;
SED QUOD HOC NON FIERI POSSIT, EX CAUSA
QUIA ID QUOD NON EX LIBERO ARBITRIO RECIPITUR AB HOMINE, NON MANEAT.
もし人間に霊的なものの中で選択の自由がなかったなら、
全地の世界の中のすべての者は、一日の内に、
主を信じることへ連れて来る(ひき起こす)ことができた。
しかし、このことは行なわれることができなかった、理由から、
そのことは~なので、選択の自由から受け入れられないものは、とどまらない。
(1) 原文
500. Quod Deus absque dato hominibus libero arbitrio in spiritualibus posset omnes in universo terrarum orbe intra unum diem adducere ad credendum in Se, sequitur ut verum ex non intellecta omnipotentia Divina. Illi qui omnipotentiam Divinam non intelligunt, opinari possunt, vel quod non sit ordo, vel quod Deus possit facere aeque contra ordinem, ac secundum illum; cum tamen absque ordine nulla creatio dabilis fuit. Primarium ordinis est, ut homo sit imago Dei; proinde ut perficiatur amore et sapientia, et sic plus et plus fiat illa. Hoc Deus operatur continue apud hominem; sed absque libero arbitrio in spiritualibus, per quod homo se possit convertere ad Deum, et se vicissim conjungere Ipsi, frustraneum, quia impossibile, foret: nam ordo est, ex quo et secundum quem totus mundus cum omnibus et singulis ejus creatus est; et quia ex illo et secundum illum omnis creatio facta est, ideo Deus vocatur ipse Ordo; quare idem est, sive dixeris facere contra Divinum ordinem, sive dixeris facere contra Deum; immo Ipse Deus non potest facere contra Divinum suum ordinem, siquidem hoc foret facere contra Se Ipsum; quare ducit omnem hominem secundum Se illum, et errantes et elapsos in illum, ac resistentes ad illum. Si homo potuisset creari absque libero arbitrio in spiritualibus, quid tunc omnipotenti Deo facilius foret, quam omnes in universo terrarum orbe adducere ad credendum in Dominum? Numne potuisset cuivis inferre hanc fidem, tam immediate quam mediate? immediate per absolutam suam potentiam, et irresistibilem ejus operationem, quae continua est, ut homo salvetur; aut mediate per cruciatus conscientiae ejus injectos, per letiferas corporis convulsiones, et graves minas mortis, si non recipit; ac insuper per apertionem inferni, et inde praesentiam diabolorum tenentium in manibus terrificas faces, aut per evocationem mortuorum, quos cognoverant, inde, sub imagine terribilium spectrorum. Sed his respondetur ex verbis Abrahami ad divitem in inferno,
"Si Mosen et Prophetas non audiunt, nec si quis e mortuis resurrexerit, persuadebuntur" (Luc. xvi. 31).
(2) 直訳
500. Quod Deus absque dato hominibus libero arbitrio in spiritualibus posset omnes in universo terrarum orbe intra unum diem adducere ad credendum in Se, sequitur ut verum ex non intellecta omnipotentia Divina. 神が人間に霊的なものの中で選択の自由を与えることなしに、全地の世界の中のすべての者を、一日の内に、ご自分を信じることへ連れて来ることができることは、神的な全能の理解のない〔こと〕から真理のようにいえる(生ずる)。
Illi qui omnipotentiam Divinam non intelligunt, opinari possunt, vel quod non sit ordo, vel quod Deus possit facere aeque contra ordinem, ac secundum illum; 彼らは、その者は神的な全能を理解していない、信念(意見)を抱くことができる、あるいは秩序〔のようなもの〕はないこと、あるいは神は秩序に反してと等しく、そしてそれにしたがって行なうことができること。
cum tamen absque ordine nulla creatio dabilis fuit. それでもその時、秩序なしに何も創造はありえなかった。
Primarium ordinis est, ut homo sit imago Dei; 秩序の主要なものである、人間が神の映像であること。
proinde ut perficiatur amore et sapientia, et sic plus et plus fiat illa. したがって、愛と知恵で完成されること、またこのようにさらにまたさらにそれになる。
Hoc Deus operatur continue apud hominem; このことを神は絶えず人間のもとで働く。
sed absque libero arbitrio in spiritualibus, per quod homo se possit convertere ad Deum, et se vicissim conjungere Ipsi, frustraneum, quia impossibile, foret: しかし、霊的なものの中での選択の自由なしに、そのことによって人間が自分自身を神へ向きを変える(回心する)、また自分自身を相互にその方に結合することは、むだであった、不可能なので。
