原典講読『天界と地獄』no.402.

(1) 原文
402. Omnia jucunda caeli conjuncta sunt ac insunt usibus, quia usus sunt bona amoris et charitatis, in quibus sunt angeli; quapropter talia cuilibet jucunda sunt, quales sunt usus, et quoque in tali gradu in quali est affectio usus. Quod omnia jucunda caeli sint jucunda usus, constare potest ex comparatione cum quinque corporis sensibus apud hominem: datum est cuivis sensui jucundum secundum ejus usum; visui suum jucundum, auditui suum, olfactui suum, gustui suum, et tactui suum; visui jucundum ex pulchritudine et formis, auditui ex harmoniis, olfactui ex odoriferis, gustui ex sapidis. Usus, quos singuli praestant, sciunt qui expendunt, et plenius qui correspondentias norunt. Quod visui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat intellectui, qui est visus internus; quod auditui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat et intellectui et voluntati per auscultationem; quod olfactui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat cerebro et quoque pulmoni; quod gustui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat ventriculo et inde universo corpori, nutriendo illud; jucundum conjugiale, quod est jucundum purius et exquisitius tactus, praestantius est omnibus illis ob usum, qui est procreatio generis humani, et inde angelorum caeli. Haec jucunda illis sensoriis insunt ex influxu caeli, ubi omne jucundum est usus, et secundum usum.
(2) 直訳
Omnia jucunda caeli conjuncta sunt ac insunt usibus, quia usus sunt bona amoris et charitatis, in quibus sunt angeli; 天界のすべての楽しさは役立ちであり、そして〔役立ちに〕内在する、役立ちは愛と仁愛の善であるので、その中に天使たちはいる。
quapropter talia cuilibet jucunda sunt, quales sunt usus, et quoque in tali gradu in quali est affectio usus. それゆえ、だれにも☆このような楽しさがある、どのような役立ちであるか、そしてまたこのような段階の中に、どのような役立ちの情愛の中にいる〔によって〕。
☆ 代名詞また形容詞であるquilibet「だれでも・どんなものでも」の与格です。
Quod omnia jucunda caeli sint jucunda usus, constare potest ex comparatione cum quinque corporis sensibus apud hominem: 天界のすべての楽しさは役立ちの楽しさであることは、人間のもとの身体の五つの感覚との比較から明らかにすることができる。
datum est cuivis sensui jucundum secundum ejus usum; 五つの感覚にその役立ちにしたがって楽しさが与えられている。
visui suum jucundum, auditui suum, olfactui suum, gustui suum, et tactui suum; 視覚にそのものの楽しさが、聴覚にそのもの、嗅覚にそのもの、味覚にそのもの、また触覚にそのもの〔楽しさがある〕。
visui jucundum ex pulchritudine et formis, auditui ex harmoniis, olfactui ex odoriferis, gustui ex sapidis. 視覚に楽しさは美と形から、聴覚に調和する音から、嗅覚に匂いから、味覚に味のあるものから。
Usus, quos singuli praestant, sciunt qui expendunt, et plenius qui correspondentias norunt. 役立ちを、それを個々のものが遂行する、考慮する者は知る、また対応を知る者は多くのことを。
Quod visui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat intellectui, qui est visus internus; 視覚にこのような楽しさがあることは、役立ちからである、それを理解力に遂行する、それは内なる視覚である。
quod auditui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat et intellectui et voluntati per auscultationem; 聴覚にこのような楽しさがあることは、役立ちからである、それを遂行する、そして聞くことによって理解力と意志に。
quod olfactui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat cerebro et quoque pulmoni; 嗅覚にこのような楽しさがあること、役立ちからである、それを脳と肺にもまた遂行する。
quod gustui tale jucundum sit, est ex usu quem praestat ventriculo et inde universo corpori, nutriendo illud; 味覚にこのような楽しさがあること、役立ちからである、胃に遂行する、そしてそこから全身に、それに滋養物を与えて。
jucundum conjugiale, quod est jucundum purius et exquisitius tactus, praestantius est omnibus illis ob usum, qui est procreatio generis humani, et inde angelorum caeli. 結婚の楽しさは、それは触覚の純粋で敏感な楽しさである、役立ちのためにそれらすべてにまさっている、それは人類の出産である、そして天界の天使たちの〔生み出すことである〕。
Haec jucunda illis sensoriis insunt ex influxu caeli, ubi omne jucundum est usus, et secundum usum. これらの楽しみは、天界の流入からそれらの感覚に内在する、そこにすべての楽しみは役立ちのものである、そして役立ちにしたがって〔いる〕。
(3) 訳文
 天界のすべての楽しさは役立ちであり、役立ちに内在する、役立ちは愛と仁愛の善であり、その中に天使たちがいるからである。それゆえ、だれにも、どのような役立ちの情愛の中にいるかによって、どのような役立ちの中に、またそのような段階の役立ちの中にいて、そのような楽しさがある。天界のすべての楽しさは役立ちの楽しさであることは、人間のもとの身体の五つの感覚との比較から明らかにすることができる。五つの感覚に、その役立ちにしたがって楽しさが与えられている。視覚、聴覚、嗅覚、味覚、そして触覚にそのもの自体の楽しさがある。視覚に美と形から、聴覚に調和する音から、嗅覚に匂いから、味覚に味のあるものから、楽しさがある。感覚の 個々のものが遂行する役立ちについて、考慮する者は知っている、そして対応を知る者は多くのことを知っている。視覚にこのような楽しさがあることは、内なる視覚である理解力に遂行する役立ちからである。聴覚にこのような楽しさがあることは、聞くことによって理解力と意志に遂行する役立ちからである。嗅覚にこのような楽しさがあることは、脳に、また肺にも遂行する役立ちからである。味覚にこのような楽しさがあることは、胃に遂行する役立ちと、そこから全身に滋養物を与える役立ちからである。触覚の純粋で敏感な楽しさである結婚の楽しさは、その役立ちのためにこれらすべての役立ちにまさっている、それは人類を生み出し、そして天界の天使たちを生み出すことである。これらの楽しみは、すべての楽しみが役立ちからのものであり、その役立ちにしたがっている天界の流入から、それらの感覚に内在する。

原典講読『天界と地獄』no.403,404.

