(1) 原文
399. (iii.) De Amore in genere.―1. Ipsa vita hominis est ejus amor, et qualis est amor, talis est vita, immo talis est totus homo: sed amor dominans seu regnans est, qui facit hominem. Hic amor sibi subordinatos habet plures amores, qui sunt derivationes: hi sub alia specie apparent, sed usque singuli illi insunt amori dominanti, et cum illo faciunt unum regnum: amor dominans est sicut illorum rex et caput; is dirigit eos, et per eos, ut per fines medios, spectat et intendit finem suum, qui omnium primarius et ultimus est, et hoc tam directe quam indirecte. [2.] 2. Id quod est amoris dominantis, est quod super omnia amatur. Quod homo super omnia amat, id jugiter est praesens in ejus cogitatione, quia in voluntate, et facit ipsissimam vitam ejus. Ut pro exemplo:―Qui super omnia amat opes, sive sint pecuniae sive possessiones, is continue animo versat quomodo illas sibi comparet, gaudet intime cum acquirit, dolet intime cum amittit; cor ejus est in illis. Qui super omnia amat se, is sui recordatur in singulis, de se cogitat, de se loquitur, propter se agit, vita enim ejus est vita sui. [3.] 3. Homo pro fine habet quod super omnia amat; illud spectat in omnibus et singulis: est in voluntate ejus sicut latens vena fluvii, quae trahit et aufert, etiam cum aliud agit, nam id est quod animat. Tale est quod unus homo apud alium explorat, et quoque videt, et per id vel ducit illum, vel agit cum illo. [4.] 4. Homo prorsus talis est, quale est ejus vitae dominans; per hoc distinguitur ab aliis; secundum hoc fit ejus caelum si bonus, et fit ejus infernum si malus; id est ipsa ejus voluntas, ejus proprium, et ejus natura, est enim ipsum Esse vitae ejus: hoc post mortem non mutari potest, quia id est ipse homo. [5.] 5. Omne jucundum, faustum et felix est cuivis ex amore ejus dominante, et secundum illum; homo enim id jucundum dicit quod amat, quia sentit; quod autem cogitat et non amat, hoc quoque jucundum dicere potest, sed non est jucundum vitae ejus. Jucundum amoris est, quod homini est bonum, ac injucundum quod ei est malum. [6.] 6. Sunt bini amores, ex quibus omnia bona et vera, ut ex ipsis suis fontibus, existunt; et sunt bini amores, ex quibus omnia mala et falsa. Bini amores ex quibus omnia bona et vera, sunt amor in Dominum et amor erga proximum; at bini amores, ex quibus omnia mala et falsa, sunt amor sui et amor mundi. Hi bini amores quando dominantur, sunt illis binis amoribus prorsus oppositi. [7.] 7. Bini amores [[1]ex quibus omnia bona et vera,] qui, ut dictum est, sunt amor in Dominum et amor erga proximum, faciunt caelum apud hominem, nam illi regnant in caelo; et quia faciunt caelum apud hominem etiam faciunt ecclesiam apud illum. Bini amores ex quibus omnia mala et falsa, qui ut dictum est, sunt amor sui et amor mundi, faciunt infernum apud hominem, nam illi regnant in inferno; consequenter etiam destruunt ecclesiam apud illum. [8.] 8. Bini amores, ex quibus omnia bona et vera, qui, ut dictum est, sunt amores caeli, aperiunt et formant internum spiritualem hominem, quia ibi resident: bini autem amores, ex quibus omnia mala et falsa, qui, ut dictum est, sunt amores inferni, quando dominantur, claudunt et destruunt internum spiritualem hominem, ac faciunt ut homo sit naturalis et sensualis secundum quantum et quale dominii illorum.
@1 Verba unicis inclusa, vedeantur De Nova Hierosolyma, n. 60.