nam ordo est, ex quo et secundum quem totus mundus cum omnibus et singulis ejus creatus est; なぜなら、秩序である、それからまたそれにしたがって全世界はそのすべてと個々のものとともに創造されている。
et quia ex illo et secundum illum omnis creatio facta est, ideo Deus vocatur ipse Ordo; またそれからまたそれにしたがって、すべての創造は行なわれた、それゆえ、神は秩序そのものと呼ばれる。
quare idem est, sive dixeris facere contra Divinum ordinem, sive dixeris facere contra Deum; それゆえ、同じことである、あるいはあなたが神の秩序に反して行なうことを言う(未来完了)、あるいは神に反して行なうことを言う。
immo Ipse Deus non potest facere contra Divinum suum ordinem, siquidem hoc foret facere contra Se Ipsum; それどころか、神ご自身はご自分の神的な秩序に反して行なうことはできない、もし実際に~なら、このことはご自分自身に反して行なうことになってしまった(しまう)。
quare ducit omnem hominem secundum Se illum, et errantes et elapsos in illum, ac resistentes ad illum. それゆえ、すべての人間を、ご自分のそれ(秩序)にしたがう、導く、またさまよう者をまた逸れた者をその(秩序)の中へ、そして反抗する者をそれ(秩序)へ。
Si homo potuisset creari absque libero arbitrio in spiritualibus, quid tunc omnipotenti Deo facilius foret, quam omnes in universo terrarum orbe adducere ad credendum in Dominum? もし、人間が霊的なものの中で選択の自由なしに創造されることができたなら、その時、神の全能に〔とって〕何が容易となったか? 全地の世界の中のすべての者を、主を信じることへ連れて来ることよりも。
Numne potuisset cuivis inferre hanc fidem, tam immediate quam mediate? それぞれの者にこの信念をもたらすことができたのではないか? 直接的にも間接的にも。
immediate per absolutam suam potentiam, et irresistibilem ejus operationem, quae continua est, ut homo salvetur; 直接的に、ご自分の絶対的な力によって、また抵抗できないその働き(によって)、それは絶え間のないものである、人間を救うために。
aut mediate per cruciatus conscientiae ejus injectos, per letiferas corporis convulsiones, et graves minas mortis, si non recipit; または間接的に、彼の良心の苦痛の持ち込みによって、身体に致命的な痙攣(けいれん)によって、また死の重大なおどしによって、もし、受け入れないなら。
ac insuper per apertionem inferni, et inde praesentiam diabolorum tenentium in manibus terrificas faces, aut per evocationem mortuorum, quos cognoverant, inde, sub imagine terribilium spectrorum. そして、なおまた(加えて)、地獄の開けることによって、またここから悪魔の居合わすこと、手の中に恐ろしいたいまつを持って、または、死んだ者を呼び出すことによって、その者を知っていた、ここから、亡霊の恐ろしい映像の下に。
Sed his respondetur ex verbis Abrahami ad divitem in inferno, しかし、これらにアブラハムのことばから答えられる、地獄の中の富んだ者への、
"Si Mosen et Prophetas non audiunt, nec si quis e mortuis resurrexerit, persuadebuntur" (Luc. xvi. 31). 「もし、モーセと預言者を〔彼らが〕聞かないなら、もし、死からよみがえっても、説得(納得)させられない」(ルカ16:31)。
(3) 訳文
500. 神が、人間に霊的なものの中で選択の自由を与えることなしに、全地の世界の中のすべての者を、一日の内に、ご自分を信じるように連れて来ることができることは、神的な全能を理解しない〔こと〕から、真理として生ずる。
神的な全能を理解していない者は、秩序〔のようなもの〕はない、あるいは神は秩序に反しても、それにしたがっても行なうことができる、との信念(意見)を抱くかもしれない。それでもその時、秩序なしに何も創造はありえなかった。
人間が神の映像であること、したがって、愛と知恵で完成される、またこのようにさらにまたさらにそれ(映像)になることは秩序の主要なものである。このことを神は絶えず人間のもとで働く。しかし、霊的なものの中での選択の自由なしに、そのことによって人間が自分自身を神へ回心し、また自分自身を相互にその方に結合することは、不可能なので、むだであった――なぜなら、秩序があり、その秩序からまたそれにしたがって全世界はそのすべてと個々のものとともに創造されているからである。またその秩序からまたそれにしたがって、すべての創造は行なわれ、それゆえ、神は秩序そのものと呼ばれている。それゆえ、あなたが「神の秩序に反して行なう」、あるいは「神に反して行なう」と言っても、同じことである。それどころか、神ご自身はご自分の神的な秩序に反して行なうことはおできならない、もし実際にそうなら、このことはご自分自身に反して行なうことになってしまう。それゆえ、ご自分の秩序にしたがうすべての人間を、さまよう者を、逸れた者を、そして反抗する者をその秩序へと導く。
もし、人間が霊的なものの中で選択の自由なしに創造されることができたなら、その時、神の全能に〔とって〕全地の世界の中のすべての者を主を信じることへ連れて来ることよりも容易なものとは何か?
それぞれの者に、直接的にも間接的にも、この信念をもたらすことができたのではないか? 直接的に、人間を救うために絶え間のないご自分の絶対的な力、また抵抗できないその働きによって。または間接的に、もし、受け入れないなら、彼の良心の苦痛の持ち込みによって、身体に致命的な痙攣(けいれん)によって、また死の重大なおどしによって。そして、なおまた、地獄の開け、またここから、手に恐ろしいたいまつを持つ悪魔を臨在させることによって、または、知っていた死んだ者を、亡霊となった恐ろしい映像の下に呼び出すことによって。
しかし、これらのことに、地獄の中の富んだ者へのアブラハムのことばから答えられる、
「もし、〔彼らが〕モーセと預言者に聞かないなら、死からよみがえっても、説得させられない」(ルカ16:31)。