(1) 原文
403. Quidam spiritus, ex opinione in mundo capta, crediderunt quod felicitas caelestis consisteret in vita otiosa, in qua serviantur ab aliis; sed illis dictum est, quod nusquam aliqua felicitas consistat in eo ut quiescant, et inde habeant felicitatem; ita quisque vellet habere felicitatem aliorum pro se, et cum quisque, nullus haberet: talis vita foret non activa sed otiosa, in qua torpescerent; cum tamen notum iis esse possit, quod absque vita activa nulla vitae felicitas, et quod otium, ejus vitae sit modo recreationis causa, ut alacrior ad activum suae vitae redeat. Dein multis ostensum est, quod vita angelica consistat in praestandis bonis charitatis, quae sunt usus, et quod omnis felicitas angelis sit in usu, ex usu, et secundum usum. Qui talem ideam habuerunt, quod gaudium caeleste consisteret in eo, ut otiosi viverent, respirantes in otio gaudium aeternum, ut pudefierent, datum erat illis percipere qualis vita talis; et percepta est quod tristissima, et quod pereunte sic omni gaudio, post paucum tempus eam fastidirent et nausearent.
(2) 直訳
Quidam spiritus, ex opinione in mundo capta, crediderunt quod felicitas caelestis consisteret in vita otiosa, in qua serviantur ab aliis; ある霊らは、世で把握した見解から、天界の幸福は怠惰な(暇な)生活にあることを信じた、その中で他の者により仕えられる。
sed illis dictum est, quod nusquam aliqua felicitas consistat in eo ut quiescant, et inde habeant felicitatem; しかし、彼らに言われた、何らかの幸福は決してそのことにない、休息するような、そしてここから幸福を持つ。
ita quisque vellet habere felicitatem aliorum pro se, et cum quisque, nullus haberet: このようにそれぞれが自分自身のために他の者の幸福を持つことを欲する、そしてそのときそれぞれが、決して(だれも)持たない。
talis vita foret non activa sed otiosa, in qua torpescerent; このような生活は活動的でなく怠惰〔である〕、その中で不活発(鈍感)になる。
cum tamen notum iis esse possit, quod absque vita activa nulla vitae felicitas, et quod otium, ejus vitae sit modo recreationis causa, ut alacrior ad activum suae vitae redeat. そのときそれでも彼らに知ることができた、活動的な生活なしに幸福な生活は何もないこと、そして暇は、その生活に単なる元気回復の理由である、元気よく自分の生活の活動にもどるために。
Dein multis ostensum est, quod vita angelica consistat in praestandis bonis charitatis, quae sunt usus, et quod omnis felicitas angelis sit in usu, ex usu, et secundum usum. その後、多くのことが示された、天使の生活は仁愛の善を遂行することにあること、それは役立ちである、そして天使のすべての幸福は役立ちの中にあること、役立ちから、そして役立ちにしたがって。
Qui talem ideam habuerunt, quod gaudium caeleste consisteret in eo, ut otiosi viverent, respirantes in otio gaudium aeternum, ut pudefierent, datum erat illis percipere qualis vita talis; このような観念を持っていた者は、天界の楽しさはその中にあること、怠惰に生きるような、怠惰の中で永遠の楽しさを呼吸して、恥じるようになるために、彼らに知覚することが与えられた、このような生活がどんなものか。
et percepta est quod tristissima, et quod pereunte sic omni gaudio, post paucum tempus eam fastidirent et nausearent. そして知覚された、〔その生活が〕極めて悲しい、そしてこうしてすべての楽しみは消えて、少しの時間の後、それ〔生活〕を嫌い、吐き気を催す。
(3) 訳文
 ある霊らは、世で得た見解から、天界の幸福は暇な生活に、その生活の中で他の者により仕えられることにあると信じた。しかし、彼らに、何らかの幸福は、休息し、そしてそこから幸福を得るような生活には決してないことが言われた。このようにそれぞれの者が他の者の幸福を自分自身のために持つことを欲するなら、そのときだれもが幸福を持たない。このような生活は活動的でなく怠惰であり、その中で鈍いものになる。そのときそれでも彼らに、活動的な生活なしに幸福な生活は何もないこと、そして暇は、その生活の元気回復のためだけのもの、元気よく自分の生活の活動にもどるためのものであることを知ることができた。その後、多くのことが示された。天使の生活が役立ちである仁愛の善を遂行すること、そして天使のすべての幸福は役立ちから、役立ちにしたがって、役立ちの中にあることである。天界の楽しさは、怠惰の中で永遠の楽しさを呼吸して、怠惰に生きるようなことの中にあるという考えを持っていた者が恥じるようになるために、彼らにこのような生活がどんなものか知覚することが与えられた。そして、〔彼らに〕知覚されたのは、〔その生活が〕極めて悲しいものであり、こうしてすべての楽しみは消え、少しすると、それ生活を嫌い、吐き気を催すことであった。
