原典講読『天界と地獄』no.405.

(1) 原文
405. Paene omnes qui in alteram vitam veniunt, putant quod infernum sit simile unicuivis, et quod caelum sit simile unicuivis, cum tamen utrobivis infinitae varietates et diversitates sunt, et nusquam uni prorsus simile infernum sit, nec usquam uni prorsus simile caelum, quod alteri; sicut nusquam datur unus homo, spiritus ac angelus prorsus similis alteri, ne quidem quoad faciem. Cum solum cogitarem, quod bini essent prorsus similes aut aequales, horruerunt angeli, dicentes quod omne unum formetur ex consensu harmonico plurium, et quod tale unum sit, qualis ille consensus est; et quod ita omnis societas caeli unum faciant, et quod omnes societates caeli unum, et hoc ex solo Domino per amorem.{1} Usus in caelis similiter in omni varietate et diversitate sunt, et nusquam unius usus prorsus similis ac idem est cum usu alterius, ita nec unius jucunditas cum alterius: et adhuc magis, jucunda cujusvis usus sunt innumerabilia, ac innumerabilia illa similiter varia, sed usque conjuncta in eo ordine ut se mutuo spectent, sicut usus cujusvis membri, organi et visceris in corpore: et adhuc magis sicut cujusvis vasis et fibrae in unoquovis membro, organo et viscere, quae omnia et singula ita consociata sunt ut suum bonum spectent in altero, et sic in omnibus, et omnia in singulis: ex hoc universali et singulari aspectu sicut unum agunt.
(2) 直訳
Paene omnes qui in alteram vitam veniunt, putant quod infernum sit simile unicuivis, et quod caelum sit simile unicuivis, cum tamen utrobivis infinitae varietates et diversitates sunt, et nusquam uni prorsus simile infernum sit, nec usquam uni prorsus simile caelum, quod alteri; 来世にやって来るほとんどすべての者は、地獄はそれぞれの者に似ていること、また天界はそれぞれの者に似ていることを考える、そのときそれでもどちらの場所にも無限の多様性と相違がある、そして一人の者に完全に似ている地獄は決してない、また一人の者に完全に似ている天界も決してない、そのことが他の者に☆。
☆ quod alteriとは相当に簡略な文章です。文脈からはuniに対するものがalteriとわかるので、ある者にとっての「天界」なり「地獄」が他の者にとって「完全に似たものである」ことはない、という意味だとわかります。こうした部分はやはり適当に補って訳すしかないでしょう。ここでも長島訳は「・・・まったく同じ地獄を経験したり、天界を経験したりしません」と「経験」を補い、地獄も天界も経験できるような記述をしています。まったく賛成できません。
sicut nusquam datur unus homo, spiritus ac angelus prorsus similis alteri, ne quidem quoad faciem. 決して一人の人間、霊、そして天使が存在しないように、完全に他の者と似ている、顔に関してでさえない。
Cum solum cogitarem, quod bini essent prorsus similes aut aequales, horruerunt angeli, dicentes quod omne unum formetur ex consensu harmonico plurium, et quod tale unum sit, qualis ille consensus est; 私が単に考えたとき、二つのものが完全に似ているかまたは等しいこと、天使たちは身震いした、言って、すべてのものは多くのものの調和の一致から形作られること、そしてそのように一つであること、どのようにそれらが一致している〔かによって〕。
et quod ita omnis societas caeli unum faciant, et quod omnes societates caeli unum, et hoc ex solo Domino per amorem.{1} そしてこのように天界のすべての社会☆が一つとなること、そして天界のすべての社会☆が一つ〔となる〕こと、そしてこのことは主おひとりから愛を通して〔である〕{1}。
☆ このままでは厳密には誤訳ですが、わざと同じように訳してあります。ここの二つの「すべての社会」の違いがわかりますか? このような質問があれば、もっと注意深く読むことになるだろうとの老婆心からです。
単数と複数の違いです。形容詞omnisにも単数、複数があり、単数の意味は「おのおのの、あらゆる」であり、複数は「すべての」とややニュアンスが変わってきます(もちろん他の意味もあります)。すなわち、前半は「個々のすべての社会」が一つとなっていることであり、後半は無数にある「さまざまなすべての諸(各)社会」がやはり一つとなっているのです(ここに動詞はありませんがfacioの繰り返しを省略したものと見なせます)。
原文を読むとこのように同じような文章を単数、複数と変えて並べていることがわかり、視野の広がりを感じさせ、このことが想像力を豊かにさせる気がします。