(2) 直訳〔新しいエルサレム54-61〕
399. (iii.) De Amore in genere.― (3) 愛について、全般的に――
1. Ipsa vita hominis est ejus amor, et qualis est amor, talis est vita, immo talis est totus homo: 1. 人間のいのち(生活)そのものは彼の愛である、また愛がどのようであるか〔によって〕、いのち(生活)はそのようである、それどころか、人間全体もそのようである。
sed amor dominans seu regnans est, qui facit hominem. しかし、支配的な〔愛〕または支配する愛がある、それが人間をつくる。
Hic amor sibi subordinatos habet plures amores, qui sunt derivationes: この愛はそれ自体に従属する多くの愛を持つ、それらは派生物である。
hi sub alia specie apparent, sed usque singuli illi insunt amori dominanti, et cum illo faciunt unum regnum: これらは他の姿の下に見られる、しかしそれでも、それらの個々のものは、支配的な愛に内在する、またそれとともに一つの王国をつくる。
amor dominans est sicut illorum rex et caput; 支配的な愛はそれらの王と頭のようである。
is dirigit eos, et per eos, ut per fines medios, spectat et intendit finem suum, qui omnium primarius et ultimus est, et hoc tam directe quam indirecte. それがそれらを導く(指示する)、またそれらによって、(中間の)目的によってのように、それ自体の目的を眺める、また意図する、それがすべての主要なものまた最終的なもの〔目的〕である、またこのことは直接にも間接にも〔行なう〕。
[2.] 2. Id quod est amoris dominantis, est quod super omnia amatur. [2] 2. それは、それは支配的な愛に属するもの、すべてにまさって愛されるものである。
Quod homo super omnia amat, id jugiter est praesens in ejus cogitatione, quia in voluntate, et facit ipsissimam vitam ejus. 人間がすべてにまさって愛するものは、それは常に彼の思考の中に現存する、意志の中に〔ある〕ので、また彼のまったくいのち(生活)そのものをつくる。
Ut pro exemplo:― 例えば、例として――
Qui super omnia amat opes, sive sint pecuniae sive possessiones, is continue animo versat quomodo illas sibi comparet, gaudet intime cum acquirit, dolet intime cum amittit; すべてにまさって富を愛する者は、あるいは金銭である、あるいは財産(所有物)、彼は絶えず心をひっくり返す(考える)、どのようにそれらを自分自身に得るか、内部で(深く)うれしがる、獲得したとき、内部で(深く)悲しむ、失ったとき。
cor ejus est in illis. 彼の心はそれらの中にある。
Qui super omnia amat se, is sui recordatur in singulis, de se cogitat, de se loquitur, propter se agit, vita enim ejus est vita sui. すべてにまさって自分自身を愛する者は、彼は個々のものの中に自分自身を思い出す、自分自身について考える、自分自身について話す、自分自身のために行動する、というのは、彼の生活(いのち)は、自分自身の〔ための〕生活(いのち)であるから。
[3.] 3. Homo pro fine habet quod super omnia amat; [3] 3. 人間は目的として持つ、すべてにまさって愛するものを。
illud spectat in omnibus et singulis: それをすべてと個々のものの中に眺める。
est in voluntate ejus sicut latens vena fluvii, quae trahit et aufert, etiam cum aliud agit, nam id est quod animat. 彼の意志の中に隠れている水脈の流れのように存在する、それは引き寄せ、運び去る、他のことを行なっているときもまた、なぜなら、それは生命を与える(活動させる)ものであるからである。
Tale est quod unus homo apud alium explorat, et quoque videt, et per id vel ducit illum, vel agit cum illo. このようなものである、ある人間に他の者のもとに探し出す、そしてまた見る、またそれによってあるいは彼を導く、あるいは彼と行動する。
[4.] 4. Homo prorsus talis est, quale est ejus vitae dominans; [4] 4. 人間は完全にそのようなものである、彼のいのち(生活)を支配しているものがどのようなものである〔かによって〕。
