(1) 原文
395. Quod tres illi amores sint in unoquovis homine a creatione et inde nativitate, et quod dum rite subordinati sunt, perficiant hominem, et dum non rite, pervertant illum, in sequente articulo demonstrabitur. Hic solum memorare licet, quod tres illi amores tunc rite subordinati sint, quando amor caeli facit caput, amor mundi pectus et ventrem, et amor sui pedes et plantas. Mens humana distincta est in tres regiones, ut supra aliquoties dictum est; homo e suprema regione spectat Deum, e secunda seu media mundum, ac e tertia seu infima semetipsum. Mens quia talis est, potest elevari et se elevare sursum, quia ad Deum et caelum, potest effundi et se effundere ad latera quaquaversum, quia in mundum et ejus naturam, et potest demitti et se demittere deorsum, quia ad terram et ad infernum. In his visus corporis aemulatur visum mentis; ille quoque potest suspicere, circumspicere, et despicere. [2.] Mens humana est sicut domus trium mansionum, inter quas est communicatio per scalas; in quarum suprema habitant angeli e caelo, in media homines in mundo, et in infima genii. Homo, in quo tres illi amores rite subordinati sunt, potest ex placito ascendere et descendere; et cum in supremam mansionem ascendit, una est cum angelis sicut angelus; et cum inde descendit in mediam, est ibi una cum hominibus sicut homo angelus; et cum ex hac ulterius descendit, est una cum geniis sicut homo mundi, et illos instruit, arguit, et domat. [3.] In homine, in quo tres illi amores rite subordinati sunt, etiam coordinati sunt ita, quod supremus amor, qui est amor caeli, sit intus in secundo, qui est amor mundi, et per hunc in tertio seu infimo, qui est amor sui; et amor qui intus est, is etiam dirigit illum qui extra est ad suum nutum: quare si amor caeli est intus in amore mundi, et per hunc in amore sui, homo agit usus in unoquovis a Deo caeli. Sunt illi tres amores in operando, sicut voluntas, intellectus et actio. Voluntas influit in intellectum, et ibi prospicit sibi media, per quae producit actionem. Sed de his videbuntur plura in sequente articulo, ubi demonstrabitur, quod tres illi amores, si rite subordinati sunt, perficiant hominem; at si non rite subordinati sunt, pervertant et invertant illum.
(2) 直訳
395. Quod tres illi amores sint in unoquovis homine a creatione et inde nativitate, et quod dum rite subordinati sunt, perficiant hominem, et dum non rite, pervertant illum, in sequente articulo demonstrabitur. それらの三つの愛は、それぞれの人間の中に創造からあること、またここから出生〔からある〕、また正しく従属されている時、人間を完成させること、また正しく〔従属されてい〕ない時、彼を逆さにする、続く章☆の中で示される(論証される)。
☆ 続く章(第8章)は「選択の自由(自由意思)について」です。
Hic solum memorare licet, quod tres illi amores tunc rite subordinati sint, quando amor caeli facit caput, amor mundi pectus et ventrem, et amor sui pedes et plantas. ここに単に話に出すことだけが許される、それらの三つの愛が正しく従属されているその時、その時、天界への愛が頭をつくる(構成する)、世への愛が胸と腹を、また自己への愛が足と足の裏を。
Mens humana distincta est in tres regiones, ut supra aliquoties dictum est; 人間の心は三つの領域の中に分かれている、上に数回言われたように。
homo e suprema regione spectat Deum, e secunda seu media mundum, ac e tertia seu infima semetipsum. 人間は最高の領域から神を眺めている、第二の、すなわち、中間の〔領域〕から世を、そして第三の、すなわち、最低の〔領域〕から自分自身を。
Mens quia talis est, potest elevari et se elevare sursum, quia ad Deum et caelum, potest effundi et se effundere ad latera quaquaversum, quia in mundum et ejus naturam, et potest demitti et se demittere deorsum, quia ad terram et ad infernum. 心はこのようなものであるので、上げられることができる、また自分自身を上方へ上げること、神と天界へ向けて〔見上げることができる〕ので、広められることができる、また自分自身をあらゆる方向の側へ広めること、世の中にまたその性質〔の中にいる〕ので、また降ろされることができる、自分自身を下方に降ろすこと、地へまた地獄へ向けて〔見ることができる〕ので。
