[3.] Dixerunt praesules, `Quid loquimini? [3] 指導者(長)たちは言った、「何をあなたがたは言うのか?
estne ecclesia ubi est Verbum, ubi Christus Salvator notus est, et ubi sunt sacramenta?' 教会ではないのか、そこにみことばがある、そこに救い主キリストが知られている、またそこに典礼(秘跡)がある?」
Ad haec respondit noster, `Illa sunt ecclesiae, nam illa faciunt ecclesiam, sed non faciunt illam extra hominem, sed intra hominem.' これらに私たちは答えた、「それらは教会のものである、なぜなら、それらは教会をつくるからである、しかし、〔それらは〕それ☆を人間の外につくらない、しかし、人間の内に」。
☆ illamは女性単数対格です。これに相当する語は「教会」です。
Et porro dixit, `Potest ecclesia esse ubi coluntur tres Dii? またさらに言った、『教会は存在することができるのか、そこに三つの神が礼拝されている?
Potest ecclesia esse, ubi tota ejus doctrina fundatur super unico Pauli dicto false intellecto, et inde non super Verbo? 教会は存在することができるのか? その教え全体がパウロの言ったただ一つの虚偽の理解の上に基づいている、またここからみことばの上に〔基づいてい〕ない。
Potest ecclesia esse, dum salvator mundi, qui est ipse Deus ecclesiae, non aditur? 教会は存在することができるのか? 世の救い主が、そものは教会の神そのものである、近づかれない。
Quis negare potest, quin religio sit fugere malum et facere bonum? だれが否定することができるか? むしろ宗教は悪を避けることと善を行なうことである。
Num est aliqua religio [[4]ubi docetur] quod sola fides salvet, et non simul charitas? 何らかの宗教があるのか? そこに教えられる、信仰だけが救うこと、また同時に、仁愛は〔救わ〕ない。
Num est religio ubi docetur quod charitas procedens ab homine non sit nisi quam charitas moralis et civilis? 宗教があるのか? そこに教えられる、人間から発出する仁愛は、道徳的また市民的な仁愛以外でないなら〔存在し〕ないこと。
Quis non videt quod in illa charitate non sit aliquid religionis? だれが見ないか、その仁愛の中に、何らかの宗教のものがないこと?
Num est in sola fide aliquod facti seu operis, cum tamen in facere consistit religio. 信仰だけの中に何らかの行なわれたものまたは働きのものがあるのか、そのときそれでも行なうことの中に宗教が存する。
Num datur in universo terrarum orbe gens, quae excludit omne salvificum a bonis charitatis, quae sunt bona opera? 全地の地球の中に国民は存在するのか? それは仁愛の善による救うすべてのものを排除する。
cum tamen omne religionis consistit in bono, et omne ecclesiae in doctrina quae docet vera, et per vera bona. そのときそれでも、宗教のすべてのものは善の中に存する、また教会のすべてのものは教えの中に〔存する〕、それは真理を教える、また真理を通して善を。
Quae gloria nobis fuisset, si acceptaverimus illa, quae charta e caelo demissa in sinu suo portavit.' 私たちのどんな栄光があっただろうか、もし私たちはそれを受け入れたなら、天界から降ったその紙を私たちの内部に運んだ」。