Usus in caelis similiter in omni varietate et diversitate sunt, et nusquam unius usus prorsus similis ac idem est cum usu alterius, ita nec unius jucunditas cum alterius: 天界の中の役立ちは、同様に、すべてのものに多様性と相違がある、そして一人の者の役立ちは決して他の者の役立ちと完全に似ている、そして同一であることはない、このように一人のものの楽しさは他の者〔の楽しさ〕と〔似ても、同一で〕もない。
et adhuc magis, jucunda cujusvis usus sunt innumerabilia, ac innumerabilia illa similiter varia, sed usque conjuncta in eo ordine ut se mutuo spectent, sicut usus cujusvis membri, organi et visceris in corpore: そしてさらに(大きい)、それぞれの役立ちの楽しさは無数である、そしてその無数さは同様に多様さ、しかし、それでもその秩序の中に結合〔している〕、自分自身を互いに眺める☆ように、身体の中のそれぞれの四肢、器官、内臓の役立ちのように。
☆ ここのspectoは単に眺めるのではなくて、目的をもって見る、考慮するような目で見ることです。
et adhuc magis sicut cujusvis vasis et fibrae in unoquovis membro, organo et viscere, quae omnia et singula ita consociata sunt ut suum bonum spectent in altero, et sic in omnibus, et omnia in singulis:  そしてさらに(大きい)、それぞれの四肢、器官、内臓の中のそれぞれの管や繊維のように、それらすべてと個々のものはこのように形成されている(仲間となっている)、他のものの中にそれ自体の善を眺めるような、そしてこうしてすべてのものの中に、そして個々のものの中にすべてのものを〔眺める〕。
ex hoc universali et singulari aspectu sicut unum agunt. この全体の、また個々の視野から、一つとして働くように〔見える〕☆。
☆ 別訳として「一つのもののように行動する」。「何が」一つとして働くのかは、直ぐ前の身体のさまざまな器官ですが、もっとさかのぼれば、無数にある楽しさを伴った無数の役立ちです。
(3) 訳文
 来世にやって来るほとんどすべての者は、地獄はだれにとっても似たもの、また天界もだれにとっても似たものと思っている、それでもどちらの場所にも無限の多様性と相違があり、ある者にとって他の者と完全に似ている地獄は決してなく、また完全に似ている天界も決してない。顔に関してでさえ、他の者と完全に似ている人間、霊、天使が、決して存在しないのと同じである。二つのものが完全に似ているかまたは等しいことを私がただ考えただけで、天使たちは、すべてのものは多くのものの調和の一致から形作られ、そしてどのように一致しているかによって、そのようにそれれは一つである、と言いながら、身震いした。そしてこのように天界のそれぞれの社会が一つとなり、天界のすべての社会もまた一つとなっており、このことは主おひとりから愛によってなされている{1}。同様に、天界の中の役立ちのすべてに多様性と相違がある、そしてある者の役立ちは他の者の役立ちと、このようにある者の楽しさも他の者の楽しさと、完全に似ている、同一であることは決してない。またさらに、それぞれの役立ちの楽しさは無数であり、同様に多様さも無数であるが、しかし、それでも身体の中のそれぞれの四肢、器官、内臓の役立ちのように、互いに眺め合うようなそのような秩序の中で結合している。そしてさらに、それぞれの四肢、器官、内臓の中のそれぞれの管や繊維のように、それらすべてと個々のものは、他のものの中にそれ自体の善を、こうしてすべてのものの中に、そして個々のものの中にすべてのものの善を眺めるように形成されている。このように全体から、また個々のものから見て、それらは一つのものとして働いている。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod unum ex variis consistat, et inde formam et quale accipiat, et perfectionem secundum quale harmoniae et consensus (n. 457, 3241, 8003).
Quod infinita varietas sit, et nusquam aliquid idem cum altero (n. 7236, 9002).
In caelis pariter (n. 5744 [? 3744, 4005, 7236, 7833, 7836, 9002).
Quod inde omnes societates in caelis, et unusquisque angelus in societate, a se invicem distincti sunt, quia in vario bono et usu (n. 690, 3241, 3519, 3804, 3986, 4067, 4149, 4263, 7236, [1]7833).
Quod Divinus Amor Domini disponat omnes in formam caelestem, et conjungat ut sicut unus homo sint (n. 457, 3986, 5598).
(2) 直訳
@1 Quod unum ex variis consistat, et inde formam et quale accipiat, et perfectionem secundum quale harmoniae et consensus. 一つ(のもの)はいろいろなものから成り立つ、そしてここから形と性質を受けている、そして調和と一致の性質にしたがって完全(完成)を〔受けている〕。
Quod infinita varietas sit, et nusquam aliquid idem cum altero. 無限の多様性がある、そしてある者が他の者と決して同一ではない。
In caelis pariter. 同じく、天界の中で。
Quod inde omnes societates in caelis, et unusquisque angelus in societate, a se invicem distincti sunt, quia in vario bono et usu. ここから天界の中のすべての社会、それと社会の中のそれぞれの天使は自分自身からお互いに分かれている、いろいろな善と役立ちの中に〔いる〕ので。
Quod Divinus Amor Domini disponat omnes in formam caelestem, et conjungat ut sicut unus homo sint. 主の神的な愛はすべての者を天界の形に配列する、そして一人の人間であるようにそのように結合する。