(4) 「小人閑居して不善をなす」を思い浮かべる
 注文など殺到し、忙しいだけの仕事はもうかるかもしれないがきつく、つらい。働きすぎで健康を損ねる恐れがある。またお客などが少なくて、暇な仕事もやはりつらい。適当な、快い速度で仕事がはかどるとき、幸せである。せっせと仕事に精を出すとき、その仕事が「楽しい」のである。
 私の経験でも、職場で「お、何かニコニコしているね」と言われたとき、何らかのやりがいのある課題に取り組み、それが思うように進捗しているときであった。仕事に取り組んでいて、その楽しさが表にでてくる。みんながニコニコ働いているような職場はいいね(私はそれを目指してきた)。
 教員社会(どこも同じと思う)では、お互いに仕事を分担する、そのとき楽な仕事、暇な部署につこうとする人が出てくる。しかし、眺めていると、そういう人は幸せそうに見えなかった。過重な負担は避けなければならないが、適当に忙しいほうが健康であると思う。過重で思い出すが、私にも過重な仕事が割り当てられる時があった、しかし、精一杯やっていると、それでもやり終えることができそうもないとき、必ずどこからか「助け」があった。このような経験は何かを懸命やった人なら必ず持っていると思う。
(1) 原文
404. Spiritus qui se credebant instructiores aliis, dicebant quod fides illorum fuerit in mundo, quod gaudium caeleste consisteret in eo solum, ut laudarent et celebrarent Deum, et quod ea esset vita activa; sed illis dictum est, quod laudare et celebrare Deum non sit talis vita activa, et quod Deus nec opus habeat laudibus et celebratione, sed quod velit ut praestent usus, ac ita bona quae vocantur bona charitatis: at illi non potuerunt habere in bonis charitatis aliquam ideam gaudii caelestis, sed servitutis; verum quod liberrimum sit, quia ex affectione interiore, et cum ineffabili jucunditate conjunctum, testati sunt angeli.
(2) 直訳
Spiritus qui se credebant instructiores aliis, dicebant quod fides illorum fuerit in mundo, quod gaudium caeleste consisteret in eo solum, ut laudarent et celebrarent Deum, et quod ea esset vita activa; 自分自身を他の者よりも教育があると信じた霊らが、言った、世で彼らの信仰であったこと、天界の楽しさはそのことにだけあること、神をほめたたえ、称賛すること、そしてそれが活動的な生活であること。
sed illis dictum est, quod laudare et celebrare Deum non sit talis vita activa, et quod Deus nec opus habeat laudibus et celebratione, sed quod velit ut praestent usus, ac ita bona quae vocantur bona charitatis: しかし、彼らに言われた、神をほめたたえることと称賛することはこのような活動的な生活ではないこと、また神もほめること(賛美)と称賛を持つ必要がないこと、しかし、役立ちを遂行することを望むこと、そしてこのような善〔の働き〕を、それは仁愛の善と呼ばれる。
at illi non potuerunt habere in bonis charitatis aliquam ideam gaudii caelestis, sed servitutis; しかし、彼らは仁愛の善〔の働き〕の中に天界の楽しさの何らかの観念を持つことができなかった、しかし奴隷状態〔の観念〕。
verum quod liberrimum sit, quia ex affectione interiore, et cum ineffabili jucunditate conjunctum, testati sunt angeli. しかし、極めて自由であることを☆、内的な情愛からなので、そして言い表わすことのできない楽しみと結合して、天使たちは証言した。
☆ 何が「極めて自由」なのでしょうか。前文を見れば「楽しさ」どころでなく「奴隷状態」であると言っているので「楽しさ」を指すようです。そしてこの解釈からの英訳から柳瀬訳は「この喜びは・・・以上に自由なものである」としています。しかし、論理的には「喜び」に自由や奴隷状態を感じるのは無理があります。そこで私はその楽しみのもととなる「仁愛の善〔の働き〕」だと思います。すなわち、役立ちのために働くことが天使たちにとって極めて自由なのです。そして世の人にとっては働くことが奴隷状態なのです。これが私の解釈です。
 さて、逆転させましょう。働くことは奴隷ではありません、自由なのです。自分を生かす自由がそこにあります。そこにその人の幸福があります。(4) 参照。
(3) 訳文
 自分は他の者よりも教育があると信じた霊らが、世で自分たちの信念が、天界の楽しさは神をほめたたえ、称賛することだけにあり、そしてそれが活動的な生活であった、と言った。しかし、彼らに、神をほめたたえ、称賛することはこのような活動的な生活ではないこと、神もまた賛美と称賛の必要がないこと、そして、役立ちを、仁愛の善と呼ばれるこのような善〔の働き〕を遂行することを望まれることを言われた。しかし、彼らは仁愛の善〔の働き〕の中に天界の楽しさの観念を何も持つことができず、そこに奴隷状態の観念しか持てなかった。しかし、天使たちは、内的な情愛から、そして言い表わすことのできない楽しみと結合しているので〔仁愛の善の働きは〕極めて自由であることを証言した。
(4) 神を賛美し、称賛するとは仁愛の善をなすこと
 いわゆる世の中のためになる役立ちを果たすこと、それがそのまま神への賛美であることが言われています。私利私欲のためだけに働くのではなく(働くのは何らかの役立ちになっています)、それが神への賛美となっているから「労働は神聖」なのですね。

原典講読『天界と地獄』no.405.

