原典講読『結婚愛』188,188

(1)原文

188. (iv.) Quod apud viros sit elevatio mentis in superiorem lucem, et quod apud foeminas sit elevatio mentis in superiorem calorem; et quod foemina sentiat delitias sui caloris in luce viri. Per lucem, in quam elevantur viri, intelligitur intelligentia et sapientia, quia lux spiritualis, quae procedit e sole mundi spiritualis, qui in sua essentia est amor, aequum seu unum agit cum duabus illis; et per calorem, in quem feminae elevantur, intelligitur amor conjugialis, quia calor spiritualis, qui procedit ab illius mundi sole, in sua essentia est amor, et apud feminas amor conjungens se cum intelligentia et sapientia apud viros, qui in suo complexu vocatur amor conjugialis, et per determinationem fit ille amor. [2] Dicitur elevatio in superiorem lucem et calorem, quia est elevatio in lucem et calorem, in quibus sunt angeli coelorum superiorum; est quoque actualis elevatio sicut a nimbo in aerem, et ex hujus regione inferiore in superiorem, et ab hac in aetherem; quare elevatio in lucem superiorem apud viros, est elevatio in intelligentiam superiorem, et ab hac in sapientiam; in quam etiam datur elevatio superior et superior; at elevatio in calorem superiorem apud feminas, est in amorem conjugialem castiorem et puriorem, ac jugi ad conjugiale, quod a creatione in intimis latet. [3] Elevationes illae in se spectatae, sunt aperitiones mentis; est enim mens humana in regiones distincta, sicut mundus est in regiones quoad athmosphaeras, quarum infima est aquea, superior est aerea, adhuc superior est aetherea, supra quam etiam datur suprema; in similes regiones elevatur mens hominis, sicut haec aperitur, apud viros per sapientiam, et apud feminas per amorem vere conjugialem.

 

(2)直訳

188. (iv.) Quod apud viros sit elevatio mentis in superiorem lucem, et quod apud foeminas sit elevatio mentis in superiorem calorem; 188.(4) 男のもとに高い(すぐれた)光の中への心の高揚があること、また女のもとに高い(すぐれた)熱の中への心の高揚があること。

et quod foemina sentiat delitias sui caloris in luce viri.― また女は男の光の中で自分の熱の歓喜を感じること――

Per lucem, in quam elevantur viri, intelligitur intelligentia et sapientia, quia lux spiritualis, quae procedit e sole mundi spiritualis, qui in sua essentia est amor, aequum seu unum agit cum duabus illis; 光によって、その中へ男は上げられる、知性と知恵が意味される、霊的な光は、それは霊界の太陽から発出する、それ〔太陽〕はその本質では愛である、それらの二つのもの〔知性と知恵〕と等しいもの、すなわち、一つのもの〔として〕活動するからである。

et per calorem, in quem feminae elevantur, intelligitur amor conjugialis, quia calor spiritualis, qui procedit ab illius mundi sole, in sua essentia est amor, et apud feminas amor conjungens se cum intelligentia et sapientia apud viros, qui in suo complexu vocatur amor conjugialis, et per determinationem fit ille amor. また、熱によって、その中へ女が上げられる、結婚愛が意味される、霊的な熱は、その世界の太陽から発出する、それはその本質では愛である、また、女のもとで自分自身を男のもとの知性と知恵に結合させる愛である、それはその複合体の中で結婚愛と呼ばれる、また〔範囲の〕確定によってその愛となっているからである。

[2] Dicitur elevatio in superiorem lucem et calorem, quia est elevatio in lucem et calorem, in quibus sunt angeli coelorum superiorum; [2] 高い(すぐれた)光と熱の中に上げられること(高揚)言われる、光と熱の中への高揚であるからである、それらの中に高い天界(複数)の天使たちがいる。

est quoque actualis elevatio sicut a nimbo in aerem, et ex hujus regione inferiore in superiorem, et ab hac in aetherem; さらまた、雲から空気の中へのような実際の高揚である、また低いこの領域から高い者の中へ、またこれからエーテル☆の中へ。

エーテルとは「空気よりも高く、より希薄であると想像されたもの」です。

quare elevatio in lucem superiorem apud viros, est elevatio in intelligentiam superiorem, et ab hac in sapientiam; それゆえ、男のもとの高い(すぐれた)光の中への高揚は、高い(すぐれた)知性の中への高揚である、またこれから知恵の中への。

in quam etiam datur elevatio superior et superior; その〔知恵〕の中でもまた、さらに高いまたさらに高い高揚が存在する。

at elevatio in calorem superiorem apud feminas, est in amorem conjugialem castiorem et puriorem, ac jugi ad conjugiale, quod a creatione in intimis latet. しかし、女のもとのすぐれた熱の中への高揚は、さらに貞潔なさらに純粋な結婚愛の中へ〔の高揚〕である、そして絶えず結婚への性向へ向かう、それは創造から最内部の中に隠れている。