per hoc distinguitur ab aliis; これによって、他の者から区別される。
secundum hoc fit ejus caelum si bonus, et fit ejus infernum si malus; これによって、彼の天界が生じる、もし、善なら、また彼の地獄が生じる、もし悪なら。
id est ipsa ejus voluntas, ejus proprium, et ejus natura, est enim ipsum Esse vitae ejus: それは彼の意志そのものである、彼のプロプリウム(固有のもの)、また彼の性質、というのは、彼のいのちのエッセそのものであるから。
hoc post mortem non mutari potest, quia id est ipse homo. これは、死後、変えられることができない、それは人間そのものであるので。
[5.] 5. Omne jucundum, faustum et felix est cuivis ex amore ejus dominante, et secundum illum; [5] 5. すべての快さは、幸せと幸福は支配する彼の愛から、それぞれの者にある、またそれらにしたがって。
homo enim id jucundum dicit quod amat, quia sentit; というのは、人間はそれを快いものと言うから、愛するものを、感じるので。
quod autem cogitat et non amat, hoc quoque jucundum dicere potest, sed non est jucundum vitae ejus. けれども、考え、また愛さないものは、これもまた快いものと呼ぶことができる、しかし、彼のいのちの快さではない。
Jucundum amoris est, quod homini est bonum, ac injucundum quod ei est malum. 愛の快さは、それは人間に善である、そして快くないものは、それは彼に悪である。
[6.] 6. Sunt bini amores, ex quibus omnia bona et vera, ut ex ipsis suis fontibus, existunt; [6] 6. 二つの愛がある、それらからすべての善と真理が、その源泉そのものからのように、生ずる。
et sunt bini amores, ex quibus omnia mala et falsa. また、二つの愛がある、それらからすべての悪と虚偽が〔生ずる〕。
Bini amores ex quibus omnia bona et vera, sunt amor in Dominum et amor erga proximum; 二つの愛は、それらからすべての善と真理が、主への愛と隣人に対する愛である。
at bini amores, ex quibus omnia mala et falsa, sunt amor sui et amor mundi. しかし、二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が、自己愛と世俗愛である。
Hi bini amores quando dominantur, sunt illis binis amoribus prorsus oppositi. これらの二つの愛が支配する時、それらの二つの愛に完全に対立する。
[7.] 7. Bini amores [[1]ex quibus omnia bona et vera,] qui, ut dictum est, sunt amor in Dominum et amor erga proximum, faciunt caelum apud hominem, nam illi regnant in caelo; [7] 7. 二つの愛は〔それらからすべての善と真理が〕それらは、言われたように、主への愛と隣人に対する愛である、人間のもとに天界をつくる、なぜなら、それらは天界の中で支配するから。
et quia faciunt caelum apud hominem etiam faciunt ecclesiam apud illum. また、人間のもとに天界をつくるので、さらにまた彼のもとに教会をつくる。
Bini amores ex quibus omnia mala et falsa, qui ut dictum est, sunt amor sui et amor mundi, faciunt infernum apud hominem, nam illi regnant in inferno; 二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が、それは言われているように、自己愛と世俗愛、人間のもとに地獄をつくる、なぜなら、それらが地獄の中で支配するからである。
consequenter etiam destruunt ecclesiam apud illum. したがって、さらにまた彼のものと教会を教会を破壊する。
[8.] 8. Bini amores, ex quibus omnia bona et vera, qui, ut dictum est, sunt amores caeli, aperiunt et formant internum spiritualem hominem, quia ibi resident: [8] 8. 二つの愛が〔あり〕、それらからすべての善と真理が、それらは、言われているように、天界の愛である、内なる霊的な人を開く、またつくる、そこに住むので。