(1) 原文
405. Paene omnes qui in alteram vitam veniunt, putant quod infernum sit simile unicuivis, et quod caelum sit simile unicuivis, cum tamen utrobivis infinitae varietates et diversitates sunt, et nusquam uni prorsus simile infernum sit, nec usquam uni prorsus simile caelum, quod alteri; sicut nusquam datur unus homo, spiritus ac angelus prorsus similis alteri, ne quidem quoad faciem. Cum solum cogitarem, quod bini essent prorsus similes aut aequales, horruerunt angeli, dicentes quod omne unum formetur ex consensu harmonico plurium, et quod tale unum sit, qualis ille consensus est; et quod ita omnis societas caeli unum faciant, et quod omnes societates caeli unum, et hoc ex solo Domino per amorem.{1} Usus in caelis similiter in omni varietate et diversitate sunt, et nusquam unius usus prorsus similis ac idem est cum usu alterius, ita nec unius jucunditas cum alterius: et adhuc magis, jucunda cujusvis usus sunt innumerabilia, ac innumerabilia illa similiter varia, sed usque conjuncta in eo ordine ut se mutuo spectent, sicut usus cujusvis membri, organi et visceris in corpore: et adhuc magis sicut cujusvis vasis et fibrae in unoquovis membro, organo et viscere, quae omnia et singula ita consociata sunt ut suum bonum spectent in altero, et sic in omnibus, et omnia in singulis: ex hoc universali et singulari aspectu sicut unum agunt.
(2) 直訳
Paene omnes qui in alteram vitam veniunt, putant quod infernum sit simile unicuivis, et quod caelum sit simile unicuivis, cum tamen utrobivis infinitae varietates et diversitates sunt, et nusquam uni prorsus simile infernum sit, nec usquam uni prorsus simile caelum, quod alteri; 来世にやって来るほとんどすべての者は、地獄はそれぞれの者に似ていること、また天界はそれぞれの者に似ていることを考える、そのときそれでもどちらの場所にも無限の多様性と相違がある、そして一人の者に完全に似ている地獄は決してない、また一人の者に完全に似ている天界も決してない、そのことが他の者に☆。
☆ quod alteriとは相当に簡略な文章です。文脈からはuniに対するものがalteriとわかるので、ある者にとっての「天界」なり「地獄」が他の者にとって「完全に似たものである」ことはない、という意味だとわかります。こうした部分はやはり適当に補って訳すしかないでしょう。ここでも長島訳は「・・・まったく同じ地獄を経験したり、天界を経験したりしません」と「経験」を補い、地獄も天界も経験できるような記述をしています。まったく賛成できません。
sicut nusquam datur unus homo, spiritus ac angelus prorsus similis alteri, ne quidem quoad faciem. 決して一人の人間、霊、そして天使が存在しないように、完全に他の者と似ている、顔に関してでさえない。
Cum solum cogitarem, quod bini essent prorsus similes aut aequales, horruerunt angeli, dicentes quod omne unum formetur ex consensu harmonico plurium, et quod tale unum sit, qualis ille consensus est; 私が単に考えたとき、二つのものが完全に似ているかまたは等しいこと、天使たちは身震いした、言って、すべてのものは多くのものの調和の一致から形作られること、そしてそのように一つであること、どのようにそれらが一致している〔かによって〕。
et quod ita omnis societas caeli unum faciant, et quod omnes societates caeli unum, et hoc ex solo Domino per amorem.{1} そしてこのように天界のすべての社会☆が一つとなること、そして天界のすべての社会☆が一つ〔となる〕こと、そしてこのことは主おひとりから愛を通して〔である〕{1}。
☆ このままでは厳密には誤訳ですが、わざと同じように訳してあります。ここの二つの「すべての社会」の違いがわかりますか? このような質問があれば、もっと注意深く読むことになるだろうとの老婆心からです。
単数と複数の違いです。形容詞omnisにも単数、複数があり、単数の意味は「おのおのの、あらゆる」であり、複数は「すべての」とややニュアンスが変わってきます(もちろん他の意味もあります)。すなわち、前半は「個々のすべての社会」が一つとなっていることであり、後半は無数にある「さまざまなすべての諸(各)社会」がやはり一つとなっているのです(ここに動詞はありませんがfacioの繰り返しを省略したものと見なせます)。
原文を読むとこのように同じような文章を単数、複数と変えて並べていることがわかり、視野の広がりを感じさせ、このことが想像力を豊かにさせる気がします。