 [3] Elevationes illae in se spectatae, sunt aperitiones mentis; [3] 本質的に眺められたそれらの高揚は、心の開けること(啓発)のようである。

est enim mens humana in regiones distincta, sicut mundus est in regiones quoad athmosphaeras, quarum infima est aquea, superior est aerea, adhuc superior est aetherea, supra quam etiam datur suprema; というのは、人間の心は区別された領域の中にあるからである、世界が大気に関して領域の中にあるように、その最も低いものは水のようなものである、さらに高い〔領域〕は空気のもの、さらに高い〔領域〕はエーテルのもの、その上にさらにまた最高の〔領域〕が存在する。

in similes regiones elevatur mens hominis, sicut haec aperitur, apud viros per sapientiam, et apud feminas per amorem vere conjugialem. 似た領域の中に、人間の心は上げられる、これが開かれるほど、男のもとで知恵によって、また女のもとで真の結婚愛によって。

 

(3)訳文

 188.(4) 男のもとにすぐれた光の中への心の高揚があり、女のもとにすぐれた熱の中への心の高揚があり、女は男の光の中で自分の熱の歓喜を感じる。

男が上げられる光によって、知性と知恵が意味される、霊界の太陽から発出する霊的な光は、その太陽はその本質では愛であり、それらの二つのもの〔知性と知恵〕と等しいもの、すなわち、一つのもの〔として〕活動するからである。また、女が上げられる熱によって、結婚愛が意味される、その世界の太陽から発出する霊的な熱は、その本質では愛であり、また、女のもとで自分自身を男のもとの知性と知恵に結合させる愛であり、それはその複合体の中で結婚愛と呼ばれ、また〔範囲の〕確定によってその愛となっているからである。

 [2] すぐれた光と熱の中に上げられること言われるのは、高い天界(複数)の天使たちがいる光と熱の中への上げられるからである。さらまた、雲から空気の中へ、また低いこの領域から高い者の中へ、またこれからエーテル☆の中へのような実際の高揚である。それゆえ、男のもとのすぐれた光の中への高揚は、すぐれた知性の中へ、またこれから知恵の中への高揚であり、その〔知恵〕の中でもまた、さらに高いまたさらに高い高揚が存在する。しかし、女のもとの高い(すぐれた)熱の中への高揚は、さらに貞潔なさらに純粋な結婚愛の中へ〔の高揚〕であり、そして絶えず結婚へ向かう、それは創造から最内部の中に隠れている。

 [3] 本質的に眺められたそれらの高揚は、心を開くことのようである。というのは、世界が大気に関して領域の中にあるように、人間の心は区別された領域の中にあるからである、その最も低いものは水のようなもの、さらに高い〔領域〕は空気のもの、さらに高い〔領域〕はエーテルのものであり、その上にさらにまた最高の〔領域〕が存在する。人間の心は、男のもとで知恵によって、また女のもとで真の結婚愛によって、これが開かれるほど似た領域の中に上げられる。

 

エーテルとは「空気よりも高く、より希薄であると想像されたもの」です。

 

(1)原文

189. Dicitur, quod femina sentiat delitias sui caloris in luce viri; sed hoc ita intelligitur, quod femina delitias sui amoris in sapientia viri, quia haec est receptaculum, et amor ubi hoc invenit sibi correspondens, in jucunditatibus et delitiis suis est; sed non intelligitur, quod calor cum luce sua delitietur extra formas, sed intra illas; ac calor spiritualis cum luce spirituali inibi eo plus, quia formae illae ex sapientia et amore sunt vitales, et sic susceptibiles. Hoc aliquatenus potest illustrari ex ludis ita dictis caloris cum luce in vegetabilibus; extra illa est modo simplex conjunctio caloris et lucis, at intra illa est sicut ludus inter se, quia sunt ibi in formis seu receptaculis, transeunt enim illa per mirabiles maeandros, ac in intimis ibi spirant usus fructus, et quoque amaenitates suas exspirant late in aerem, quem implent fragrantia: et plus adhuc ad vivum deliciatio caloris spiritualis cum luce spirituali fit in formis humanis, in quibus calor ille est amor conjugialis, et lux illa est sapientia.