In his visus corporis aemulatur visum mentis; これらの中で身体の視覚は心の視覚に似せされる。
ille quoque potest suspicere, circumspicere, et despicere. それ〔視覚〕もまた持ち上げることができる、見まわすこと、また見おろすこと。
[2.] Mens humana est sicut domus trium mansionum, inter quas est communicatio per scalas; [2] 人間の心は三つの階の家のようである、それらの間に階段によって連絡(交通)がある。
in quarum suprema habitant angeli e caelo, in media homines in mundo, et in infima genii. それらの最高のものの中に天界からの天使が住んでいる、中間のものの中に世の中の人間が、また最低のものの中に悪鬼が。
Homo, in quo tres illi amores rite subordinati sunt, potest ex placito ascendere et descendere; 人間は、その中にこれらの三つの愛が正しく従属されている〔とき〕、えり好み(選択)から上ることと降ることができる。
et cum in supremam mansionem ascendit, una est cum angelis sicut angelus; また最高の階に上るとき、天使と一緒である、天使のように。
et cum inde descendit in mediam, est ibi una cum hominibus sicut homo angelus; またここから中間のものに降るとき、そこに人間と一緒である、人間天使のように。
et cum ex hac ulterius descendit, est una cum geniis sicut homo mundi, et illos instruit, arguit, et domat. またここからさらに先に降るとき、悪鬼と一緒である、世の中の人間のように、また〔人間〕は彼ら〔悪鬼〕を教える、責める(ためす・誘惑する)、支配する。
[3.] In homine, in quo tres illi amores rite subordinati sunt, etiam coordinati sunt ita, quod supremus amor, qui est amor caeli, sit intus in secundo, qui est amor mundi, et per hunc in tertio seu infimo, qui est amor sui; [3] 人間の中で、その中でこれらの三つの愛が正しく従属されている〔とき〕、さらにまたこのように整えられている、最高の愛が、それは天界への愛である、第二のものの中の内部にある、それは世への愛である、またこれによって第三のもの、すなわち、最低のものの中に、それは自己への愛である。
et amor qui intus est, is etiam dirigit illum qui extra est ad suum nutum: また愛が、それは内部にある、それがまたそれを指図する、それは外部にある、自分の意のままに――
quare si amor caeli est intus in amore mundi, et per hunc in amore sui, homo agit usus in unoquovis a Deo caeli. それゆえ、もし天界の愛が世の愛の中の内部にあるなら、またこれによって自己の愛の中に、人間は天界の神からそれぞれのもの〔愛〕の中で役立ちを行なう(果たす)。
Sunt illi tres amores in operando, sicut voluntas, intellectus et actio. それらの三つの愛は働いている中にある、意志、理解力、また行動のように。
Voluntas influit in intellectum, et ibi prospicit sibi media, per quae producit actionem. 意志は理解力の中に流入する、またそこに自分自身に手段を準備する、それらによって行動を生み出す。
Sed de his videbuntur plura in sequente articulo, ubi demonstrabitur, quod tres illi amores, si rite subordinati sunt, perficiant hominem; しかし、これらについて多くのことが続く章の中に見られる、そこに示される(論証される)、それらの三つの愛が、もし正しく従属されているなら、人間を完成させること。
at si non rite subordinati sunt, pervertant et invertant illum. しかし、もし正しく従属されていないなら、彼をゆがめる、また逆さにする。
(3) 訳文
395. それらの三つの愛は、それぞれの人間の中に創造から、またここから出生からあり、また正しく従属されている時、人間を完成させ、また正しく従属されていない時、彼を逆さにすることが、続く章の中で示される。
ここでは、それらの三つの愛が正しく従属されているその時、天界への愛が頭を、世への愛が胸と腹を、また自己への愛が足と足の裏をつくることを話に出すことだけが許される。
人間の心は、前に数回言われたように、三つの領域の中に分かれている。人間は、最高の領域から神を、第二の領域、すなわち、中間の領域から世を、そして第三の領域、すなわち、最も低い領域から自分自身を眺めている。
心はこのようなものであるので、上げられること、また自分自身を上方へ、神と天界へ向けて〔見上げることができる〕ので上げることができ、また広められること、世の中にまたその性質〔の中にいる〕ので自分自身をあらゆる方向の側へ広めることができ、また降ろされること、地へまた地獄へ向けて〔見ることができる〕ので自分自身を下方に降ろすことができる。
これらの中で身体の視覚は心の視覚に似せされる。その視覚もまた、持ち上げること、見まわすこと、また見おろすことができる。
[2] 人間の心は三階建の家のようであり、それら階の間は階段によって連絡されている。その最上階に天界からの天使が、中間の階に世の中の人間が、また最も低い階に悪鬼が住んでいる。
その中の人間は、これらの三つの愛が正しく従属されているとき、上ることと降ることを選択ができる。最上階に上るとき、〔自分が〕天使のように、天使と一緒である。ここから中間の階に降るとき、そこでは人間天使のように、人間と一緒である。またここからさらに降るとき、世の中の人間のように、悪鬼と一緒であり、人間は悪鬼を教え、責め、支配する。
[3] 人間の中で、これらの三つの愛が正しく従属されているとき、さらにまた、天界への愛である最高の愛が、世への愛である第二のものの中の内部にあり、またこれによって第三のもの、すなわち、自己への愛である最も低いものの中にあるように整えられている。また内部にある愛が、その意のままに、外部にある愛を指図する――それゆえ、天界の愛が世の愛の中の内部にあり、これを通して自己の愛の中にあるなら、人間は天界の神からそれぞれの愛の中で役立ちを果たす。
それらの三つの愛は、意志、理解力、行動のように、それらの中で働いている。
意志は理解力の中に流入し、そこに手段を自分自身に準備し、それらによって行動を生み出す。
しかし、これらについて多くのことが続く章の中に見られ、そこに、それらの三つの愛が、もし正しく従属されているなら、人間を完成させる、しかし、もし正しく従属されていないなら、彼をゆがめ、逆さにすることが示される。