Usus in caelis similiter in omni varietate et diversitate sunt, et nusquam unius usus prorsus similis ac idem est cum usu alterius, ita nec unius jucunditas cum alterius: 天界の中の役立ちは、同様に、すべてのものに多様性と相違がある、そして一人の者の役立ちは決して他の者の役立ちと完全に似ている、そして同一であることはない、このように一人のものの楽しさは他の者〔の楽しさ〕と〔似ても、同一で〕もない。
et adhuc magis, jucunda cujusvis usus sunt innumerabilia, ac innumerabilia illa similiter varia, sed usque conjuncta in eo ordine ut se mutuo spectent, sicut usus cujusvis membri, organi et visceris in corpore: そしてさらに(大きい)、それぞれの役立ちの楽しさは無数である、そしてその無数さは同様に多様さ、しかし、それでもその秩序の中に結合〔している〕、自分自身を互いに眺める☆ように、身体の中のそれぞれの四肢、器官、内臓の役立ちのように。
☆ ここのspectoは単に眺めるのではなくて、目的をもって見る、考慮するような目で見ることです。
et adhuc magis sicut cujusvis vasis et fibrae in unoquovis membro, organo et viscere, quae omnia et singula ita consociata sunt ut suum bonum spectent in altero, et sic in omnibus, et omnia in singulis:  そしてさらに(大きい)、それぞれの四肢、器官、内臓の中のそれぞれの管や繊維のように、それらすべてと個々のものはこのように形成されている(仲間となっている)、他のものの中にそれ自体の善を眺めるような、そしてこうしてすべてのものの中に、そして個々のものの中にすべてのものを〔眺める〕。
ex hoc universali et singulari aspectu sicut unum agunt. この全体の、また個々の視野から、一つとして働くように〔見える〕☆。
☆ 別訳として「一つのもののように行動する」。「何が」一つとして働くのかは、直ぐ前の身体のさまざまな器官ですが、もっとさかのぼれば、無数にある楽しさを伴った無数の役立ちです。
(3) 訳文
 来世にやって来るほとんどすべての者は、地獄はだれにとっても似たもの、また天界もだれにとっても似たものと思っている、それでもどちらの場所にも無限の多様性と相違があり、ある者にとって他の者と完全に似ている地獄は決してなく、また完全に似ている天界も決してない。顔に関してでさえ、他の者と完全に似ている人間、霊、天使が、決して存在しないのと同じである。二つのものが完全に似ているかまたは等しいことを私がただ考えただけで、天使たちは、すべてのものは多くのものの調和の一致から形作られ、そしてどのように一致しているかによって、そのようにそれれは一つである、と言いながら、身震いした。そしてこのように天界のそれぞれの社会が一つとなり、天界のすべての社会もまた一つとなっており、このことは主おひとりから愛によってなされている{1}。同様に、天界の中の役立ちのすべてに多様性と相違がある、そしてある者の役立ちは他の者の役立ちと、このようにある者の楽しさも他の者の楽しさと、完全に似ている、同一であることは決してない。またさらに、それぞれの役立ちの楽しさは無数であり、同様に多様さも無数であるが、しかし、それでも身体の中のそれぞれの四肢、器官、内臓の役立ちのように、互いに眺め合うようなそのような秩序の中で結合している。そしてさらに、それぞれの四肢、器官、内臓の中のそれぞれの管や繊維のように、それらすべてと個々のものは、他のものの中にそれ自体の善を、こうしてすべてのものの中に、そして個々のものの中にすべてのものの善を眺めるように形成されている。このように全体から、また個々のものから見て、それらは一つのものとして働いている。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod unum ex variis consistat, et inde formam et quale accipiat, et perfectionem secundum quale harmoniae et consensus (n. 457, 3241, 8003).
Quod infinita varietas sit, et nusquam aliquid idem cum altero (n. 7236, 9002).
In caelis pariter (n. 5744 [? 3744, 4005, 7236, 7833, 7836, 9002).
Quod inde omnes societates in caelis, et unusquisque angelus in societate, a se invicem distincti sunt, quia in vario bono et usu (n. 690, 3241, 3519, 3804, 3986, 4067, 4149, 4263, 7236, [1]7833).
Quod Divinus Amor Domini disponat omnes in formam caelestem, et conjungat ut sicut unus homo sint (n. 457, 3986, 5598).
(2) 直訳
@1 Quod unum ex variis consistat, et inde formam et quale accipiat, et perfectionem secundum quale harmoniae et consensus. 一つ(のもの)はいろいろなものから成り立つ、そしてここから形と性質を受けている、そして調和と一致の性質にしたがって完全(完成)を〔受けている〕。
Quod infinita varietas sit, et nusquam aliquid idem cum altero. 無限の多様性がある、そしてある者が他の者と決して同一ではない。
In caelis pariter. 同じく、天界の中で。
Quod inde omnes societates in caelis, et unusquisque angelus in societate, a se invicem distincti sunt, quia in vario bono et usu. ここから天界の中のすべての社会、それと社会の中のそれぞれの天使は自分自身からお互いに分かれている、いろいろな善と役立ちの中に〔いる〕ので。
Quod Divinus Amor Domini disponat omnes in formam caelestem, et conjungat ut sicut unus homo sint. 主の神的な愛はすべての者を天界の形に配列する、そして一人の人間であるようにそのように結合する。

原典講読『天界と地獄』no.406.