 

(2)直訳

189. Dicitur, quod femina sentiat delitias sui caloris in luce viri; 189.言われる、女は男の光の中で自分の熱の歓喜を感じること。

sed hoc ita intelligitur, quod femina delitias sui amoris in sapientia viri, quia haec est receptaculum, et amor ubi hoc invenit sibi correspondens, in jucunditatibus et delitiis suis est; しかし、このことはそのように理解される、女は自分の愛の歓喜を男の知恵の中に〔感じる〕、これ〔知恵〕は容器であるからである、また愛はそこにそれ自体に対応するこれ〔知恵〕を見いだす、また自分の快さと歓喜の中にある。

sed non intelligitur, quod calor cum luce sua delitietur extra formas, sed intra illas; しかし、理解されない、熱は自分の光と外なる形を楽しむこと、しかし、内なる形を〔楽しむ〕。

ac calor spiritualis cum luce spirituali inibi eo plus, quia formae illae ex sapientia et amore sunt vitales, et sic susceptibiles. そして霊的な熱は霊的な光とそこにそれだけさらに、その形は知恵と愛から生きているからである、またこのように受けることができる。

Hoc aliquatenus potest illustrari ex ludis ita dictis caloris cum luce in vegetabilibus; このことはある敵度、戯れから説明されることができる、植物の中の光との熱に言われている。

extra illa est modo simplex conjunctio caloris et lucis, at intra illa est sicut ludus inter se, quia sunt ibi in formis seu receptaculis, transeunt enim illa per mirabiles maeandros, ac in intimis ibi spirant usus fructus, et quoque amaenitates suas exspirant late in aerem, quem implent fragrantia: その外に熱と光の単純な結合だけがある、しかし、その内にそれら自体の間の戯れのようなものがある、そこに形または容器の中にあるからである、というのは、それらを驚くべき曲がりくねった経路を通って通り過ぎる、そして、その最内部に果実の役立ちを吹き込む、そしてまた、その楽しさ(愛らしさ)を広く空気の中へ発散させる、それを芳香で満たす。

et plus adhuc ad vivum deliciatio caloris spiritualis cum luce spirituali fit in formis humanis, in quibus calor ille est amor conjugialis, et lux illa est sapientia. またさらになおさら生き生きと、霊的な熱の歓喜は、霊的な光との、人間の形の中で生じる(なっている)、それらの中で、その熱は結婚愛である、またその光は知恵である。

 

(3)訳文

 189.女は男の光の中で自分の熱の歓喜を感じることが言われる。しかし、このことはこのように理解される――女は自分の愛の歓喜を男の知恵の中に〔感じる〕、これ〔知恵〕は容器であるからである、また愛はそこにそれ自体に対応する、また自分の快さと歓喜の中にあるこれ〔知恵〕を見いだす。しかし、熱が自分の光と外なる形を楽しむことは理解されないで、内なる形を〔楽しむ〕。そして霊的な光ともに霊的な熱は、そこにそれだけさらに、その形は知恵と愛から生きている、またこのように受けることができるからである。

 このことは植物の中の光との熱に言われている戯れから、ある敵度説明されることができる。その外に熱と光の単純な結合だけがある、しかし、その内にそれら自体の間の戯れのようなものがある、そこに形または容器の中にあるからである、というのは、それらを驚くべき曲がりくねった経路を通って通り過ぎ、そして、その最内部に果実の役立ちを吹き込み、そしてまた、その楽しさを広く空気の中へ発散させ、それを芳香で満たす。またさらになおさら人間の形の中で、霊的な光とともに霊的な熱の歓喜は、生き生きとなっている、それらの中で、その熱は結婚愛であり、その光は知恵である。

原典講読『結婚愛』190,191

(1)原文

190. (v.) Quod status vitae alii sint viris et feminis ante conjugium, et alii post conjugium. Ante conjugium apud utrumque sunt duo status, unus ante inclinationem ad conjugium, alter post illam; hujus et illius status mutationes, et inde formationes mentium, ordine succedaneo procedunt secundum continua incrementa illorum; sed mutationes illas hic describere non vacat, sunt enim variae et diversae in subjectis: ipsae inclinationes ad conjugium ante illud sunt modo imaginativae in mente, et fiunt plus et plus sensitivae in corpore; at status illarum post conjugium, sunt status conjunctionis et quoque prolificationis; quae quod a prioribus differant, sicut effectuationes ab intentionibus, patet.