bini autem amores, ex quibus omnia mala et falsa, qui, ut dictum est, sunt amores inferni, quando dominantur, claudunt et destruunt internum spiritualem hominem, ac faciunt ut homo sit naturalis et sensualis secundum quantum et quale dominii illorum. けれども、二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が、それらは、言われたように、地獄の愛である、支配する時、内なる霊的な人を閉ざす、また破壊する、そして人間を自然的で感覚的につくる、それらの支配の量と質にしたがって。
@1 Verba unicis inclusa, vedeantur De Nova Hierosolyma, n. 60. 注1 (カギ)カッコに囲まれたことばは、『新しいエルサレムについて』60番に見られる。
(3) 訳文
399. (3) 愛について、全般的に――
1. 人間のいのち(生活)そのものは彼の愛であり、また愛がどのようであるか〔によって〕、いのち(生活)はそのようである、それどころか、人間全体もそのようである――しかし、支配的な〔愛〕または支配する愛があり、それが人間をつくる。この愛はそれ自体に従属する多くの愛を持つ、それらは派生物である――これらは他の姿の下に見られる、しかしそれでも、それらの個々のものは、支配的な愛に内在し、またそれとともに一つの王国をつくる――支配的な愛はそれらの王と頭のようである。その愛がそれらを指示き、またそれらによって、(中間の)目的によってのように、それ自体の目的を眺め、また意図し、それがすべての主要なまた最終的なもの〔目的〕であり、またこのことを直接にも間接にも〔行なう〕。
[2] 2. 支配的な愛に属するものは、すべてにまさって愛されるものである。
人間がすべてにまさって愛するものは、意志の中に〔ある〕ので、常に彼の思考の中に現存し、彼のまったくのいのち(生活)そのものをつくる。
例えば――
すべてにまさって富を愛する者は、金銭であれ、あるいは財産(所有物)であれ、彼は、どのようにそれらを自分自身に得るか絶えず心をめぐらせ、獲得したとき深くうれしがり、失ったとき深く悲しむ。彼の心はそれらの中にある。
すべてにまさって自分自身を愛する者は、個々のものの中に自分自身を思い出し、自分自身について考え、自分自身について話し、自分自身のために行動する、というのは、彼の生活(いのち)は、自分自身の〔ための〕生活(いのち)であるから。
[3] 3. 人間は、すべてにまさって愛するものを目的として持つ。すべてと個々のものの中にそれを眺める――彼の意志の中に隠れている水脈の流れのように存在し、それは引き寄せ、運び去る。他のことを行なっているときもまた、なぜなら、それは生命を与える(活動させる)ものであるからである。
このようなものが、ある人間に他の者のもとに探し出す、そしてまた見る、またそれによってあるいは彼を導く、あるいは彼と行動する。
[4] 4. 人間は、彼のいのち(生活)を支配しているものがどのようなものである〔かによって〕完全にそのようなものである。これによって、他の者から区別される。これによって、もし、善なら、彼の天界が生じ、もし悪なら、彼の地獄が生じる。それは彼の意志そのもの、彼のプロプリウム(固有のもの)、また彼の性質である、というのは、彼のいのちのエッセそのものであるから――これは、死後、変えられることができない、それは人間そのものであるからである。
[5] 5. すべての快さ、幸せ、幸福は支配する彼の愛から、またそれらにしたがって、それぞれの者にある。というのは、人間は愛するものを〔快いと〕感じるので、それを快いものと言うから。けれども、考え、また愛さないものは、これもまた快いものと呼ぶことができる、しかし、彼のいのちの快さではない。
愛の快さは、人間に善であり、そして快くないものは、彼に悪である。
[6] 6. 二つの愛があり、それらからすべての善と真理が、その源泉そのものからのように生ずる。また、二つの愛があり、それらからすべての悪と虚偽が〔生ずる〕。
二つの愛は、それらからすべての善と真理が〔生じるが〕、主への愛と隣人に対する愛である。しかし、二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が〔生じるが〕、自己愛と世俗愛である。
これらの二つの愛が支配する時、それらの二つの愛に完全に対立する。
[7] 7. 二つの愛は〔それらからすべての善と真理が生じるが〕それらは、言われたように、主への愛と隣人に対する愛であり、人間のもとに天界をつくる、なぜなら、それらは天界の中で支配するから。また、人間のもとに天界をつくるので、さらにまた彼のもとに教会をつくる。
二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が〔生じるが〕、それは言われているように、自己愛と世俗愛〔であり〕、人間のもとに地獄をつくる、なぜなら、それらが地獄の中で支配するからである。したがって、さらにまた彼のものと教会を教会を破壊する。
[8] 8. 二つの愛が〔あり〕、それらからすべての善と真理が〔生じるが〕、それらは、言われているように、天界の愛であり、そこに住むので、内なる霊的な人を開き、つくる――けれども、二つの愛は、それらからすべての悪と虚偽が〔生じるが〕、それらは、言われたように、地獄の愛であり、支配する時、内なる霊的な人を閉ざし、また破壊する、そしてそれらの支配の量と質にしたがって、人間を自然的で感覚的につくる。