(1) 原文
406. Cum spiritibus qui e mundo recentes venerunt, aliquoties locutus sum de statu vitae aeternae, quod nempe scire {a}interest quis Dominus regni, quale regimen, et quae regiminis forma; sicut qui in mundo in aliud regnum veniunt, iis nihil prius est quam scire quis et qualis rex, quale regimen, et plura quae istius regni sunt; magis in hoc regno, in quo in aeternum victuri sunt. Sciant itaque, quod Dominus sit qui regit caelum, et quoque universum, nam qui regit unum regit alterum; ita quod regnum, in quo nunc sunt, sit Domini, et quod hujus regni leges sint veritates aeternae, quae omnes fundantur in ea lege, ut ament Dominum supra omnia, et proximum ut semet; immo nunc adhuc magis si velint esse sicut angeli, quod amare debeant proximum plus quam semet. [2] Cum haec audiverunt, nihil respondere potuerunt, quia in vita corporis tale quid audiverunt, sed non crediderunt, mirati quod talis amor sit in caelo, et quod {b}dabilis ut quisquam amet proximum plus quam semet: sed informati sunt, quod omnia bona immensum crescant in altera vita, et quod talis vita sit in corpore, ut non ultra progredi possint quam amare proximum ut semet, quia in corporeis; at his remotis tunc amor magis purus fit, et tandem angelicus, qui est amare proximum plus quam semet: nam in caelis jucundum est bonum facere alteri, et non jucundum facere sibi bonum, nisi ut fiat alterius, ita propter alterum; et quod id sit amare proximum plus quam semet. [3] Quod talis amor dabilis sit, dicebatur quod in mundo constare possit ex quorundam amore conjugiali, quod praetulerint mortem quam ut laederetur conjux; ex amore parentum erga liberos, quod mater potius famem patiatur, quam ut videat infantem esurire; ut et ab amicitia sincera, quod pro amicis pericula subeant; et ex amicitia civili et simulata, quae aemulari vult sinceram, quod potiora offerant illis quibus dicunt bene velle, et quoque quod tale ore ferant tametsi non corde; demum ex natura amoris, quae talis est, ut gaudium ejus sit inservire aliis, non sui sed ejus causa. Verum haec non potuerunt capere illi qui se prae aliis amabant, et qui lucri avidi in vita corporis fuerunt, omnium minime avari.
@a Le Boys des Guays hic legeret intersit. @b Le Boys des Guays hic legeret dabile: sed vide mox infra.
(2) 直訳
Cum spiritibus qui e mundo recentes venerunt, aliquoties locutus sum de statu vitae aeternae, quod nempe scire {a}interest quis Dominus regni, quale regimen, et quae regiminis forma; 世から最近やってきた霊たちと、数度、私は永遠のいのちの状態について話した、すなわち、王国の主はだれか知ることは重要であること、どのような統治か、またその統治の形。
sicut qui in mundo in aliud regnum veniunt, iis nihil prius est quam scire quis et qualis rex, quale regimen, et plura quae istius regni sunt; 世で他の王国にやって来る者のように、彼らに、だれでどんな王か知ることよりも前のものは何もない、どのような統治が、そして多くのことそれらは王国のそれらのものである。
magis in hoc regno, in quo in aeternum victuri sunt. さらにこの王国では〔重要である〕、その中で永遠に生きることになる。
Sciant itaque, quod Dominus sit qui regit caelum, et quoque universum, nam qui regit unum regit alterum; そこで知らなくてはならない、天界を支配する者は主であること、そしてまた宇宙を、なぜなら、一方を支配する者は他方も支配するから。
ita quod regnum, in quo nunc sunt, sit Domini, et quod hujus regni leges sint veritates aeternae, quae omnes fundantur in ea lege, ut ament Dominum supra omnia, et proximum ut semet; このように、王国は、その中に今やいる、主のものであること、そしてこの王国の法律は永遠の真理であること、それらはすべてこの法律に基づく、主をすべてにまさって、そして隣人を自分自身のように愛するといったような。
immo nunc adhuc magis si velint esse sicut angeli, quod amare debeant proximum plus quam semet. 実に、今やその上さらに、もし天使たちのようであることを欲するなら、隣人を自分自身よりも多く愛することが必要である。
[2] Cum haec audiverunt, nihil respondere potuerunt, quia in vita corporis tale quid audiverunt, sed non crediderunt, mirati quod talis amor sit in caelo, et quod {b}dabilis ut quisquam amet proximum plus quam semet: [2] これらを聞いたとき、何も返事ができなかった、身体の生活の中でこれらが何か聞いた、しかし信じなかったので、驚いた、天界の中にこのような愛があること、そしてそれぞれが自分自身よりもより多く隣人を愛することがありうること。
sed informati sunt, quod omnia bona immensum crescant in altera vita, et quod talis vita sit in corpore, ut non ultra progredi possint quam amare proximum ut semet, quia in corporeis; しかし、知らされた、すべての善は来世で計り知れないほど増大すること、そしてこのようないのちが身体の中にあること、自分自身のように隣人を愛することよりも超えて進むことができないような、物質的なもの☆の中に〔ある〕ので。