 

(2)直訳

190. (v.) Quod status vitae alii sint viris et feminis ante conjugium, et alii post conjugium.― 190.(5) 結婚前の男と女に他のいのちの状態があること、また結婚後に他のもの〔形〕――

Ante conjugium apud utrumque sunt duo status, unus ante inclinationem ad conjugium, alter post illam; 結婚の前、両方の者のもとに二つの状態がある、一つは結婚への性向の前〔のもの〕、もう一つは、その後〔のもの〕。

hujus et illius status mutationes, et inde formationes mentium, ordine succedaneo procedunt secundum continua incrementa illorum; これとそれ〔後者と前者〕の状態の変化は、またここからの心の形成は、それらの連続的な(絶え間のない)増大にしたがって、継続的な秩序で発出する(進展する)

sed mutationes illas hic describere non vacat, sunt enim variae et diversae in subjectis: しかし、それらの変化をここに述べることは時間がない、というのは、対象の中で異なっており、いろいろであるから。

ipsae inclinationes ad conjugium ante illud sunt modo imaginativae in mente, et fiunt plus et plus sensitivae in corpore; その〔結婚〕前に結婚への性向そのものは、心の中の単なる想像上のものである、またさらにまたさらに身体の中で感覚のものになる。

at status illarum post conjugium, sunt status conjunctionis et quoque prolificationis; しかし、結婚後のそれらの状態は、結合の状態である、そしてまた生殖の〔状態〕。

quae quod a prioribus differant, sicut effectuationes ab intentionibus, patet. それらは前のものから異なっていることは、実現したものが意図したものから〔異なっている〕のように、明らかである。

 

(3)訳文

 190.(5) 男と女のいのちの状態は、結婚前と結婚後で異なる。

 結婚の前、両方の者のもとに二つの状態がある、一つは結婚への性向の前〔のもの〕、もう一つは、その後〔のもの〕。後者と前者の状態の変化は、またここからの心の形成は、それらの連続的な増大にしたがって、継続的な秩序で進展する。しかし、それらの変化をここに述べることは時間がない、というのは、対象の中で異なっており、いろいろであるから。結婚前の結婚への性向そのものは、心の中の単なる想像上のものであり、さらにまたさらに身体の中で感覚のものになる。しかし、結婚後のそれらの状態は、結合の状態、そしてまた生殖の状態である。それらが前のものから異なっていることは、実現したものが意図したものから〔異なっている〕のように、明らかである。

 

(1)原文

191. (vi.) Quod status vitae post conjugium apud conjuges mutentur et succedant secundum conjunctiones mentium illorum per amorem conjugialem. Quod status mutationes et ejus successiones post conjugium apud utrumque, virum et uxorem, sint secundum amorem conjugialem apud illos, ita vel conjunctivae vel disjunctivae mentium, est quia amor conjugialis non modo est varius, sed etiam diversus apud conjuges; varius, apud illos qui se interius amant; apud hos enim ille per vices intermittitur, attamen intus in suo calore constanter permanet; at ille amor diversus est apud illos conjuges qui se modo exterius amant; apud hos ille non ex similibus causis per vices intermittitur, sed ex alterno frigore et calore: [2] harum differentiarum ratio est, quia apud hos corpus primas agit, et hujus ardor se circumfundit et in communione secum rapit inferiora mentis; at apud illos qui interius se amant, mens primas agit, et in communionem secum fert corpus. Apparet sicut amor ascendat e corpore in animam, quia ut primum corpus illecebras capit, intrant per oculos sicut fores in mentem, et sic per visum ut atrium in cogitationes, et illico in amorem; sed usque ille e mente descendit, ac agit in inferiora secundum illorum dispositionem; quare mens lasciva lascive agit, et mens casta caste, et haec disponit corpus, at illa disponitur a corpore.

 

(2)直訳

191. (vi.) Quod status vitae post conjugium apud conjuges mutentur et succedant secundum conjunctiones mentium illorum per amorem conjugialem.― 191.(6) 夫婦のもとの結婚後のいのちの状態は変えられ、続くこと、結婚の愛による彼らの心の結合にしたがって――