☆ 形容詞corporeusの意味は「肉体上の、具体の、有形の、物質的な」といった意味です(柳瀬訳ではよく「形体的」と訳されています)。ここの柳瀬訳は「身体のことで心をつかっている」とそうとうな意訳をしています。また長島訳は「肉のもとにあった」とし、完全にcorpus「肉体、身体」と同じとしています。ここはcorporeisが複数形であることに着目すれば、直前の「いのちの宿っている肉体」ではなく身体を含めて「さまざまな物質的なもの」を指しているとわかります。すなわち、ここの長島訳は次の文の「肉がとりのぞかれて」の「肉(原文ではhis)」とともにまったくの誤訳となっています。
at his remotis tunc amor magis purus fit, et tandem angelicus, qui est amare proximum plus quam semet: しかし、これら〔物質的なもの〕から遠ざかって、その時、愛はさらに純粋になる、そして最後に天使のもの〔になる〕、それは隣人を自分自身よりも多く愛することである。
nam in caelis jucundum est bonum facere alteri, et non jucundum facere sibi bonum, nisi ut fiat alterius, ita propter alterum; なぜなら、天界の中で楽しさは他の者に善を行なうことである、そして楽しさはない、自分自身に善を行なうこと〔に〕、もし、他の者のものになるようにでないなら、このように他の者のために〔でないなら〕。
et quod id sit amare proximum plus quam semet. そして、それが自分自身よりもより多く隣人を愛することであること。
[3] Quod talis amor dabilis sit, dicebatur quod in mundo constare possit ex quorundam amore conjugiali, quod praetulerint mortem quam ut laederetur conjux; [3] このような愛がありうることを、言われた、世の中の、ある者たちの結婚愛から明らかにすることができること、〔自分が犠牲となる〕死を選んだこと、配偶者が害われることよりも。
ex amore parentum erga liberos, quod mater potius famem patiatur, quam ut videat infantem esurire; 子どもたちに対する両親の愛から、母はむしろ飢えを甘受すること、幼児が飢えるのを見ることよりも。
ut et ab amicitia sincera, quod pro amicis pericula subeant; 例えばまた、誠実な友情から、友のために(代わりに)危険を引き受けること。
et ex amicitia civili et simulata, quae aemulari vult sinceram, quod potiora offerant illis quibus dicunt bene velle, et quoque quod tale ore ferant tametsi non corde; また礼儀正しい、見せかけの友情から、それは誠実をまねることを欲する、好ましいものを彼らに提供する(贈る)こと、彼らによく意志すること☆と言う、そしてまた、そのような〔好ましい〕ものを口でもたらす、たとえ心で〔そうで〕なくても。
☆ bene velle「よく意志すること」は意訳すれば、(1)お願いするつもりで「よろしく」なのか、(2)相手を思って「よいことがありますように」なのか、どちらでしょうか。贈り物を渡す時に言う言葉のようなのでここは「よろしく」がよいでしょうね。
demum ex natura amoris, quae talis est, ut gaudium ejus sit inservire aliis, non sui sed ejus causa. 最後に、愛の性質から、それはこのようなものである、その楽しみは他の者に仕えることである、自分自身のでなく、しかしそのために。
Verum haec non potuerunt capere illi qui se prae aliis amabant, et qui lucri avidi in vita corporis fuerunt, omnium minime avari. しかし、これらを彼らは理解することができなかった、自分自身を他の者にまさって愛した者、また身体のいのちの中で利益を欲しがった者、すべての者〔のうちで〕最も少なく〔理解する〕貪欲な者たち。
@a Le Boys des Guays hic legeret intersit. 注a デ・グアイはこれをintersit☆と読む。
☆ 「重要であるintersum」の接続法単数(intersit)と直説法複数(interest)の違いです。
@b Le Boys des Guays hic legeret dabile: sed vide mox infra. 注b デ・グアイはこれをdabile☆1と読む。しかし、すぐ下を見よ☆2。
☆1 男性(dabilis)と中性(dabile)の違いです。男性(女性も同形)とすれば「ありうる」のは「愛」であり、utも「~のような」と訳すことになるかもしれません。中性ならutはこのまま「こと」でしょう。
☆2 これは[3]の冒頭の文を指しています。
★ ル・ボイ・デ・グアイ(Le Boys des Guays(1794-1864)について
 フランスで新教会の新しい活動拠点が1837年にサン・タマンで立ち上がった(それまでフランスでの新教会の成長は遅々たるもので会員は1826年にはパリに16人、フランス全土で66人だった)。
 その指導者が根気強い福音主義者デ・グアイであり、メンバーは120人であった。彼は月刊誌『新しいエルサレム』(1838-1848)を発行したが、これは教皇の組織と憎しみある論争を引き起こした。また「小冊子(トラクト出版)協会」を組織し、『秘義』のフランス語訳を出版した。しかし、この運動は非常にうまく始められたが、やがて衰退した。彼は『天界と地獄』など、スヴェーデンボリの著作のおもなものを翻訳している。
(3) 訳文
 世から最近やってきた霊たちと私は、数度、永遠のいのちの状態について、すなわち、王国の主はだれか、統治とその統治の形態はどのようなものか知ることは重要である、と話した。世でも他の国に行く者にとって、その国の王がだれでどんな王か、どのような統治か、またその王国の多くの事柄について知ることよりも優先するものは何もないようなものである。永遠に生きることになるこの王国では知ることがさらに重要である。それで、天界を、そしてまた宇宙を支配する者は主であられること知らなくてはならない、なぜなら、一方を支配する者は他方も支配するから。このように、今やその中にいる王国は、主のものであり、そしてこの王国の法律は永遠の真理であり、それらはすべて、すべてにまさって主を、そして自分自身のように隣人を愛するといったような律法に基づくのである。実に、今やその律法よりもさらに、もし天使たちのようでありたいなら、隣人を自分自身よりも愛することが必要である。
[2] 彼らがこれらのことを聞いたとき、身体の生活の中でこれらのことが聞いたけれども信じなかったので、何も返事ができず、天界の中にこのような愛があり、そしてそれぞれの者が自分自身よりも隣人を愛することがありうることに驚いた。しかし、次のことを知らされた。すべての善は来世で計り知れないほど増大すること、そして物質的なものの中にあるので、隣人を自分自身のように愛することを超えて先に進むことができないようないのちが身体の中にあること。しかし、これら〔物質的なもの〕から遠ざかる時、愛はさらに純粋になり、最後に天使の愛となる、それは隣人を自分自身よりも愛することである。なぜなら、天界の中で楽しさは他の者に善を行なうことであり、自分自身に善を行なうことには、もし、他の者のものになるように、このように他の者のためにでないなら、楽しさはない。そして、これが自分自身よりも隣人を愛することであること。
[3] 世でもこのような愛がありうることを明らかにすることができる、と言われた。例えば、配偶者が害われるより〔自分が犠牲となる〕死を選んだ者たちの結婚愛から。幼児が飢えるのを見るよりもむしろ飢えを受け容れた母のような、子どもたちに対する両親の愛から。また、友の代わりに危険を引き受けるといった誠実な友情から。また誠実さをまねて、好ましいものを贈り、よろしく、と言うような、礼儀正しい、見せかけの友情から。そのとき、たとえ心からでなくても好ましいものを口でもたらしている。最後に、自分自身のためでなく、他の者のために、他の者に仕えることが楽しみであるといったような愛の性質から。
 しかし、自分自身の他の者にまさって愛した者、また身体のいのちの中で利益を欲しがった者は、これらのことを理解できなかった。すべての者のうちで貪欲な者たちは最も理解できなかった。

原典講読『天界と地獄』no.407.

(1) 原文
407. Quidam qui in vita corporis potens fuit prae aliis, in altera vita retinuit quod etiam imperare vellet: cui dictum est, quod in alio regno sit, quod aeternum, et quod imperare ejus in terra mortuum sit, et quod nunc non aestimetur quisquam quam secundum bonum et verum, et secundum misericordiam Domini, in qua ex vita in mundo sit; tum quod hoc regnum se habeat sicut in terra, ubi aestimantur propter opes, et propter gratiam apud principem; opes hic sunt bonum et verum, et gratia apud Principem est misericordia in qua est homo secundum vitam suam in mundo apud Dominum; si aliter velit imperare, rebellis est, nam in Alius regno est. His auditis pudefactus est.
(2) 直訳
Quidam qui in vita corporis potens fuit prae aliis, in altera vita retinuit quod etiam imperare vellet: 身体のいのちの中で他の者たちにまさって勢力があったある者が、来世で保持した、またも支配することを欲すること。
cui dictum est, quod in alio regno sit, quod aeternum, et quod imperare ejus in terra mortuum sit, et quod nunc non aestimetur quisquam quam secundum bonum et verum, et secundum misericordiam Domini, in qua ex vita in mundo sit; 彼に言われた、他の王国にいること、〔この王国は〕永遠〔である〕こと、そして地上の彼の支配することは死んだこと、そして今やだれも尊重されないこと、善と真理にしたがって以外に、そして主の慈悲にしたがって〔以外に〕、世での生活から☆2その中にいた☆1。
☆1 この最後の文章の意味がよくわからないので、少し考えて見ました。
「その中に」の「その」はもちろんmisericordiaであり「哀れみ・同情」とも訳せます。すなわち世で生活していた時に「主の哀れみ」を味わい、それに感謝したことを指すのでしょう。どのような人間も何らかの主の哀れみのもとで生きています。このことをどれだけ意識し、感謝して生きてきたか、そしてそのとき必ず、その人の人生は主の哀れみを反映したものとなっているはずです。その人生vitaが尊重されるのでしょう。
☆2 in qua ex vitaの文は『秘義』451番にありません。『天界と地獄』のほうが後から出版されたので、この部分が追加されたことになります。
tum quod hoc regnum se habeat sicut in terra, ubi aestimantur propter opes, et propter gratiam apud principem; さらに、この王国は地上のようであること、そこに富のために尊重されること、また君主のもとの恩恵のために。
opes hic sunt bonum et verum, et gratia apud Principem est misericordia in qua est homo secundum vitam suam in mundo apud Dominum; 富はここに善と真理である、また「君主」のもとの恩恵は慈悲である、その中に人間はいる、世で主のもとで自分の生活にしたがって。
si aliter velit imperare, rebellis est, nam in Alius regno est. もし〔これと〕異なって支配することを欲するなら、反逆者である、なぜなら「他の」王国にいるから。
His auditis pudefactus est. このことを聞いて、〔彼は〕恥ずかしがった。
(3) 訳文〔ここは『天界の秘義』451番を少しばかり書き換えたものである〕
 身体のいのちの中で他の者たちにまさって勢力があった者が、来世でまたも支配しようとする欲望を保持した。彼に次のことが言われた。永遠である他の王国にいること、地上での彼の支配は死んだこと、そして今やだれも、善と真理にしたがって、また主の慈悲の中にいた世での生活にしたがってしか尊重されないこと。さらに、この王国は地上のように、そこの富のために、また君主からの恩恵のために尊重されること。ここでは、富は善と真理であり、また君主からの恩恵は慈悲であり、その慈悲の中に人間は世で、自分の生活にしたがって主のもとにいる。もし、これと異なって支配することを欲するなら、反逆者である、なぜなら他の王国にいるから。このことを聞いて、彼は恥じた。