Quod status mutationes et ejus successiones post conjugium apud utrumque, virum et uxorem, sint secundum amorem conjugialem apud illos, ita vel conjunctivae vel disjunctivae mentium, est quia amor conjugialis non modo est varius, sed etiam diversus apud conjuges; 両方の者、男()と妻のもとの、結婚後の状態の変化とその継続は、彼らのもとの結婚愛にしたがっている、そのように(したがって)をあるいは結合へ向かうかあるいは分離的である、結婚愛は単にいろいろである(異なっている)☆だけでなく、しかし、異なっている(いろいろである)☆からである、配偶者(夫婦)のもとで。

variusdiversusも「いろいろな」「異なった」という意味があり、意味に違いがありまんが、このように両者が一緒だと、(無理やりながらも)らかの区別をしなければならなくなります。variusは変化して「いろいろ」であるといった意味合いを持つでしょう、そしてdiversusはいろいろと「異なっている」ということでしょう。

varius, apud illos qui se interius amant; いろいろ(異なって)である〕、彼らのもので、その者は互いに内的に愛する。

apud hos enim ille per vices intermittitur, attamen intus in suo calore constanter permanet; というのは、これらの者のもとで彼らは交互に中断されるから、しかしそれでも、内部で自分の熱の中で絶えず持続する。

at ille amor diversus est apud illos conjuges qui se modo exterius amant; しかし、彼らの愛はいろいろである、配偶者(夫婦)の彼らのもとで、その者は互いに単に外的に愛する。

apud hos ille non ex similibus causis per vices intermittitur, sed ex alterno frigore et calore: これらの者のもとで彼らは似た原因から交互に中断されない、しかし、冷たさと熱の交替から。

[2] harum differentiarum ratio est, quia apud hos corpus primas agit, et hujus ardor se circumfundit et in communione secum rapit inferiora mentis; [2] これらの相違の論拠(関係)である、これらの者のもとで身体が第一人者を働く(行なう)、またこれらの熱が〔それ自体を〕あたりにまき散らす、また交際(接触)の中へそれ自体へ心の低いものを捕えるからである。

at apud illos qui interius se amant, mens primas agit, et in communionem secum fert corpus. しかし、彼らのもとで、その者は内的に互いに愛する、心が第一人者を働く(行なう)、また交際(接触)の中へそれ自体へ身体をもたらす(導く)

Apparet sicut amor ascendat e corpore in animam, quia ut primum corpus illecebras capit, intrat per oculos sicut fores in mentem, et sic per visum ut atrium in cogitationes, et illico in amorem; 愛は身体から霊魂の中へ上るように見える、身体が誘惑するものを捕えると直ぐに、扉のような目を通って心の中に入るから、またこのように前庭(入り口)ような視覚を通して思考の中に、また直ちに愛の中に。

sed usque ille e mente descendit, ac agit in inferiora secundum illorum dispositionem; しかし、それでもそれは心から降る、そしてそれらの配置にしたがって低いものの中で働く。

quare mens lasciva lascive agit, et mens casta caste, et haec disponit corpus, at illa disponitur a corpore. それゆえ、好色(みだら)な心は好色(みだら)に働く、また貞潔な心は貞潔に、またこれ(後者)は身体を統制する(整える)、しかし、それ(前者)は身体から統制される。

 

(3)訳文

 191.(6) 夫婦のもとの結婚後のいのちの状態は、結婚の愛による彼らの心の結合にしたがって変えられ、続く。

夫と妻の両方のもとの、結婚後の状態の変化とその継続は、彼らのもとの結婚愛にしたがっている、したがっって。心は結合へ向かうかあるいは分離へ向かう、結婚愛は配偶者(夫婦)のもとで、いろいろであだけでなく、異なっているもいるからである。互いに内的に愛する者のもとで、いろいろである。というのは、これらの者のもとで彼らは交互に中断されるから、しかしそれでも、内部で自分の熱の中で絶えず持続する。しかし、互いに単に外的に愛する互いに単に外的に愛する者のもとで、彼らの愛はいろいろである。これらの者のもとで彼らは似た原因から交互に中断されない、しかし、冷たさと熱の交替から〔中断される〕。

 [2] これらの相違の論拠、これらの者のもとで身体が第一人者を働き、これらの熱があたりにまき散ららされ、また交際の中でそれ自体へ心の低いものを捕えるからである。しかし、内的に互いに愛する者のもとで、心が第一人者を働き、交際の中でそれ自体へ身体を導く

 愛は身体から霊魂の中へ上るように見える――身体が誘惑するものを捕えると直ぐに、扉のような目を通って心の中に、またこのように前庭ような視覚を通して思考の中に、また直ちに愛の中に入るからである。しかし、それでもそれは心から降り、そしてそれらの配置にしたがって低いものの中で働く。それゆえ、好色な心は好色に、また貞潔な心は貞潔に働く、また後者は身体を統制する、しかし、前者は身体から統制される。